Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku dotyczące podatku od towarów i usług w zakresie objętym pytaniami od nr 1 do nr 7 oraz pytaniem nr 8 w zakresie w jakim stwierdzili Państwo, że L. wykonując czynności Agenta na podstawie Umowy Wewnętrznej będzie świadczyć usługę w rozumieniu art. 8 ustawy VAT, na rzecz pozostałych Uczestników, podlegającą opodatkowaniem VAT, jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1570 ze zm.), zwanej dalej ustawą lub ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zakres tych czynności sformułowany został odpowiednio w art. 7 i w art. 8 ww. ustawy. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W myśl natomiast art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Pod pojęciem usługi należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś na rzecz innej osoby), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie). Przy ocenie charakteru świadczenia jako usługi należy mieć na względzie, że ustawa zalicza do grona usług każde świadczenie, które nie jest dostawą towarów w myśl art. 7 ustawy.
Każde świadczenie niebędące dostawą towarów polegające na działaniu, zaniechaniu lub tolerowaniu czyjegoś zachowania stanowi zatem, co do zasady, usługę w rozumieniu ustawy, niemniej jednak muszą być przy tym spełnione następujące warunki: - w następstwie zobowiązania, w wykonaniu którego usługa jest świadczona, nabywca jest bezpośrednim beneficjentem świadczenia, - świadczonej usłudze odpowiada świadczenie wzajemne ze strony nabywcy (wynagrodzenie). Należy podkreślić, że oba ww. warunki winny być spełnione łącznie, aby świadczenie podlegało jako usługa, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Przy czym z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy). Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia.
W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane.
Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę.
Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych.
Zatem za czynność podlegającą opodatkowaniu VAT uważane mogą być takie sytuacje, w których: - istnieje związek prawny między usługodawcą i usługobiorcą, w ramach którego następuje świadczenie wzajemne, - wynagrodzenie otrzymane przez usługodawcę stanowi wartość faktycznie przekazaną w zamian za usługi świadczone na rzecz usługobiorcy, - istnieje bezpośrednia i jasno zindywidualizowana korzyść po stronie dostawcy towaru lub usługi, - odpłatność za otrzymane świadczenie (towar lub usługę) pozostaje w bezpośrednim związku z czynnością, która miałaby być opodatkowana tym podatkiem, - istnieje możliwość wyrażenia w pieniądzu wartości tego świadczenia wzajemnego.
Ponadto, zgodnie z unormowaniami zawartymi w art. 8 ust. 2 ustawy, w pewnych, ściśle określonych przypadkach, również nieodpłatne świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnego świadczenia usług.
W myśl art. 8 ust. 2 ustawy, za odpłatne świadczenie usług uznaje się również: 1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych; 2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.
Z powyższych zapisów wynika, że aby nieodpłatne świadczenie usług podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, muszą być spełnione określone warunki: - w przypadku użycia towarów stanowiących część przedsiębiorstwa - użycie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika oraz istnienie prawa podatnika do odliczenia - w całości lub w części - podatku naliczonego przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu tych towarów (warunki te muszą być spełnione łącznie), - w przypadku świadczenia usług - świadczenie ich do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.
Zatem dla ustalenia, czy konkretna, nieodpłatna czynność podlega opodatkowaniu w związku z uznaniem jej za odpłatne świadczenie usług, istotny jest cel jej świadczenia. Jeżeli nieodpłatne świadczenie wpisuje się w cel prowadzonej działalności gospodarczej, wtedy przesłanka uznania takiej nieodpłatnej czynności za odpłatne świadczenie usług podlegające opodatkowaniu nie zostanie spełniona. Stwierdzenie takie uzależnione jednak jest od konkretnych okoliczności jakie w danej sprawie występują.
Należy wskazać, że zakres opodatkowania podatkiem VAT wyznacza nie tylko czynnik przedmiotowy – opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, ale także czynnik podmiotowy – czynności muszą być wykonywane przez podatnika. Stosownie do treści art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z ust. 2 powołanego artykułu, działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych. Należy zauważyć, że polskie przepisy podatkowe nie zawierają regulacji dotyczących umowy cash poolingu. Występująca w obrocie prawnym jako umowa nienazwana – umowa cash poolingu porównywana jest często z umową pożyczki.
Chociaż umowa ta do pewnego stopnia przypomina w swym charakterze uregulowaną w polskim prawie umowę pożyczki, jednak nie wyczerpuje istotnych jej znamion. Nie dochodzi w tym przypadku do zawarcia umowy pożyczki, ponieważ brak jest zobowiązania do przeniesienia określonej ilości pieniędzy na określony w umowie podmiot. Umowa „cash poolingu” jest formą efektywnego zarządzania środkami finansowymi, stosowaną przez podmioty należące do jednej grupy kapitałowej, lub podmioty powiązane ekonomicznie w jakikolwiek inny sposób.
Sprowadza się ona do koncentrowania środków pieniężnych z jednostkowych rachunków poszczególnych podmiotów na wspólnym rachunku grupy i zarządzaniu zgromadzoną w ten sposób kwotą, przy wykorzystaniu korzyści skali. Pozwala to na kompensowanie przejściowych nadwyżek, wykazywanych przez jedne z podmiotów, z przejściowymi niedoborami zaistniałymi u innych podmiotów. Dzięki temu dochodzi do minimalizowania kosztów kredytowania działalności podmiotów z grupy poprzez kredytowanie się przy wykorzystaniu środków własnych grupy. W ramach porozumienia cash poolingu uczestnicy wskazują podmiot organizujący cash pooling i zarządzający systemem.
Zarządzający systemem w ramach umowy zapewnia dla wszystkich uczestników systemu środki finansowe na pokrycie sald ujemnych, a w przypadku wystąpienia sald dodatnich na rachunkach uczestników, to na jego rachunek trafiają środki finansowe. Usługa cash poolingu jest zatem usługą zazwyczaj wykonywaną przez bank. Natomiast uczestnictwo w strukturze cash poolingu nie jest żadnym świadczeniem. Należy pamiętać, że nie każda czynność stanowiąca dostawę towarów/świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem musi bowiem być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonywaniem działa jako podatnik podatku VAT.
Wątpliwości Państwa dotyczą w pierwszej kolejności kwestii, czy w związku z uczestnictwem w Umowie o cash pooling L. nie będzie świadczyć usługi w rozumieniu art. 8 ustawy VAT na rzecz innych Spółek lub Banku, tj. L. nie będzie działać w charakterze podatnika VAT (pytanie nr 1). Jak wynika z wniosku, Strony zamierzają zawrzeć z bankiem polskim, bankiem należącym do tej samej grupy kapitałowej, umowę kompleksowego zarządzania płynnością finansową w wariancie cash poolingu wirtualnego.
Usługa świadczona przez Bank będzie polegała na wirtualnej konsolidacji środków zgromadzonych na rachunkach bieżących i pomocniczych oraz środków wykorzystywanych w ramach kredytu na rachunku bieżącym udzielonych przez Bank posiadaczom rachunków, tj. Uczestnikom. Od skonsolidowanego salda Bank nalicza oprocentowanie, a poszczególne rachunki bankowe uczestniczące w konsolidacji nie są indywidualnie oprocentowane.
Wirtualny charakter cash poolingu oznacza, że sumowaniu sald rachunków uczestniczących w operacji nie towarzyszy rzeczywisty przepływ środków pieniężnych pomiędzy rachunkami bankowymi objętymi konsolidacją, a konsolidacja ma charakter wirtualny, tj. istniejący jedynie w relacji z Bankiem na potrzeby kalkulacji oprocentowania środków należących do Uczestników lub wykorzystywanych przez Uczestników w ramach kredytu w rachunku bieżącym. Rozliczenie cash poolingu będzie opierało się na dwóch odrębnych umowach. Stronami pierwszej umowy, tj. Umowy o cash pooling, będą Bank oraz Uczestnicy.
Umowa reguluje świadczenie przez Bank na rzecz Spółek usługi cash poolingu wirtualnego, w tym rozliczenia pomiędzy Bankiem a Spółkami. Umowa o cash pooling reguluje również opłatę należną Bankowi za czynności związane ze świadczeniem opisanej usługi.
W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie, na podstawie Umowy zawartej z Bankiem, w roli usługodawcy będzie występował wyłącznie Bank, który będzie wykonywał czynności polegające na zapewnieniu funkcjonowania systemu, tj. obsłudze technicznej systemu, zapewnieniu infrastruktury informatycznej niezbędnej do jego funkcjonowania oraz dokonywaniu transferów pomiędzy Uczestnikami systemu, za które to czynności będzie otrzymywać wynagrodzenie (opłaty), natomiast Uczestnicy systemu będą beneficjentami usług świadczonych przez Bank.
Z opisu sprawy wynika, że Odsetki Zewnętrzne będą rozliczane przez Bank w okresach miesięcznych ostatniego dnia każdego miesiąca na rachunku bankowym należącym do L. Rola L. sprowadzać się będzie do otrzymania odsetek lub zapłaty odsetek (pobrania ich przez Bank). Zatem w ramach Umowy o cash pooling L. nie będzie wykonywać żadnych usług wobec Banku czy innych Uczestników, a jedynie będzie odbiorcą usług świadczonych przez Bank, podobnie jak pozostali Uczestnicy. Tym samym, L. uczestnicząc w systemie cash poolingu jako Agent, na podstawie Umowy zawartej z Bankiem, nie będzie świadczyć usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.
Podejmowane przez Spółkę jako Agenta czynności w ramach opisanej umowy nie będą również stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż treść wniosku nie wskazuje, by miały one służyć do celów innych niż działalność gospodarcza Spółki. Zatem należy stwierdzić, że w świetle opisanego zdarzenia przyszłego L. jako Uczestnik będący Agentem, z tytułu uczestnictwa w systemie cash-poolingu, w ramach Umowy zawartej z Bankiem, nie będzie wykonywać czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy. Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 należało uznać za prawidłowe.
Państwa wątpliwości w zakresie podatku od towarów i usług dotyczą również kwestii czy pozostałe spółki, tj. U. oraz F., w związku z uczestnictwem w Umowie o cash pooling, będą świadczyć usługi w rozumieniu art. 8 ustawy VAT na rzecz innych Spółek lub Banku i będą działać w charakterze podatnika VAT (pytanie nr 2 i nr 3). Z uwagi na cechy charakterystyczne systemu Cash Poolingu należy zauważyć, że jak wskazano powyżej, w roli usługodawcy występuje Bank, który będzie obsługiwał umowę Cash Poolingu natomiast rolę zarządzającego systemem pełni jeden z uczestników systemu Cash Poolingu, należący także do tej samej grupy kapitałowej, tzw. Agent.
To Bank wykonuje na rzecz Uczestników szereg czynności składających się łącznie na jedną usługę w postaci systemu zarządzania płynnością finansową, tzw. usługi cash-poolingu rzeczywistego. W praktyce więc, to Bank jako usługodawca, a więc podmiot organizujący operacje konsolidacji środków pieniężnych podmiotów uczestniczących w strukturze cash-poolingu, dla tych usług jest podatnikiem VAT. Spółki niepełniące funkcji Agenta w systemie cash-poolingu nie będą świadczyć usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy.
W przedmiotowej sprawie, jak wynika z wniosku, Spółki niepełniące funkcji Agenta jako Uczestnicy systemu cash-poolingu nie będą wykonywać jakichkolwiek czynności na potrzeby realizacji umowy cash-poolingu oraz w związku z wykonywaniem umowy cash-poolingu. Udział Uczestników w Umowie o cash pooling będzie miał co do zasady charakter bierny. Spółki w relacjach z Bankiem nie będą wykonywać istotnych czynności - ich aktywność ograniczy się jedynie do czynności technicznych, takich jak dokonywanie przelewu środków z rachunków w przypadku wystąpienia konieczności zapłaty, np. z tytułu Opłaty administracyjnej na rzecz Banku lub zapłaty kwot należnych z tytułu odsetek.
Wszelkie czynności związane z dokonaniem niezbędnych rozliczeń w związku z Umową o cash pooling (np. ustalenie Salda Rachunków, naliczenie odsetek) będą wykonywane przez Bank. Spółki niepełniące funkcji Agenta będą mogły jedynie otrzymywać odsetki, lub być zobowiązane do ich zapłaty. Podejmowane przez Spółki niepełniące funkcji Agenta tj. U. oraz F. czynności w ramach opisanej umowy nie będą również stanowić nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z opłatnym świadczeniem usługi, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy, gdyż treść wniosku nie wskazuje, by miały one służyć do celów innych niż ich działalność gospodarcza.
Zatem z tytułu wykonywania ww. czynności, Spółki niepełniące funkcji Agenta nie będą działać w charakterze podatnika podatku od towarów i usług, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy. Podsumowując należy stwierdzić, że w świetle art. 5 ust. 1 ustawy, Spółki niepełniące funkcji Agenta z tytułu uczestnictwa w systemie cash-poolingu, w ramach Umowy zawartej z Bankiem, nie będą wykonywały czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy. Wobec powyższego, Państwa stanowisko w zakresie pytań 2 i 3 należy uznać za prawidłowe.
Zainteresowani powzięli również wątpliwość czy w związku z otrzymywaniem Odsetek Wewnętrznych i Odsetek Zewnętrznych przez Agenta oraz pozostałych Uczestników na podstawie Umowy Wewnętrznej Agent lub pozostali Uczestnicy będą świadczyć usługi w rozumieniu art. 8 ustawy VAT na rzecz innych Spółek, tj. będą działać w charakterze podatnika VAT (pytania od 4 do 6). Jak wynika z opisu sprawy Stronami drugiej umowy, tj. umowy regulującej podział kosztów i korzyści pomiędzy Spółkami, będą wyłącznie Spółki. Udział Uczestników w Umowie o cash pooling będzie miał co do zasady charakter bierny.
Spółki w relacjach z Bankiem nie będą wykonywać istotnych czynności - ich aktywność ograniczy się jedynie do czynności technicznych, takich jak dokonywanie przelewu środków z rachunków w przypadku wystąpienia konieczności zapłaty, np. z tytułu Opłaty administracyjnej na rzecz Banku lub zapłaty kwot należnych z tytułu odsetek. Wszelkie czynności związane z dokonaniem niezbędnych rozliczeń w związku z Umową o cash pooling (np. ustalenie Salda Rachunków, naliczenie odsetek) będą wykonywane przez Bank.
Rozliczenia w ramach cash poolingu wirtualnego będą dokonywane w oparciu o naliczanie przez Bank odsetek od skonsolidowanego salda netto wszystkich rachunków bankowych Spółek uczestniczących w tym systemie, zamiast od indywidualnych sald znajdujących się na poszczególnych rachunkach Spółek.
W przypadku wystąpienia dodatniego Salda Skonsolidowanego odsetki od tego salda Bank będzie wpłacać na rachunek bankowy L., a w przypadku wystąpienia ujemnego Salda Skonsolidowanego Bank będzie pobierać należne odsetki z rachunku bankowego L. Na podstawie Umowy Wewnętrznej, Spółki będą dokonywać pomiędzy sobą odpowiedniego podziału Odsetek Zewnętrznych, a także przekazywać sobie kwoty odsetek od części środków na ich rachunkach, które w wyniku wirtualnej konsolidacji wzajemnie się skompensowały, w rezultacie czego Bank nie nalicza od nich Odsetek Zewnętrznych.
Umowy o prowadzenie rachunków bankowych pozostaną umowami dwustronnymi, zawartymi pomiędzy Bankiem a konkretnym uczestnikiem, a zatem Bank jest podmiotem który względem każdego z Uczestników świadczy usługę rachunku bankowego, w ramach którego Uczestnik gromadzi środki pieniężne na rachunku bankowym lub zaciąga kredyt w rachunku bankowym.
Podział odsetek jest konieczny w związku z zawartą umową cash poolingu, na podstawie której odsetki od wszystkich rachunków bankowych objętych tą umową (rachunków bankowych Uczestników) otrzymuje od Banku Agent, który następnie dokonuje ich odpowiedniego podziału pomiędzy Uczestników, proporcjonalnie do środków pieniężnych faktycznie znajdujących się na poszczególnych rachunkach bankowych i ustalonego oprocentowania. Cash pooling ten ma charakter wirtualny, a więc nie prowadzi do rzeczywistych przepływów środków pieniężnych pomiędzy rachunkami bankowymi Uczestników.
Tytułem otrzymania lub zapłacenia odsetek jest usługa bankowa świadczona przez Bank, na podstawie umowy o prowadzenie rachunku bankowego, na rzecz każdego z Uczestników. Podział odsetek pomiędzy poszczególnych Uczestników jest czynnością techniczną, do której zobowiązany jest Agent. Powyższe oznacza, że Odsetki Zewnętrzne otrzymane w ramach uczestnictwa w Umowie o cash pooling nie będą stanowić wynagrodzenia za świadczenie usługi na rzecz Banku. Z opisu sprawy wynika, że żaden z Uczestników nie zobowiązał się wobec Banku czy któregokolwiek z pozostałych Uczestników do zapewnienia lub udostępnienia określonej kwoty środków pieniężnych.
Uzyskanie odsetek wiąże się z wykonywaniem przez Bank usług zarządzania środkami pieniężnymi, nie zaś świadczeniem jakichkolwiek usług przez Uczestników cash poolingu. W konsekwencji, w ramach Umowy o cash pooling, żaden z Uczestników nie świadczy usług w rozumieniu przepisów o VAT. Również otrzymanie Odsetek Wewnętrznych przez Agenta oraz pozostałych Uczestników na podstawie Umowy Wewnętrznej nie będzie wynikało ze świadczenia wzajemnego pomiędzy uczestnikami systemu cash poolingu wirtualnego. Żaden z Uczestników nie zobowiązał się bowiem wobec któregokolwiek z pozostałych Uczestników do zapewnienia lub udostępnienia określonej kwoty środków pieniężnych.
W konsekwencji, w ramach Umowy Wewnętrznej, w związku z otrzymywaniem Odsetek Wewnętrznych i Odsetek Zewnętrznych Agent lub pozostali Uczestnicy nie świadczą usług w rozumieniu w rozumieniu art. 8 ustawy VAT na rzecz innych Spółek, tj. nie będą działać w charakterze podatnika VAT. Otrzymywanie Odsetek Wewnętrznych i Odsetek Zewnętrznych w ramach Umowy Wewnętrznej nie będą również stanowiły nieodpłatnego świadczenia usług zrównanego z odpłatnym świadczeniem usługi na podstawie art. 8 ust. 2 ww. ustawy VAT, nie dochodzi tu bowiem do realizacji żadnego świadczenia, które byłoby wykorzystywane do działalności innej niż działalność gospodarcza.
Zawarcie Umowy Wewnętrznej jest ściśle powiązane z działalnością gospodarczą prowadzoną przez Spółki i służyć ma lepszemu wykorzystywaniu posiadanych zasobów finansowych. Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie pytań od 4 do 6 należało uznać za prawidłowe. Przedmiotem zapytania jest również kwestia czy obciążenie przez Agenta Uczestników odpowiednią częścią kosztów Opłaty administracyjnej poniesionej na rzecz Banku (proporcjonalnie do korzyści uzyskanej przez daną Spółkę w związku z uczestnictwem w cash poolingu) będzie podlegało opodatkowaniu VAT na podstawie art. 8 ust. 2a Ustawy VAT z zastosowaniem zwolnienia z VAT, które stosuje Bank i powinno być udokumentowane fakturą (pytanie nr 7).
Według wskazanych przez Państwa informacji, Umowa Wewnętrzna reguluje wykonywanie przez L. na rzecz pozostałych Spółek czynności administracyjnych w związku z uczestnictwem w systemie cash poolingu. Czynności te będą polegały m.in. na dokonywaniu kalkulacji i rozliczeń między Spółkami oraz na pośrednictwie w przekazywaniu należnych kwot pomiędzy Spółkami, a także na wnoszeniu Opłaty administracyjnej na rzecz Banku.
Będzie ona wnoszona na rzecz Banku w całości przez L., a następnie kwota Opłaty administracyjnej będzie przenoszona na Uczestników proporcjonalnie do uzyskiwanych przez nich korzyści z tytułu usługi cash poolingu świadczonej przez Bank na podstawie Umowy o cash pooling, tj. według wskaźnika udziału korzyści danej Spółki, ustalonego w Umowie Wewnętrznej, w sumie korzyści uzyskanych przez wszystkie Spółki w związku z uczestniczeniem przez nie w systemie cash poolingu. Bank będzie stosował do Opłaty administracyjnej zwolnienie z VAT.
W świetle art. 8 ust. 2a ustawy, w przypadku, gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że ten podatnik sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Przepis ten jest źródłem praw i obowiązków podatników w odniesieniu do świadczeń określanych mianem „odsprzedaży” lub „refakturowania” usług. W związku z tym należy stwierdzić, że nabycie usług oraz ich późniejsza odsprzedaż (z marżą czy bez) powinny być zawsze traktowane jako dwie odrębne transakcje usługowe. Powyższy przepis jest odpowiednikiem art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz.
UE L 347 z 11.12.2006 r., str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, który stanowi, że w przypadku, kiedy podatnik działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten nabył i wyświadczył te usługi. Do odsprzedaży usług dochodzi w przypadkach, gdy podatnik VAT, działając we własnym imieniu, ale na rzecz innego podmiotu (osoby trzeciej), bierze udział w świadczeniu usług. W przypadkach takich przyjmuje się, że sam otrzymał i wyświadczył te usługi. Jednak nie tylko usługi mogą być przedmiotem odsprzedaży.
Refakturowanie jest dopuszczalne w przypadkach, gdy dochodzi do odsprzedaży usług, energii oraz innych niż energia towarów. Celem tzw. „refakturowania” jest zatem przeniesienie poniesionych kosztów przez jeden podmiot na inny podmiot, który z danych usług/towarów faktycznie korzystał, pomimo że podmiot odsprzedający danej usługi/towaru nie wykonał. Tzw. „refaktura” jest więc zwykłą fakturą VAT wystawioną przez podmiot pośredniczący pomiędzy właściwym sprzedawcą, a rzeczywistym nabywcą. Dotyczy to sytuacji, w której podatnik kupuje usługę (towar), a następnie „w stanie nieprzetworzonym” odsprzedaje ją swojemu kontrahentowi.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że tzw. „refaktura” dokumentuje odsprzedaż zakupionych wcześniej towarów lub usług, a czynność taka podlega opodatkowaniu według stawek właściwych dla odsprzedawanych towarów lub usług. Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług stawki obniżone lub zwolnienie od podatku. Zakres i zasady zwolnienia od podatku od towarów i usług dostawy towarów lub świadczenia usług zostały określone m.in. w art. 43 ustawy.
Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy, zwolnieniu podlegają, usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług. Z kolei w świetle regulacji art. 43 ust. 15 cyt. ustawy, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41, nie mają zastosowania do: 1) czynności ściągania długów, w tym factoringu; 2) usług doradztwa; 3) usług w zakresie leasingu.
Należy podkreślić, że pojęcia używane do oznaczenia zwolnień, o których mowa w art. 43 ustawy, należy interpretować ściśle, zważywszy, że zwolnienia te stanowią odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatek VAT pobierany jest od każdej usługi świadczonej odpłatnie przez podatnika. Zwolnienia od podatku usług finansowych oparte zostały na obiektywnych kryteriach, nie są zaś uzależnione od rodzaju podmiotu świadczącego te usługi.
Biorąc pod uwagę opis sprawy oraz powołane przepisy stwierdzić należy, że usługi wykonywane przez Spółkę – jako Agenta w związku z Umową Wewnętrzną, nie stanowią czynności wymienionych w art. 43 ust. 15 ustawy, jako czynności wyłączonych ze zwolnienia od podatku.
Z uwagi natomiast na charakter wykonywanych czynności w ramach Umowy o cash pooling, należy stwierdzić, że do ww. czynności świadczonych przez Agenta, zastosowanie znajdzie zwolnienie od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT, zgodnie z którym zwalnia się od podatku usługi w zakresie depozytów środków pieniężnych, prowadzenia rachunków pieniężnych, wszelkiego rodzaju transakcji płatniczych, przekazów i transferów pieniężnych, długów, czeków i weksli oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu tych usług.
Podsumowując, przeniesienie opłaty administracyjnej na rzecz pozostałych Uczestników Umowy będzie stanowiło odpłatne świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy o VAT podlegające zwolnieniu od tego podatku, na mocy art. 43 ust. 1 pkt 40 ustawy o VAT. Zatem Spółka refakturując opłaty administracyjne (proporcjonalnie do korzyści uzyskanej przez dana Spółkę w związku z uczestnictwem w cash poolingu), powinna zastosować zwolnienie z VAT wynikające z faktur VAT wystawianych przez Bank. Tym samym Państwa stanowisko, w kwestii objętej pytaniem nr 7, należało uznać za prawidłowe.
Wątpliwość Państwa budzi również kwestia czy w związku z wykonywaniem przez Agenta czynności na podstawie Umowy Wewnętrznej Agent będzie świadczyć usługę w rozumieniu art. 8 ustawy VAT, na rzecz pozostałych Uczestników, podlegającą opodatkowaniu VAT według stawki podstawowej (pytanie nr 8). Z treści powołanego art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług, co do zasady, podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie. Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie.
Zatem świadczenie usług podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy jest wykonane odpłatnie oraz gdy pomiędzy świadczącym usługę i jej beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne. Jak wskazali Państwo w opisie sprawy, pomiędzy Agentem a pozostałymi podmiotami uczestniczącymi w Systemie zostanie zawarta Umowa Wewnętrzna, regulująca kwestię wynagrodzenia należnego Agentowi za świadczenie na rzecz pozostałych Uczestników usług w postaci czynności administracyjnych związanych z Umową.
Z tytułu wykonywania czynności związanych z przyjętą rolą Agent będzie otrzymywał wynagrodzenie od pozostałych Uczestników Systemu. Zatem należy stwierdzić, że wskazane we wniosku czynności administracyjne związane z Umową, wykonywane przez Agenta na rzecz pozostałych Uczestników Systemu na podstawie Umowy Wewnętrznej zawartej z poszczególnymi Uczestnikami, stanowią odpłatne świadczenie usług zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy.
W konsekwencji należy stwierdzić, że w świetle opisanego stanu faktycznego oraz zdarzenia przyszłego L. jako Agent, z tytułu świadczenia na rzecz pozostałych Uczestników Systemu odpłatnych usług, na podstawie Umowy Wewnętrznej zawartej z poszczególnymi Uczestnikami, których stroną nie będzie Bank, będzie wykonywała czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy.
Wobec powyższego, Państwa stanowisko odnoszące się do pytania 8 w zakresie w jakim stwierdzili Państwo, że L. wykonując czynności Agenta na podstawie Umowy Wewnętrznej będzie świadczyć usługę w rozumieniu art. 8 ustawy VAT, na rzecz pozostałych Uczestników, podlegającą opodatkowaniem VAT, należy uznać za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia oraz zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Należy wskazać, że w niniejszej interpretacji rozstrzygnięto wniosek w części dotyczącej w podatku od towarów i usług w zakresie skutków podatkowych uczestnictwa w strukturze cash-poolingu objętych pytaniami nr 1-7 oraz w zakresie pytania nr 8 w części dotyczącej wskazania, że L. wykonując czynności Agenta na podstawie Umowy Wewnętrznej będzie świadczyć usługę w rozumieniu art. 8 ustawy VAT, na rzecz pozostałych Uczestników, podlegającą opodatkowaniem VAT. Objęta pytaniem nr 8 kwestia dotycząca opodatkowania czynności wykonywanych przez L. jako Agenta na rzecz pozostałych Uczestników stawką podstawową jest przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.
W zakresie pytania dotyczącego podatku od czynności cywilnoprawnych wydane zostanie odrębne rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 14b § 3 Ordynacji podatkowej, składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Organ podatkowy jest ściśle związany przedstawionym we wniosku stanem faktycznym (opisem zdarzenia przyszłego). Zainteresowany ponosi ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym przedstawieniem we wniosku opisu sprawy.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie ze stanem podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy lub zmiany stanu prawnego, udzielona odpowiedź traci swą aktualność. Równocześnie w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź kontroli celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji - Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji. - Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej ma prawo wnieść skargę na tę interpretację indywidualną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): - w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo - w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.