Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
7 września 2026 r. wpłynął Pani wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełniła go Pani pismem złożonym 14 października 2026 r. – w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wraz z małżonkiem (jako konsumenci) zawarła Pani … lutego 2001 r. z Bankiem …. Umowę kredytu hipotecznego nr …, która pierwotnie była wyrażona w walucie EUR, a następnie aneksowana i przewalutowana do waluty CHF w dniu … września 2001 r. Kredyt został zaciągnięty na prywatne cele mieszkaniowe. Z uwagi na obecność w umowie klauzul abuzywnych, wytoczyła Pani przeciwko Bankowi powództwo. … listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w …, I Wydział Cywilny (sygn. akt …) wydał wyrok, w którym przestankowo przesądził o nieważności (upadku) Umowy kredytu.
Sąd pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na tzw. teorii salda, zasądzając na rzecz Kredytobiorców jedynie kwoty nadwyżki ponad wypłacony przez Bank kapitał oraz zasądził od Banku na rzecz Kredytobiorców koszty postępowania. W celu polubownego i kompleksowego zakończenia sporu, przed uprawomocnieniem się wyroku, strony zamierzają zawrzeć „Porozumienie do Umowy kredytu”. W treści Porozumienia strony - powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. uchwałę z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22) – zgodnie postanowiły dokonać ostatecznego rozliczenia nieważnej umowy w oparciu o tzw. teorię dwóch kondykcji.
W Porozumieniu strony zgodnie oświadczają, uznają i dokonują następujących czynności: Punkt 1: Bank uznaje wierzytelność Pani z tytułu nienależnie wpłaconych rat i opłat w łącznej wysokości 171 313, 37 PLN (w tym środki w CHF przeliczone po kursie średnim NBP). Punkt 2: Pani uznaje wierzytelność Banku z tytułu zwrotu nominalnego, pierwotnie udostępnionego kapitału kredytu w wysokości 105 356, 69 PLN. Punkt 3: Strony dokonują wzajemnego, umownego potrącenia tych wierzytelności na podstawie art. 498 k.c. w zw. z art. 3531 k.c., wskutek czego obie wierzytelności umarzają się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej.
Punkt 4: Po dokonanym potrąceniu kwot głównych oraz uwzględnieniu należnych odsetek za opóźnienie (9 809, 16 PLN), Bank zobowiązuje się do fizycznej wypłaty na Pani rzecz kwoty 75 765, 84 PLN. Punkt 5: Dodatkowo, Bank zobowiązuje się uiścić na Pani rzecz koszty postępowania objęte wyrokiem Sądu Okręgowego ...w wysokości 6 434, 00 PLN, w zamian za cofnięcie środków odwoławczych przez obie strony. Porozumienie wyczerpuje wszelkie roszczenia stron związane z Umową kredytu. Uzupełnienie zdarzenia przyszłego 14 października 2026 r. udzieliła Pani odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu.
Pytanie
1) Czy zgodnie z art. 3 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) posiada Pani nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce? Odpowiedź: Posiada Pani nieograniczony obowiązek podatkowy w Polsce.
Pytanie
2) Kiedy (należy wskazać datę) dojdzie do zawarcia Pani porozumienia z bankiem dotyczącego rozliczenia wzajemnych roszczeń związanych z nieważną umową kredytu? Odpowiedź: Nie ma określonej daty zawarcia porozumienia z Bankiem.
Pytanie
3) Czy w wyniku zawarcia porozumienia Bank zwrócił Pani środki pieniężne w kwocie uprzednio spłaconej przez Panią (z uwzględnieniem wartości udostępnionego kredytu)? Odpowiedź: Nie, ponieważ w przypadku zawarcia porozumienia, strony zgodnie oświadczają, że uznają wzajemnie swoje wierzytelności. Dokonują wzajemnego, umownego potrącenia tych wierzytelności, wskutek czego obie te wierzytelności umarzają się wzajemnie do niższej wysokości. Na skutek dokonanego potrącenia Bank jest zobowiązany do zapłaty na rzecz Kredytobiorcy kwoty 75 765, 84 zł.
Pytanie
4) Czy kwota należnych odsetek za opóźnienie w wysokości 9 809, 16 zł mieści się w kwocie 75 765, 84 zł? Odpowiedź: Tak, kwota 9 809, 16 zł mieści się w kwocie 75 765, 84 zł.
Pytanie
5) Czy kwota uzyskana przez Panią w drodze umownego potrącenia wzajemnych wierzytelności do wysokości 75 765, 84 zł, która zostanie Pani wypłacona przez bank, będzie stanowiła w całości zwrot środków, które zostały wpłacone do banku tytułem spłaty kapitału i odsetek (rat kapitałowo-odsetkowych), które w wyniku potrącenia wzajemnych roszczeń stały się nienależne bankowi? Odpowiedź: Tak, kwota 75 765, 84 zł będzie stanowiła w całości zwrot środków, które stały się nienależnie wpłacone bankowi.
Pytanie
6) Czy kwota 75 765, 84 zł przekracza łączną wartość kwot zapłaconych przez Panią na rzecz banku w wykonaniu umowy kredytu hipotecznego? Odpowiedź: Kwota 75 765, 84 zł w całości mieści się w kwocie, którą realnie wpłaciła Pani do Banku w wykonaniu nieważnej umowy kredytu.
Pytanie
7) Czy ww. kwota, która zostanie Pani wypłacona przez bank, będzie stanowiła przysporzenie ponad kwoty uiszczane tytułem spłaty przedmiotowego kredytu, tj. dodatkowe przysporzenie wynikające z zawartej ugody? Odpowiedź: Kwota 75 765, 84 zł nie jest dodatkowym przysporzeniem wynikającym z ugody, ponieważ kwota ta stanowi wyłącznie zwrot nienależnie pobranego kapitału.
Pytanie
8) Czy należne odsetki za opóźnienie, które zostaną Pani wypłacone przez bank, będą to odsetki, które zostały zasądzone przez Sąd z tytułu nieterminowej wypłaty zasądzonej przez Sąd należności głównej? Jeżeli nie, proszę wskazać jakie to będą odsetki? Odpowiedź: Tak, wypłacone przez Bank odsetki ustawowe za opóźnienie są ściśle związane z roszczeniem głównym. Stanowią one odsetki z tytułu nieterminowego zwrotu przez Bank należności głównej, która została objęta wyrokiem Sądu.
Pytanie
9) Czy należne odsetki za opóźnienie, które zasądził Sąd, to odsetki, o których mowa w art. 481 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795)? Odpowiedź: Tak, zasądzone odsetki za opóźnienie to odsetki o których mowa w art. 481. Stanowią one rekompensatę za to, że Bank bezprawnie i przez długi czas korzystał z Pani środków, opóźniając się z ich zwrotem.
Pytanie
10) Czy zwrot kosztów postępowania sądowego, które bank Pani zwróci, są równe kwocie poniesionych opłat i nie przewyższają faktycznie poniesionych przez Panią (Kredytobiorcę) wydatków z tego tytułu? Odpowiedź: Tak, kwota kosztów postępowania sądowego jest równa kwocie faktycznie poniesionych przez Panią opłat i wydatków w toku procesu i nie przewyższają faktycznie poniesionych wydatków z tego tytułu.
Pytanie
Czy kwota uzyskana przez Panią w drodze umownego potrącenia wzajemnych wierzytelności (do wysokości 105 356, 69 PLN), kwota główna w wysokości 75 765, 84 PLN podlegająca fizycznej wypłacie przez Bank na mocy Porozumienia, a także otrzymany od Banku zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 6 434, 00 PLN stanowią dla Pani przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)?
Pani stanowisko w sprawie
W Pani ocenie, zarówno kwota wierzytelności umorzona w drodze wzajemnego potrącenia, pozostała kwota główna wypłacona fizycznie przez Bank, jak i kwota stanowiąca zwrot kosztów postępowania sądowego (6 434, 00 PLN), nie stanowią przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) i nie podlegają opodatkowaniu. Uzasadnienie w zakresie kwoty głównej i potrącenia Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o PIT, przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika pieniądze i wartości pieniężne.
Potrącenie (kompensata) jest formą wygaszenia zobowiązania, w której nie dochodzi do realnego przysporzenia majątkowego, a jedynie do technicznego rozliczenia istniejących wcześniej długów. Na skutek stwierdzenia nieważności umowy kredytu, wszelkie kwoty wpłacone przez Panią na rzecz Banku (171 313, 37 PLN) stanowiły od samego początku świadczenie nienależne (art. 410 § 2 k.c.). Środki te pochodziły z legalnego, już wcześniej opodatkowanego Pani majątku. Zawarte Porozumienie i dokonane w nim potrącenie realizuje wyłącznie funkcję restytucyjną (wzajemny zwrot świadczeń nienależnych).
W wyniku potrącenia odzyskuje Pani swoje własne środki do wysokości udostępnionego Pani niegdyś kapitału, a w pozostałym zakresie otrzymuje fizyczny zwrot nadpłaty. W tej operacji nie pojawia się element wzbogacenia czy nowego źródła przychodu. Uzasadnienie w zakresie kosztów postępowania (6 434, 00 PLN) Zwrot kosztów procesu również nie stanowi dla Pani przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Środki te stanowią jedynie zwrot wydatków, które musiała Pani wcześniej faktycznie ponieść ze swojego majątku osobistego, aby skutecznie dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym.
Otrzymanie tej kwoty od Banku na podstawie Porozumienia ma charakter czysto rekompensatowy – wyrównuje uszczerbek majątkowy poniesiony w związku z koniecznością prowadzenia procesu. Nie osiąga Pani z tego tytułu żadnego czystego zysku, który zwiększałby stan Pani posiadania w porównaniu do sytuacji sprzed procesu. Przywrócenie status quo w postaci zwrotu wyłożonych kosztów sądowych jest neutralne podatkowo. W związku z powyższym, nie ciąży na Pani obowiązek wykazania tych kwot w rocznym zeznaniu PIT, a Bank nie jest zobowiązany do wystawienia deklaracji PIT-11.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawiła Pani we wniosku jest w części nieprawidłowe i w części prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Z przedstawionych przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega – co do zasady – każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ww. ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji gdy podatnik – czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów – uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Stosownie do przepisów tej ustawy odrębnym źródłem przychodów są określone w art. 10 ust. 1 pkt 9 „inne źródła”.
W myśl art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności” wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Jak stanowi art. 917 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.): Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody.
Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać. Z kolei instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 tej ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). W opisie sprawy wskazała Pani, że wraz z małżonkiem (jako konsumenci) zawarła Pani … lutego 2001 r. z Bankiem …. Umowę kredytu hipotecznego, która pierwotnie była wyrażona w walucie EUR, a następnie aneksowana i przewalutowana do waluty CHF w dniu … września 2001 r. Kredyt został zaciągnięty na prywatne cele mieszkaniowe. Z uwagi na obecność w umowie klauzul abuzywnych, wytoczyła Pani przeciwko Bankowi powództwo. … listopada 2025 r. Sąd Okręgowy w …, wydał wyrok, w którym przestankowo przesądził o nieważności (upadku) Umowy kredytu.
Sąd pierwszej instancji oparł rozstrzygnięcie na tzw. teorii salda, zasądzając na rzecz Kredytobiorców jedynie kwoty nadwyżki ponad wypłacony przez Bank kapitał oraz zasądził od Banku na rzecz Kredytobiorców koszty postępowania. W celu polubownego i kompleksowego zakończenia sporu, przed uprawomocnieniem się wyroku, strony zamierzają zawrzeć „Porozumienie do Umowy kredytu”. W treści Porozumienia strony - powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego (m.in. uchwałę z dnia 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt III CZP 25/22) – zgodnie postanowiły dokonać ostatecznego rozliczenia nieważnej umowy w oparciu o tzw. teorię dwóch kondykcji.
W Porozumieniu strony zgodnie oświadczają, uznają i dokonują następujących czynności: Punkt 1: Bank uznaje wierzytelność Pani z tytułu nienależnie wpłaconych rat i opłat w łącznej wysokości 171 313, 37 PLN (w tym środki w CHF przeliczone po kursie średnim NBP). Punkt 2: Pani uznaje wierzytelność Banku z tytułu zwrotu nominalnego, pierwotnie udostępnionego kapitału kredytu w wysokości 105 356, 69 PLN. Punkt 3: Strony dokonują wzajemnego, umownego potrącenia tych wierzytelności na podstawie art. 498 k.c. w zw. z art. 3531 k.c., wskutek czego obie wierzytelności umarzają się wzajemnie do wysokości wierzytelności niższej.
Punkt 4: Po dokonanym potrąceniu kwot głównych oraz uwzględnieniu należnych odsetek za opóźnienie (9 809, 16 PLN), Bank zobowiązuje się do fizycznej wypłaty na Pani rzecz kwoty 75 765, 84 PLN. Punkt 5: Dodatkowo, Bank zobowiązuje się uiścić na Pani rzecz koszty postępowania objęte wyrokiem Sądu Okręgowego .... w wysokości 6 434, 00 PLN, w zamian za cofnięcie środków odwoławczych przez obie strony. Porozumienie wyczerpuje wszelkie roszczenia stron związane z Umową kredytu. Ponadto, w uzupełnieniu wniosku wskazała Pani, że kwota 9 809, 16 zł (kwota odsetek za opóźnienie) mieści się w kwocie 75 765, 84 zł.
Zasady i skutki dokonywania kompensaty (potrącenia) reguluje przepis art. 498 ustawy Kodeks cywilny. Zgodnie z tym przepisem: § 1. Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. § 2. Wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Potrącenie wierzytelności jest jedną z form wygaśnięcia zobowiązania w wyniku wykonania świadczenia przez umorzenie wzajemnych wierzytelności między stronami. Wygaśnięcie zobowiązania przez potrącenie, czyli kompensata wierzytelności, następuje wówczas, jeżeli jedna strona jest w stosunku do drugiej dłużnikiem i jednocześnie wierzycielem, tj. ma zarówno wierzytelność, jak i zobowiązanie względem tej drugiej strony. Potrącenie, mimo że dotyczy świadczeń tego samego rodzaju (z reguły pieniężnych), prowadzi do zaliczenia jednej wierzytelności na poczet drugiej. Dochodzi w ten sposób do zaspokojenia wierzyciela i osiągnięcia tym samym celu zobowiązania.
Na skutek potrącenia wierzytelności obydwu stron umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Instytucja potrącenia jest substytutem świadczenia, dzięki któremu dłużnik płaci swój dług i zwalnia się z zobowiązania. W momencie potrącenia następuje faktyczne spełnienie świadczenia. Potrącenie jest więc formą wykonania zobowiązania, do którego, w myśl art. 503 Kodeksu cywilnego, stosuje się przepisy o zaliczeniu zapłaty. Wprawdzie przez potrącenie strony nie otrzymują efektywnie należnych im świadczeń, ale wskutek zaliczenia wierzytelności jednej z nich na poczet wierzytelności drugiej każda ze stron zostaje zwolniona ze swego długu, co pozwala uznać ich długi za spłacone.
Tym samym potrącenie jako sposób wygaszenia stosunku zobowiązaniowego uznaje się za równoważny spełnieniu świadczenia (zapłacie). W sytuacji, gdy dojdzie do umorzenia należności poprzez potrącenie wierzytelności, u stron nie wystąpi przychód podatkowy. Przychód podatkowy wystąpiłby wówczas, gdy doszłoby do częściowej kompensaty wierzytelności, a wierzyciel zwolniłby dłużnika z pozostałej części długu.
Zatem, mając na uwadze przedstawiony przez Panią opis sprawy stwierdzić należy, że wypłacona Pani przez bank kwota, w części stanowiącej zwrot nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, nie będzie stanowiła dla Pani przysporzenia majątkowego i tym samym nie będzie stanowiła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Czynność ta nie spowoduje wzrostu Pani majątku. Otrzymana przez Panią kwota będzie stanowiła zwrot własnych pieniędzy, które nienależnie wpłaciła Pani wcześniej do banku.
Pieniądze te nie będą Pani przychodem w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ww. ustawy i ich uzyskanie nie będzie skutkować po Pani stronie obowiązkiem zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Zatem, Pani stanowisko w tej części uznałem za prawidłowe. Natomiast w odniesieniu do wypłaconej Pani przez Bank kwoty, w części dotyczącej odsetek ustawowych za opóźnienie, ściśle związanych z roszczeniem głównym, stanowiących odsetki z tytułu nieterminowego zwrotu przez Bank należności głównej, która została objęta wyrokiem Sądu - Organ wyjaśnia.
Różnego rodzaju świadczenia oraz odsetki za zwłokę w wypłacie tychże świadczeń stanowią – co do zasady – przychód w rozumieniu cytowanego wyżej art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie świadczenia z ww. tytułów są opodatkowane. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku dochodowego.
Instytucję prawną odsetek za zwłokę reguluje art. 481 § 1 i § 2 ustawy Kodeks cywilny: § 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. § 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.
Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach w odniesieniu do odsetek możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje tylko wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Wolne od podatku dochodowego są odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Wprowadzając ww. przepis ustawodawca uregulował jednoznacznie m.in. kwestię opodatkowania odsetek z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
W świetle powołanych przepisów odsetki ustawowe za opóźnienie, będą stanowiły dla Pani przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Jednakże w Pani sytuacji, skoro – jak wcześniej rozstrzygnięto - wypłacona Pani przez bank kwota, w części stanowiącej zwrot nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, nie stanowi dla Pana przysporzenia majątkowego i tym samym nie stanowi przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, to kwota odsetek ustawowych za opóźnienie, ściśle związanych z roszczeniem głównym, stanowiących odsetki z tytułu nieterminowego zwrotu przez Bank należności głównej korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Tym samym w związku z wypłatą Pani kwoty przez Bank, w części dotyczącej wypłaconych odsetek ustawowych za opóźnienie nie wystąpi obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Zatem nie można się zgodzić z Pani stanowiskiem, że wypłacona Pani przez Bank kwota, w części dotyczącej odsetek ustawowych za opóźnienie nie stanowi dla Pani przychodu, o którym mowa w art. 11 ust. 1 w zw. z art. 20 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podlegającego opodatkowaniu, bowiem jak wyjaśniłem powyżej kwota zwrócona Pani przez Bank, w części dotyczącej odsetek ustawowych za opóźnienie stanowi dla Pani przychód z innych źródeł stosownie do art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednakże korzystający ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 95b wskazanej ustawy.
Wobec powyższego, Pani stanowisko w tej części uznałem za nieprawidłowe. Przechodząc do Pani wątpliwości dotyczących zwrotu kosztów postępowania sądowego wskazać należy, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy.
W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny: Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego. Na podstawie art. 96 ww. ustawy: Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo).
W myśl art. 104 ustawy Kodeks postępowania cywilnego: Koszty procesu, w którym zawarto ugodę, znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 959 ze zm.): Koszty sądowe obejmują opłaty i wydatki. W myśl natomiast art. 5 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy: Wydatki obejmują w szczególności wynagrodzenie należne innym osobom lub instytucjom oraz zwrot poniesionych przez nie kosztów. Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu (w tym zastępstwa) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.
Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków. Z opisu sprawy wynika, że kwota, którą Pani otrzyma tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego będzie stanowiła częściowy zwrot faktycznie poniesionych kosztów z własnych środków pieniężnych.
Skoro kwota zwrotu będzie stanowić zwrot poniesionych przez Panią wydatków i nie będzie przewyższać kosztów faktycznie przez Panią poniesionych, to zwrot ten nie będzie stanowić po Pani stronie przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zatem, Pani stanowisko w tej części uznałem za prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego, czy kontrolnego. Organ wydający interpretację indywidualną w trybie art. 14b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622), opiera się wyłącznie na opisie stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego podanego we wniosku – nie prowadzi postępowania dowodowego. Należy wskazać, że przy wydawaniu interpretacji organ dokonał wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.
Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawiony we wniosku stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem, przedstawiony we wniosku opis zdarzenia przyszłego będzie różnił się od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie chroniła Pani w zakresie przedstawionego zdarzenia przyszłego.
Wyjaśnić również należy, że Organ wydając interpretacje w trybie ww. przepisu, nie odnosi się do kwot i nie dokonuje wyliczeń. Zgodnie bowiem z zasadą samoopodatkowania obowiązującą w polskim systemie podatkowym, na podatniku spoczywa obowiązek dokonania oceny własnej sytuacji prawnopodatkowej, a po jej dokonaniu, zachowania się zgodnie z przepisami prawa podatkowego, bowiem prawidłowość takiego wyliczenia podlega weryfikacji przez organ podatkowy w postępowaniu podatkowym.
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pani przedstawiła i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Wskazać również należy, że interpretacje prawa podatkowego wydawane są w indywidualnej sprawie zainteresowanego, co wynika z art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Natomiast „zainteresowanym” w rozumieniu art. 14b § 1 tej ustawy, jest osoba, która występuje z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej i będąca wnioskodawcą. W związku z tym, niniejsza interpretacja dotyczy wyłącznie Pani, nie wywołuje skutków prawnych dla innych osób (Pani męża).
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pani prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w … Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.