Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
W nadesłanym uzupełnieniu do wniosku w odpowiedzi na pytania Organu wskazali Państwo: 1) Czy sprzedawane przez Wnioskodawcę składniki majątkowe związane z Działalnością Spółki stanowią cały majątek przedsiębiorstwa Sprzedającego i w związku z tym ich sprzedaż na rzecz Kupującego będzie wiązać się z zakończeniem prowadzenia przez Spółkę działalności gospodarczej? Odp.: W skład transakcji sprzedaży nie wejdzie cześć należności, środki pieniężne w kasie oraz na rachunkach bankowych, prawo do używania nazwy A. Składniki te, pozostające przy Sprzedającym, nie umożliwiają samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej.
W konsekwencji zbywane składniki majątkowe obejmują zasadnicze elementy funkcjonalne przedsiębiorstwa, co powoduje, że Sprzedający - po dokonaniu transakcji - nie będzie dysponował zasobami pozwalającymi na kontynuowanie dotychczasowej działalności. Po przeprowadzeniu transakcji Wnioskodawca zamierza zakończyć i rozliczyć pozostające w jego gestii wierzytelności, m.in. poprzez zakończenie istniejących postępowań sądowych, a następnie przystąpić do likwidacji spółki Wnioskodawcy.
2) Czy też po sprzedaży wymienionych we wniosku składników majątkowych pozostaną w Spółce jakiekolwiek składniki majątkowe, przy pomocy których Spółka będzie prowadzić nadal działalność gospodarczą, jeśli tak, to jakie to składniki i jaki będzie zakres tej działalności? Odp.: Po sprzedaży składników majątkowych wskazanych we wniosku w Spółce pozostaną jedynie: część należności, środki pieniężne w kasie oraz na rachunkach bankowych, a także prawo do używania nazwy „A.”. Składniki te nie tworzą zespołu elementów umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie.
Pozostawione składniki nie stanowią infrastruktury organizacyjnej, technicznej ani personalnej niezbędnej do kontynuacji działalności operacyjnej, wobec czego Spółka - po dokonaniu transakcji - nie będzie posiadała zasobów pozwalających na prowadzenie działalności gospodarczej w jakimkolwiek rzeczywistym, operacyjnym zakresie. Jak wskazano w odpowiedzi na pierwsze pytanie Wnioskodawca, po sfinalizowaniu sprzedaży, zamierza doprowadzić do zakończenia istniejących postępowań sądowych i egzekucyjnych skierowanych wobec jego kontrahentów, ściągnąć pozostałe należności i przystąpić do likwidacji spółki Wnioskodawcy.
Mając na uwadze czas okres trwania postępowań sądowych, toczących się przed sądami zarówno na terenie Rzeczpospolitej Polskiej jak i (…), faktyczny moment likwidacji spółki Wnioskodawcy może nastąpić w okresie kilku lat od dokonania sprzedaży, opisanej w niniejszym wniosku.
Pytania
1) Czy transakcja stanowić będzie zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów ustawy o VAT, a jeśli tak - czy w związku z tym sprzedaż Przedsiębiorstwa po stronie Sprzedającego będzie zwolniona z opodatkowania VAT zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy? 2) W przypadku, jeśli transakcja podlegałby opodatkowaniu podatkiem VAT od towarów i usług, czy Kupującemu będzie przysługiwało prawo do odliczenia podatku od towarów i usług wynikającego z faktury lub faktur sprzedaży dokumentujących transakcję wystawionych przez Sprzedającego na Kupującego?
Państwa stanowisko w sprawie
W ocenie Wnioskodawców planowana transakcja będzie sprzedażą przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o VAT. W konsekwencji sprzedaż nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT). W opisywanej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 6 pkt 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.; dalej jako ustawa o VAT) który stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Należy wskazać, że pojęcie „transakcji zbycia”, zastosowane w art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Tym samym „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego, czyli aportu. Zatem w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o VAT.
Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, powinien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (m.in. sprzedaży) przedsiębiorstwa (przez które, wobec braku definicji legalnej w ustawie o VAT, powszechnie rozumie się przedsiębiorstwo w rozumieniu cywilistycznym) lub zorganizowanej jego części, w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy o VAT. Tym samym ocena opisywanego zagadnienia sprowadza się do określenia czy zespół składników majątkowych, o których mowa w opisie zdarzenia przyszłego będzie mógł stanowić przedsiębiorstwo. Pojęcie przedsiębiorstwa nie zostało zdefiniowane w ustawie o VAT.
Tym samym, zdaniem Wnioskodawcy, można posiłkować się definicją przedsiębiorstwa zawartą w art. 55¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 - Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm. dalej jako KC). Potwierdza to m.in. wyrok WSA w Szczecinie z 5 września 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 457/12, w którym czytamy: „W przepisach podatkowych nie zdefiniowano pojęcia „przedsiębiorstwo”, stąd konieczność odwołania się do postanowień art. 55¹ k.c”. Stosownie do art. 55¹ KC przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.
Obejmuje ono w szczególności: oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; koncesje, licencje i zezwolenia; patenty i inne prawa własności przemysłowej; majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; tajemnice przedsiębiorstwa; księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W ocenie Wnioskodawcy należy podkreślić, iż kluczowym dla uznania przedmiotu transakcji za przedsiębiorstwo jest występowanie zespołu składników materialnych i niematerialnych o cechach zorganizowania oraz przeznaczenia do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednocześnie, zgodnie z art. 55² KC, czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko, co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Wnioskodawca zwraca uwagę, że użycie przez ustawodawcę zwrotu „w szczególności” oznacza, iż zasadniczo nie jest wymagane, aby przedsiębiorstwo posiadało wszystkie wymienione powyżej składniki.
Przede wszystkim przedsiębiorstwo nie musi posiadać nieruchomości. Takie stanowisko potwierdza doktryna. Przykładowo w M. Habdas (w:) Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna (art. 1-125), red. M. Fras, Warszawa 2018, art. 55 (1) czytamy: Zawarte w art. 55¹ k.c. wyliczenie składników przedsiębiorstwa ma wskazywać te elementy, które są najbardziej istotne dla istnienia przedsiębiorstwa w znaczeniu przedmiotowym. Nie oznacza to, że każde przedsiębiorstwo musi obejmować przynajmniej te składniki, które zawarto w wyliczeniu, ani też, że nie może zawierać innych składników.
Nawet brak części należności i zobowiązań, środków pieniężnych znajdujących się w kasie oraz na rachunkach bankowych, a także prawa do używania nazwy „A.” nie może stanowić uzasadnienia do uznania, że zorganizowana masa majątkowa nie ma przymiotu przedsiębiorstwa. Wnioskodawca zaznacza, że nie mniej zespół składników stanowiących przedsiębiorstwo powinien być wystarczający do samodzielnego prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem Wnioskodawcy przedmiotem transakcji będzie zorganizowana masa majątkowa stanowiąca przedsiębiorstwo. Zbywany zespół składników stanowi funkcjonalną całość, pozwalającą na nieprzerwaną kontynuację działalności gospodarczej.
Zainteresowany przejmie kompletną infrastrukturę techniczną, bazę klientów, umowy z kontrahentami oraz pracowników, zapewniając niezakłócony przebieg dotychczasowej działalności. Przeniesienie pracowników nastąpi na podstawie art. 23¹ § 1 KP, z zachowaniem wszystkich praw i obowiązków pracowniczych. Tym samym w ocenie Wnioskodawcy, z uwagi na fakt, iż przedmiotem sprzedaży jest praktycznie całe przedsiębiorstwo, którego działalność dodatkowo będzie kontynuowana w analogicznej formie opisywana transakcja będzie stanowić zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, a tym samym nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.
Reasumując w ocenie Wnioskodawcy transakcja, o której mowa w opisie zdarzenia przyszłego stanowi zbycie przedsiębiorstwa a tym samym nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT. Ad 2 W ocenie Wnioskodawców, w przypadku, jeśli transakcja podlegałaby opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, Kupującemu będzie przysługiwało prawo do odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług wynikającego z faktury lub faktur sprzedaży dokumentujących Transakcję wystawionych przez Sprzedającego na Kupującego.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku w zakresie uznania zespołu składników majątkowych składających się na Działalność Spółki za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, a w konsekwencji - uznania, że sprzedaż Działalności Spółki będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy - jest prawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej „ustawą”: Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jak stanowi art. 2 pkt 6 ustawy: Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o towarach - rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy: Przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…).
W myśl zaś art. 8 ust. 1 ustawy: Przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1) przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2) zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3) świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Jednocześnie przepisy art. 6 ustawy wskazują na wyłączenia określonych czynności spod zakresu stosowania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Są tutaj wskazane te czynności, które co do zasady należą do grupy czynności podlegających opodatkowaniu, mieszcząc się w zakresie odpłatnej dostawy towarów, czy też odpłatnego świadczenia usług. Z uwagi, jednakże na stosowne wyłączenie, czynności te - chociaż można je zakwalifikować jako odpłatną dostawę towarów, czy też odpłatne świadczenie usług - nie podlegają opodatkowaniu. Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy: Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług. Pojęcie „transakcja zbycia” należy rozumieć w sposób zbliżony do terminu „dostawy towarów” w ujęciu art. 7 ust. 1 ustawy, tzn. „zbycie” obejmuje wszelkie czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel, np. sprzedaż, zamianę, darowiznę, przeniesienie własności w formie wkładu niepieniężnego (aportu).
Zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa podlega zasadzie swobody umów, a więc może nastąpić na podstawie każdej czynności rozporządzającej. Ze względu na szczególny charakter przepisu art. 6 pkt 1 ustawy, powinien on być interpretowany ściśle, co oznacza, że ma zastosowanie wyłącznie w przypadku zbycia (a zatem wszelkich czynności, w ramach których następuje przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel) przedsiębiorstwa (w rozumieniu Kodeksu cywilnego) lub zorganizowanej jego części, zdefiniowanej w art. 2 pkt 27e ustawy.
Zatem, w przypadku, gdy przedmiotem transakcji jest zbycie przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa, czynność ta nie podlega przepisom ustawy o podatku od towarów i usług. Zaznaczyć należy, że przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz przepisy wykonawcze do niej nie definiują pojęcia „przedsiębiorstwo”, należy więc odwołać się odpowiednio do przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1071 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem: Przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej.
Obejmuje ono w szczególności: 1) oznaczenie indywidualizujące przedsiębiorstwo lub jego wyodrębnione części (nazwa przedsiębiorstwa); 2) własność nieruchomości lub ruchomości, w tym urządzeń, materiałów, towarów i wyrobów, oraz inne prawa rzeczowe do nieruchomości lub ruchomości; 3) prawa wynikające z umów najmu i dzierżawy nieruchomości lub ruchomości oraz prawa do korzystania z nieruchomości lub ruchomości wynikające z innych stosunków prawnych; 4) wierzytelności, prawa z papierów wartościowych i środki pieniężne; 5) koncesje, licencje i zezwolenia; 6) patenty i inne prawa własności przemysłowej; 7) majątkowe prawa autorskie i majątkowe prawa pokrewne; 8) tajemnice przedsiębiorstwa; 9) księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Przy czym, zgodnie z art. 552 Kodeksu cywilnego: Czynność prawna mająca za przedmiot przedsiębiorstwo obejmuje wszystko co wchodzi w skład przedsiębiorstwa, chyba że co innego wynika z treści czynności prawnej albo z przepisów szczególnych. Przedsiębiorstwo, jako przedmiot zbycia, musi stanowić całość pod względem organizacyjnym i funkcjonalnym, co oznacza, że najistotniejsze dla badanej kwestii jest ustalenie, czy przenoszony majątek stanowi na tyle zorganizowany kompleks praw, obowiązków i rzeczy, że zdolny jest do realizacji zadań gospodarczych przypisywanych przedsiębiorstwu.
Przedsiębiorstwo, w rozumieniu powyższego przepisu, powinno więc łączyć mienie w funkcjonalnie zorganizowane przedsięwzięcie gospodarcze, a nie tylko stanowić zgromadzone niematerialne i materialne składniki stanowiące ze sobą przedsiębiorstwo w przedstawionym znaczeniu przedmiotowym. Organizacyjna i funkcjonalna istota przedsiębiorstwa kreuje powstanie samodzielnego podmiotu gospodarczego, zdolnego do funkcjonowania w obrocie na niezmienionych zasadach, pomimo jego zbycia. Ponadto, przepis art. 551 Kodeksu cywilnego wskazuje, że przedsiębiorstwo jest „zespołem składników”.
Pojęcie zespół (a nie zbiór) zakłada istnienie pewnego poziomu powiązań organizacyjnych pomiędzy składnikami przedsiębiorstwa. Na mocy art. 6 pkt 1 ustawy, ustawodawca wyłączył ponadto z opodatkowania podatkiem od towarów i usług zbycie zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
W myśl art. 2 pkt 27e ustawy: Ilekroć w przepisach ustawy jest mowa o zorganizowanej części przedsiębiorstwa - rozumie się przez to organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania, przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, który zarazem mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące te zadania. Podstawowym wymogiem wynikającym z powyższego przepisu jest więc to, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań).
Elementami zespołu składników materialnych i niematerialnych, stanowiących zorganizowaną część przedsiębiorstwa, powinny być w szczególności aktywa trwałe, obrotowe, a także czynnik ludzki, czyli kadra pracownicza. Kolejnym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu w istniejącym przedsiębiorstwie. Wydzielenie to ma zachodzić na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej (przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych). W wyroku z 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt II FSK 79/17, który choć dotyczył ustaleń w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, NSA przedstawił wskazówki, co należy rozumieć jako zorganizowaną część przedsiębiorstwa.
Należy zaznaczyć, że definicja tego pojęcia jest identyczna w dwóch podatkach (podatku VAT i podatku dochodowym od osób prawnych). I tak: 1) w przypadku wyodrębnienia organizacyjnego należy mieć m.in. na uwadze, czy zorganizowana część przedsiębiorstwa występuje w strukturze podatnika w sposób, w który pozwoli samodzielnie realizować określone zadania gospodarcze; 2) wyodrębnienie finansowe oznacza możliwość prawidłowego przyporządkowania do tej zorganizowanej części przychodów i kosztów oraz należności i zobowiązań.
Ponadto, wymagane jest, aby zorganizowana część przedsiębiorstwa mogła stanowić potencjalnie niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące zadania gospodarcze, których realizacji służy w istniejącym przedsiębiorstwie; 3) wyodrębnienie funkcjonalne należy rozumieć jako przeznaczenie do realizacji określonych zadań gospodarczych. Zorganizowana część przedsiębiorstwa powinna stanowić funkcjonalnie odrębną całość - obejmować elementy niezbędne do samodzielnego prowadzenia działań gospodarczych, którym służy w strukturze przedsiębiorstwa.
(…) Składniki majątkowe materialne i niematerialne, wchodzące w skład zorganizowanej części przedsiębiorstwa, powinny zatem umożliwić podjęcie działalności gospodarczej w ramach odrębnego samodzielnego przedsiębiorstwa. Przy ocenie wyodrębnienia określonych składników majątkowych pod uwagę należy brać sytuację istniejącą w podmiocie wnoszącym wkład, w którym winny one stanowić pewną całość.
Zatem, aby w rozumieniu przepisów podatkowych określony zespół składników majątkowych mógł zostać zakwalifikowany jako zorganizowana część przedsiębiorstwa, nie jest wystarczające jakiekolwiek zorganizowanie masy majątkowej, ale musi się ona odznaczać pełną odrębnością niezbędną do samodzielnego funkcjonowania w obrocie gospodarczym. Zorganizowaną część przedsiębiorstwa tworzą więc składniki, będące we wzajemnych relacjach, takich, by można było mówić o nich jako o zespole, a nie o zbiorze przypadkowych elementów, których jedyną cechą wspólną jest własność jednego podmiotu gospodarczego.
Reasumując, na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług mamy do czynienia ze zorganizowaną częścią przedsiębiorstwa, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: 1. istnieje zespół składników materialnych i niematerialnych, w tym zobowiązania; 2. zespół ten jest organizacyjnie i finansowo wyodrębniony w istniejącym przedsiębiorstwie; 3. składniki te przeznaczone są do realizacji określonych zadań gospodarczych; 4. zespół tych składników mógłby stanowić niezależne przedsiębiorstwo samodzielnie realizujące ww. zadania gospodarcze.
Brak zaistnienia którejkolwiek z omawianych powyżej przesłanek wyklucza uznanie zespołu składników majątkowych przedsiębiorstwa za jego zorganizowaną część w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy. Przy ocenie, czy składniki majątku powinny być uznane za przedsiębiorstwo, o którym mowa w art. 6 pkt 1 ustawy, czy też ZCP w rozumieniu art. 2 pkt 27e ustawy, uwzględnić należy następujące okoliczności: zamiar kontynuowania przez nabywcę działalności prowadzonej dotychczas przez zbywcę przy pomocy składników majątkowych będących przedmiotem transakcji oraz faktyczną możliwość kontynuowania tej działalności w oparciu o składniki będące przedmiotem transakcji.
Aby ocenić czy w danej, konkretnej sytuacji mamy do czynienia ze zbyciem przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa należy dokładnie przeanalizować zarówno to jakie składniki majątku będą przedmiotem transakcji, ale także czy istniejące między nimi funkcjonalne zależności pozwolą na kontynuowanie działalności zbywanego przedsiębiorstwa lub zbywanej zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Przy dokonaniu tej analizy pomocne, a czasami nawet niezbędne mogą okazać się orzeczenia TSUE.
W zakresie braku obowiązku opodatkowania czynności zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 27 listopada 2003 r. sprawa C-497/01, Zita Modes Sarl, w którym stwierdził, że: „celem ww. opcji jest uproszczenie rozliczeń związanych z przeniesieniem majątku przedsiębiorstwa lub jego części, bądź wniesieniem ich aportem.
W wyroku tym przyjęto, że jeżeli państwo członkowskie wprowadziło do swojego systemu VAT opcję zawartą w pierwszym zdaniu art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy uznając, że w przypadku wydania całości majątku nie ma miejsca dostawa towarów w rozumieniu regulacji VAT, to zasada ta ma zastosowanie - nie wyłączając możliwości ograniczenia jej stosowania do okoliczności zawartych w zdaniu drugim tego samego paragrafu - do każdego wydania przedsiębiorstwa lub samodzielnej części przedsiębiorstwa, włączając składniki materialne i niematerialne, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa, mogącego samodzielnie prowadzić działalność gospodarczą.
Nabywca musi jednak wyrazić zamiar dalszego prowadzenia nabytego przedsiębiorstwa lub jego części, a nie jego bezpośredniej likwidacji i sprzedaży zapasów. TSUE wskazał, że biorąc pod uwagę cel dyrektywy, pojęcia w niej użyte powinny być interpretowane w sposób jednolity i niezależny (autonomiczny), uwzględniając kontekst i cel regulacji”.
W wyroku tym, dokonując wykładni funkcjonalnej art. 5 ust. 8 Szóstej Dyrektywy, TSUE uznał, że celem wyłączenia zbycia przedsiębiorstwa bądź zorganizowaną część przedsiębiorstwa z opodatkowania jest zapewnienie neutralności podatkowej takiej czynności, która obciążając stronę istotnym zobowiązaniem podatkowym i tak rodziłaby prawo do odliczenia lub zwrotu podatku naliczonego. Trybunał podkreślił, że przeniesienie, o jakim mowa w art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE, dotyczy między innymi części przedsiębiorstwa, a istotne znaczenie ma funkcjonalne powiązanie składników majątkowych umożliwiające realizację określonego zadania gospodarczego.
W wyroku z 10 listopada 2011 r., w sprawie C-444/10 Finanzamt Ludenscheid przeciwko Christel Schriever, TSUE wywiódł, że: „regulacja art. 5 (8) VI Dyrektywy Rady (obecnie art. 19 Dyrektywy 112) obejmuje przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części, w tym składników materialnych i ewentualnie niematerialnych, łącznie składających się na przedsiębiorstwo lub część przedsiębiorstwa zdolną prowadzić samodzielną działalność gospodarczą, nie obejmuje natomiast samego zbycia towarów, jak sprzedaż zapasu produktów.
Jak wskazuje Trybunał, stwierdzenie, że nastąpiło przekazanie przedsiębiorstwa lub jego samodzielnej części w rozumieniu art. 19 Dyrektywy 112, wymaga, by całość przekazanych składników pozwalała na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. A zatem o tym, czy nastąpiło zbycie przedsiębiorstwa bądź zorganizowanej części przedsiębiorstwa decydują każdorazowo okoliczności faktyczne związane z konkretną transakcją. Podatnik obowiązany jest do prawidłowego określenia przedmiotu opodatkowania, co wiąże się z koniecznością prawidłowego zdefiniowania dokonywanej czynności.
Z przedstawionego opisu sprawy wynika, że są Państwo spółką - A. spółka z o.o., prowadzącą działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży samochodów osobowych oraz świadczeniu usług serwisowych, a także są Państwo zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Kupujący - B. sp. z o.o. jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością oraz czynnym podatnikiem VAT, prowadzącym autoryzowane salony sprzedaży samochodów różnych marek oraz działalność serwisową. Zawarli Państwo z Kupującym warunkową umowę sprzedaży przedsiębiorstwa. Umowa ta określa składniki majątkowe i niemajątkowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa oraz warunki, od których spełnienia uzależnione jest skuteczne przeniesienie własności.
Warunki te obejmują w szczególności: uzyskanie wymaganych zgód korporacyjnych obu stron, spełnienie określonych wymogów formalnych oraz potwierdzenie, że przedsiębiorstwo będzie wolne od obciążeń, a złożone oświadczenia i zapewnienia pozostaną aktualne w dniu transakcji.
Planowana transakcja obejmować składniki majątkowe składające się na Działalność Spółki, tj.: prawo własności nieruchomości, zabudowanej budynkiem salonu oraz serwisu; samochody osobowe nowe; samochody osobowe używane; części zapasowe i materiały eksploatacyjne, w tym części samochodowe, smary, oleje, płyny eksploatacyjne etc.; inne materiały eksploatacyjne, narzędzia, materiały biurowe i wyposażenie salonu i serwisu samochodowego; należności wobec osób trzecich, w tym towarzystw ubezpieczeniowych, obejmujących wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu wykonanych napraw pojazdów samochodowych; wartości niematerialne i prawne; prawa i obowiązki z umów handlowych łączących Wnioskodawcę z podmiotami trzecimi, w tym umowy najmu jest plac magazynowy wykorzystywany przez Wnioskodawcę; prawa i obowiązki Wnioskodawcy z tytułu umów o pracę zawartych ze wszystkimi pracownikami.
Przedmiotem planowanej transakcji nie będą: część należności i zobowiązań, środki pieniężne w kasie oraz na rachunku bankowym, prawo do używania nazwy A. Jak Państwo wskazali, na moment sprzedaży opisane ww. składniki majątkowe i niemajątkowe będą stanowiły zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych.
Nie będą Państwo posiadali innych składników materialnych i niematerialnych służących prowadzonej działalności gospodarczej, wszystkie zbywane składniki będą przypisane do prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej w zakresie Działalności Spółki i jako jedna całość będą służyły wykonywaniu tej działalności, a zbywane składniki nie będą miały w Państwa majątku innego przeznaczenia poza wskazaną działalnością gospodarczą.
Państwa wątpliwości w sprawie dotyczą w pierwszej kolejności kwestii uznania, czy opisane we wniosku składniki materialne i niematerialne składające się na Działalność Spółki będą stanowiły zbycie przedsiębiorstwa, a w konsekwencji - zbycie tych składników będzie wyłączone z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy. Jak już wskazano powyżej, z wyłączenia stosowania przepisów ustawy korzysta przekazanie przedsiębiorstwa, w tym dóbr materialnych oraz ewentualnie elementów niematerialnych, które razem tworzą przedsiębiorstwo zdolne do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej.
Nabywca musi, jednakże mieć na celu prowadzenie przekazanego przedsiębiorstwa, a nie jedynie natychmiastową likwidację danej działalności lub sprzedanie zapasów zasobów, jeśli istnieją. W tym miejscu należy zaznaczyć, że jak wynika z powołanego art. 55² Kodeksu cywilnego, strony (poza wyłączeniami wynikającymi z przepisów szczególnych) mają pozostawioną swobodę co do tego, jakie elementy tworzące pojęcie przedsiębiorstwa objąć przedmiotem czynności prawnej, z tym, że swoboda w wyłączeniu poszczególnych składników nie może iść tak daleko, aby zakres wyłączeń przekreślił istotę przedsiębiorstwa (art. 55¹ Kodeksu cywilnego).
Dlatego też zbycie przedsiębiorstwa powinno obejmować co najmniej te składniki, które determinują funkcje spełniane przez przedsiębiorstwo. Wskazać należy, że zbycie przedsiębiorstwa ma miejsce wówczas, gdy majątek przedsiębiorstwa przechodzi na własność jednego nabywcy, który kontynuuje działalność gospodarczą zbywcy. Jak wynika z treści wniosku, przedmiotem transakcji zbycia będzie zespół składników majątkowych i niemajątkowych związanych z Działalnością Spółki. Na moment sprzedaży opisane składniki majątkowe i niemajątkowe będą stanowiły zorganizowany zespół przeznaczony do realizacji określonych zadań gospodarczych.
Składniki te będą tworzyć jedną całość i służyć prowadzeniu działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu autoryzowanego salonu sprzedaży samochodów osobowych oraz świadczeniu usług serwisowych. Nie będą Państwo posiadali innych składników materialnych ani niematerialnych służących prowadzonej działalności gospodarczej. Wszystkie zbywane składniki będą przypisane do prowadzonej przez Państwa działalności gospodarczej w zakresie Działalności Spółki i jako jedna całość będą służyły wykonywaniu tej działalności. Ważnym aspektem jest, że w ramach Transakcji na Kupującego dojdzie do przeniesienia wszystkich pracowników zatrudnionych dotychczas w Spółce, zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu pracy.
Sprzedażą objęty będzie cały majątek Państwa przedsiębiorstwa. Co prawda wskazali Państwo, że po sprzedaży składników majątkowych związanych z Działalnością Spółki w Spółce pozostaną: część należności, środki pieniężne w kasie oraz na rachunkach bankowych, a także prawo do używania nazwy, jednakże składniki te nie tworzą zespołu elementów umożliwiających prowadzenie działalności gospodarczej w dotychczasowym zakresie.
Pozostawione aktywa nie stanowią infrastruktury organizacyjnej, technicznej ani personalnej niezbędnej do kontynuowania działalności operacyjnej i nie będą stanowiły przeszkody dla Kupującego w kontynuowaniu dotychczasowej działalności gospodarczej z wykorzystaniem nabywanego zespołu składników materialnych i niematerialnych. Po dokonaniu transakcji Spółka nie będzie dysponowała zasobami pozwalającymi na prowadzenie działalności gospodarczej w jakimkolwiek rzeczywistym, operacyjnym zakresie. Po sfinalizowaniu sprzedaży planują Państwo zakończyć toczące się postępowania sądowe i egzekucyjne wobec kontrahentów, ściągnąć pozostałe należności, a następnie przystąpić do likwidacji Spółki.
Jak Państwo zaznaczyli, zbywane składniki majątkowe obejmują zasadnicze elementy funkcjonalne przedsiębiorstwa, w związku z czym Sprzedający po dokonaniu transakcji nie będzie posiadał zasobów pozwalających na kontynuowanie dotychczasowej działalności. Po przeprowadzeniu transakcji zamierzają Państwo rozliczyć pozostające w gestii Spółki wierzytelności, a następnie przeprowadzić jej likwidację. Dodatkowo, w wyniku planowanej sprzedaży dojdzie do przejęcia przez Kupującego wszystkich pracowników dotychczas związanych z działalnością Spółki, na podstawie art. 23¹ § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy.
Mając na uwadze powyższy opis sprawy, należy zauważyć, że planowana transakcja sprzedaży składników materialnych i niematerialnych składających się na Działalność Spółki na rzecz Kupującego, tj. B. Spółka z o.o., który będzie kontynuował działalność Państwa Spółki w dotychczasowym zakresie, w oparciu o nabyte składniki majątkowe związane z Działalnością Spółki oraz przejętych pracowników, stanowić będzie transakcję zbycia przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego. W konsekwencji planowana sprzedaż składników majątkowych wchodzących w skład Działalności Spółki będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.
Tym samym, Państwa stanowisko w zakresie uznania zespołu składników majątkowych składających się na Działalność Spółki za przedsiębiorstwo w rozumieniu art. 6 pkt 1 ustawy, a w konsekwencji - uznania, że sprzedaż Działalności Spółki będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, uznaję za prawidłowe.
Dodatkowo oczekiwali Państwo odpowiedzi na pytanie nr 2, tj. w zakresie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego wynikającego z faktury lub faktur dokumentujących ww. transakcję, wyłącznie w sytuacji, gdyby Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 1 zostało uznane za nieprawidłowe, tj., gdyby planowana transakcja sprzedaży ww. składników podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. W związku z tym, że planowana transakcja będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, odstąpiono od odpowiedzi na pytanie nr 2.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia W tym miejscu wskazujemy, że Państwa wniosek wypełnia znamiona wniosku wspólnego, gdyż przedstawiony we wniosku problem dotyczy sfery opodatkowania lub ewentualnego opodatkowania Zainteresowanych uczestniczących w tym samym zdarzeniu przyszłym pomimo uznania, że planowana sprzedaż Działalności Spółki na rzecz Kupującego - B. sp. z o.o. będzie stanowiło zbycie przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55¹ Kodeksu cywilnego, a tym samym czynność zbycia Działalności Spółki na rzecz Kupującego będzie wyłączona z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy.
Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Jednocześnie wskazuję, że interpretacja indywidualna wywołuje skutki prawnopodatkowe tylko wtedy, gdy zdarzenie przyszłe sprawy będącej przedmiotem interpretacji pokrywać się będzie ze zdarzeniem przyszłym podanym przez Państwa w złożonym wniosku. W związku z powyższym, w przypadku zmiany któregokolwiek elementu przedstawionego we wniosku opisu sprawy, udzielona odpowiedź traci swoją aktualność.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Pani sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pani do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…).
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.