Prosto w prawo Skróty klawiszowe⌘KCtrl KPrzejdź do przepisu, ustawy albo sygnatury/Pole pytania albo wyszukiwania na stronie← →Poprzedni i następny artykuł albo strona listyCKopiuj przypis; z zaznaczonym tekstem cytat z przypisemLKopiuj linkFUkryj albo pokaż spis treści ustawyEscZamknij panel, menu albo okno?Lista skrótów Dla profesjonalistyPro
Spis treści, przepisy i wyszukiwarka

Powołane przepisy 6

Interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowejz 6 listopada 2026 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4011.707.2026.2.AK

Interpretacja aktualnaStanowisko w części prawidłoweTekst u wydawcy: EUREKA

Interpretacja indywidualna wiąże organ tylko w sprawie osoby, która o nią wystąpiła, i tylko przy opisanym stanie faktycznym. Innym pokazuje, jak organ rozumie przepisy.

TezaSkutki podatkowe zawarcia ugody z bankiem.

Interpretacja indywidualna – stanowisko w części prawidłowe i w części nieprawidłowe Szanowni Państwo, stwierdzam, że Państwa stanowisko w sprawie oceny skutków podatkowych opisanego stanu faktycznego w podatku dochodowym od osób fizycznych jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe. Zakres wniosku wspólnego o wydanie interpretacji indywidualnej 4 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 4 sierpnia 2026 roku o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnili go Państwo pismem z 4 sierpnia 2026 r. (wpływ 4 sierpnia 2026 r.), pismem z 3 listopada 2026 r. (wpływ 3 listopada 2026 r.) oraz pismem z 3 listopada 2026 r. (wpływ 4 listopada 2026 r.).

Treść wniosku wspólnego jest następująca: Zainteresowani, którzy wystąpili z wnioskiem 1. Zainteresowany będący stroną postępowania: X 2. Zainteresowana niebędąca stroną postępowania: Y Opis stanu faktycznego Wnioskodawcy zawarli z Bankiem w dniu 10 sierpnia 2006 roku Umowę Nr (…) o kredyt mieszkaniowy (…) (dalej jako „Umowa”), a zatem powiązaną z walutą obcą. W ocenie Wnioskodawców Umowa miała charakter adhezyjny, bowiem została zawarta na wzorcu umownym wykreowanym przez Bank i używanym wielokrotnie w stosunkach z konsumentami.

Warunki Umowy zostały ustalone przez stronę ekonomicznie silniejszą, tj. przez Bank, natomiast Wnioskodawcy mogli albo te warunki zaakceptować, albo całkowicie zrezygnować z zaciągnięcia kredytu. Nie było jednak możliwości zmiany spornych klauzul poprzez indywidualne negocjacje z Bankiem. Celem, dla którego Wnioskodawcy wstąpili w sporny stosunek umowny, było uzyskanie środków na finansowanie kosztów zakupu lokalu mieszkalnego. W ocenie Wnioskodawców Umowa zawiera postanowienia niedozwolone, co czyni ją w całości nieważną i uzasadnia żądanie zwrotu wpłaconych na jej podstawie świadczeń.

Pismem z dnia 21 września 2020 roku Wnioskodawcy wezwali Bank do zapłaty kwoty (…) zł (...) oraz kwoty (…) zł (...) w terminie 3 dni od dnia doręczenia pisma. Przedmiotowe pismo zostało doręczone w dniu 24 września 2020 roku, oznacza to, że Bank od dnia 29 września 2020 roku był w zwłoce. Wobec braku realizacji wezwania do zapłaty, Wnioskodawcy skierowali sprawę na drogę postępowania sądowego celem ustalenia, że Umowa jest nieważna i zasądzenia zwrotu wszelkich należności wpłaconych na poczet jej wykonania. Sprawa toczyła się przed Sądem Okręgowym (...).

W ramach roszczenia głównego o zapłatę, Wnioskodawcy domagali się zasądzenia od Banku kwoty (…) zł (...) tytułem wszelkich należności wpłaconych tytułem kwestionowanej Umowy w okresie od dnia 14 października 2010 roku do dnia 14 sierpnia 2020 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 września 2020 roku. Powództwo zostało rozszerzone pismem z dnia 8 lipca 2021 roku o kwotę (…) zł (...) tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych przez Powodów nienależnie na poczet nieważnej Umowy w okresie od dnia 11 sierpnia 2006 roku do dnia 14 października 2010 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 29 września 2020 roku do dnia zapłaty.

Następnie pismem z dnia 16 marca 2022 roku Wnioskodawcy ponownie rozszerzyli powództwo o kwotę (…) zł (...) tytułem zwrotu świadczeń uiszczonych przez Powodów nienależnie na poczet nieważnej Umowy w okresie od dnia 15 sierpnia 2020 roku do dnia 14 lutego 2022 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następnego po dniu doręczenia pisma tj. od dnia 3 listopada 2022 roku. Łączna kwota powództwa wynosiła zatem (…) PLN (...) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty (…) zł i kwoty (…) zł od dnia 29 września 2020 roku oraz od kwoty (…) zł od dnia 3 listopada 2022 roku.

Wyrokiem z dnia 23 lutego 2023 roku Sąd Okręgowy (…) zasądził od Banku na rzecz Wnioskodawców w pkt II kwotę (…) zł (…) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia: a. od kwoty (…) zł od dnia 29 września 2020 r., b. od kwoty (…) zł od dnia 19 listopada 2022 r. do dnia zapłaty. Od wyroku Sądu Okręgowego (...) Bank dnia 16 czerwca 2023 roku wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego (...), rozpoczynając tym samym postępowanie w sprawie o sygn. akt (…) . W toku postępowania apelacyjnego, strony doszły do porozumienia i zawarły ugodę.

Zamiarem Banku i Kredytobiorców było polubowne zakończenie sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z umowy kredytowej, poprzez przyjęte w ugodzie rozwiązania. Na mocy ugody Bank zapłacił Kredytobiorcom kwotę (…) zł (...). W projekcie ugody nie została wskazana podstawa otrzymania przez kredytobiorców ww. kwoty, a jedynie stwierdzenie, że Bank ją „zwróci”. Tym samym Wnioskodawcy wskazują, że w wyniku zawarcia ugody Bank zwrócił na rzecz Wnioskodawców środki pieniężne odpowiadające kwotom uprzednio spłaconym przez kredytobiorców ponad wartość udostępnionego kapitału kredytu.

Bank nie zastrzegł, że zapłata nastąpi pod warunkiem spełnienia przez Wnioskodawców jakiegokolwiek świadczenia względem kredytodawcy. Zawarcie ugody nie stanowi odnowienia w rozumieniu art. 506 Kodeksu cywilnego. Wskazać należy, że kwota wypłacona w ramach ugody, stanowi w istocie zwrot kwot uprzednio wypłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) oraz innych opłat związanych z kredytem, które w wyniku zawarcia ugody zostały uznane za nienależne Bankowi.

Zwrot obejmuje nadpłatę powstałą ponad kwotę udostępnionego kapitału kredytu, a także ustawowe odsetki za opóźnienie naliczone do dnia zawarcia ugody i jako takie nie podlegają opodatkowaniu ww. podatkiem. Na dzień złożenia niniejszego wniosku, Wnioskodawcy wpłacili łącznie na rzecz Banku kwotę (…) zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów. Kapitał wypłacony przez Bank w ramach Umowy wynosił (…) zł. Łącznie, po stronie Wnioskodawców powstała nadpłata kredytu w kwocie (…) zł. Na kwotę (…) zł składa się kwota (…) zasądzona przez Sąd Okręgowy (...) oraz kwota (…) zł spłacona na poczet nieważnej umowy, ale nie objęta powództwem.

Ustawowe odsetki za opóźnienie, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego (...) liczone są od kwoty (…) zł od dnia 29 września 2020 roku do dnia 3 lipca 2026 roku (tj. do dnia zawarcia ugody) wynosiły odpowiednio (…) zł. Zgodnie z ww. wyrokiem odsetki za opóźnienie, liczone są od kwoty (…) zł od dnia 19 listopada 2022 roku do dnia 3 lipca 2026 roku (tj. do dnia zawarcia ugody) wyniosły (…) zł. Łącznie: (…) zł. Zatem, kwota wskazana jako „kwota zwrotu” stanowi w rzeczywistości nadpłatę kredytu ponad wypłacony w ramach kwestionowanej Umowy kapitał oraz należne kredytobiorcom ustawowe odsetki za opóźnienie.

W uzupełnieniu wniosku w odpowiedzi na pytanie pierwsze wezwania wskazali Państwo, że odsetki były związane z roszczeniem o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu, a zatem z kwotami uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych świadczeń objętych dochodzonym roszczeniem, nie zaś wyłącznie z nadwyżką stanowiącą różnicę pomiędzy sumą dokonanych spłat a kwotą udostępnionego kapitału kredytu tj. w oparciu o teorię dwóch kondykcji. Co do pytania drugiego wskazali Państwo, że kwota odsetek wypłacona przewyższa kwotę odsetek liczoną jedynie od kwoty poziomu nadpłaty kredytu tj. w oparciu o teorię dwóch kondykcji.

Ponadto, wnoszą Państwo o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z nieprawomocnego wyroku SO (...), wraz z uzasadnieniem - następczo postępowania umorzonego - celem wykazania wysokości i podstawy liczenia odsetek w ramach teorii dwóch kondykcji. W toku postępowania sądowego X oraz Y dochodzili odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty (…) zł od dnia 29 września 2020 r. oraz od kwoty (…) zł od dnia doręczenia pisma stanowiącego rozszerzenie powództwa.

Wskazane kwoty oraz daty początkowe naliczania odsetek były przedmiotem oceny Sądu I instancji (Wyrok SO (...) z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt (…), który orzekł o należnych świadczeniach, uwzględniając roszczenie odsetkowe w odniesieniu do kwoty (…) zł od dnia 29 września 2020 r. oraz w odniesieniu do kwoty (…) zł od dnia 19 listopada 2022 r. Powyższe okoliczności potwierdzają, że dochodzone roszczenie odsetkowe pozostawało związane ze świadczeniami spełnionymi przez Państwa X i Y na rzecz banku, a nie z hipotetycznym saldem wzajemnych rozliczeń stron. Wyrok Sądu I instancji został zaskarżony i do zawarcia Ugody doszło na etapie postępowania apelacyjnego.

Przyjęty sposób formułowania roszczeń pozostawał zgodny z teorią dwóch kondykcji, zgodnie z którą w przypadku uznania umowy kredytu za niewiążącą z uwagi na niedozwolony charakter jej postanowień każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na rzecz drugiej strony. Roszczenie kredytobiorców o zwrot kwot uiszczonych na rzecz banku nie jest zatem tożsame z roszczeniem ograniczonym do tej części wpłat, która przewyższa kwotę udostępnionego kapitału kredytu. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22, dotyczącej rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu.

Znaczenie dla oceny praw i roszczeń konsumentów ma również wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 czerwca 2023 r. w sprawie C-520/21, w którym Trybunał odniósł się do skutków uznania umowy kredytu za nieważną oraz możliwości dochodzenia przez konsumenta świadczeń wykraczających poza zwrot kwot zapłaconych na rzecz banku, w granicach wyznaczonych prawem Unii i prawem krajowym. Odnosząc się do drugiego pytania organu, pełnomocnik Mocodawcy wskazuje, że kwota odsetek wypłaconych przez bank w ramach ugody przewyższa kwotę odsetek, jaka zostałaby naliczona wyłącznie od nadwyżki stanowiącej różnicę pomiędzy sumą dokonanych spłat a kwotą udostępnionego kapitału kredytu.

Okoliczność ta wynika z przyjęcia odmiennej podstawy naliczania odsetek, odpowiadającej zakresowi roszczeń dochodzonych przez Mocodawców w postępowaniu sądowym. Roszczenia te obejmowały zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku, a nie jedynie zwrot dodatniego salda rozliczeń ustalonego po wzajemnym skompensowaniu świadczeń stron.

W powyższym zakresie przywołać można wskazania poczynione w interpretacji podatkowej z dnia 10 sierpnia 2026 r. 0112-KDIL2-1.4011.639.2026.1.AK: Jednocześnie wskazuję, że skoro kwota zwrotu, którą otrzymała Pani na podstawie ugody nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego, nie ma Pani obowiązku zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych na podstawie ugody zawartej z Bankiem odsetek ustawowych za opóźnienie.

Należy podkreślić, że ograniczenie podstawy naliczania odsetek wyłącznie do kwoty nadpłaty odpowiadałoby założeniom teorii salda, w ramach której wzajemne świadczenia stron są rozliczane przez ustalenie różnicy między ich wysokością. Tymczasem Państwo X i Y dochodzili przysługujących im roszczeń w oparciu o teorię dwóch kondykcji, zgodnie z którą roszczenie kredytobiorców o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku zachowuje samodzielny charakter i nie jest uzależnione od uprzedniego pomniejszenia go o kwotę kapitału udostępnionego przez bank.

Nie ma zatem podstaw do utożsamiania podstawy naliczania odsetek dochodzonych przez Państwa X i Y z kwotą nadpłaty ustaloną wyłącznie w oparciu o saldo wzajemnych rozliczeń stron. W konsekwencji pełnomocnik Mocodawcy wnosi o uwzględnienie przedstawionych wyjaśnień przy ocenie charakteru odsetek wypłaconych w ramach ugody, w szczególności z uwzględnieniem podstawy naliczania tych odsetek oraz modelu dochodzenia roszczeń przyjętego przez Mocodawcę w postępowaniu sądowym, a jednocześnie akceptowalnego przez orzecznictwo.

Pytanie

Czy wypłacone przez Bank w ramach ugody środki, stanowiące w istocie zwrot należności wpłaconych przez podatników w ramach umowy kredytu hipotecznego oraz należne kredytobiorcom ustawowe odsetki za opóźnienie, są przychodem i po stronie podatnika obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 836 ze zm.)?

Państwa stanowisko w sprawie

W Państwa ocenie, wskazać należy, że w analizowanym stanie faktycznym wypłata dokonana przez Bank obejmuje nie tylko zwrot świadczeń nienależnie spełnionych przez Wnioskodawców w wykonaniu umowy kredytu, lecz również kwotę odpowiadającą odsetkom ustawowym za opóźnienie. Jak już wykazano powyżej, zwrot kwoty głównej nie stanowi przysporzenia majątkowego o charakterze definitywnym, lecz ma charakter restytucyjny, prowadzi jedynie do przywrócenia stanu majątkowego sprzed spełnienia nienależnego świadczenia. Tym samym kwota ta nie stanowi przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f.

W ocenie Wnioskodawców, analogiczny skutek podatkowy należy przypisać odsetkom za opóźnienie wypłaconym w ramach ugody. Zgodnie bowiem z art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f., wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Przepis ten wprowadza zasadę, zgodnie z którą kwalifikacja podatkowa odsetek jest bezpośrednio powiązana z kwalifikacją świadczenia głównego. Innymi słowy, jeżeli należność podstawowa nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym, to również odsetki za opóźnienie w jej spełnieniu korzystają ze zwolnienia podatkowego.

W analizowanym przypadku świadczenie główne (zwrot kwot uiszczonych przez Wnioskodawców na rzecz Banku) nie stanowi przychodu podatkowego, odsetki zostały naliczone wyłącznie w związku z opóźnieniem w zwrocie tej należności, odsetki mają charakter akcesoryjny względem świadczenia głównego i nie funkcjonują samodzielnie w obrocie prawnym. Nie ulega zatem wątpliwości, że odsetki te mieszczą się w hipotezie art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f., jako odsetki od należności niepodlegającej opodatkowaniu.

Co istotne, odsetki za opóźnienie pełnią funkcję kompensacyjną, mają na celu naprawienie uszczerbku majątkowego wynikającego z braku możliwości dysponowania środkami pieniężnymi w odpowiednim czasie, a nie stanowią wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w sensie ekonomicznym. W konsekwencji, również z ekonomicznego punktu widzenia nie prowadzą one do powstania nowego, realnego przysporzenia majątkowego, lecz stanowią element wyrównania szkody poniesionej przez Wnioskodawców.

Podkreślenia wymaga również, że odmienna interpretacja prowadziłaby do nieuzasadnionego zróżnicowania sytuacji podatników, w przypadku bowiem opóźnienia w spełnieniu świadczeń opodatkowanych odsetki podlegałyby opodatkowaniu, natomiast w przypadku świadczeń neutralnych podatkowo, mimo ich ścisłego związku, byłyby opodatkowane, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą spójności systemu podatkowego. Dodatkowo, dla oceny charakteru prawnego świadczeń spełnianych pomiędzy stronami, istotne znaczenie ma ugruntowana w orzecznictwie koncepcja tzw. teorii dwóch kondykcji, wypracowana na gruncie rozliczeń stron nieważnej umowy kredytu.

Zgodnie z tą teorią, każdej ze stron przysługuje odrębne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia nienależnego, niezależnie od roszczenia drugiej strony. Oznacza to, że Wnioskodawcy są uprawnieni do dochodzenia zwrotu wszystkich świadczeń spełnionych na rzecz Banku, bez konieczności ich kompensowania z roszczeniem Banku o zwrot kapitału. Konsekwencją przyjęcia teorii dwóch kondykcji jest uznanie, że zwrot świadczeń na rzecz Wnioskodawców stanowi realizację ich własnego roszczenia restytucyjnego, a nie jakiekolwiek nowe przysporzenie majątkowe. Tym samym środki otrzymane od Banku nie mają charakteru dochodu, lecz stanowią zwrot wcześniej spełnionych świadczeń nienależnych.

W tym kontekście również odsetki za opóźnienie należy postrzegać jako element realizacji roszczenia przysługującego Wnioskodawcom, ściśle związanego z obowiązkiem zwrotu świadczenia nienależnego. Odsetki te nie mają charakteru autonomicznego przysporzenia, lecz pełnią funkcję kompensacyjną i pozostają akcesoryjne względem należności głównej. W konsekwencji ich kwalifikacja podatkowa powinna podążać za kwalifikacją świadczenia głównego, co – przy uwzględnieniu art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. – prowadzi do wniosku o ich zwolnieniu z opodatkowania.

Wnioskodawcy wskazują również, że w analogicznej sytuacji Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, w sprawie o sygnaturze: 0112-KDIL2-1.4011.363.2026.2.KP wskazał, że: skoro Bank w wyniku zawartej ugody zwrócił środki pieniężne w kwocie uprzednio przez kredytobiorców spłaconej, która to w świetle postanowień ugody została uznana za nienależną Bankowi, to jej otrzymanie nie spowodowało po stronie kredytobiorcy dodatkowego przysporzenia majątkowego.

W konsekwencji, należy zgodzić się ze stanowiskiem, że pieniądze te nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zatem ich uzyskanie nie skutkuje po stronie kredytobiorcy obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego. Jednocześnie wskazuję, że skoro kwota zwrotu, otrzymana na podstawie ugody nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie będą korzystały ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Wobec powyższego, nie powstaje obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych od otrzymanych odsetek ustawowych za opóźnienie na podstawie ugody zawartej z Bankiem. Reasumując, świadczenie otrzymane przez Wnioskodawców na podstawie ugody obejmuje zarówno zwrot świadczeń nienależnie spełnionych na rzecz Banku, jak i odsetki ustawowe za opóźnienie związane z nieterminowym zwrotem tych kwot. Zwrot nadpłaty ponad wartość udostępnionego kapitału ma charakter wyłącznie restytucyjny i nie prowadzi do powstania definitywnego przysporzenia majątkowego, wobec czego nie stanowi przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Analogicznie należy ocenić ustawowe odsetki za opóźnienie, które mają charakter akcesoryjny względem świadczenia głównego i pełnią wyłącznie funkcję kompensacyjną. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b u.p.d.o.f. odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu korzystają ze zwolnienia podatkowego. W konsekwencji całość świadczenia otrzymanego przez Wnioskodawców na podstawie ugody, zarówno w części odpowiadającej nadpłacie, jak i odsetkom ustawowym za opóźnienie, pozostaje neutralna podatkowo.

Ocena stanowiska

Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.

Uzasadnienie interpretacji indywidualnej

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.

Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są: • pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”; • pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.

Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.

Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.

W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są inne źródła.

Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.

O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu.

Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.

O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Z opisu sprawy wynika, że w ramach umowy kredytowej Bank wypłacił Państwu kwotę (…) zł. Z kolei Państwo wpłacili do Banku tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych kosztów kwotę (…) zł.

Wskazali Państwo również, że: (…) Łącznie po stronie Wnioskodawców powstała nadpłata kredytu w kwocie (…) zł. (…) w wyniku zawarcia ugody Bank zwrócił na rzecz Wnioskodawców środki pieniężne odpowiadające kwotom uprzednio spłaconym przez kredytobiorców ponad wartość udostępnionego kapitału kredytu. Ponadto, podali Państwo, że kwota wypłacona w ramach ugody, stanowi w istocie zwrot kwot uprzednio wypłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku tytułem spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych) oraz innych opłat związanych z kredytem, które w wyniku zawarcia ugody zostały uznane za nienależne Bankowi.

Zwrot obejmuje nadpłatę powstałą ponad kwotę udostępnionego kapitału kredytu, a także ustawowe odsetki za opóźnienie naliczone do dnia zawarcia ugody. Zatem, w odniesieniu do środków pieniężnych, które zostały Państwu zwrócone przez Bank w ramach zawartej ugody jako nienależna Bankowi nadpłata kredytu wskazuję, że ich otrzymanie nie spowodowało po Państwa stronie dodatkowego przysporzenia majątkowego. W konsekwencji pieniądze te nie stanowią dla Państwa przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i ich uzyskanie nie skutkuje po Państwa stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego.

Odnosząc się do kwestii odsetek wypłaconych w ramach ugody wskazuję, że pod pojęciem odsetek rozumie się tradycyjnie wynagrodzenie za korzystanie przez pewien czas z cudzego kapitału lub też za opóźnienie w zapłacie wymagalnej już sumy pieniężnej (por. T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, 2013 r., s. 273). Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Stosownie zaś do art. 455 tego Kodeksu: Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wskazuję, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.

Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r. Zgodnie z ww. przepisem: Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku. Zatem aby ustalić, czy odsetki, które wypłacił Państwu Bank podlegają zwolnieniu od opodatkowania, należy ustalić, czy świadczenia, od których te odsetki zostały naliczone, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.

W uzupełnieniu wniosku podali Państwo, że odsetki były związane z roszczeniem o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu, a zatem z kwotami uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych świadczeń objętych dochodzonym roszczeniem, nie zaś wyłącznie z nadwyżką stanowiącą różnicę pomiędzy sumą dokonanych spłat a kwotą udostępnionego kapitału kredytu tj. w oparciu o teorię dwóch kondykcji. Kwota odsetek wypłacona przewyższa kwotę odsetek liczoną jedynie od kwoty poziomu nadpłaty kredytu tj. w oparciu o teorię dwóch kondykcji.

Wobec tego, z opisu sprawy wynika, że odsetki ustawowe za opóźnienie, które wypłacił Państwu Bank zostały naliczone od roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych spełnionych na rzecz Banku w wykonaniu umowy kredytu, a zatem są związane z kwotami uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych świadczeń objętych dochodzonym roszczeniem, nie zaś wyłącznie z nadwyżką stanowiącą różnicę pomiędzy sumą dokonanych spłat a kwotą udostępnionego kapitału kredytu. Co za tym idzie, ww. odsetki nie zostały Państwu wypłacone od wskazanej w sprawie kwoty nadpłaty, ale od całej kwoty roszczenia, jakiego domagali się Państwo od Banku w ramach toczącego się postępowania sądowego.

Wskazali Państwo również, że kwota odsetek wypłaconych przez bank w ramach ugody przewyższa kwotę odsetek, jaka zostałaby naliczona wyłącznie od nadwyżki stanowiącej różnicę pomiędzy sumą dokonanych spłat a kwotą udostępnionego kapitału kredytu. Okoliczność ta wynika z przyjęcia odmiennej podstawy naliczania odsetek, odpowiadającej zakresowi roszczeń dochodzonych przez Państwa w postępowaniu sądowym. Roszczenia te obejmowały zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku, a nie jedynie zwrot dodatniego salda rozliczeń ustalonego po wzajemnym skompensowaniu świadczeń stron.

W Państwa opinii nie ma podstaw do utożsamiania podstawy naliczania odsetek dochodzonych przez Państwa z kwotą nadpłaty ustaloną wyłącznie w oparciu o saldo wzajemnych rozliczeń stron. Nie sposób zgodzić się z takim stanowiskiem, skoro bowiem podstawą naliczenia odsetek była cała kwota, jakiej domagali się Państwo w toku postępowania sądowego, a nie neutralny podatkowo zwrot nadpłaty ponad wypłacony kapitał kredytu, który faktycznie Bank Państwu zwrócił, to nie można uznać, że Bank wypłacił Państwu odsetki od kwoty świadczenia nienależnego (tj. nadpłaty). Zatem ustalone w ugodzie odsetki w części nie są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu.

W przypadku wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, które otrzymali Państwo, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, wskazuję, że ze zwolnienia skorzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank tj. kwoty nadpłaty. Natomiast w pozostałej części, tj. liczonej od roszczenia, którego domagali się Państwo w pozwie, a którego faktycznie Bank Państwu nie wypłacił, a więc w części przekraczającej odsetki od nadpłaty odsetki stanowią przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.

Podsumowując, skoro wypłacona kwota zwrotu jest niższa niż Państwa roszczenia dochodzone pozwem, to tym samym nie sposób uznać, że odsetki liczone od całego roszczenia dochodzonego pozwem są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności, skoro nie cała należność wynikająca z pozwu została w efekcie faktycznie wypłacona. W konsekwencji, odsetki w tej części, w której zostały naliczone i wypłacone od nadpłaty ponad wypłacony kapitał (tj. kwoty faktycznie Państwu zwróconej), będą korzystały ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Natomiast odsetki naliczone i wypłacone od roszczenia, którego domagali się Państwo w pozwie, a którego faktycznie Bank Państwu nie wypłacił, a więc w części przekraczającej odsetki od nadpłaty stanowią przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dodatkowe informacje

Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia.

Jednocześnie – w odniesieniu do Państwa wskazania zawartego w uzupełnieniu wniosku – dotyczącego: dopuszczenia i przeprowadzenie dowodu z nieprawomocnego wyroku SO w P. z dnia 23 lutego 2023 r., sygn. akt …, wraz z uzasadnieniem – następczo postępowania umorzonego – celem wykazania wysokości i podstawy liczenia odsetek w ramach teorii dwóch kondykcji wskazuję, że wydając interpretację w trybie art. 14b Ordynacji podatkowej nie przeprowadzam postępowania dowodowego, w związku z czym nie jestem obowiązany, ani uprawniony, do oceny dokumentów załączonych do wniosku; jestem związany wyłącznie opisem stanu faktycznego przedstawionym przez Państwa w sprawie i zaprezentowanym stanowiskiem.

Wskazać także należy, iż przedstawione w niniejszej sprawie orzeczenia sądowe, zostały wydane w indywidualnych sprawach w określonych, odrębnych stanach faktycznych/zdarzeniach przyszłych i tylko do nich się odnoszą. Natomiast organy, mimo że w ocenie indywidualnych spraw podatników posiłkują się wydanymi rozstrzygnięciami, to nie mają możliwości zastosowania ich wprost. Nie są wiążące dla tut. Organu, który wydał przedmiotową interpretację indywidualną. Każdą sprawę Organ podatkowy jest zobowiązany traktować indywidualnie.

W odniesieniu do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych także należy stwierdzić, że zostały również wydane w indywidualnych sprawach i nie są wiążące dla Organu wydającego przedmiotową interpretację. Powołane interpretacje nie stanowią źródła prawa, wiążą bowiem strony w konkretnych indywidualnych sprawach, więc zawartych w nich stanowisk organu podatkowego nie można wprost przenosić na grunt innej sprawy. Każdą sprawę tut. Organ jest zobowiązany rozpatrywać indywidualnie.

Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.

Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.

Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Pan X (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.

53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).

Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.

Treść dosłownie; przetworzyliśmy: podział na sekcje i akapity, linki do przepisów, wyróżnienia i zakrycie numerów PESEL, dowodów, paszportów i rachunków, których anonimizacja u wydawcy nie objęła.