Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
11 września 2026 r. wpłynął Państwa wniosek z 10 września 2026 r. o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy: uznania czynności przeniesienia z mocy prawa własności działki nr 1 w zamian za odszkodowanie za odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług i udokumentowania tej czynności fakturą, zwolnienia od podatku VAT dla ww. dostawy. Uzupełnili go Państwo – w odpowiedzi na wezwanie – pismem z 2 października 2026 r. (wpływ 5 października 2026 r.). Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Gmina (…) jest zarejestrowanym, czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, dokonującym scentralizowanych rozliczeń VAT wraz ze swoimi jednostkami organizacyjnymi. Decyzją Wojewody (…) z dnia 17 marca 2026 r., nr (…) znak (…), udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (ZRID) polegającej na budowie odcinka drogi ekspresowej (…) – (…), obejmującej w całości działkę Wnioskodawcy oznaczoną nr 1 o pow. 0,0437 ha, obręb .... (…). Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ZRID nie jest dotychczas ostateczna z uwagi na złożone od niej odwołania.
Decyzją Wojewody (…) z dnia 6 lipca 2026 r., znak (…), która stała się ostateczna 21 lipca 2026 r., ustalono na rzecz Wnioskodawcy odszkodowanie za nieruchomość zabudowaną, oznaczoną jako działka nr 1, w łącznej wysokości (…) zł. Na kwotę odszkodowania złożyły się: wartość gruntu ((…) zł), wartość nasadzeń – pojedynczego drzewa ((…) zł) oraz wartość składników budowlanych stanowiących własność Wnioskodawcy: utwardzenia z płytek chodnikowych ((…) zł), utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego ((…) zł) oraz betonowego murku oporowego z fundamentem ((…) zł).
Odszkodowanie nie objęło pawilonu handlowego ani tablicy reklamowej znajdujących się na działce, gdyż składniki te nie stanowiły własności Wnioskodawcy. Murek oporowy stanowi konstrukcję betonową (cokół z fundamentem) biegnącą wzdłuż południowej granicy działki, o długości 32 m, szerokości 0,25 m i wysokości 0,35–0,4 m, w stanie przeciętnym (zużycie 20%). Element ten istniał na gruncie już w momencie sporządzania ortofotomapy w 2003 r. i pozostawał w niezmienionej formie co najmniej do 2012 r. (potwierdzone dokumentacją fotograficzną), a także do dnia wydania decyzji ZRID.
Odszkodowanie zostało wypłacone Wnioskodawcy przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w dniu 31 lipca 2026 r. Dla działki nr 1 nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Na niewielkiej części działki, przy jej granicy, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przewidujący dla tej części przeznaczenie pod drogi publiczne; dla pozostałej części działki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie obowiązuje. W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, iż: 1) Kiedy miało miejsce nabycie przez Państwa działki nr 1(prosimy podać dokładną datę)?
Gmina (…) nabyła działkę nr 1, obręb 0010, w dniu 12 kwietnia 1994 r. 2) W jaki sposób nabyli Państwo działkę nr 1? Działka nr 1 została nabyta przez Gminę (…) nieodpłatnie, z mocy prawa, w drodze komunalizacji – na podstawie decyzji Wojewody (…) z dnia 12 kwietnia 1994 r., znak (…), wydanej na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). 3) Czy działka nr 1 została nabyta przez Państwa w ramach czynności opodatkowanych podatkiem VAT? Nie.
Nabycie działki nr 1 w drodze komunalizacji nie podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. 4) Czy nabycie działki nr 1 zostało udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT? Nie. Nabycie działki nr 1 nie zostało udokumentowane fakturą z wykazanym podatkiem VAT. 5) Czy przy nabyciu działki nr 1 przysługiwało Państwu prawo do odliczenia podatku VAT? Nie. Przy nabyciu działki nr 1 Gminie (…) nie przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, ponieważ komunalizacja nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. 6) W jaki sposób działka nr 1 była wykorzystywana przez Państwa od momentu nabycia do momentu wywłaszczenia?
Wschodnia część działki nr 1, o powierzchni ok. 219 m², była przedmiotem umowy dzierżawy w okresie od 1 czerwca 2007 r. do 30 maja 2022 r. Po wygaśnięciu umowy dzierżawy, w okresie od 1 czerwca 2022 r. do 31 stycznia 2024 r., dotychczasowy dzierżawca był obciążany przez Gminę (…) należnościami z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. Zarówno dzierżawa, jak i odpłatne bezumowne korzystanie z nieruchomości stanowiły czynności opodatkowane podatkiem VAT. W pozostałym okresie (tj. od 12 kwietnia 1994 r. do 31 maja 2007 r. oraz od 1 lutego 2024 r. do dnia wywłaszczenia), a także w odniesieniu do pozostałej, zachodniej części działki, działka nie była użytkowana ani udostępniana.
Na działce znajdowały się ponadto pawilon handlowy oraz tablica reklamowa, niestanowiące własności Wnioskodawcy i nieobjęte odszkodowaniem. 7) Czy działka nr 1 była wykorzystywana przez cały okres jej posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku VAT? Nie. Działka nr 1 nie była wykorzystywana przez Gminę (…) w całym okresie jej posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku VAT. W okresie od 1 czerwca 2007 r. do 31 stycznia 2024 r. jej wschodnia część była wykorzystywana do czynności opodatkowanych VAT (dzierżawa, a następnie odpłatne bezumowne korzystanie).
8)–11) Kwalifikacja naniesień na gruncie Prawa budowlanego, trwałe związanie z gruntem, położenie na działce oraz pierwsze zasiedlenie – odrębnie dla każdego obiektu Zgodnie z wezwaniem Gmina (…) udziela odpowiedzi na pytania nr 8–11 odrębnie dla każdego z trzech naniesień stanowiących jego własność, uwzględnionych w odszkodowaniu, tj.: (A) betonowego murku oporowego z fundamentem, (B) utwardzenia z płytek chodnikowych oraz (C) utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego. Położenie poszczególnych naniesień oraz granicę części działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przedstawia szkic sytuacyjny z legendą, stanowiący załącznik do niniejszego pisma.
A. Betonowy murek oporowy z fundamentem Ad 8) Murek oporowy stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, tj. konstrukcję oporową – samodzielny pod względem technicznym obiekt budowlany w postaci betonowego cokołu posadowionego na fundamencie. Murek nie stanowi urządzenia budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego. Jako budowlę murek zakwalifikował również rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 5 czerwca 2026 r., stanowiącym podstawę ustalenia wysokości odszkodowania. Ad 9) Tak.
Murek jest trwale związany z gruntem – posadowiony jest na betonowym fundamencie i nie może zostać przeniesiony w inne miejsce bez jego rozbiórki. Ad 10) Murek biegnie wzdłuż południowej granicy działki nr 1 na długości 32 m, przy szerokości 0,25 m i wysokości maksymalnie 0,35–0,4 m, i zajmuje powierzchnię ok. 8 m². Znajduje się w całości na części działki nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ad 11a) Tak.
Pierwsze zasiedlenie murku w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT nastąpiło najpóźniej w 2003 r. Murek istniał i był użytkowany w tym czasie, co potwierdza ortofotomapa z 2003 r., a od tego momentu pozostawał w niezmienionej postaci (co potwierdza dokumentacja fotograficzna z 2012 r. oraz stan na dzień wydania decyzji ZRID). Ad 11b) Tak. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem murku a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata (ponad 20 lat).
Ad 11c) Murek był wykorzystywany do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług – w zakresie, w jakim przebiega przez wschodnią część działki, będącą przedmiotem dzierżawy, a następnie odpłatnego bezumownego korzystania (odpowiedź na pytanie nr 6). Ad 11d) Nie. Gmina (…) nie ponosiła wydatków na ulepszenie murku w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w tym wydatków stanowiących co najmniej 30% jego wartości początkowej. Pytania szczegółowe i. - iv. - nie dotyczą. B. Utwardzenie z płytek chodnikowych Ad 8) Utwardzenie z płytek chodnikowych stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a nie urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 tej ustawy.
Jako budowlę utwardzenie to zakwalifikował rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 5 czerwca 2026 r. Ad 9) Tak. Utwardzenie jest trwale związane z gruntem. Ad 10) Utwardzenie stanowi chodnik z betonowych płyt chodnikowych przed wejściem do budynku pawilonu handlowego, o łącznej powierzchni 12 m². Znajduje się we wschodniej części działki, na części nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ad 11a) Tak. Pierwsze zasiedlenie utwardzenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT nastąpiło. Ad 11b) Tak. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem utwardzenia a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata.
Ad 11c) W okresie jego posiadania utwardzenie było wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług (dzierżawa, a następnie odpłatne bezumowne korzystanie z wschodniej części działki – odpowiedź na pytanie nr 6). Ad 11d) Nie. Gmina (…) nie ponosiła wydatków na ulepszenie utwardzenia w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Pytania szczegółowe i.- iv. - nie dotyczą. C. Utwardzenie z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego Ad 8) Utwardzenie z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, a nie urządzenie budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 9 tej ustawy.
Jako budowlę utwardzenie to zakwalifikował rzeczoznawca majątkowy w operacie szacunkowym z dnia 5 czerwca 2026 r. Ad 9) Tak. Utwardzenie jest trwale związane z gruntem. Ad 10) Utwardzenie ma nawierzchnię mieszaną z destruktu asfaltowego i tłucznia kamiennego o łącznej powierzchni ok. 250 m² i zajmuje większą część działki. Nie znajduje się na części działki objętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Ad 11a) Tak. Pierwsze zasiedlenie utwardzenia w rozumieniu art. 2 pkt 14 ustawy o VAT nastąpiło. Ad 11b) Tak. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem utwardzenia a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata.
Ad 11c) W okresie jego posiadania utwardzenie było wykorzystywane do czynności opodatkowanych podatkiem od towarów i usług (dzierżawa, a następnie odpłatne bezumowne korzystanie – odpowiedź na pytanie nr 6). Ad 11d) Nie. Gmina (…) nie ponosiła wydatków na ulepszenie utwardzenia w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Pytania szczegółowe i. - iv. - nie dotyczą. Łącznie budowle stanowiące własność Gminy (…) (murek oporowy oraz oba utwardzenia) zajmują ok. 270 m², tj. ok. 62% powierzchni działki nr 1 (437 m²). Wszystkie te budowle znajdują się na części działki nieobjętej miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Ad 12) Czy na moment wywłaszczenia działki nr 1 zgodnie z Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego działka ta przeznaczona była pod zabudowę w całości bądź w części, czy nie była przeznaczona pod zabudowę? Na dzień wydania decyzji Wojewody (…) z dnia 17 marca 2026 r. nr (...), znak (…), o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, północna część działki nr 1 o powierzchni ok. 30 m² objęta była miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (…), przyjętym uchwałą Rady Miasta (…) z dnia 11 kwietnia 2013 r. Plan ten przeznaczał tę część działki pod tereny dróg publicznych klasy ekspresowej (S), oznaczone symbolem 1KDS.
Pozostała część działki, o powierzchni ok. 407 m², nie była objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i nie została dla niej wydana decyzja o warunkach zabudowy. Ad 13) W przypadku gdy na moment wywłaszczenia działka nr 1 była w części przeznaczona pod zabudowę – czy w MPZP znajdowały się na działce linie rozgraniczające tereny przeznaczone pod zabudowę od terenów nieprzeznaczonych pod zabudowę? Granica obszaru objętego miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego przebiega przez działkę nr 1. W części objętej planem (ok. 30 m²) działka położona jest w całości w liniach rozgraniczających teren drogi publicznej oznaczony symbolem 1KDS.
Na działce nie znajdują się inne linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu.
Pytania
1. Czy opisane w stanie faktycznym przeniesienie z mocy prawa własności działki nr 1 na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie stanowi odpłatną dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, w związku z czym Wnioskodawca jest obowiązany do udokumentowania tej czynności fakturą? 2. Czy opisana w stanie faktycznym dostawa korzysta w całości ze zwolnienia od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 W ocenie Wnioskodawcy, opisane przeniesienie własności działki nr 1 stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT, a Wnioskodawca jest obowiązany do wystawienia faktury. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, przez dostawę towarów rozumie się również przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Przeniesienie własności działki nr 1 następuje na podstawie art. 12 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych.
Dla zakwalifikowania czynności jako dostawy towarów w rozumieniu tego przepisu nie ma znaczenia ani brak zgody dotychczasowego właściciela, ani przymusowy charakter przeniesienia własności – decydujące jest wyłącznie to, że dochodzi do odpłatnego, definitywnego przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel w zamian za świadczenie pieniężne (odszkodowanie), które w orzecznictwie TSUE i sądów krajowych jednolicie utożsamiane jest z wynagrodzeniem za dostawę. Wnioskodawca, zbywając nieruchomość w tym trybie, działa w charakterze podatnika VAT, a nie organu władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o VAT.
Wyłączenie organów władzy publicznej z kategorii podatników VAT znajduje zastosowanie wyłącznie do czynności wykonywanych w ramach reżimu publicznoprawnego, właściwego dla tych organów, a nie do czynności, które mogą być wykonywane również przez podmioty prywatne na zasadach cywilnoprawnych (por. wyroki TSUE w sprawach C-4/89 i C-288/07 „Isle of Wight Council”). Gospodarowanie mieniem własnym gminy, w tym jego zbycie – również przymusowe, za odszkodowaniem – mieści się w sferze czynności cywilnoprawnych, ponieważ dotyczy wykonywania prawa własności, a nie realizacji zadań nałożonych na gminę odrębnymi przepisami w ramach władztwa publicznego.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE (wyrok z 13 czerwca 2013 r., C-62/12 „Kostov”; wyrok C-72/13 „Gmina Wrocław”) oraz w jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczącej opodatkowania VAT odszkodowań za nieruchomości przejmowane pod inwestycje drogowe.
W konsekwencji Wnioskodawca jest obowiązany udokumentować tę dostawę fakturą na podstawie art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT – obowiązek ten dotyczy każdej odpłatnej dostawy towarów dokonywanej przez podatnika VAT na rzecz innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, niezależnie od tego, czy dostawa ta ostatecznie okaże się opodatkowana według właściwej stawki, czy zwolniona z podatku. Obowiązek podatkowy dla tego rodzaju dostawy powstaje na zasadzie kasowej, tj. z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o VAT) – w niniejszej sprawie z dniem 31 lipca 2026 r., w którym Wnioskodawca otrzymał odszkodowanie.
Przyjęte przez ustawodawcę rozwiązanie ma charakter celowy: uwzględnia typową dla postępowań wywłaszczeniowych sytuację, w której wypłata odszkodowania – dokonywana na podstawie decyzji ustalającej odszkodowanie, wydanej w oparciu o decyzję ZRID objętą rygorem natychmiastowej wykonalności – może poprzedzać formalne uwstecznienie się decyzji lokalizacyjnej. Okoliczność, że decyzja ZRID nie stała się dotychczas ostateczna z uwagi na złożone od niej odwołania, pozostaje zatem bez wpływu na moment powstania obowiązku podatkowego ani na obowiązek wystawienia faktury. Ad. 2 W ocenie Wnioskodawcy, opisana dostawa korzysta w całości ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT.
Zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, budowle ziemne, obronne, ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także konstrukcje oporowe. Murek oporowy znajdujący się na działce nr 1 – betonowy cokół z fundamentem, biegnący wzdłuż granicy działki – mieści się wprost w tej ustawowej kategorii jako konstrukcja oporowa.
Kwalifikacja ta jest niezależna od tego, czy na działce znajduje się także budynek, oraz od tego, jaką część powierzchni działki zajmuje sama budowla – konstrukcja oporowa stanowi samodzielny obiekt budowlany, którego status prawny nie jest uzależniony od sąsiedztwa innych obiektów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. VII SA/Wa 1778/21). Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, zwolniona z podatku jest dostawa budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy dostawa dokonywana jest w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, albo gdy pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Przez pierwsze zasiedlenie – zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o VAT, w brzmieniu nadanym w następstwie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 16 listopada 2017 r., C-308/16 „Kozuba Premium Selection” – rozumie się oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budowli, lub rozpoczęcie jej użytkowania na potrzeby własne, po jej wybudowaniu lub ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej.
Murek oporowy istniał na nieruchomości już w 2003 r. (co potwierdza ortofotomapa z tego okresu) i pozostawał w niezmienionej formie i stanie technicznym co najmniej do 2012 r. (co potwierdza dokumentacja fotograficzna) oraz do dnia wydania decyzji ZRID – nie był w tym okresie przedmiotem ulepszenia. Niezależnie od tego, który moment w tym przedziale czasowym przyjąć jako datę pierwszego zasiedlenia, od każdego z nich do dnia dostawy upłynął okres znacznie dłuższy niż wymagane ustawowo 2 lata, a sama dostawa nie jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed nim.
Na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budynków lub budowli trwale związanych z gruntem, z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu – zwolnienie właściwe dla budowli obejmuje zatem cały grunt, na którym jest ona posadowiona, w tym pozostałe elementy dostawy (utwardzenie z płytek chodnikowych i z tłucznia kamiennego/destruktu asfaltowego jako elementy przynależne oraz nasadzenia). Zasada ta znajduje zastosowanie do całej działki ewidencyjnej nr 1 jako jednego przedmiotu dostawy, niezależnie od tego, że budowla (murek oporowy) zajmuje jedynie niewielką część jej powierzchni (ok.
8 m² z 437 m² całkowitej powierzchni działki) – zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt posadowienia na działce budowli, choćby zajmowała ona nieznaczną część jej powierzchni, przesądza o kwalifikacji całej działki jako „zabudowanej” dla celów VAT (wyrok NSA z 8 października 2020 r., I FSK 1735/17; wyrok NSA z 5 lutego 2019 r., I FSK 44/17).
Bez znaczenia dla powyższej kwalifikacji pozostaje okoliczność, że dla działki nie wydano decyzji o warunkach zabudowy oraz że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje tylko niewielką jej część – test „terenu budowlanego” z art. 2 pkt 33 ustawy o VAT, istotny dla zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 9, znajduje zastosowanie wyłącznie do gruntów niezabudowanych. Skoro niniejsza nieruchomość jest zabudowana budowlą, ocena jej statusu planistycznego jest dla zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 bezprzedmiotowa.
Z ostrożności Wnioskodawca wskazuje dodatkowo, że nawet gdyby organ interpretacyjny uznał, iż nie została spełniona przesłanka upływu 2 lat od pierwszego zasiedlenia (z czym Wnioskodawca się nie zgadza, z przyczyn wskazanych powyżej), zastosowanie znalazłoby zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT. Wnioskodawcy nie przysługiwało bowiem prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w stosunku do murku oporowego (Wnioskodawca nie ponosił wydatków na jego wybudowanie w ramach działalności opodatkowanej VAT, a element ten pozostawał na nieruchomości od co najmniej 2003 r.), jak również Wnioskodawca nie ponosił wydatków na jego ulepszenie.
Spełnione są zatem alternatywnie przesłanki zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, co dodatkowo potwierdza prawidłowość stanowiska Wnioskodawcy co do zwolnienia całości dostawy z podatku VAT.
Analogiczne stanowisko – dopuszczające zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT dla budowli (w tym infrastruktury towarzyszącej, takiej jak nawierzchnie, ogrodzenia czy elementy małej architektury) przejmowanych na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego w trybie wywłaszczenia pod inwestycję drogową – prezentował Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacjach indywidualnych wydawanych w analogicznych stanach faktycznych, m.in. w interpretacji z 2023 r. nr 0111-KDIB3-1.4012.294.2023.2.AB oraz z 8 lutego 2024 r. nr 0112-KDIL3.4012.785.2023.1.EW, w których organ za budowle uznał również nawierzchnie utwardzone i drogi wewnętrzne towarzyszące zabudowie, znajdujące się na wywłaszczanych działkach.
W uzupełnieniu wniosku Wnioskodawca wskazał, iż: Uzupełnienie opisu stanu faktycznego nie zmienia stanowiska Gminy (…) w zakresie pytań nr 1 i 2, przedstawionego w części B wniosku. Gmina podtrzymuje je w całości, z tym zastrzeżeniem, że w świetle uzupełnionego opisu sprawy budowlami w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego są wszystkie trzy naniesienia stanowiące jego własność – murek oporowy oraz utwardzenia z płytek chodnikowych i z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego, a nie wyłącznie murek oporowy. W odniesieniu do pytania nr 2 wskazuje dodatkowo, co następuje.
Po pierwsze, na działce nr 1 posadowione są trzy budowle: murek oporowy, utwardzenie z płytek chodnikowych oraz utwardzenie z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego. W odniesieniu do każdej z nich doszło do pierwszego zasiedlenia, od którego do dnia dostawy upłynął okres dłuższy niż 2 lata, a Gmina (…) nie ponosiła wydatków na ich ulepszenie. Dostawa tych budowli nie następuje zatem w ramach pierwszego zasiedlenia ani przed nim i korzysta ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że budowle te były wykorzystywane – w całości lub w części – do czynności opodatkowanych VAT.
Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT nie jest bowiem uzależnione od sposobu wykorzystywania budowli przez dostawcę. Po drugie, zgodnie z art. 29a ust. 8 ustawy o VAT, w przypadku dostawy budowli trwale związanych z gruntem z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu. Zwolnienie właściwe dla dostawy budowli obejmuje więc również grunt, na którym są one posadowione, tj. całą działkę nr 1 jako jeden przedmiot dostawy, łącznie z nasadzeniem (pojedynczym drzewem). Budowle zajmują przy tym ok. 270 m², tj. ok. 62% powierzchni działki. Po trzecie, z uwagi na posadowienie na działce budowli status planistyczny działki – objęcie jej północnej części (ok.
30 m²) miejscowym planem przeznaczającym ją pod teren drogi publicznej klasy ekspresowej (1KDS) oraz brak planu i decyzji o warunkach zabudowy dla pozostałej części – nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Definicja terenu budowlanego z art. 2 pkt 33 ustawy o VAT jest istotna wyłącznie dla dostawy gruntów niezabudowanych (art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT). Po czwarte, z ostrożności Gmina (…) podtrzymuje, że nawet w razie uznania, iż przesłanki art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT nie zostały spełnione, dostawa korzystałaby ze zwolnienia z art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT.
Gminie nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu działki w drodze komunalizacji (odpowiedzi na pytania nr 3–5) ani w związku z wybudowaniem znajdujących się na niej budowli. Nie ponosiła ona również wydatków na ich ulepszenie (odpowiedzi na pytanie nr 11d).
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 1263 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie.
Z przywołanego powyżej przepisu art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy wynika, że przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów (nieruchomości) w zamian za odszkodowanie jest objęte podatkiem od towarów i usług (a więc także wówczas, gdy nie jest ono następstwem decyzji właściciela, lecz wynika z nakazu organu władzy publicznej lub z mocy samego prawa).
W takiej sytuacji uznać należy, że ma miejsce dostawa towarów w zamian za odszkodowanie, natomiast odszkodowanie pełni funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną – objętą opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Nie każda czynność stanowiąca dostawę w rozumieniu art. 7 ustawy, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem aby dana czynność była opodatkowana tym podatkiem, musi być wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku od towarów i usług.
Z art. 15 ust. 1 ustawy wynika, że: Podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy: Działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Natomiast stosownie do art. 15 ust. 6 ustawy: Nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Oznacza to, że organ będzie uznany za podatnika podatku od towarów i usług w dwóch przypadkach, tj. gdy wykonuje czynności inne niż te, które mieszczą się w ramach jego zadań oraz, gdy wykonuje czynności mieszczące się w ramach jego zadań, ale czyni to na podstawie umów cywilnoprawnych.
Powyższy zapis jest odzwierciedleniem art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347 z dnia 11 grudnia 2006, str. 1, ze zm.), zwanej dalej Dyrektywą 2006/112/WE Rady, zgodnie z którym: Krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami.
Jednakże w przypadku gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji. W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte.
Jak wynika z opisu sprawy, działka nr 1 została nabyta przez Państwa nieodpłatnie, z mocy prawa, w drodze komunalizacji – na podstawie decyzji Wojewody (...) z dnia 12 kwietnia 1994 r. Decyzją Wojewody (...) z dnia 17 marca 2026 r. udzielono zezwolenia na realizację inwestycji drogowej (ZRID) polegającej na budowie odcinka drogi ekspresowej (…), obejmującej w całości Państwa działkę nr 1. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzja ZRID nie jest dotychczas ostateczna z uwagi na złożone od niej odwołania.
Decyzją Wojewody (…) z dnia 6 lipca 2026 r. ustalono na Państwa rzecz odszkodowanie za nieruchomość zabudowaną, oznaczoną jako działka nr 1. Odszkodowanie zostało wypłacone Państwu przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w dniu 31 lipca 2026 r. Dla działki nr 1 nie została wydana decyzja o warunkach zabudowy. Na niewielkiej części działki, przy jej granicy, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, przewidujący dla tej części przeznaczenie pod drogi publiczne; dla pozostałej części działki miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie obowiązuje.
Działka nr 1 nie była wykorzystywana przez Państwa w całym okresie jej posiadania wyłącznie do czynności zwolnionych od podatku VAT. W okresie od 1 czerwca 2007 r. do 31 stycznia 2024 r. jej wschodnia część była wykorzystywana do czynności opodatkowanych VAT (dzierżawa, a następnie odpłatne bezumowne korzystanie). W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że ani organ władzy publicznej ani urząd obsługujący ten organ wydając nieruchomość za odszkodowaniem nie może skorzystać z wyłączenia z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy. W przypadku wywłaszczenia nieruchomości za odszkodowaniem nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te zostały powołane.
Zatem w przedmiotowym zakresie nie występują Państwo jako podmiot prawa publicznego, lecz jako właściciel. Państwa sytuacja w odniesieniu do kwestii własności działki jest taka sama jak innych podmiotów, dokonujących dostawy gruntów. Tym samym dokonując zbycia opisanej działki, działali Państwo jako podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, prowadzący działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy. Przeniesienie przez Państwa własności opisanej we wniosku działki na rzecz Skarbu Państwa w zamian za odszkodowanie, stanowiło odpłatną dostawę towarów, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy, podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W tym przypadku odszkodowanie pełniło funkcję wynagrodzenia za przeniesienie własności towarów, czyniąc tego rodzaju dostawę faktycznie odpłatną. Wyjaśnić należy, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług nie podlega samo odszkodowanie, lecz stanowiące dostawę towarów – przeniesienie własności nieruchomości w zamian za wynagrodzenie przyjmujące formę odszkodowania.
Odnosząc się do kwestii czy przekazanie przez Państwa na rzecz Skarbu Państwa działki nr 1, w zamian za odszkodowanie, korzystało ze zwolnienia od podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy wskazać należy, że stosownie do treści art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy: Zwalnia się od podatku dostawę budynków, budowli lub ich części, z wyjątkiem gdy: a) dostawa jest dokonywana w ramach pierwszego zasiedlenia lub przed nim, b) pomiędzy pierwszym zasiedleniem a dostawą budynku, budowli lub ich części upłynął okres krótszy niż 2 lata.
Jak wynika z powyższych uregulowań, zwolnienie wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy stosuje się w odniesieniu do dostawy całości lub części budynków i budowli, jeżeli w stosunku do nich powstało pierwsze zasiedlenie, przy czym okres pomiędzy pierwszym zasiedleniem, a dostawą nie jest krótszy niż 2 lata.
Zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi lub rozpoczęcie użytkowania na potrzeby własne budynków, budowli lub ich części, po ich: a) wybudowaniu lub b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30% wartości początkowej. Z powyższego przepisu wynika, że pierwszym zasiedleniem jest pierwsze zajęcie nieruchomości do używania.
„Pierwsze zasiedlenie” budynku, budowli lub ich części ma więc miejsce zarówno w sytuacji, w której po wybudowaniu budynku budowli lub ich części oddano go w najem, jak i w przypadku wykorzystywania budynku, budowli lub ich części na potrzeby własnej działalności gospodarczej podatnika – bowiem w obydwu przypadkach doszło do korzystania z budynku, budowli lub ich części. Stosowanie zwolnień od podatku ma charakter wyjątkowy i nie podlega ani wykładni rozszerzającej, ani zawężającej, natomiast możliwość wychodzenia poza wykładnię literalną jest niedopuszczalna.
W efekcie, podatnik uprawniony jest do zastosowania ww. preferencji, gdy charakter dokonywanych przez niego czynności, w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, wyczerpuje znamiona ujęte w treści przepisu statuującego jego prawo do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług. Kwestię opodatkowania dostawy gruntu, na którym posadowione zostały budynki lub budowle rozstrzyga art. 29a ust. 8 ustawy, w myśl którego: W przypadku dostawy budynków lub budowli trwale z gruntem związanych albo części takich budynków lub budowli z podstawy opodatkowania nie wyodrębnia się wartości gruntu.
Co do zasady zatem, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według takiej stawki podatku od towarów i usług, jaką opodatkowane są budynki/budowle na nim posadowione. Oznacza to, że w sytuacji, gdy budynki, budowle lub ich części korzystają ze zwolnienia od podatku, również sprzedaż gruntu korzysta ze zwolnienia od podatku. Dodatkowo należy wskazać, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług nie definiują pojęcia „budowli”. W tym zakresie należy odnieść się do przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 524 ze zm.), zwanej dalej „ustawą Prawo budowlane”.
W myśl art. 3 pkt 1, pkt 3 ustawy Prawo budowlane: Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1. obiekcie budowlanym - należy przez to rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych; 3. budowli - należy przez to rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową; W celu rozstrzygnięcia, czy w analizowanej sprawie zastosowanie znajdzie zwolnienie od opodatkowania wskazane w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy, należy w pierwszej kolejności ustalić, czy i kiedy względem budowli posadowionych na działce nr 1 nastąpiło pierwsze zasiedlenie.
Jak Państwo wskazali, na przedmiotowej działce znajdowały się następujące naniesienia: betonowy murek oporowy z fundamentem, utwardzenie z płytek chodnikowych oraz utwardzenie z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego. WW. naniesienia stanowiły budowlę w rozumieniu ustawy Prawo budowlane. Naniesienia były trwale związane z gruntem. Doszło do pierwszego zasiedlenia ww. naniesień. Pomiędzy pierwszym zasiedleniem ww. naniesień a wywłaszczeniem działki nr 1 upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenie ww. naniesień w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w tym wydatków stanowiących co najmniej 30% ich wartości początkowej.
A zatem jak wynika z okoliczności sprawy, transakcja dostawy w drodze wywłaszczenia budowli, tj. betonowego murku oporowego z fundamentem, utwardzenia z płytek chodnikowych oraz utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego znajdujących się na działce nr 1, nie została dokonana w ramach pierwszego zasiedlenia, a od momentu pierwszego zasiedlenia do momentu ich dostawy w drodze wywłaszczenia upłynął okres dłuższy niż 2 lata. Ponadto nie ponosili Państwo wydatków na ulepszenia stanowiące co najmniej 30% wartości początkowej tych budowli.
Tym samym, w odniesieniu do transakcji dostawy w drodze wywłaszczenia budowli w postaci betonowego murku oporowego z fundamentem, utwardzenia z płytek chodnikowych oraz utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego znajdujących się na działce nr 1 spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Jednocześnie, jak wskazano powyżej, grunt będący przedmiotem sprzedaży podlega opodatkowaniu według tych samych regulacji jak budynki i budowle na nim posadowione. W związku z powyższym – na podstawie art. 29a ust. 8 ustawy – dostawa gruntu, z którym związane były budowle, również była zwolniona od podatku.
A zatem dostawa w drodze wywłaszczenia gruntu, tj. działki nr 1, na którym znajdowały się budowle w postaci betonowego murku oporowego z fundamentem, utwardzenia z płytek chodnikowych oraz utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego również korzystała ze zwolnienia z podatku VAT stosownie do art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy w zw. z art. 29a ust. 8 ustawy.
Odnosząc się natomiast do kwestii dotyczącej obowiązku wystawienie faktury VAT dokumentującej sprzedaż działki nr 1 należy wskazać, że na podstawie art. 106b ust. 1 pkt 1 ustawy: Podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą sprzedaż, a także dostawę towarów i świadczenie usług, o których mowa w art. 106a pkt 2, dokonywane przez niego na rzecz innego podatnika podatku, podatku od wartości dodanej lub podatku o podobnym charakterze lub na rzecz osoby prawnej niebędącej podatnikiem.
Zgodnie z art. 106b ust. 2 ustawy: Podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury w odniesieniu do sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1, art. 113 ust. 1 i 9, art. 113a ust. 1 lub przepisów wydanych na podstawie art. 82 ust. 3. W oparciu o art. 106b ust. 3 ustawy: Na żądanie nabywcy towaru lub usługi podatnik jest obowiązany wystawić fakturę dokumentującą: 1) czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem: a) czynności, o których mowa w art. 19a ust. 5 pkt 4, b) czynności, o których mowa w art. 106a pkt 3 i 4, 1a) otrzymanie całości lub części zapłaty przed wykonaniem czynności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, jeżeli obowiązek wystawienia faktury nie wynika z ust. 1, z wyjątkiem: a) przypadku, gdy zapłata dotyczy czynności, o których mowa w art. 19a ust. 1b i ust. 5 pkt 4 oraz art. 106a pkt 3 i 4, b) wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, 2) sprzedaż zwolnioną, o której mowa w ust. 2, z zastrzeżeniem art. 117 pkt 1 i art. 118 - jeżeli żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty.
W myśl art. 2 pkt 22 ustawy: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika. Z powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że faktura VAT dokumentuje dokonanie sprzedaży, przez którą rozumie się odpłatne wydanie towaru lub odpłatne świadczenie usług, czyli czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT.
Podatnik wykonujący czynności w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, wystawia fakturę w przypadku sprzedaży towaru lub usługi. Fakturę wystawia się tylko wtedy, gdy ustawa tak stanowi. Zatem podatnik nie może wystawić faktury z tytułu wykonania czynności niepodlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
W niniejszej sprawie – jak rozstrzygnięto powyżej – w odniesieniu do transakcji dostawy w drodze wywłaszczenia budowli w postaci betonowego murku oporowego z fundamentem, utwardzenia z płytek chodnikowych oraz utwardzenia z tłucznia kamiennego i destruktu asfaltowego znajdujących się na działce nr 1 spełnione zostały przesłanki do zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, określone w art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy. Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów – co do zasady – podatnik VAT jest zobowiązany wystawiać fakturę dokumentującą sprzedaż towarów i usług na rzecz innego podatnika.
Generalnie ustawodawca nie nakłada na podatników obowiązku wystawiania faktur dokumentujących sprzedaż zwolnioną od podatku na podstawie przepisów ustawy lub rozporządzeń wykonawczych do niej oraz sprzedaż realizowaną na rzecz podmiotów niebędących podatnikami VAT. Jednakże nie ma przeszkód, aby w powyższych sytuacjach podatnik wystawiał fakturę. Zgodnie z powołanym wyżej art. 106b ust. 2 ustawy, podatnik nie jest obowiązany do wystawienia faktury m.in. dokonując sprzedaży zwolnionej od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy.
Natomiast, na mocy art. 106b ust. 3 pkt 2 ustawy, podatnik jest zobowiązany do udokumentowania takiej sprzedaży fakturą tylko na żądanie nabywcy w sytuacji, gdy żądanie jej wystawienia zostało zgłoszone w terminie 3 miesięcy, licząc od końca miesiąca, w którym dostarczono towar lub wykonano usługę bądź otrzymano całość lub część zapłaty. Z powyższych przepisów wynika zatem jednoznacznie, że obowiązek wystawienia faktury w przypadku sprzedaży zwolnionej od podatku VAT ma charakter warunkowy i powstaje wyłącznie w sytuacji zgłoszenia stosownego żądania przez nabywcę w ustawowym terminie.
Zatem mając na uwadze powyższe rozstrzygnięcie, że przeniesienie z mocy prawa własności działki nr 1 na rzecz Skarbu Państwa jest zwolnione na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 10 ustawy o VAT, są Państwo uprawnieni do wystawienia nabywcy faktury dokumentującej sprzedaż zwolnioną, a na żądanie nabywcy zgłoszone w terminie określonym w art. 106b ust. 3 pkt 2 ustawy o VAT - zobowiązani do jej wystawienia. Zatem oceniając całościowo Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 i 2 uznałem je za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązywał w dacie zaistnienia zdarzenia. Informuję, że wydana interpretacja dotyczy tylko sprawy będącej przedmiotem wniosku (zapytania). Inne kwestie przedstawione we wniosku, które nie zostały objęte pytaniami nie mogą być – zgodnie z art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej – rozpatrzone. Jestem ściśle związany przedstawionym we wniosku opisem sprawy. Ponoszą Państwo ryzyko związane z ewentualnym błędnym lub nieprecyzyjnym jego przedstawieniem.
Interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy rzeczywisty stan faktyczny sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywał się będzie z opisem sprawy podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W konsekwencji w przypadku, gdy w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, bądź celno-skarbowej zostanie określony odmienny stan sprawy, interpretacja nie wywoła w tym zakresie skutków prawnych. Ponadto, w sytuacji zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku w opisie sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k – 14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem sprawy i zastosują się Państwo do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k – 14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k – 14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), lub w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.