Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
25 sierpnia 2026 r. wpłynął Państwa wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie obowiązków płatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca:
Opis stanu faktycznego
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS) w … . jest jednostką nieposiadającą osobowości prawnej, tzn. jest jednostką organizacyjną jednostki samorządu terytorialnego, która pokrywa swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadza na rachunek odpowiedniego budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Działa jako jednostka budżetowa. Celem działalności MOPS jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przeważającej większości cele te realizowane są poprzez przyznawanie różnego rodzaju świadczeń (głównie pieniężnych) oraz świadczeń o charakterze odpłatnym.
W związku z powyższym zdarza się, że w niektórych przypadkach, udzielone świadczenie pieniężne podlegające zwrotowi nie zostanie zwrócone przez świadczeniobiorców. To samo dotyczy również sytuacji, kiedy osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz zobowiązana do uiszczenia należności z tytułu niezrealizowanej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej i placówce opiekuńczo-wychowawczej, nie reguluje zadłużenia.
Wówczas w myśl odrębnych przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzytelności podlegają przymusowemu ściągnięciu, gdyż zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast zastosowanie najdalej idącej ulgi, tj. umorzenia na wniosek osoby zobowiązanej czy z urzędu wymaganych należności może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. Ulgi w spłacie wierzytelności mają zawsze charakter fakultatywny, czyli uznaniowy. Udzielenie ulgi umożliwiają m.in. przepisy zawarte w następujących ustawach: art. 104 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.
U. z 2026 r. poz. 639 ze zm.), art. 30 ust. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1208 ze zm.), art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 421) w związku z art. 20 ust 2 ustawy z dnia 17 września (Dz. U. z 2026 r. poz. 508), tylko w sytuacjach szczególnych, art. 23 ust. 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2026 r. poz. 79 ze zm.), art. 194 ust. 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i pieczy zastępczej (Dz. U. z 2026 r. poz. 980) i Uchwałą Nr ....
Rady Miejskiej w … z dnia 24 marca 2015r. w sprawie szczegółowych warunków umorzenia w całości lub w części łącznie z odsetkami, odroczenia terminu płatności, rozłożenia na raty lub odstępowania od ustalenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej lub dziecka pozbawionego opieki i wychowania rodziców umieszczonego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno - opiekuńczym lub zakładzie rehabilitacji leczniczej przez sąd (Dziennik Urzędowy Województwa … z dnia 2 kwietnia 2015 r. poz. 1962).
W przypadku spełnienia warunku „zachodzenia szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny” lub jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Osoba zobowiązana w takich przypadkach wnosi również o umorzenie kosztów upomnienia gdzie tutaj mają zastosowanie przepisy art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1, pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r.o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm.).
Pytanie
Czy na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1, pkt 3 ustawy o finansach publicznych stanowią przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Jeśli tak, czy w związku z tym MOPS jest zobligowany wystawić informację PIT-11 osobie zobowiązanej?
Państwa stanowisko w sprawie
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów , od których na podstawie Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Osoby zobowiązane, którym MOPS umorzył należności z tytułu opłat i świadczeń nienależnie pobranych: z pomocy społecznej, rodzinnych, wychowawczych, z funduszu alimentacyjnego, czy opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej będą korzystały z wyjątków zawartych w ww. art. 21 ust. 1 pkt 8 i 79, czyli pobrane świadczenia, czy też nieuiszczone opłaty, a umorzone będą wolne od podatku dochodowego dlatego Wnioskodawca nie będzie wystawiał PIT-11. Natomiast w myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej ustawy, źródłem przychodów są: „inne źródła”.
I dalej w myśl art. 11 ust. 1 tejże ustawy „przychodami, z zastrzeżeniem art. 14 15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń”. Wnioskodawca uważa, że inną sytuacją dla podatnika jest umorzenie kosztów upomnienia.
W świetle art. 60 ustawy o finansach publicznych, koszty upomnienia stanowią niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym i nie są wymienione w katalogu dochodów wolnych od podatku dochodowego. W związku z tym stanem prawnym MOPS w przypadku umorzenia kosztów upomnienia wystawia informacje PIT-11, gdyż stanowią one przychód w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zastosowanie ulgi w spłacie kosztów upomnienia spowodowało zlikwidowanie zobowiązań pieniężnych istniejących po stronie osoby zobowiązanej do zwrotu a zatem dłużnik nie uszczupla swojego majątku, do którego z pewnością by doszło gdyby nie umorzenie należności.
Skoro zatem osoba zobowiązana osiągnęła korzyść majątkową to należy ją traktować jako przychód, ponieważ przychód z umorzonych kosztów upomnienia nie mieści się w katalogu zwolnień wymienionych w art. 21 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem biorąc pod uwagę powyższe podlegał będzie opodatkowaniu na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 9 cytowanej powyżej ustawy jako przychód z „innych źródeł”, a MOPS ma obowiązek wystawić informację PIT-11.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 11 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności osób, których skutkiem jest nieodpłatne - to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu - przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. W art. 10 ust. 1 ww. ustawy, ustawodawca dokonał rozróżnienia źródeł przychodów wymieniając odrębnie, np. stosunek pracy (pkt 1), pozarolniczą działalność gospodarczą (3), najem (pkt 6) czy inne źródła (pkt 9).
Zgodnie z treścią art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Regulacja ta stanowi katalog otwarty, do którego zaliczane są przychody w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, których nie można zakwalifikować do źródeł przychodów wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8 tej ustawy.
Sformułowanie „w szczególności” dowodzi, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i tym samym powyższa ustawa w swoich założeniach daje podstawy prawne, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Należy zauważyć, że za przychody należy uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Dla celów podatkowych przez nieodpłatne świadczenie należy rozumieć te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy.
Innymi słowy, pod pojęciem tym należy rozumieć każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, przysporzenie majątku innej osobie, mające konkretny wymiar finansowy.
Stwierdzić również zależy, że ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych nie zawiera definicji „nieodpłatnych świadczeń”, dlatego każdy przypadek wymaga wnikliwej analizy pod kątem zaistnienia przesłanek pozwalających na ustalenie, że miało miejsce nieodpłatne przysporzenie w majątku danej osoby fizycznej (świadczenia nieodpłatne to szczególnego rodzaju świadczenia, w przypadku których otrzymujący odnosi określoną korzyść nie świadcząc nic w zamian).
Jednocześnie nie został wskazany nawet przybliżony katalog takich świadczeń, zatem sądzić należy, że świadczeniami nieodpłatnymi nie są tylko takie świadczenia, w wyniku których spełniający świadczenie nie uzyskał żadnych korzyści majątkowych pod jakąkolwiek postacią.
Wobec niezdefiniowania „nieodpłatnych świadczeń” w ustawie podatkowej odwołać się należy do stanowiska wyrażanego w tej mierze, a więc co do sposobu rozumienia tego pojęcia, w dotychczasowym orzecznictwie sądowym, w tym zwłaszcza uchwały NSA z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06, w której przyjęto, że ma ono szerszy zakres niż w prawie cywilnym, obejmuje bowiem wszelkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze (...), których skutkiem jest nieodpłatne, tj. niezwiązane z kosztami lub inna forma ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie mające konkretny wymiar finansowy.
Zgodnie z art. 42a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne i ich jednostki organizacyjne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które dokonują wypłaty należności lub świadczeń, o których mowa w art. 20 ust. 1, z wyjątkiem dochodów (przychodów) wymienionych w art. 21, art. 52, art. 52a i art. 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku, od których nie są obowiązane pobierać zaliczki na podatek lub zryczałtowanego podatku dochodowego, są obowiązane sporządzić informację według ustalonego wzoru o wysokości przychodów i przesłać ją podatnikowi oraz Urzędowi Skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik Urzędu Skarbowego właściwy według miejsca zamieszkania podatnika wykonuje swoje zadania, a w przypadku podatników, o których mowa w art. 3 ust. 2a, Urzędowi Skarbowemu, przy pomocy którego naczelnik Urzędu Skarbowego właściwy w sprawach opodatkowania osób zagranicznych wykonuje swoje zadania.
Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, że w niektórych przypadkach, udzielone przez Państwo świadczenie pieniężne podlegające zwrotowi nie zostanie zwrócone przez świadczeniobiorców. To samo dotyczy również sytuacji, kiedy osoba zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oraz zobowiązana do uiszczenia należności z tytułu niezrealizowanej opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej i placówce opiekuńczo-wychowawczej, nie reguluje zadłużenia.
Wówczas w myśl odrębnych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wierzytelności podlegają przymusowemu ściągnięciu, gdyż zasadą jest egzekwowanie należności, natomiast zastosowanie najdalej idącej ulgi, tj. umorzenia na wniosek osoby zobowiązanej, czy z urzędu wymaganych należności może nastąpić wyjątkowo tylko w sytuacjach szczególnych. W przypadku spełnienia określonych warunków właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty.
Osoba zobowiązana w takich przypadkach wnosi również o umorzenie kosztów upomnienia gdzie tutaj mają zastosowanie przepisy art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1, pkt 3 ustawy o finansach publicznych. W rozpatrywanej sprawie Państwa wątpliwość budzi okoliczność, czy koszty upomnienia umorzone osobie zobowiązanej decyzją administracyjną na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, stanowią przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli tak, czy w związku z tym, są Państwo zobligowani wystawić informację PIT-11 osobie zobowiązanej z powyższego tytułu.
W świetle przedstawionego opisu stanu faktycznego stwierdzam co następuje. Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 268 ze zm.): Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
W myśl art. 15 § 2 ww. ustawy: Koszty upomnienia obciążają zobowiązanego i, z zastrzeżeniem § 3, są pobierane na rzecz wierzyciela. Obowiązek uiszczenia kosztów upomnienia przez zobowiązanego powstaje z chwilą doręczenia upomnienia. Koszty te podlegają ściągnięciu w trybie określonym dla kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z treścią art. 55 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1483 ze zm.): Należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające organom administracji rządowej, państwowym jednostkom budżetowym i państwowym funduszom celowym, mogą być umarzane w całości albo w części lub ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty.
Stosownie natomiast do treści art. 56 ust. 1 ww. ustawy: Należności, o których mowa w art. 55, mogą być z urzędu umarzane w całości, jeżeli: 1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6 000 zł; 2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku,z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi interes publiczny.
Zgodnie z art. 56 ust. 2 tej ustawy: W przypadku gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane inne osoby, należności, o których mowa w ust. 1, mogą zostać umorzone tylko wtedy, gdy warunki umarzania są spełnione wobec wszystkich zobowiązanych.
W myśl art. 57 ustawy o finansach publicznych: Na wniosek dłużnika: 1) należności mogą być umarzane w całości - w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym; 2) należności mogą być umarzane w części, terminy spłaty całości albo części należności mogą zostać odroczone lub płatność całości albo części należności może zostać rozłożona na raty - w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika.
Zgodnie z treścią art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych: Do umarzania, odraczania terminów lub rozkładania na raty spłat należności, o których mowa w art. 55, jest uprawniony kierownik państwowej jednostki budżetowej - w odniesieniu do pozostałych należności przypadających tej jednostce budżetowej, jeżeli wartość należności głównej nie przekracza kwoty 40.000 zł. W myśl art. 60 pkt 7 ww. ustawy: Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw.
Zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy: Organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetu państwa,z zastrzeżeniem pkt 3 - minister, wojewoda, inni dysponenci części budżetowych oraz inni kierownicy państwowych jednostek budżetowych.
Zgodnie z treścią art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy o finansach publicznych: Organami pierwszej instancji właściwymi do wydawania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60, o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej, są w stosunku do należności budżetów jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta albo marszałek województwa.
Zgodnie zaś z treścią art. 64 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy: Należności, o których mowa w art. 60, właściwy organ może: 1) z urzędu umarzać w całości – w przypadku gdy zachodzi jedna z okoliczności, o których mowa w art. 56 ust. 1 pkt 1-4; 2) na wniosek zobowiązanego: a) umarzać w całości – w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym, b) umarzać w części, odraczać terminy spłaty całości albo części należności lub rozkładać na raty płatność całości albo części należności – w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi,w szczególności możliwościami płatniczymi zobowiązanego.
Zgodnie z art. 67 ustawy o finansach publicznych: Do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (w tym dotyczące przedawnienia). W normie prawnej zawartej w art. 60 ustawy o finansach publicznych, ustawodawca wprowadził termin niepodatkowych należności budżetowych oraz zawarł otwarty katalog tych należności, wskazując w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, jako niepodatkowe należności budżetowe – dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych przepisów.
Definicję niepodatkowych należności budżetowych odnaleźć można w normie art. 3 pkt 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.), zgodnie z którym: Przez niepodatkowe należności budżetowe należy rozumieć należności niebędące podatkami i opłatami, stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny i prawny należy stwierdzić, że zakończenie bytu prawnego zobowiązania w drodze umorzenia wynika zasadniczo z niemożności uregulowania długu, co może wynikać z różnych, przewidzianych przez prawodawcę przyczyn.
Stąd podstawowe znaczenie dla ewentualnego umorzenia należności podmiotu względem jednostki sektora finansów publicznych ma ich charakter. Dzielą się one na dwie zasadnicze grupy: publicznoprawne i cywilnoprawne. Z kolei w ramach zobowiązań publicznych należy wskazać na zobowiązania podatkowe i niepodatkowe. Kryterium takiego rozróżnienia jest zatem stosunek prawny będący podstawą do powstania zobowiązania. Zobowiązania natury publicznoprawnej powstają na skutek działania administracji publicznej w sferze władczej, a ich źródłem może być obowiązywanie przepisu prawa, który powoduje konieczność spełnienia na rzecz państwa określonego świadczenia.
Należności podatkowe umarzane są na zasadach i w trybie przewidzianych w przepisach Ordynacji podatkowej. Niektóre zobowiązania powstają na skutek wydania przez organ decyzji administracyjnej, której treść nakłada na stronę obowiązek zapłacenia sumy pieniężnej na rzecz odpowiedniego organu administracji. Umorzenie należności odbywa się na wniosek zainteresowanego albo z urzędu. W odniesieniu do długów natury cywilnoprawnej odpowiednie przepisy zostały zawarte w art. 56 i art. 57 ustawy o finansach publicznych.
Inną przesłanką do umorzenia jest nieefektywność egzekucji administracyjnej polegająca na tym, że kwota uzyskana na jej skutek nie przekroczy kosztów takiej procedury lub takie postępowanie okaże się nieskuteczne. Ponadto dopuszczalne jest umorzenie z urzędu, jeżeli w sprawie zachodzi przesłanka interesu publicznego. Zasady umarzania należności o charakterze publicznoprawnym określone zostały w art. 64 ustawy o finansach publicznych. W zakresie umorzenia z urzędu przepis ten odsyła do odpowiednich przepisów odnoszących się do umarzania należności natury cywilnoprawnej.
Zasadnicza różnica polega na tym, że w wypadku należności publicznoprawnych nie jest dopuszczalne umorzenie z uwagi na przesłankę „interesu publicznego”. W przypadku umorzenia na wniosek należności publicznoprawnych, to umorzenie w całości uzależnione jest od takich samych przesłanek, jak tych odnoszących się do zobowiązań cywilnoprawnych. W świetle powyższego widać, że instytucja umorzenia długu, którego wierzycielem jest jednostka sektora finansów publicznych ma charakter nadzwyczajny.
W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że umorzenie wymagalnych cywilnoprawnych należności ciążących na dłużnikach, stanowi dla tych osób przysporzenie skutkujące powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Przysporzenie to jest realne i wymierne, bowiem dzięki takiemu umorzeniu osoba będąca jego beneficjentem zwolniona zostaje z obowiązku świadczenia kosztem swojego majątku, a więc konieczności jego uszczuplenia. Umorzenie wymagalnych należności wiąże się z przyznaniem korzyści majątkowej innemu podmiotowi bez ekwiwalentu, stanowi zatem dla tego podmiotu przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.
Poprzez umorzenie następuje bowiem uzyskanie korzyści majątkowej przez dany podmiot kosztem innego podmiotu, poprzez uzyskanie nieekwiwalentnego przysporzenia majątkowego, w przedmiotowej sprawie. Przychodem są natomiast nie tylko aktywa, które ulegają zwiększeniu u podatnika, ale także zmniejszenie jego pasywów (wyroki NSA z dnia 8 czerwca 1994 r. sygn. akt SA/Kr 1239/93 i z dnia 6 kwietnia 1994 r., sygn. akt SA/Wr 1101/03). Natomiast umorzenie należności o charakterze publicznoprawnym nie będzie stanowiło źródła przychodu. Umorzenie należności publicznoprawnych następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Należności te nie wynikają z czynności cywilnoprawnych, lecz mają charakter administracyjny oraz stanowią dochody budżetowe. Umorzenie osobie fizycznej zobowiązania o charakterze publicznoprawnym – w drodze decyzji administracyjnej o rezygnacji z przypadających wierzycielowi należności, nie stanowi dla adresata takiej decyzji zdarzenia, które sprawia, że z tego tytułu powstaje u tegoż adresata przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Umorzenie tych należności jest jednym ze sposobów wygaśnięcia świadczenia. Z mocy oświadczenia woli wierzyciela, dług traci swój byt prawny a na byłym dłużniku nie spoczywają żadne zobowiązania finansowe.
Wartość umorzonych należności publicznoprawnych nie stanowi przysporzenia majątkowego u dłużnika, gdyż owo umorzenie nie nosi znamion umorzenia wierzytelności wynikających z czynności cywilnoprawnych, które w momencie ich umorzenia tracą swój zwrotny charakter i stają się trwałym przysporzeniem majątkowym dłużnika. Należy uznać, że koszty upomnienia dzielą los prawny należności głównej. Zatem, skoro umorzenie świadczenia publicznoprawnego nie stanowi przysporzenia majątkowego u dłużnika, to umorzenie kosztów związanych z jego przymusowym dochodzeniem również nie tworzy takiego przychodu.
Wobec powyższego, w przedstawionym stanie faktycznym i prawnym stwierdzam, że koszty upomnienia umorzone przez Państwa osobie zobowiązanej – decyzją administracyjną na podstawie art. 64 ust. 1 w związku z art. 60 i art. 56 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych – nie stanowią dla tej osoby przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym na Państwu nie ciążą z tego tytułu obowiązki płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych ani obowiązki informacyjne. Zatem, nie są Państwo zobligowani wystawiać informacji PIT-11 osobie zobowiązanej.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy stanu faktycznego, który Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego i zastosują się Państwo do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Mają Państwo prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w .. . Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.