Opis stanu faktycznego
Wnioskodawcy są małżonkami i byli stronami umowy kredytu mieszkaniowego zawartej (…) 2008 r. Kredyt był denominowany do franka szwajcarskiego (CHF) i został przeznaczony na własne cele mieszkaniowe. Bank wypłacił Wnioskodawcom z tytułu kredytu łącznie (…) zł. Wnioskodawcy zakwestionowali ważność umowy i wystąpili przeciwko Bankowi na drogą sądową. Wyrokiem z (…) 2024 r. Sąd Okręgowy w (…) ustalił nieistnienie stosunku prawnego wynikającego z umowy oraz zasądził od Banku na rzecz Wnioskodawców łącznie (…) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: od (…) zł od (…) do dnia zapłaty oraz od (…) zł od (…) do dnia zapłaty.
W oświadczeniu o potrąceniu z (…) 2025 r. Wnioskodawcy określili wartość skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie na (…) zł oraz (…) zł, tj. łącznie (…) zł. Roszczenie odsetkowe było zatem istniejące, skonkretyzowane i wcześniej dochodzone; zgodnie z wyrokiem odsetki były należne do dnia zapłaty. W toku dalszego sporu Bank przedstawił propozycję ugodową. Wskazał w niej, że kwota wypłaconego kredytu wynosiła (…) zł, a łączna suma wpłat Wnioskodawców (…) zł.
Bank zaproponował wypłatę (…) zł odpowiadającą różnicy pomiędzy tymi kwotami oraz dodatkowo (…) zł „w ramach ugodowego zakończenia sporu", z informacją, że od kwoty dodatkowej wystawi PIT-11. Wnioskodawcy nie zaakceptowali wysokości tej kwoty dodatkowej. Po telefonicznych konsultacjach z pełnomocnikami ocenili, że przy najbardziej korzystnym zakończeniu dalszych postępowań wartość świadczeń możliwych do uzyskania ponad proste rozliczenie wpłat i kapitału mogłaby wynieść około (…) zł. Nie sporządzono odrębnej pisemnej kalkulacji tej kwoty. Wnioskodawcy zaproponowali więc zwiększenie kwoty dodatkowej do (…) zł jako kompromisu negocjacyjnego.
Kwota ta nie wynikała z matematycznego przeliczenia kredytu ani z kalkulacji Banku. Przy jej ustalaniu brano pod uwagę wartość roszczeń możliwych do dalszego dochodzenia, w tym istniejące roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie. Bank zaakceptował propozycję (…) zł. (…) 2026 r. strony zawarły ugodę definitywnie kończącą spory związane z umową kredytu. Bank zobowiązał się m.in. wypłacić Wnioskodawcom (…) zł.
W ugodzie wskazano, że kwota (…) zł stanowi część tej wypłaty, że w odniesieniu do niej powstaje przychód oraz że Bank sporządzi PIT-11. Kwota (…) zł nie została w ugodzie nazwana odsetkami ustawowymi i nie odpowiada dokładnej wartości odsetek wyliczonej na konkretny dzień; była wynikiem negocjacji. W zamian za ugodę Wnioskodawcy zrezygnowali z dalszego dochodzenia roszczeń związanych ze sporem. Przedmiotem wniosku jest wyłącznie sposób opodatkowania kwoty (…) zł.
W piśmie, stanowiącym uzupełnienie wniosku doprecyzowano, że Państwo byli kredytobiorcami na podstawie umowy kredytowej zawartej w 2008 r. Kredyt został zaciągnięty wspólnie na nieruchomość należącą do Państwa w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej. Odpowiadali Państwo za spłatę kredytu solidarnie, tj. każde z Państwa do pełnej wysokości zobowiązania kredytowego. Ugoda zawarta z Bankiem (…) 2026 r. była ugodą pozasądową. Bank wypłacił Państwu kwotę (…) zł w ramach ugodowego rozliczenia roszczeń istniejących pomiędzy stronami. W § 5 ust. 1 ugody kwota ta została ujęta jako część „kwoty dodatkowej” w łącznej wysokości (…) zł.
W ugodzie wskazano również, że - zgodnie ze stanowiskiem Banku - w związku z wypłatą kwoty (…) zł powstaje po Państwa stronie przychód, a Bank sporządzi informację PIT-11. Jednocześnie wyjaśniają Państwo, że kwota (…) zł została ustalona w toku negocjacji jako kompromisowa część przysługującego Państwu roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Po konsultacji z reprezentującą kancelarią prawną zostali Państwo poinformowani, że przy korzystnym dla Państwa dalszym przebiegu postępowania sądowego mogliby Państwo uzyskać, poza zwrotem nadpłaty, około (…) zł z tytułu odsetek. Na tej podstawie zaproponowali Państwo kwotę (…) zł jako kompromisową wysokość części roszczenia odsetkowego.
Pełnomocnik Banku zaakceptował tę propozycję. Ugoda nie posługuje się wobec kwoty (…) zł określeniem „odsetki" i nie zawiera matematycznej kalkulacji tej kwoty. Nie zmienia to jednak opisanego wyżej sposobu jej ustalenia w toku negocjacji - kwota (…) zł była kompromisowo ustaloną częścią Państwa roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, a nie odrębnym wynagrodzeniem za samo zawarcie ugody. Kwota (…) zł nie stanowi zwrotu środków pieniężnych uprzednio wpłaconych przez Państwa do Banku tytułem spłaty kredytu. Łączna suma dokonanych przez Państwa wpłat wyniosła (…) zł, natomiast kwota udostępnionego kapitału kredytu wynosiła (…) zł. Różnica między tymi kwotami wynosi (…) zł.
To ta kwota odpowiada zwrotowi środków wpłaconych przez Państwa ponad wartość udostępnionego kapitału. W związku z powyższym kwota (…) zł nie stanowi w całości ani w części zwrotu wpłaconych przez Państwa rat kapitałowo-odsetkowych ani innych opłat związanych z kredytem. Pytanie dotyczące ponownego przeliczenia takich wpłat w odniesieniu do kwoty (…) zł nie ma zatem zastosowania. Kwota (…) zł nie stanowi zwrotu kwoty uprzednio przez Państwa wpłaconej do Banku. Została wypłacona w ramach ugodowego zaspokojenia części Państwa roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Wysokość (…) zł została ustalona negocjacyjnie.
Bank początkowo zaproponował kwotę dodatkową (…) zł, której Państwo nie zaakceptowali. Po konsultacji z reprezentującą kancelarią prawną zostali Państwo poinformowani, że przy korzystnym dalszym przebiegu postępowania mogliby Państwo uzyskać, poza zwrotem nadpłaty, około (…) zł z tytułu odsetek. Zaproponowali więc Państwo (…) zł jako kompromisową wysokość części roszczenia odsetkowego, a pełnomocnik Banku zaakceptował tę propozycję. Kwota (…) zł nie została wyliczona przez Bank według określonego wzoru ani na podstawie przedstawionej Państwu kalkulacji. Jej wysokość była wynikiem wzajemnych ustępstw stron dotyczących istniejącego roszczenia odsetkowego.
Całość kwoty (…) zł stanowiła w ramach zawartego kompromisu ugodowo ustaloną część przysługującego Państwu roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Nie była to jednak kwota stanowiąca dokładny matematyczny wynik naliczenia przez Bank odsetek za określoną liczbę dni. Jej wysokość została ustalona w drodze negocjacji jako kompromisowa część roszczenia odsetkowego. Żadna część kwoty (…) zł nie stanowi zwrotu rat lub innych wpłat dokonanych przez Państwa na rzecz Banku, odszkodowania, zadośćuczynienia ani odrębnego wynagrodzenia za samo zawarcie ugody lub cofnięcie powództwa.
Roszczenie odsetkowe, którego kompromisowo ustaloną część stanowi kwota (…) zł, było roszczeniem o odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku na podstawie umowy kredytowej, będących przedmiotem sporu sądowego. Wyrokiem Sądu Okręgowego w (…) z (…) 2024 r. zasądzono na Państwa rzecz kwotę (…) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: - od kwoty (…) zł od (…) r. do dnia zapłaty, - od kwoty (…) zł od (…) r. do dnia zapłaty. Roszczenie odsetkowe miało więc charakter konkretny i istniejący.
W oświadczeniu o potrąceniu z (…) 2025 r. skapitalizowana na ten dzień wartość odsetek ustawowych za opóźnienie została określona na (…) zł oraz (…) zł, czyli łącznie (…) zł. Kwota (…) zł mieściła się zatem w wartości istniejącego roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, które już na (…) 2025 r. przekraczało tę kwotę. Kwota (…) zł nie została jednak następnie ponownie wyliczona przez Bank według art. 481 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego za konkretny okres ani nie odpowiada dokładnemu rachunkowemu wynikowi naliczenia odsetek na dzień zawarcia ugody.
Stanowiła ustaloną w drodze wzajemnych ustępstw, obniżoną i zaakceptowaną przez strony część istniejącego roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Kwota (…) zł nie została przy tym naliczona przez Bank od określonej w ugodzie kwoty roszczenia za okres od jego zgłoszenia do dnia wypłaty. Jej wysokość, jak wskazano powyżej, została ustalona negocjacyjnie jako kompromisowa część istniejącego roszczenia odsetkowego. Roszczenia będące przedmiotem postępowania sądowego nie zostały Państwu wypłacone w pełnej wysokości wynikającej z wyroku jako odrębne świadczenia.
Zostały objęte całościowym rozliczeniem ugodowym, w ramach którego strony dokonały wzajemnych ustępstw i zrezygnowały z dalszego dochodzenia pozostałych roszczeń. Wyrok i oświadczenie o potrąceniu potwierdzają zarówno istnienie roszczenia odsetkowego, jak i jego wysokość przekraczającą (…) zł. Kwota (…) zł nie stanowiła odrębnego wynagrodzenia ani rekompensaty za samo odstąpienie od dalszego dochodzenia roszczeń wobec Banku, za cofnięcie powództwa ani za samo zawarcie ugody.
Zawarcie ugody skutkowało zakończeniem sporu i rezygnacją z dalszego dochodzenia objętych nią roszczeń, jednak kwota (…) zł stanowiła kompromisowo ustaloną część Państwa roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, a nie wynagrodzenie za zaniechanie dalszego prowadzenia procesu. Kwota (…) zł nie stanowi odszkodowania ze strony Banku za jakąkolwiek szkodę. Ani w toku negocjacji, ani w ugodzie nie była w ten sposób określana i nie wskazywano szkody, której naprawieniu miałaby służyć. Kwota (…) zł nie stanowi zadośćuczynienia za jakąkolwiek krzywdę. Ani w toku negocjacji, ani w ugodzie nie była w ten sposób określana.
Bank nie przedstawił Państwu szczegółowego uzasadnienia, dlaczego uznał, że właśnie kwota (…) zł powinna zostać objęta informacją PIT-11. W § 5 ust. 1 ugody Bank wskazał jedynie swoje stanowisko, zgodnie z którym w związku z wypłatą tej części kwoty dodatkowej powstaje po Państwa stronie przychód oraz obowiązek sporządzenia przez Bank informacji PIT-11. Nie przedstawiono Państwu szczegółowej podstawy prawnej ani kalkulacji uzasadniającej takie stanowisko. Wątpliwość co do prawidłowości tej kwalifikacji podatkowej była przyczyną wystąpienia przez Państwa o interpretację indywidualną.
Różnica pomiędzy określoną w ugodzie kwotą dodatkową (…) zł a kwotą (…) zł objętą przez Bank informacją PIT-11 wynosi (…) zł. Kwota ta odpowiada różnicy pomiędzy łączną sumą dokonanych przez Państwa wpłat na rzecz Banku – (…) zł - a kwotą udostępnionego Państwu kapitału kredytu – (…) zł. Kwota (…) zł ma zatem charakter zwrotu środków wpłaconych przez Państwa ponad wartość otrzymanego kapitału kredytu i nie została przez Bank wskazana jako kwota podlegająca ujęciu w informacji PIT-11. Doprecyzowanie charakteru świadczenia i zakresu wniosku Dla uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości wyjaśniają Państwo, że nie oczekują od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej ustalenia charakteru kwoty (…) zł.
Charakter tego świadczenia wskazują Państwo jako element stanu faktycznego: kwota (…) zł stanowiła ugodowo i kompromisowo ustaloną część przysługującego Państwu roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie w zwrocie świadczeń spełnionych przez Państwa na rzecz Banku. Kwota ta nie stanowiła zwrotu Państwa wcześniejszych wpłat, odszkodowania, zadośćuczynienia ani odrębnego wynagrodzenia za zawarcie ugody lub rezygnację z dalszego prowadzenia postępowania.
Przedmiotem Państwa pytania pozostaje wyłącznie ocena skutków podatkowych tak opisanego świadczenia, a w szczególności ustalenie, czy w przedstawionym stanie faktycznym kwota (…) zł korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Państwa stanowisko pozostaje w tym zakresie niezmienione: uważają Państwo, że kwota (…) zł stanowi odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem dochodowym i w konsekwencji korzysta ze zwolnienia przewidzianego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W pozostałym zakresie opis stanu faktycznego i stanowisko przedstawione we wniosku pozostają bez zmian.
Pytanie
Czy otrzymana przez Państwa od Banku kwota (…) zł, ustalona w toku negocjacji ugodowych przy uwzględnieniu wartości roszczeń, z których dalszego dochodzenia Państwo zrezygnowali wskutek zawarcia ugody, w tym istniejącego roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, korzysta ze zwolnienia z podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu PIT?
Państwa stanowisko w sprawie
Państwa zdaniem, kwota (…) zł otrzymana od Banku w opisanych okolicznościach korzysta ze zwolnienia określonego w art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT, zwalnia z podatku odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku lub takich, od których zaniechano poboru podatku. Należnością główną, od której Państwu zasądzono odsetki, był zwrot świadczeń spełnionych przez nich w wykonaniu kwestionowanej umowy kredytu.
Zwrot własnych środków wcześniej przekazanych Bankowi nie stanowi definitywnego przysporzenia majątkowego, a zatem nie stanowi przychodu podatkowego. W niniejszej sprawie roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie nie było hipotetyczne. Zostało zasądzone wyrokiem z (…) 2024 r. do dnia zapłaty, a na (…) 2025 r. jego skapitalizowana wartość wynosiła łącznie (…) zł. W przypadku dalszego trwania sporu wartość tego roszczenia mogła nadal rosnąć. Kwota (…) zł została ustalona jako kompromis w ramach ugodowego zakończenia istniejących sporów.
Nie była wynagrodzeniem za usługę ani kwotą wynikającą z odrębnego świadczenia Państwa na rzecz Banku; nie została też wyliczona przez Bank jako element ponownego przeliczenia kredytu. Zaproponowali Państwo ją po analizie wartości roszczeń, których mogli dalej dochodzić, w tym roszczenia odsetkowego. Jej wysokość była niższa od wartości odsetek możliwych do uzyskania przy dalszym korzystnym przebiegu postępowania. Istotą ugody są wzajemne ustępstwa. Z tego względu kwota uzgodniona w ugodzie nie musi odpowiadać dokładnie matematycznej wartości roszczenia na dzień zawarcia ugody.
Państwa zdaniem, sama nazwa „kwota dodatkowa" oraz fakt, że kwota (…) zł nie jest dokładnym wyliczeniem odsetek na konkretny dzień, nie powinny przesądzać o jej kwalifikacji podatkowej. Decydujący powinien być rzeczywisty charakter i funkcja świadczenia oraz okoliczności jego ustalenia. Wskazują Państwo, że w praktyce interpretacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej art. 21 ust. 1 pkt 95b jest stosowany do odsetek ustawowych za opóźnienie związanych ze zwrotem świadczeń z nieważnych umów kredytowych, m.in. w interpretacjach z 5 maja 2026 r., sygn. 0113-KDIPT2-2.4011.264.2026.2.ST, oraz z 17 lipca 2026 r. sygn. 0115-KDIT1.4011.363.2026.3.DB.
Mają Państwo świadomość, że w ich ugodzie świadczenie nie zostało wprost nazwane odsetkami; dlatego przedmiotem niniejszego wniosku jest ocena jego rzeczywistego charakteru w przedstawionym stanie faktycznym. W Państwa ocenie, wypłata (…) zł stanowi kompromisowe zaspokojenie roszczeń, w tym roszczenia odsetkowego, z którego dalszego dochodzenia zrezygnowali wskutek zawarcia ugody. W konsekwencji kwota ta powinna korzystać ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o PIT i nie powinna być wykazana jako dochód podlegający opodatkowaniu za 2026 r. niezależnie od wystawienia przez Bank informacji PIT-11.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21 , 52 , 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o , art. 23u , art. 24-24b , art. 24c , art. 24e , art. 30ca , art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15 , art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19 , art. 25b , art. 30ca , art. 30da i art. 30f , są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 , uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14 , dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17 .
Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy. O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Aby ustalić, czy wypłacona Państwu kwota (…) zł („odsetki”), należy ustalić, czy świadczenia, od których te „odsetki” zostały wypłacone, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Zgodnie z art. 410 § 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.): Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Natomiast art. 405 ww. ustawy wskazuje, że: Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Do świadczeń nienależnych stosuje się powyższe przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu. Przepisy te stanowią w szczególności o obowiązku nienależnie uzyskanego świadczenia jako bezpodstawnej korzyści majątkowej. W wyroku z 7 grudnia 2023 r. (sygn. C-140/22) Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że zgodnie z art. 6 ust. 1 dyrektywy sądy muszą wyłączyć stosowanie nieuczciwych warunków umownych, aby nie miały one wiążącego wpływu na konsumenta, jeśli ten nie wyrazi na nie zgody (tak jak wcześniej stwierdzono w wyroku z 26 marca 2019 r., Abanca Corporación Bancaria i Bankia, C-70/17 i C-179/17).
Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że przepisy dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: Stoją one na przeszkodzie wykładni sądowej prawa krajowego, zgodnie z którą wykonywanie praw, które konsument wywodzi z tej dyrektywy, jest uzależnione od złożenia przez tego konsumenta przed sądem oświadczenia, w którym twierdzi on, po pierwsze, że nie wyraża zgody na utrzymanie w mocy tego warunku, po drugie, że jest świadomy z jednej strony faktu, że nieważność wspomnianego warunku pociąga za sobą nieważność wspomnianej umowy, a z drugiej – konsekwencji tego uznania nieważności, i po trzecie, że wyraża zgodę na uznanie tej umowy za nieważną.
Podobnie, w wyroku Sądu Najwyższego z 21 marca 2024 r. (sygnatura akt: II CSKP 181/23) jednoznacznie wskazano, że: Niedozwolone postanowienie umowne nie wiąże konsumenta ex lege i ex tunc (art. 3851 § 1 k.c.). Konsument może udzielić następczej i świadomej zgody na to postanowienie, a więc mocą swojego oświadczenia sprawić, że oświadczenie to będzie wywoływało skutki. Zatem działanie konsumenta jest konieczne dla utrzymania w mocy abuzywnego postanowienia, a nie dla pozbawienia go skuteczności. Upraszczając stanowisko wyrażone w powyższych orzeczeniach: uznanie umowy kredytowej za nieważną nie wymaga składania przez konsumenta dodatkowych oświadczeń w ramach postępowania sądowego.
Skoro zatem dla stwierdzenia nieważności umowy kredytowej nie jest wymagane składanie dodatkowych, formalnych oświadczeń, to brak jest podstaw do wywodzenia, aby takie dodatkowe oświadczenia mogły wywierać wpływ na ustalenie daty, od której konsumentowi należne są odsetki. Należy jednakże podkreślić, że czym innym jest stwierdzenie nieważności umowy kredytu, a czym innym zawarcie ugody powodującej zmianę kształtu stosunku cywilnoprawnego łączącego strony umowy kredytowej. Stwierdzenie nieważności powoduje usunięcie z obrotu prawnego wadliwej czynności prawnej polegającej na zawarciu umowy kredytu hipotecznego.
Nieważność umowy kredytu oznacza, że zobowiązania stron umów, banku i klienta, nigdy nie powstały, a strony zobowiązane są zwrócić to, co świadczyły w związku z nieważną umową jako świadczenia nienależne. Kredytodawca winien zatem zwrócić wszystkie świadczenia pobrane od kredytobiorcy, a kredytobiorca winien zwrócić kwotę faktycznie otrzymanego kredytu. W przypadku stwierdzenia nieważności umowy przez sąd skutki prawne na gruncie cywilnym występują ex tunc (wstecz), a więc od momentu zawarcia umowy dotkniętej wadliwością (przesłanką nieważności), co oznacza, że umowa kredytu jako nieważna już od chwili jej zawarcia nie wywołuje skutków prawnych.
Mamy do czynienia z sytuacją jakby w ogóle nie doszło do jej zawarcia. W niniejszej sprawie jednak zawarli Państwo z bankiem ugodę. Ugoda – jako jeden z typów umów – regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 917 ustawy Kodeks cywilny: Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody.
Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać.
A zatem, przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że nadpłata ponad wypłacony kapitał, którą bank zwrócił Państwu w ramach wykonania postanowień ugody (tj. kwota (…) zł, która jak Państwo wskazali ma charakter zwrotu środków wpłaconych przez Państwa ponad wartość otrzymanego kapitału kredytu), nie stanowi dla Państwa przysporzenia majątkowego i tym samym nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
W przypadku zwrotu nadpłaty ponad kwotę wypłaconego kapitału kredytu – po stronie kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymał on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc neutralna podatkowo.
Skoro więc otrzymają Państwo od banku zwrot środków pieniężnych ponad wartość otrzymanego kapitału kredytu (tj. kwotę (…) zł) to otrzymany przez Państwa zwrot nie stanowi po Państwa stronie przychodu w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanego do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i tym samym na Państwu nie ciąży obowiązek podatkowy z tytułu otrzymania tej kwoty. Przechodząc natomiast do kwestii odsetek wskazuję, że pod pojęciem odsetek rozumie się tradycyjnie wynagrodzenie za korzystanie przez pewien czas z cudzego kapitału lub też za opóźnienie w zapłacie wymagalnej już sumy pieniężnej (por.
T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, 2013 r., s. 273). Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Stosownie zaś do art. 455 tego Kodeksu: Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wobec powyższego stwierdzić należy, że odsetki ustawowe, które wypłacił bank, stanowią przychód, ponieważ są uzyskanymi środkami pieniężnymi, które mają charakter przysporzenia majątkowego, stosownie do art. 11 ust. 1 omawianej ustawy.
Należy je zatem kwalifikować do kategorii przychodów z innych źródeł, wedle art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 wskazanej ustawy. Wskazuję jednak, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r. Zgodnie z ww. przepisem: Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku. W opisie sprawy wskazali Państwo m.in., że: Bank wypłacił Państwu kwotę (…) zł w ramach ugodowego rozliczenia roszczeń istniejących pomiędzy stronami (…). Kwota (…) zł została ustalona w toku negocjacji jako kompromisowa część przysługującego Państwu roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie.
(…) Ugoda nie posługuje się wobec kwoty (…) zł określeniem „odsetki” i nie zawiera matematycznej kalkulacji tej kwoty. Nie zmienia to jednak opisanego wyżej sposobu jej ustalenia w toku negocjacji – kwota (…) zł była kompromisowo ustaloną częścią Państwa roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie (…). Kwota (…) zł nie stanowi zwrotu kwoty uprzednio przez Państwa wpłaconej do Banku. Została wypłacona w ramach ugodowego zaspokojenia części Państwa roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie. Wysokość (…) zł została ustalona negocjacyjnie. (…) Kwota nie została wyliczona przez Bank według określonego wzoru ani na podstawie przedstawionej Państwu kalkulacji.
Jej wysokość była wynikiem wzajemnych ustępstw stron dotyczących istniejącego roszczenia odsetkowego. Z powyższego wynika, że kwota (…) zł, która jak Państwo określili: nie wynikała z matematycznego przeliczenia kredytu ani z kalkulacji Banku. Przy jej ustalaniu brano pod uwagę wartość roszczeń możliwych do dalszego dochodzenia, w tym istniejące roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie, którą wypłacił Państwu bank dotyczyła roszczenia wynikającego z całości spełnionego świadczenia, będącego przedmiotem Państwa roszczenia w ramach postępowania sądowego (a więc kwota ta obejmowała nadpłatę i kapitał kredytu).
Co za tym idzie, ww. „odsetki” (kwota (…) zł) nie zostały wypłacone tylko od kwoty, którą faktycznie bank Państwu wypłacił, ale od całej kwoty, jakiej domagali się Państwo od banku w ramach postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę powyższe, skoro „odsetki” odnosiły się do całej kwoty, dochodzonej w postępowaniu sądowym a nie od neutralnego podatkowo zwrotu nadpłaty ponad wypłacony kapitał kredytu, który faktycznie bank Państwu zwrócił, to nie można uznać że bank wypłacił Państwu odsetki od kwoty świadczenia nienależnego. Zatem ustalone w ugodzie „odsetki” (kwota (…) zł) nie są odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności.
Nie są to odsetki ustawowe tylko od kwoty stanowiącej faktyczną wypłatę. Wartość ta została przez strony ugody ustalona w ramach kompromisu od całej kwoty roszczenia dochodzonego przez Państwa przed sądem. W przypadku wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, które otrzymaliby Państwo w wyniku uznania pozwu przez sąd – ze zwolnienia korzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności z tytułu niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank kwoty nadpłaty ponad wypłacony kapitał.
Natomiast w pozostałej części, tj. liczonej od roszczenia, którego domagali się Państwo w postępowaniu sądowym, a którego faktycznie bank Państwu nie wypłacił, odsetki będą stanowić przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu. W konsekwencji, część kwoty (…) zł odpowiadająca tej części odsetek, w której zostały wypłacone od nadpłaty ponad wypłacony kapitał (tj. kwoty faktycznie zwróconej), korzysta ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast pozostała część ww. kwoty (…) zł odpowiadająca tej części odsetek, wypłaconych od roszczenia, dochodzonego przez Państwa w sądzie, a którego faktycznie bank Państwu nie wypłacił nie może skorzystać ze zwolnienia z art 21 ust. 1 pkt 95b ustawy – stanowi dla Państwa przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Odnosząc się do powołanych przez Państwa interpretacji indywidualnych wskazuję, że zostały one wydane w indywidualnych sprawach i nie mają zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.).
Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego.
Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Pan (…) (Zainteresowany będący stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.
53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.