Opis zdarzenia przyszłego
25 października 2002 r. zawarta została Umowa kredytu mieszkalnego …. nr ….. pomiędzy stronami – A,B,C,D. - występującymi jako konsumenci oraz bankiem …. z siedzibą w …. Umowa kredytu została zawarta w celu zakupu nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym oraz pomieszczeniami gospodarczymi położonej w …., dla której Sąd Rejonowy …., Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze KW nr …. Zawarta 25 października 2002 r. Umowa kredytu mieszkalnego …. nr … doprowadziła do wypłaty 15 listopada 2002 r. powodom przez Bank …. łącznie kwoty 173 969,25 złotych. Kredyt został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości.
Podmiot udzielający kredytu - Bank ….. z siedzibą w …. jest podmiotem, którego działalność podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów.
Zgodnie z § 2 Umowa kredytu mieszkalnego ….. nr ….: 1. Na warunkach określonych w Umowie ….. zobowiązuje się postawić do dyspozycji Kredytobiorcy kredyt w kwocie 65 870,00 CHF na finansowanie kosztów inwestycji związanej z zakupem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym oraz pomieszczeniami gospodarczymi położonej w ….., dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy …., Wydział Ksiąg Wieczystych, księga wieczysta KW nr …. stanowiącej własność Pani ....., zwanych dalej „Zbywcą”. 2. Kredyt może być wykorzystany przez Kredytobiorcę wyłącznie zgodnie z celem określonym w umowie.
Z kwoty kredytu nie były finansowane inne cele, niż te wskazane powyżej, czyli nabycie nieruchomości opisanej powyżej. Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą został zaciągnięty kredyt wskazany powyżej było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Kredyt został wypłacony w dwóch transzach, w łącznej wysokości 173 969,25 złotych. Pomiędzy kredytobiorcami a bankiem powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i ważności całej Umowy, który zawisł w sprawie za sygn. akt …. o ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym w …..
Wnioskodawczyni wraz z mężem pozwem z 8 września 2023 r. wnieśli o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkalnego …. nr …. oraz zasądzenie od Banku kwoty stanowiącej sumę należności wpłaconych przez Kredytobiorców z tytułu zawartej umowy tj. o zapłatę kwoty 284 071,53 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 lipca 2023 r. do dnia zapłaty. Postanowieniem z 14 września 2023 r. Sąd Okręgowy w …., sygn. Akt …. udzielił zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie obowiązku świadczenia przez Kredytobiorców na rzecz Banku rat kapitałowo-odsetkowych wynikających z zawartej umowy kredytu, poczynając od dnia wydania postanowienia.
Sąd Okręgowy w …., Wydział ….., wyrokiem z 14 stycznia 2025 r.: · w punkcie 1 ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego …. numer …. z dnia 25 października 2002 r. jest nieważna; · w punkcie 2 zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 284 071,53 zł (dwieście osiemdziesiąt cztery tysiące siedemdziesiąt jeden złotych, 53/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2023 r. dnia zapłaty oddalając powództwo w pozostałej części; · w punkcie 3 zasądził od pozwanej na rzecz powodów tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 11 834 zł (jedenaście tysięcy osiemset trzydzieści cztery złote) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Bank…. wniósł apelację od ww. wyroku. Obecnie postępowanie apelacyjne toczy się przed Sądem Apelacyjnym w …., pod sygn. akt ….. Kredytobiorcy w okresie od 30 listopada 2002 r. do 1 sierpnia 2023 r. (tj. do dnia wniesienia pozwu) wpłacili na poczet zobowiązania z tytułu zawartej umowy kwotę 279 614,36 zł na którą składają się następujące kwoty: Raty kapitałowe -189 234,47 zł, Raty odsetkowe - 90 379,89 zł Natomiast w okresie od 1 września 2023 r. do 3 listopada 2023 r. zapłacili raty odsetkowe w wysokości 536,64 złotych- co wynika z systemu bankowego, który ma zaksięgowane spłaty Kredytobiorców w wysokości. Łącznie zatem wpłacili na rzecz Banku kwotę 280 151,00 złotych.
A zatem nadpłata Kredytobiorców ponad udostępniony i wypłacony kapitał to kwota: 106 181,75 złotych. Będąca różnicą kwoty 280 151,00 złotych - 173 969,25 złotych. Kredytobiorcy C, D zmarli. Kredytobiorca D. zmarł 19 lipca 2004 r. Jego spadkobiercami ustawowymi zostali C. (żona) i A. (córka)- zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w ….., Wydział … z dnia 28 października 2004 r., sygn. akt ….. Kredytobiorczyni C. zmarła 16 marca 2021 r. Jej jedyną spadkobierczynią została córka A. - zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 15 października 2021 r., Repertorium . nr …. sporządzonym przed notariuszem ….. z Kancelarii Notarialnej w …...
Pełnomocnik Banku zwrócił się z propozycję zawarcia ugody pozasądowej, w której podstawowym założeniem będzie umorzenie pozostałego zdaniem Banku zadłużenia z tytułu umowy kredytu oraz wypłata tzw. „kwoty dodatkowej” w wysokości 175 000,00 PLN (słownie: sto siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych 00/100) na rachunek należący do a Kredytobiorcy: ……o numerze …… Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w związku z wypłatą kwoty w wysokości 68 818,25 PLN (słownie: sześćdziesiąt osiem tysięcy osiemset osiemnaście złotych 25/100) stanowiącej część powyższej kwoty dodatkowej powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT-11).
Otrzymany projekt ugody nie został uzupełniony o dane rachunkowe banku - a zatem o dokładnie kwoty zadłużenia, gdyż zgodnie z informacjami, Bank uzupełnia te kwoty na 1 dzień roboczy przed podpisaniem ugody. Po otrzymaniu propozycji zawarcia ugody ze strony Banku są Państwo zainteresowani jej zawarciem, nie mniej jednak z uwagi na stanowisko Banku, iż od kwoty 68 818,25 złotych powstaje po stronie Kredytobiorców przychód i w związku z tym Bank wystawi PIT-11, przed podjęciem ostatecznej decyzji, Wnioskodawcy chcą wiedzieć, czy faktycznie taki przychód po ich stronie powstaje.
Wnioskodawcy oświadczają, iż nie korzystali wcześniej z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe.
Zgodnie z preambułą Ugody: „zamiarem Banku i Kredytobiorcy jest polubowne zakończenie Sporu i uchylenie stanu niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, poprzez przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej; Kredytobiorca mając pełną świadomość i rozumiejąc skutki dokonywanej czynności prawnej (w tym w szczególności finansowe), dobrowolnie godzi się odstąpić od dochodzenia od Banku roszczeń objętych Sporem oraz innych wywodzonych z zarzutu nieważności Umowy lub niedozwolonego charakteru postanowień Umowy w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą, w zamian za zmianę postanowień Umowy w zakresie zobowiązań Kredytobiorcy (i odpowiadających im praw Banku) w sposób opisany w § 1 ust. 4 i nast.
Ugody; ze względu na przyjęte w Ugodzie rozwiązania, w tym zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej, zgodnym zamiarem Stron jest również zaniechanie dochodzenia w przyszłości roszczeń w zakresie związanym z postanowieniami dotyczącymi zawarcia i wykonywania Umowy w walucie obcej w brzmieniu sprzed zmiany Umowy dokonanej niniejszą Ugodą. Zgodnie z postanowieniami § 1 ust. 4 Ugody: „Przedmiotem Ugody jest zakończenie Sporu oraz uchylenie niepewności co do roszczeń wynikających z Umowy, między innymi poprzez zmianę Umowy w zakresie waluty, wysokości i zasad spłaty wierzytelności kredytowej wynikającej z Umowy.
Strony dokonują zmiany waluty zadłużenia, określonej w Umowie, na walutę polską na zasadach określonych w § 1 ust. 5 i nast.” Zgodnie z § 1 ust. 5 Ugody: Za podstawę ustalenia wysokości zadłużenia Strony przyjęły, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy zostanie rozliczony tak, jakby od daty zawarcia Umowy, tj. od dnia 25 października 2002 r., stanowił kredyt złotowy udzielony na warunkach, o których mowa w § 1 ust. 6, z zachowaniem: (1) pozostałych parametrów kredytu wynikających z Umowy tj. okresu kredytowania - 298 miesięcy licząc od daty zawarcia Umowy oraz formy spłaty kredytu w ratach malejących/, z uwzględnieniem § 1 ust. 7, (2) poniesionych opłat, prowizji i składek ubezpieczeniowych.
Zgodnie z postanowieniami § 1 ust. 6, 7 i 8 warunki udzielenia kredytu Złotowego, o których mowa w § 1 ust. 5, zostały określone w sposób następujący: § 1 ust. 6 Warunki udzielenia kredytu Złotowego, o których mowa w § 1 ust. 5, zostały określone w sposób następujący: 1) kwota kredytu (kapitał) stanowiła sumę kwot wypłaconych tytułem kredytu i wynosiła 173 969,25 PLN; jeśli jakakolwiek część wypłaty nastąpiła w CHF, Bank przeliczył ją na walutę polską po średnim kursie Narodowego Banku Polskiego z dnia wypłaty, 2) oprocentowanie kredytu według zmiennej stopy procentowej zostało ustalone jako suma wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M i marży w wysokości 1,70 %; w dniu wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu oprocentowanie wynosiło 8,52 %, zaś wartość wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M z dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy kredytu wynosiła 6,82 %; pierwszy okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M obowiązywał od dnia wypłaty kredytu lub pierwszej transzy i mógł być krótszy niż kolejne okresy trzymiesięczne wyznaczane w dniu wymagalności raty kredytu i odsetek; kolejne trzymiesięczne okresy obowiązywania wskaźnika referencyjnego kończyły się w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada dniowi, w którym rozpoczął się poprzedni trzymiesięczny okres obowiązywania wskaźnika referencyjnego, z uwzględnieniem zasad liczenia terminów oznaczonych w miesiącach, przewidzianych w przepisach Kodeksu cywilnego, 3) z uwagi na brak informacji o wysokości marży dla miesiąca, w którym została zawarta Umowa, dla ustalenia wysokości marży, o której mowa w pkt 2), przyjęto wysokość marży kredytów mieszkaniowych dla miesiąca najbliższego miesiącowi, w którym została zawarta Umowa, dostępną w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych" publikowanej przez Komisję Nadzoru Finansowego na stronie internetowej www.knf.gov.pl pod tytułem „Dane statystyczne opisujące marżę ponad WIBOR® dla potrzeb ugód dotyczących walutowych kredytów mieszkaniowych” (dostęp do strony internetowej aktywny na dzień zawarcia Ugody), 4) informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, o którym mowa w pkt 2), dostępna jest w tabeli „Marża kredytów mieszkaniowych” w arkuszu „WIBOR (2000-2020)” w kolumnie „Wartość WIBOR® 3M” w pliku „Dane statystyczne”, o którym mowa w pkt 3); informacja o wysokości dziennej wartości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M od roku 2021 dostępna jest w tabeli „Dane opóźnione” opublikowanej przez .... § 1 ust. 7 Rozliczenie dotychczas spłaconych rat kredytu udzielonego na podstawie Umowy na poczet kredytu w złotych, o którym mowa w § 1 ust. 5, a którego warunki udzielenia zostały określone w § 1 ust. 6, następuje w ten sposób, że wartość spłat dokonanych na podstawie Umowy zostanie zaliczona w pierwszej kolejności na poczet rat odsetkowych, a następnie - rat kapitałowych kredytu w złotych.
Powstała nadwyżka pomniejsza kapitał do spłaty kredytu, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane są kolejne odsetki, a niedobór - powiększa kapitał do spłaty, o którym mowa w § 1 ust. 6 pkt 1), od którego naliczane są kolejne odsetki. Odsetki bieżące od ostatniej spłaty raty podlegają rozliczeniu do dnia zawarcia Ugody na zasadach określonych w § 1 ust. 6 pkt 2).
Przed zawarciem niniejszej Ugody Bank przedłożył Kredytobiorcy Zestawienie stanowiące podstawę rozliczenia Umowy, a Kredytobiorca potwierdza jego otrzymanie. § 2 ust. 8 Po zmianie waluty zadłużenia na walutę polską, w wyniku przeprowadzonych negocjacji Strony uzgadniają, iż z uwzględnieniem § 1 ust. 5-7, pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy, na dzień zawarcia Ugody wynosi 0,00 (słownie: zero) złotych. Bank nie będzie zgłaszał roszczeń w stosunku do Kredytobiorcy w związku z Umową. Jednocześnie Bank odstępuje od naliczania odsetek bieżących należnych z tytułu spłaty ostatniej raty.
Tym samym Strony uznają, iż kredyt udzielony na podstawie Umowy został spłacony w całości. § 3 ust. 9 Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie «KW0TA» złotych stanowiącej różnicę między kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 3, a kwotą zadłużenia wskazaną w § 1 ust. 8, a Kredytobiorca dokonane zwolnienie z długu przyjmuje.
Na kwotę zwolnienia z długu składa się zadłużenie z następującego tytułu w poniższych wysokościach: kapitał: «KWOTA» złotych, odsetki skapitalizowane: «KWOTA» złotych, odsetki zapadłe niespłacone: «KW0TA» złotych, odsetki od zadłużenia przeterminowanego: «KWOTA» złotych, odsetki zawieszone: «KWOTA» złotych, odsetki bieżące: «KW0TA» złotych. Dodatkowo Bank zwalnia Kredytobiorcę z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w kwocie «kwota» PLN stanowiącej wysokość kosztów i opłat, o których mowa w ust. 3, a Kredytobiorca dokonane zwolnienie z długu przyjmuje. Kwota dodatkowa w wysokości 175.000,00 złotych została zaproponowana przez Bank.
W związku ze złożonym pozwem Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności zawartej umowy z uwagi na abuzywność jej postanowień i zwrotu wszelkich wpłat dokonanych na rzecz Banku. Jednocześnie mieli świadomość roszczeń Banku o zwrot wypłaconego na ich rzecz kapitału kredytu. W związku z powyższym w toku prowadzonych negocjacji Wnioskodawcy wyrażają wolę zawarcia ugody pod warunkiem, iż Bank dokonana na ich rzecz zwrotu różnicy pomiędzy kwotą spłaconych przez nią rat a kwotą wypłaconego kapitału kredytu. Dodatkowo Wnioskodawcy domagają się wypłacenia odsetek ustawowych od dochodzonej kwoty.
Bank w toku prowadzonych negocjacji zaproponował kwotę 175.00,00 złotych, która to kwota miała stanowić zwrot nadpłaconych rat (różnica pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału wynosi 109 260,28 złotych) a także częściowo zwrot odsetek dochodzonych w pozwie (Wnioskodawcy wnosili o odsetki od dochodzonej kwoty od upływu terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, tj. od 4 sierpnia 2023 r.).
Przy czym, w treści ugody wskazana została łącznie kwota dodatkowa w wysokości 175.000,00 złotych bez dookreślenia jej części składowych, z zapisem jedynie, iż od kwoty 68 818,25 złotych powstaje po stronie Kredytobiorców przychód, i w związku z tym Bank wystawi PIT-11. § 5 Bank, w terminie 21 dni od daty podpisania Ugody, wypłaci Kredytobiorcy kwotę dodatkową w wysokości 175 000,00 PLN (słownie: sto siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych 00/100) na rachunek należący do a Kredytobiorcy :……..o numerze…….
Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w związku z wypłatą kwoty w wysokości 68 818,25 PLN (słownie: sześćdziesiąt osiem tysięcy osiemset osiemnaście złotych 25/100) stanowiącej część powyższej kwoty dodatkowej powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT-11). Kwota dodatkowa w wysokości 175 000,00 złotych została zaproponowana przez Bank. W związku ze złożonym pozwem Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności zawartej umowy z uwagi na abuzywność jej postanowień i zwrotu wszelkich wpłat dokonanych na rzecz Banku.
Jednocześnie mieli świadomość roszczeń Banku o zwrot wypłaconego na ich rzecz kapitału kredytu. W związku z powyższym w toku prowadzonych negocjacji Wnioskodawca wyrażał wolę zawarcia ugody pod warunkiem, iż Bank dokonana na ich rzecz zwrotu różnicy pomiędzy kwotą spłaconych przez nią rat a kwotą wypłaconego kapitału kredytu. Dodatkowo Wnioskodawcy domagają się wypłacenia odsetek ustawowych od dochodzonej kwoty liczonych co najmniej od daty wytoczenia powództwa.
Bank w toku prowadzonych negocjacji zaproponował kwotę 175 000,00 złotych, która to kwota miała stanowić zwrot nadpłaconych rat (różnica pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału wynosiła 106 181,75 złotych), a częściowo zwrot odsetek dochodzonych w pozwie. Wnioskodawcy wnosili o odsetki od dochodzonej kwoty od upływu terminu wskazanego w wezwaniu do zapłaty, tj. od 4 sierpnia 2023 r. i na dzień zaproponowania przez Bank zawarcia ugody (6 sierpnia 2026 r.) ich łączna wysokość wynosiła 91 338,72 złotych.
Przy czym, w treści ugody wskazana została łącznie kwota dodatkowa w wysokości 175 000,00 złotych bez dookreślenia jej części składowych, z zapisem jedynie, iż od kwoty 68 818,25 złotych powstaje po stronie Kredytobiorców przychód, i w związku z tym Bank wystawi PIT-11. Jeżeli wyrok Sądu Okręgowego z 14 stycznia 2025 r. będzie prawomocny, to Bank będzie zobowiązany do zapłaty zasądzonych w nim odsetek ustawowych za opóźnienie, tj. od kwoty 284 071,53 zł złotych od 4 sierpnia 2023 r. do dnia zapłaty. W związku z tym, kwota odsetek będzie większa, gdyż będą one liczone do dnia faktycznej zapłaty przez Bank.
W przypadku zawarcia przedmiotowej ugody przez Wnioskodawców i Bank, jednym z jej założeń jest cofnięcie powództwa wraz z zrzeczeniem się roszczenia przez Kredytobiorców. W związku z tym, na skutek cofnięcia pozwu, Sąd Apelacyjny byłby zobowiązany do postanowienie o uchyleniu wyroku Sądu Okręgowego w …. z 14 stycznia 2025 r., sygn. akt …. i umorzeniu postępowania apelacyjnego.
Kwota 68 818,25 złotych stanowić będzie kwotę, której wysokość odpowiada części odsetkom ustawowym za opóźnienie zasądzonym w wyroku Sądu Okręgowego w …. z 14 stycznia 2025 r., wyliczonych od kwoty 284 071,53 złotych za okres od 4 sierpnia 2023 r. do 6 sierpnia 2026 r. - a więc do dnia przedstawienia propozycji zawarcia ugody przez Bank. Zdaniem Wnioskodawców kwota ta jest kwotą odpowiadającą części odsetek ustawowych, chociaż nie została tak nazwana w projekcie ugody przez Bank - wskazana została jedynie jako kwota dodatkowa.
Uzupełnienie zdarzenia przyszłego W piśmie złożonym 2 października 2026 r. udzielili Państwo odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu: 1. Czy przedmiotowy kredyt hipoteczny zostały zaciągnięte na realizacje jednej (tej samej) inwestycji mieszkaniowej? Odpowiedź: Przedmiotowy kredyt hipoteczny został zaciągnięty na realizację jednej (tej samej) inwestycji mieszkaniowej - tj. zakup nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym oraz pomieszczeniami gospodarczymi położonej w …...
2. W związku ze wskazaniem, że Kwota 68.818,25 złotych stanowić będzie kwotę, której wysokość odpowiada części odsetkom ustawowym za opóźnienie zasądzonym w wyroku (…) proszę wskazać, czy ww. kwota stanowić będzie: wynagrodzenie za odstąpienie przez Państwo od dochodzenia roszczeń wobec banku na drodze sądowej, odsetki ustawowe, inne, jakie? Odpowiedź: Kwota 68 818,25 zł stanowić będzie części odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych w wyroku o którym mowa w treści wniosku.
3. Jeżeli powyższa kwota stanowić będzie odsetki, to: a) czy odsetki ustawowe, które zostaną Państwu wypłacone przez bank, zostaną naliczone od należności głównej? b) czy odsetki ustawowe to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)? Odpowiedź: Odsetki ustawowe, które zostaną wypłacone kredytobiorcom przez bank zostaną naliczone od należności głównej. Odsetki ustawowe w przedmiotowym stanie faktycznym to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).
4. Czy zwrot środków pieniężnych będzie: a) odszkodowaniem ze strony banku (jeśli tak, za jakie szkody)? b) wynagrodzeniem za zaniechanie dochodzenia przez Państwa roszczeń wobec banku na drodze sądowej lub odstąpienie od takich roszczeń? c) zadośćuczynieniem ze strony banku na Państwa rzecz (jeśli tak, z tytułu jakich krzywd)? d) świadczeniem z tytułu kredytu mieszkaniowego związanym z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania?
Odpowiedź: Zwrot środków pieniężnych nie będzie: a) odszkodowaniem ze strony banku; b) wynagrodzeniem za zaniechanie dochodzenia przez nas roszczeń wobec banku na drodze sądowej lub odstąpieniem od takich roszczeń; c) zadośćuczynieniem ze strony banku na naszą rzecz; d) świadczeniem z tytułu kredytu mieszkaniowego związanym z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania. 5. Czy ugoda zostanie zawarta do końca 2026 r.? Odpowiedź: Ugoda zostanie zawarta do końca 2026 r.
Pytania
1. Czy jako podatnicy nie będziemy zobowiązani do zapłacenia podatku dochodowego od osób fizycznych od kwoty 175 000 złotych otrzymanej od banku w wyniku ugody zawartej z bankiem, pomimo wystawienia przez Bank PIT-5 co do kwoty 68 818,25 złotych? 2. Czy w przypadku umorzenia przez Bank części kredytu hipotecznego zaciągniętego w 2002r. zastosowanie znajdzie w stosunku do nas jako Kredytobiorców zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 Kwota dodatkowa w wysokości 175 000,00 złotych którą otrzymają Wnioskodawcy w przypadku zawarcia ugody z Bankiem w ramach zawartej ugody zarówno w części obejmującej kwotę 106 181,75 złotych nie będzie stanowić przychodu do opodatkowania, jak i w części obejmującej kwotę 68 818,25 złotych nie będzie stanowić przychodu podlegającego opodatkowaniu. Jako Kredytobiorcy wpłaciliśmy kwotę 280 151,00 złotych, natomiast wysokość otrzymanego kredytu wynosiła 173 969,25 złotych.
Tym samym środki w wysokości 106 181,75 złotych stanowią nadpłatę rat kapitałowo-odsetkowych ponad wypłacony przez Bank kapitał, są zatem ekwiwalentem wydatków, które były uprzednio poniesione przez Wnioskodawcę z własnych środków. Tym samym kwota 106 181,75 złotych którą w przypadku zawarcia ugody z Bankiem otrzymają nie spowoduje więc faktycznego przyrostu w majątku Wnioskodawcy.
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W myśl art. 9 ust. 1a ww. ustawy jeżeli podatnik uzyskuje dochody z więcej niż jednego źródła, przedmiotem opodatkowania w danym roku podatkowym jest, z zastrzeżeniem art. 25e, art. 29-30cb, art. 30da-30dh, art. 30e-30g, art. 30j-30p oraz art. 44 ust. 7e i 7f, suma dochodów ze wszystkich źródeł przychodów.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-1 5, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł.
Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 inne źródła W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Odnosząc się zatem do skutków podatkowych przyszłego otrzymania przez Wnioskodawców dodatkowej kwoty na podstawie ugody z bankiem wskazuję, iż zgodnie z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. W okolicznościach przedmiotowego stanu faktycznego w przypadku z zawarciem ugody bank dokona dodatkowej wypłaty w wysokości 175 000,00 złotych. Przy czym kwota 105 645,11 złotych odpowiadać będzie różnicy pomiędzy kwotą otrzymanego kredytu a kwotą spłat dokonanych przez Wnioskodawców z tytułu spłaty zaciągniętego kredytu.
Tym samym środki w wysokości 105 645,11 złotych stanowić będą ekwiwalent wydatków, które były uprzednio poniesione przez Kredytobiorcę z własnych środków. Kwota dodatkowa w wysokości 105 645,11 złotych otrzymana na podstawie ugody z bankiem nie spowoduje więc faktycznego przyrostu majątku Wnioskodawców będzie dla nich neutralna podatkowo. Natomiast, co do kwoty 68 818,25 złotych jest to częściowy zwrot odsetek ustawowych za opóźnienie, które zostały zasądzone w nieprawomocnym jeszcze wyroku Sądu Okręgowego w …..
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego.
Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Jak wynika z powyższego, art. 21 ust. 1 pkt 95b powołanej ustawy zwalnia z opodatkowania m in. odsetki za opóźnienie wypłacone w związku ze świadczeniami, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Z kolei kwota 68 818,25 złotych, będąca częściowo wypłatą odsetek ustawowych za opóźnienie od należności niepodlegających opodatkowaniu, zdaniem Wnioskodawców podlega zwolnieniu od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy, a tym samym nie będzie konieczności zapłaty podatku dochodowego od tej kwoty otrzymanej od Banku Ad.
2 Wnioskodawcy spełniają wszystkie warunki określone w Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe, dlatego w przypadku zawarcia przedmiotowej ugody z bankiem, urząd skarbowy zaniecha poboru od Wnioskodawców podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia przez Bank części kwoty przedmiotowego kredytu. Umorzoną kwotę wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast stosownie do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz.
U. z 2022 r. poz. 592 z późn. zm.), wyjaśnić należy, że zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów: 1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: 1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej; 2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują: 1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału); 2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje; 3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. 3. W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2021 r. poz. 1128, z póżn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. 4. W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: 1) jednego gospodarstwa domowego albo 2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi. 7. W przypadku, gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b. 29. Z kolei § 4 ww. rozporządzenia, zmieniony rozporządzeniem z dnia 20 grudnia 2022 r. (Dz.
U. z 2022 r. poz. 2743), które weszło w życie 24 grudnia 2022 r., stanowi, że zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. 30. Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, iż umorzona przez Bank część kwoty kredytu (kapitału) stanowić będzie dla Wnioskodawców przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy.
Niemniej jednak Wnioskodawcy będą spełniali wszystkie przesłanki umożliwiające zastosowanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.
Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są: • pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika – tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”; • pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika – tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.
W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie. Źródła przychodów Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są: inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Umorzenie wierzytelności Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody.
Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać. Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.): Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie). Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Tym samym, umorzoną Państwu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zaniechanie poboru podatku Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (Dz.
U. z 2025 poz. 1672): 1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: 1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej; 2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują: 1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału); 2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje; 3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. 3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. 4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: 1) jednego gospodarstwa domowego albo 2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2023 r. poz. 1774 i 1843).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b. Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia: Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został: 1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz 2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz 3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Stosownie do § 4a tego rozporządzenia: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na: a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie, c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Dochody, od których zaniechano poboru podatku nie są wykazywane w zeznaniach rocznych i nie podlegają opodatkowaniu oraz zgłoszeniu do urzędu skarbowego.
Wobec powyższego, ww. zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego – gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a) inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia).
Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Powzięli Państwo wątpliwość, czy z tytułu umorzenia kwoty kredytu będą mogli Państwo skorzystać z zaniechania poboru podatku.
Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności Jedną z przesłanek do skorzystania z zaniechania poboru podatku jest przeznaczenie kredytu na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, zaniechanie obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
Prawo do zaniechania poboru podatku jest wyjątkiem od zasady powszechności opodatkowania, dlatego do interpretacji przepisów ustanawiających to prawo należy stosować wykładnię ścisłą, która nie wychodzi poza literalne brzmienie przepisów. Z opisu sprawy wynika, że 25 października 2002 r. zawarta została Umowa kredytu mieszkalnego pomiędzy stronami – A,B,C,D.- występującymi jako konsumenci oraz bankiem …. Umowa kredytu została zawarta w celu zakupu nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym oraz pomieszczeniami gospodarczymi, dla której Sąd Rejonowy, Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą.
Zawarta Umowa kredytu mieszkalnego doprowadziła do wypłaty 15 listopada 2002 r. powodom przez Bank łącznie kwoty 173 969,25 zł. Kredyt został zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości. Podmiot udzielający kredytu jest podmiotem, którego działalność podlegała nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawnionym do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów. Z kwoty kredytu nie były finansowane inne cele, niż te wskazane w umowie, czyli nabycie nieruchomości mieszkalnej.
Celem inwestycji mieszkaniowej, na którą został zaciągnięty kredyt było zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Pomiędzy kredytobiorcami a bankiem powstał spór dotyczący skuteczności poszczególnych postanowień umownych i ważności całej Umowy, który zawisł w sprawie o ustalenie i zapłatę toczącej się przed Sądem Okręgowym. Wnioskodawczyni wraz z mężem pozwem z 8 września 2023 r. wnieśli o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkalnego oraz zasądzenie od Banku kwoty stanowiącej sumę należności wpłaconych przez Kredytobiorców z tytułu zawartej umowy tj. o zapłatę kwoty 284 071,53 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 lipca 2023 r. do dnia zapłaty.
Sąd Okręgowy, wyrokiem z 14 stycznia 2025 r.: ustalił, że umowa kredytu mieszkaniowego z 25 października 2002 r. jest nieważna, zasądził od pozwanej na rzecz powodów kwotę 284 071,53 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2023 r. dnia zapłaty oddalając powództwo w pozostałej części, zasądził od pozwanej na rzecz powodów tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 11 834 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Bank wniósł apelację od ww. wyroku. Obecnie postępowanie apelacyjne toczy się przed Sądem Apelacyjnym.
Kredytobiorcy w okresie od 30 listopada 2002 r. do 1 sierpnia 2023 r. (tj. do dnia wniesienia pozwu) wpłacili na poczet zobowiązania z tytułu zawartej umowy kwotę 279 614,36 zł na którą składają się następujące kwoty: raty kapitałowe -189 234,47 zł, raty odsetkowe - 90 379,89 zł Natomiast w okresie od 1 września 2023 r. do 3 listopada 2023 r. zapłacili raty odsetkowe w wysokości 536,64 zł. Łącznie zatem wpłacili na rzecz Banku kwotę 280 151,00 zł. A zatem nadpłata Kredytobiorców ponad udostępniony i wypłacony kapitał to kwota 106 181,75 zł. Kredytobiorcy C., D. zmarli. Kredytobiorca D. zmarł 19 lipca 2004 r. Jego spadkobiercami ustawowymi zostali C. (żona) i A. (córka).
Kredytobiorczyni C. zmarła 16 marca 2021 r. Jej jedyną spadkobierczynią została córka A. Pełnomocnik Banku zwrócił się z propozycję zawarcia ugody pozasądowej, w której podstawowym założeniem będzie umorzenie pozostałego zdaniem Banku zadłużenia z tytułu umowy kredytu oraz wypłata tzw. „kwoty dodatkowej” w wysokości 175 000,00 PLN. Kredytobiorca przyjmuje do wiadomości, że w związku z wypłatą kwoty w wysokości 68 818,25 PLN stanowiącej część powyższej kwoty dodatkowej powstaje po jego stronie przychód, a na Banku ciąży wypełnienie obowiązku informacyjnego (tj. sporządzenie informacji PIT-11).
Wnioskodawcy oświadczają, iż nie korzystali wcześniej z zaniechania poboru podatku w związku z umorzeniem kredytu zaciągniętego na cele mieszkaniowe. W związku ze złożonym pozwem Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nieważności zawartej umowy z uwagi na abuzywność jej postanowień i zwrotu wszelkich wpłat dokonanych na rzecz Banku. Jednocześnie mieli świadomość roszczeń Banku o zwrot wypłaconego na ich rzecz kapitału kredytu. W związku z powyższym w toku prowadzonych negocjacji Wnioskodawcy wyrażają wolę zawarcia ugody pod warunkiem, iż Bank dokonana na ich rzecz zwrotu różnicy pomiędzy kwotą spłaconych przez nią rat a kwotą wypłaconego kapitału kredytu.
Dodatkowo Wnioskodawcy domagają się wypłacenia odsetek ustawowych od dochodzonej kwoty. Bank w toku prowadzonych negocjacji zaproponował kwotę 175.00,00 zł, która to kwota miała stanowić zwrot nadpłaconych rat (różnica pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału wynosi 109 260,28 zł), a także częściowo zwrot odsetek dochodzonych w pozwie. Kwota 68 818,25 zł stanowić będzie kwotę, której wysokość odpowiada części odsetkom ustawowym za opóźnienie zasądzonym w wyroku Sądu Okręgowego z 14 stycznia 2025 r., wyliczonych od kwoty 284 071,53 zł za okres od 4 sierpnia 2023 r. do 6 sierpnia 2026 r. - a więc do dnia przedstawienia propozycji zawarcia ugody przez Bank.
W uzupełnieniu wniosku Zainteresowani wyjaśnili, że kwota 68 818,25 zł stanowić będzie części odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych w wyroku o którym mowa w treści wniosku. Odsetki ustawowe, które zostaną wypłacone kredytobiorcom przez bank zostaną naliczone od należności głównej. Odsetki ustawowe w przedmiotowym stanie faktycznym to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny.
W związku z powyższym, do przychodu uzyskanego przez Państwa związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego hipotecznego zaciągniętego 25 października 2002 r. na zakup nieruchomości mieszkalnej w celu zaspokojenia Państwa potrzeb mieszkaniowych, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
W konsekwencji, kwota umorzonych wierzytelności, która powstanie w wyniku planowanej ugody z bankiem jest objęta zaniechaniem poboru podatku dochodowego, o którym mowa powyżej i nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Wobec powyższego, Państwa stanowisko w tej części uznałem za prawidłowe. Państwa skutki podatkowe z tytułu otrzymania kwoty dodatkowej W przypadku zwrotu wpłaconych wcześniej środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów.
Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot swoich własnych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty kredytu ponad to, co powinien był zapłacić. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo – po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Jak wynika z opisu sprawy, Bank w wyniku planowanej ugody wypłaci Państwu kwotę dodatkową w wysokości 175 000,00 zł, która to kwota ma stanowić zwrot nadpłaconych rat (różnica pomiędzy kwotą spłaconych rat a kwotą wypłaconego kapitału wynosiła 106 181,75 zł), a częściowo zwrot odsetek dochodzonych w pozwie. Kwota 68 818,25 zł stanowić będzie kwotę, której wysokość odpowiada części odsetkom ustawowym za opóźnienie zasądzonym w wyroku Sądu Okręgowego z 14 stycznia 2025 r., wyliczonych od kwoty 284 071,53 zł za okres od 4 sierpnia 2023 r. do 6 sierpnia 2026 r. - a więc do dnia przedstawienia propozycji zawarcia ugody przez Bank.
Wnosili Państwo o odsetki od dochodzonej kwoty od upływu terminu wskazanego w wezwaniu do dnia zapłaty. W uzupełnieniu wniosku wyjaśnili Państwo, że kwota 68 818,25 zł stanowić będzie części odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych w wyroku o którym mowa w treści wniosku. Odsetki ustawowe, które zostaną wypłacone przez bank zostaną naliczone od należności głównej. Odsetki ustawowe w przedmiotowym stanie faktycznym to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny.
Wobec tego kwota dodatkowa, która zostanie Państwu wypłacona, w części stanowiącej zwrot środków pieniężnych, które wcześniej przekazali Państwo na rzecz Banku w ramach spłaty kapitału, odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych), a które stały się nienależne Bankowi, jest dla Państwa neutralna podatkowo. W wyniku tego zwrotu nie osiągną Państwo bowiem konkretnego przysporzenia majątkowego, a więc zwrot ten (wypłata kwoty dodatkowej w tej części), nie stanowi dla Państwa przychodu w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, Państwa stanowisko w tej części jest prawidłowe.
Odnosząc się natomiast do kwestii otrzymania przez Państwa na podstawie ugody odsetek ustawowych za opóźnienie należy wskazać, że co do zasady odsetki stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jednak w niektórych sytuacjach i po spełnieniu określonych warunków mogą one podlegać zwolnieniu z opodatkowania. Aby ustalić, czy odsetki, które wypłaci Państwu bank podlegają zwolnieniu z opodatkowania, należy ustalić, czy świadczenia, od których te odsetki będą naliczane, stanowią przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Pod pojęciem odsetek rozumie się tradycyjnie wynagrodzenie za korzystanie przez pewien czas z cudzego kapitału lub też za opóźnienie w zapłacie wymagalnej już sumy pieniężnej (por. T. Dybowski, A. Pyrzyńska, [w:] System Prawa Prywatnego, t. 5, 2013 r., s. 273). Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny, zgodnie z którym: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Stosownie zaś do art. 455 tego Kodeksu: Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Wskazuję, że nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu.
Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Z przedstawionego przez Państwo opisu jednoznacznie wynika, że w postępowaniu sądowym dochodzili Państwo wobec Banku zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty stanowiącej przedmiot sporu sądowego, tj. wyliczonych od kwoty 284 071,53 zł (należność główna) i takie odsetki (tj. kwota 68 818,25 zł stanowiąca kwotę, której wysokość odpowiada części odsetkom ustawowym za opóźnienie) zostaną przez Bank wypłacone, tj. odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie (zwrocie) całej kwoty, jakiej domagali się Państwo od Banku w ramach toczącego się postępowania sądowego, a nie od kwot, które faktycznie Bank Państwu wypłaci (tj. 106 181,75 zł).
Biorąc pod uwagę powyższe, skoro odsetki zostały naliczone od całej kwoty, jakiej domagali się Państwo w toku postępowania sądowego, a nie od neutralnie podatkowo zwrotu, który faktycznie Bank Państwu ma zwrócić, to nie można uznać, że Bank wypłaci Państwu odsetki od kwoty świadczenia nienależnego. Nie są to odsetki ustawowe od kwoty stanowiącej faktyczną wypłatę. Wartość ta wynika z pozwu w zakresie żądania odsetek ustawowych od całej kwoty roszczenia dochodzonego przez Państwa przed sądem.
Wyjaśniam, że skoro wypłacona kwota zwrotu nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych tytułem należności głównej będzie niższa niż Państwa roszczenie dochodzone pozwem, to tym samym nie sposób uznać, że odsetki liczone od całego Państwa roszczenia dochodzonego pozwem będą odsetkami z tytułu nieterminowej wypłaty należności, skoro nie cała należność wynikająca z pozwu zostanie w efekcie faktycznie wypłacona. Ponadto należy zauważyć, że świadczenie, którego Państwo domagali się w ramach negocjacji warunków ugody i które mają otrzymać na skutek zawarcia takiej ugody stanowi element roszczenia dochodzonego przez Państwa przed sądem i jest przedmiotem ustępstwa, które Bank czyni względem Państwa.
W konsekwencji, z tytułu odsetek naliczonych i wypłaconych od roszczenia, którego domagali się Państwo w pozwie, a którego Bank faktycznie nie wypłaci, powstanie po Państwa stronie przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 tej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, w tej części odsetki nie korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Natomiast z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych i wypłaconych przez Bank od zwrotu nadpłaconych przez Państwa rat kredytu, tj. od kwoty faktycznie zwróconej, odsetki w tej części korzystają ze zwolnienia na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ww. ustawy. Zatem, w tej części nie są Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego. Wobec powyższego, Państwa stanowisko, zgodnie z którym cała kwota odsetek korzysta ze zwolnienia z podatku uznałem za nieprawidłowe.
Dodatkowe informacje
Podkreślamy, że procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Należy wskazać, że przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonaliśmy wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku. Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe są zgodne ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego.
To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe będzie różnić się od stanu występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chronić Państwa w zakresie przedstawionego zdarzenia przyszłego. Ponadto, wydając interpretacje indywidualne nie weryfikujemy kwot i obliczeń.
Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania, obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek określenia podstawy opodatkowania, a prawidłowość takiego obliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji · Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego.
Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji. · Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści. · Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Pani A. (Zainteresowana będąca stroną postępowania – art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w …. Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art.
53 § 1 PPSA): · w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art. 47 § 1 PPSA), albo · w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA).
Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.