Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
31 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek z tego samego dnia o wydanie interpretacji indywidualnej, który dotyczy podatku dochodowego od osób fizycznych. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawca jest osobą fizyczną podlegającą w Polsce nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wnioskodawca pełni funkcję prezesa zarządu w spółce S Spółka Akcyjna (dalej: „Spółka") i jest wynagradzany z tytułu wykonywania swoich obowiązków na podstawie kontraktu menedżerskiego zawartego ze Spółką, w ramach którego uzyskuje przychody na podstawie art. 13 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2026 poz. 592 z późn. zm.; „Ustawa o PIT”).
Jednocześnie, Wnioskodawca prowadzi niezależną działalność gospodarczą, która nie jest w jakikolwiek sposób związana z działalnością prowadzoną przez Spółkę, gdyż zgodnie z klasyfikacją PKD dotyczy w przeważającej większości usług związanych z obiektami noclegowymi turystycznymi i miejscami krótkotrwałego zakwaterowania i w ramach tej działalności gospodarczej Wnioskodawca nie świadczy żadnych usług dla Spółki.
Spółka posiada siedzibę oraz zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlega w Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania (nieograniczony obowiązek podatkowy) zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 554 ze zm.; dalej: „Ustawa o CIT").
W wyniku wybuchu konfliktu zbrojnego pomiędzy Rosją a Ukrainą oraz wynikających z niego uwarunkowań geopolitycznych i gospodarczych, w szczególności ograniczeń handlowych i zmian w globalnych łańcuchach dostaw, nastąpiło istotne ograniczenie dostępności kluczowych dla Spółki towarów oraz spadek jej przychodów. Zmiany te spowodowały konieczność modyfikacji modelu biznesowego Spółki. W odpowiedzi na nowe warunki rynkowe Spółka dokonała dywersyfikacji źródeł dostaw oraz rozszerzyła swoją ofertę handlową – wprowadzając do sprzedaży nowe produkty i pozyskując nowych klientów.
W rezultacie działalność Spółki musiała ulec istotnemu przekształceniu – zarówno pod względem asortymentowym, jak i geograficznym, co było bezpośrednią konsekwencją czynników zewnętrznych o charakterze międzynarodowym oraz związanych z nimi zmian w łańcuchach dostaw.
Jako konsekwencję opisanych powyżej zmian otoczenia gospodarczego o charakterze międzynarodowym oraz konieczności dostosowania modelu biznesowego Spółki, Spółka planuje wdrożyć nowy program motywacyjny (dalej: „Program") skierowany do osób zatrudnionych w Spółce na podstawie umów o pracę lub kontraktu menedżerskiego, odpowiedzialnych za osiągnięcie kluczowych dla Spółki celów biznesowych związanych z jej dalszym rozwojem (dalej: „Uprawnieni"), zarówno na poziomie rozwoju działalności operacyjnej Spółki, jak i obiektywnych wskaźników finansowych.
Ponieważ Wnioskodawca jest jedną z osób, którym właściciele postawią za cel osiągnięcie określonych kluczowych i strategicznych celów dla Spółki, będzie on w gronie osób Uprawnionych i tym samym objęty nowym Programem. Jednocześnie Wnioskodawca pragnie poinformować, że jest podmiotem powiązanym w stosunku do Spółki w rozumieniu przepisów o cenach transferowych, przy czym powiązanie Wnioskodawcy ze Spółką wynika wyłącznie z powodu funkcji sprawowanej w organach Spółki (Prezes Zarządu), a nie z faktu posiadania akcji Spółki ani prawa do udziału w zysku Spółki. Wnioskodawca bowiem nie posiada żadnych akcji Spółki, jak również nie posiada prawa do udziału w zysku Spółki.
Ponadto, Wnioskodawca pragnie jednoznacznie podkreślić, że do objęcia go Programem doszłoby niezależnie od powyżej opisanych powiązań pomiędzy nim, a Spółką - z uwagi na kluczową rolę Wnioskodawcy dla dalszego rozwoju Spółki. Zamierzeniem Spółki jest stworzenie nowego i dodatkowego systemu wynagradzania uzależnionego od osiągnięcia konkretnych celów i rezultatów, który będzie premiował wkład Wnioskodawcy i innych Uprawnionych osób w długoterminowy rozwój przedsiębiorstwa w zmienionych warunkach rynkowych. Jednocześnie, Program ma na celu również większe związanie, zmotywowanie i zatrzymanie tych osób pełniących kluczowe role w Spółce.
Kluczowa rola Wnioskodawcy wynika bezpośrednio z jego unikalnych kompetencji, wiedzy, doświadczenia oraz znaczenia powierzonych mu zadań. Odpowiedzialność Wnioskodawcy i innych Uprawnionych obejmie w związku z tym specyficzne zaangażowanie w doprowadzenie do osiągnięcia poszczególnych, jasno zdefiniowanych i precyzyjnie określonych celów biznesowych Spółki. Ogólne zasady funkcjonowania Programu Program zostanie przyjęty na mocy uchwały Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Spółki, w której Wnioskodawca i inni Uprawnieni zostaną wskazani jako jego beneficjenci.
Warunkiem uczestnictwa Uprawnionych w Programie, w tym Wnioskodawcy, będzie zawarcie ze Spółką odrębnych umów dotyczących programu motywacyjnego (dalej: „Umowa"), zawierających szczegółowe zasady i warunki uczestnictwa w Programie. Najważniejsze z nich zostały przedstawione poniżej w treści niniejszego Wniosku. Wnioskodawca pragnie podkreślić, że jego uczestnictwo w Programie nie będzie wynikać z kontraktu menedżerskiego łączącego go ze Spółką, ani z jakichkolwiek innych dokumentów pracowniczych funkcjonujących w Spółce, w szczególności takich jak regulaminy wynagradzania, i będzie całkowicie dobrowolne.
Ponadto Wnioskodawca zwraca uwagę, że zgodnie z informacjami przedstawionymi mu przez Spółkę, Program nie będzie wdrażany w celu zastąpienia lub zmiany jakiegokolwiek systemu premiowego, który aktualnie funkcjonuje już w Spółce. W ramach Umowy, Uprawnieni nabędą od Spółki akcje fantomowe w Spółce (dalej: „Akcje Fantomowe") za cenę wskazaną w Umowie.
Na mocy Umowy, Wnioskodawca (jak każdy Uprawniony) będzie odpowiedzialny za osiągnięcie kluczowych dla Spółki określonych celów biznesowych związanych z jej rozwojem, zarówno na poziomie rozwoju działalności operacyjnej Spółki, jak i obiektywnych wskaźników finansowych (opisanych w Umowie jako Warunki Kluczowe) oraz będzie w pełni i terminowo współpracować ze Spółką w odniesieniu do powyższego, podejmując wszelkie niezbędne ku temu działania w ramach swoich unikalnych kompetencji, uprawnień i doświadczenia. Wśród Warunków Kluczowych będzie znajdować się warunek osiągnięcia oraz utrzymania przez Spółkę określonego poziomu wskaźnika finansowego RoE w okresie wynikającym z Umowy.
Organem uprawnionym do stwierdzenia faktu spełnienia lub niespełnienia każdego z Warunków Kluczowych przez Uprawnionego będzie Rada Nadzorcza Spółki. Stwierdzenie faktu spełnienia lub niespełnienia danego Warunku Kluczowego przez Uprawnionego nastąpi w formie uchwały Rady Nadzorczej przyjętej zgodnie z zasadami funkcjonowania Rady Nadzorczej w Spółce. W przypadku wystąpienia po stronie Uprawnionego (w tym Wnioskodawcy) przypadku tzw. Bad Leavera wszystkie Akcje Fantomowe (w tym dla uniknięcia wątpliwości wszystkie nabyte przez niego Akcje Fantomowe) zostaną automatycznie umorzone bez wynagrodzenia, a Uprawniony utraci jakiekolwiek prawa wynikające z Umowy.
Przypadki Bad Leavera oznaczają m.in.: rozwiązanie przez Uprawnionego umowy łączącej go ze Spółką z przyczyn innych niż rażąco zawinione przez Spółkę, rozwiązanie przez Spółkę umowy łączącej Uprawnionego ze Spółką z powodu istotnego naruszenia przez Uprawnionego postanowień umowy łączącej go ze Spółką, doprowadzenie do powstania lub wyrządzenie Spółce przez Uprawnionego szkody o konkretnej wartości, a także naruszenie przez Uprawnionego zakazu konkurencji lub zakazu pozyskiwania.
Po spełnieniu każdego z 3 poszczególnych Warunków Kluczowych określonych w Umowie, Uprawnieni (w tym Wnioskodawca) będą nabywać niezbywalne prawo do żądania wykupu Akcji Fantomowych przez Spółkę w 3 transzach w okresie trwania Umowy. Spółka, wykupując od Uprawnionego poszczególną transzę Akcji Fantomowych, będzie zobowiązana zapłacić Uprawnionemu ustaloną kwotę wykupu. Wyceny poszczególnych kwot wykupu należnych Uprawnionemu (w tym Wnioskodawcy) z tytułu posiadanych uprawnień do Akcji Fantomowych zostaną sporządzone przez Spółkę każdorazowo po spełnieniu każdego z Warunków Kluczowych i będą aktualizowane o efekty spełnienia kolejnych Warunków Kluczowych.
Charakterystyka Akcji Fantomowych dostępnych w ramach Programu Ze względu na decyzję akcjonariuszy Spółki o nierozwadnianiu jej struktury właścicielskiej, przy konstruowaniu ram nowego Programu nie wchodziło w grę wykorzystanie żadnych papierów wartościowych oraz/lub innych instrumentów przyznających Uprawnionym prawa w kapitale zakładowym Spółki ani prawa głosu w jej organach. Z tego względu Spółka podjęła decyzję o chęci wdrożenia Programu opierającego się na wykorzystaniu Akcji Fantomowych.
Akcje Fantomowe bowiem: nie przyznają Uprawnionym prawa do nabycia akcji w Spółce ani jakiejkolwiek innej formy uczestnictwa w Spółce; nie przyznają Uprawnionym prawa głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Spółki ani żadnych praw temu podobnych; nie przyznają Uprawnionym prawa do udziału w zysku netto Spółki ani innych praw natury kapitału equity, oraz; nie przyznają Uprawnionym żadnych innych uprawnień ani roszczeń, z wyjątkiem niezbywalnego prawa do żądania wykupu poszczególnych Akcji Fantomowych przez Spółkę w razie spełnienia poszczególnych Warunków Kluczowych.
Akcje Fantomowe stanowią pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. 2024 poz. 722 ze zm.), w którym instrumentem bazowym jest akcja Spółki lub wskaźnik finansowy odzwierciedlający wartość akcji Spółki. Akcja Fantomowa nie jest papierem wartościowym (akcją w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000r. – Kodeks spółek handlowych).
Według najlepszej wiedzy Wnioskodawcy, na podstawie informacji przekazanych mu przez Spółkę, na moment nabycia Akcji Fantomowych przez Uprawnionych nie będzie możliwe ustalenie ich wartości w sposób obiektywny, na podstawie cen stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku - również z uwzględnieniem czasu i miejsca ich uzyskania. Akcje Fantomowe nabywane w ramach Programu nie będą bowiem stanowić rzeczy ani praw, które będą podlegały obrotowi na rynku w tradycyjnym rozumieniu, a ich charakter będzie czysto umowny i wewnętrzny - powiązany wyłącznie z relacją między Wnioskodawcą, a Spółką przyznającą prawo do rozliczenia pieniężnego.
Akcje Fantomowe nie będą również zbywalne ani nie istnieje dla nich jakikolwiek rynek porównawczy, na podstawie którego można byłoby określić ich wartość. Ich wartość zależeć będzie od indywidualnych parametrów Programu, przyjętej formuły rozliczenia oraz przyszłych zdarzeń gospodarczych – w tym realizacji, lub nie, Warunków Kluczowych przez Uprawnionych – w tym Wnioskodawcy. Z tego względu nie będzie istniała możliwość ustalenia obiektywnej wartości Akcji Fantomowych w momencie ich nabycia, ani też jednoznacznego porównania tej wartości z ceną, którą poniosą Uprawnieni z tytułu nabycia Akcji Fantomowych.
Z uwagi na powyższe, na potrzeby nabycia Akcji Fantomowych przez Uprawnionych nie będzie zatem ustalana ich wartość, lecz jedynie cena, po której Uprawnieni będą mogli je nabyć. Cena ta zostanie do pewnego stopnia arbitralnie określona przez Spółkę w Umowie Programu i nie będzie pozostawać w związku z potencjalną i przyszłą wartością Akcji Fantomowych, ponieważ wartość ta będzie znana dopiero w przyszłości. Nabywając Akcje Fantomowe po cenie określonej w Umowie, Wnioskodawca uzyska zatem jedynie niezbywalne i warunkowe prawo do żądania ich wykupu przez Spółkę, natomiast nie otrzyma jeszcze żadnego definitywnego przysporzenia majątkowego z tego tytułu.
Nabycie Akcji Fantomowych przez Wnioskodawcę stanowić będzie bowiem jedynie warunkowe zobowiązanie Spółki do wykupu Akcji Fantomowych w przyszłości, pod warunkiem spełnienia Warunków Kluczowych określonych w Umowie. Tylko po spełnieniu każdego z poszczególnych Warunków Kluczowych, Wnioskodawca będzie mógł żądać wykupu danej transzy Akcji Fantomowych. Wykup przez Spółkę wszystkich 3 transz Akcji Fantomowych będzie tym samym uzależniony od spełnienia wszystkich 3 Warunków Kluczowych. Wykup ten będzie mógł nastąpić wyłącznie w zamian za pieniężny ekwiwalent w wysokości aktualnej (na moment wykupu) wartości akcji Spółki.
Wyceny poszczególnych kwot wykupu zostaną sporządzone przez Spółkę każdorazowo po wystąpieniu każdego z Warunków Kluczowych i będą aktualizowane o efekty realizacji kolejnych Warunków Kluczowych. Możliwość realizacji prawa z Akcji Fantomowych, którą Wnioskodawca i inni Uprawnieni otrzymają w chwili nabycia Akcji Fantomowych jest więc jedynie potencjalna, a samo prawo do realizacji może okazać się niewykonalne, jeżeli nie zostaną spełnione Warunki Kluczowe określone w Umowie lub jeżeli zaistnieje przypadek Bad Leavera. Jednocześnie, wartość wkładu wpłaconego przez Wnioskodawcę na poczet Akcji Fantomowych nie będzie podlegać odliczeniu od kwoty, za jaką Spółka dokona ich wykupu.
Cena nabycia Akcji Fantomowych nie będzie podlegać zwrotowi i będzie tym samym definitywna. Jedyną hipotetyczną sytuacją, w której Umowa przewiduje możliwość jego zwrotu, jest wypowiedzenie przez Spółkę stosunku współpracy Uprawnionego ze Spółką z przyczyn innych niż wystąpienie po stronie Uprawnionego przypadku Bad Leavera. W takim przypadku Spółka może dokonać wykupu objętych i opłaconych przez Uprawnionego Akcji Fantomowych po cenie równej cenie nabycia Akcji Fantomowych.
Pytania
1. Czy w związku z uczestnictwem Wnioskodawcy w Programie, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych powstanie po jego stronie wyłącznie w momentach każdorazowego wykupu od niego Akcji Fantomowych przez Spółkę? 2. Czy przychód powstały po stronie Wnioskodawcy z tytułu każdorazowego wykupu Akcji Fantomowych przez Spółkę będzie stanowił przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany stawką w wysokości 19%?
Pana stanowisko w sprawie
Ad. 1 Zdaniem Wnioskodawcy, prawidłowe jest przyjęte przez niego stanowisko, zgodnie z którym w związku z jego uczestnictwem w Programie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych powstanie po jego stronie dopiero i wyłącznie w momentach każdorazowego wykupu od niego Akcji Fantomowych przez Spółkę. Ad.2 Zdaniem Wnioskodawcy, przychód powstały po jego stronie z tytułu każdorazowego wykupu Akcji Fantomowych przez Spółkę będzie stanowił przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany stawką w wysokości 19%. UZASADNIENIE STANOWISKA WNIOSKODAWCY Ad.
1 W związku z uczestnictwem Wnioskodawcy w Programie, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych powstanie po jego stronie wyłącznie w momentach każdorazowego wykupu od niego Akcji Fantomowych przez Spółkę. Poniżej Wnioskodawca przedstawia argumentację za poparciem swojego stanowiska.
W myśl art. 11 ust. 1 Ustawy o PIT, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Wyżej wskazana norma określa moment powstania przychodu w zależności od jego rodzaju oraz stanowi zamknięty katalog przysporzeń stanowiących przychód.
Z uwagi na rodzaj praw majątkowych, które będzie nabywał Wnioskodawca, należy rozważyć czy na moment nabycia Akcji Fantomowych może powstać przychód z nieodpłatnego świadczenia lub realizacji/zbycia pochodnych instrumentów finansowych.
Dla uznania, że dane świadczenie jest nieodpłatne bądź częściowo odpłatne, konieczne jest stwierdzenie, że w wyniku zdarzenia prawnego czy zjawiska gospodarczego podatnik uzyskał korzyść majątkową kosztem innego podmiotu lub też uzyskał nieodpłatne (częściowo odpłatne), to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu przysporzenie majątku, mające konkretny wymiar finansowy (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06).
Stosownie do art. 11. ust. 2 Ustawy o PIT, wartość pieniężną świadczeń w naturze, z zastrzeżeniem ust. 2c oraz art. 12 ust. 2-2c, określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Jeżeli świadczenia są częściowo odpłatne, przychodem podatnika jest różnica pomiędzy wartością tych świadczeń, ustaloną według zasad określonych w ust. 2 lub 2a, a odpłatnością ponoszoną przez podatnika (art. 11 ust. 2b Ustawy o PIT).
Na podstawie przytoczonych przepisów nie ulega zatem wątpliwości, że aby powstał przychód muszą zostać spełnione łącznie dwa warunki: świadczenie musi mieć wymierną korzyść dla podatnika, co oznacza, że musi mieć określoną wartość, oraz podatnik musi tę korzyść „otrzymać”. Zdaniem Wnioskodawcy, na moment nabycia przez niego Akcji Fantomowych nie będzie w ogóle możliwe ustalenie ich wartości w sposób obiektywny, na podstawie cen stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku - również z uwzględnieniem czasu i miejsca ich uzyskania.
Akcje Fantomowe nabywane w ramach Programu nie będą bowiem stanowić rzeczy ani praw, które będą podlegały obrotowi na rynku w tradycyjnym rozumieniu, a ich charakter będzie czysto umowny i wewnętrzny - powiązany wyłącznie z relacją między Uprawnionymi (w tym z Wnioskodawcą), a Spółką przyznającą prawo do warunkowego rozliczenia pieniężnego w przyszłości.
Ponadto, ponieważ Akcje Fantomowe nie będą zbywalne ani nie istnieje dla nich jakikolwiek rynek porównawczy, na podstawie którego można byłoby określić ich wartość, ich wartość zależeć będzie stricte od indywidualnych parametrów Programu, przyjętej formuły rozliczenia oraz przyszłych zdarzeń gospodarczych – w tym realizacji, lub nie, Warunków Kluczowych przez Uprawnionych. Z tego też względu zdaniem Wnioskodawcy nie będzie istniała możliwość ustalenia obiektywnej wartości Akcji Fantomowych w momencie ich nabycia, ani też jednoznacznego porównania tej wartości z ceną, którą poniesie Wnioskodawca z tytułu nabycia Akcji Fantomowych.
Nabycie przez Wnioskodawcę Akcji Fantomowych nie spełnia definicji przychodu podatkowego zważywszy, że: nie przyznają one Wnioskodawcy prawa do nabycia akcji w Spółce ani jakiejkolwiek innej formy uczestnictwa w Spółce; nie przyznają one Wnioskodawcy prawa głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Spółki ani żadnych praw temu podobnych; nie przyznają one Wnioskodawcy prawa do udziału w zysku netto Spółki ani innych praw natury kapitału equity, oraz; nie przyznają one Wnioskodawcy żadnych innych uprawnień ani roszczeń, z wyjątkiem niezbywalnego prawa do żądania wykupu poszczególnych Akcji Fantomowych przez Spółkę w razie spełnienia poszczególnych Warunków Kluczowych; nie będą one przedmiotem obrotu i nie istnieje dla nich rynek porównawczy, na podstawie którego można byłoby określić ich wartość rynkową; prawo do dysponowania nimi przez Wnioskodawcę będzie ograniczone; praw do realizacji praw wynikających z Akcji Fantomowych jest przyszłe i niepewne, ponieważ zgodnie z zasadami Programu, jeśli nie zostaną spełnione wszystkie Warunki Kluczowe lub jeżeli wystąpi przypadek tzw. Bad Leavera, Wnioskodawca utraci możliwość zrealizowania całości lub części Akcji Fantomowych.
Tym samym, zdaniem Wnioskodawcy, po jego stronie na moment nabycia Akcji Fantomowych nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Takie stanowisko w zbliżonym stanie faktycznym potwierdził Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, m.in. w interpretacji indywidualnej z dnia 28 sierpnia 2025 r. (sygn. 0115-KDIT1.4011.500.2025.2.MST), z dnia 29 maja 2025 r. (sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.280.2025.2.SJ) lub z dnia 20 stycznia 2025 r. (sygn. 0112-KDIL2-1.4011.819.2024.2.TR).
Należy też zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 10 Ustawy o PIT, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Stosownie do art. 17 ust. 1b Ustawy o PIT, za datę powstania przychodu z tytułu realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych uważa się moment realizacji tych praw. Mając na uwadze, że momentu objęcia pochodnych instrumentów finansowych Akcji Fantomowych nie można utożsamiać z ich odpłatnym zbyciem lub realizacją praw z nich wynikających, to na moment nabycia Akcji Fantomowych nie powstanie przychód dla Wnioskodawcy.
Podsumowując powyższą argumentację należy uznać, że w momencie nabycia przez Wnioskodawcę Akcji Fantomowych, nie powstanie dla niego z tego tytułu przychód. Przychód ten powstanie z kolei w momencie realizacji praw wynikających z Akcji Fantomowych. Zatem, biorąc pod uwagę powyższe, w opinii Wnioskodawcy, w związku z jego uczestnictwem w Programie, przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych powstanie po jego stronie dopiero i wyłącznie w momencie realizacji praw wynikających z instrumentów pochodnych – tj. w momencie każdorazowego wykupu od niego Akcji Fantomowych przez Spółkę. Ad.
2 Zdaniem Wnioskodawcy, przychód powstały po jego stronie z tytułu każdorazowego wykupu Akcji Fantomowych przez Spółkę będzie stanowił przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany stawką w wysokości 19%. Poniżej Wnioskodawca przedstawia argumentację za poparciem swojego stanowiska. W art. 10 ust. 1 Ustawy o PIT, sklasyfikowano zamknięty katalog źródeł przychodów. Dla poszczególnych źródeł przychodów przewidziane są specjalne zasady opodatkowania. W przypadku kwalifikacji przychodu z realizacji praw wynikających z Akcji Fantomowych należy zestawić ze sobą dwie normy artykułowane w Ustawie o PIT.
Jak już zostało wcześniej wskazane, za przychody z kapitałów pieniężnych uważa się przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających. Jednakże, zgodnie z art. 10 ust. 4 Ustawy o PIT, przychody z realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub z pochodnych instrumentów finansowych, uzyskane w następstwie objęcia lub nabycia tych praw jako świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie, są zaliczane do tego źródła przychodów, w ramach którego to świadczenie w naturze lub nieodpłatne świadczenie zostało uzyskane.
Z powyższego wynika, że jeżeli pochodne instrumenty finansowe nie zostały nabyte lub objęte jako nieodpłatne świadczenie, to przychód z tytułu realizacji praw z nich wynikających należy kwalifikować jako zyski kapitałowe. Z kolei, jeżeli instrument pochodny jest nabywany lub obejmowany w sposób nieodpłatny, przychody wynikające z jego realizacji należy rozpoznać w ramach źródła jego nabycia.
Zważywszy, że w opisanym zdarzeniu przyszłym nabycie Akcji Fantomowych będzie w pełni odpłatne oraz, jak zostało wykazane w uzasadnieniu do pytania nr 1, nie nastąpi w związku z nim nieodpłatne świadczenie, to przychód który powstanie w momencie realizacji praw wynikających z Akcji Fantomowych należy zakwalifikować do źródła zyski kapitałowe. Zgodnie z art. 30b ust. 1 pkt 1 Ustawy o PIT, od dochodów uzyskanych: z odpłatnego zbycia papierów wartościowych lub pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających - podatek dochodowy wynosi 19% uzyskanego dochodu.
Zgodnie z art. 30b ust. 6 Ustawy o PIT, po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 1 Ustawy o PIT, wykazać dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych. Zgodnie z art. 45 ust. 1a pkt 1 Ustawy o PIT, w terminie określonym w art. 45 ust. 1 Ustawy o PIT, podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym odrębne zeznania, według ustalonych wzorów, o wysokości osiągniętego w roku podatkowym dochodu (poniesionej straty) z kapitałów opodatkowanych na zasadach określonych w art. 30b Ustawy o PIT.
Zatem, w przypadku każdorazowego odpłatnego odkupu przez Spółkę danej transzy Akcji Fantomowych nabytych w związku z Programem, rozliczenie uzyskanych przez Wnioskodawcę dochodów nastąpi w drodze samoopodatkowania 19% podatkiem dochodowym, zgodnie z zasadami opisanymi art. 30b ust. 1 Ustawy o PIT.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
W myśl art. 9 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm., dalej: „ustawa o PIT”): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.
Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Ogólne określenie przychodów zawiera art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, który stanowi, że: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną, jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika. Ustawodawca odróżnia przy tym przysporzenia, które mają charakter: pieniężny – pieniądze i wartości pieniężne; niepieniężny – świadczenia w naturze (otrzymane rzeczy lub prawa), nieodpłatne świadczenia inne niż świadczenia w naturze (otrzymane usługi lub świadczenia polegające na udostępnianiu rzeczy lub praw). Zasady ustalania wartości świadczeń w naturze, innych nieodpłatnych świadczeń i świadczeń częściowo odpłatnych reguluje art. 11 ust. 2-2c analizowanej ustawy.
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. Źródła przychodów zostały określone w art. 10 ust. 1 pkt 1-9 tej ustawy. Katalog zawarty w tym przepisie ma charakter rozłączny. To oznacza, że dany przychód osoby fizycznej jest przypisywany tylko i wyłącznie do jednego określonego źródła przychodów. Aby prawidłowo zakwalifikować przychód do konkretnego źródła przychodów należy uwzględnić wszystkie okoliczności związane z jego powstaniem (uzyskaniem).
Odrębnymi źródłami przychodów są m.in.: · działalność wykonywana osobiście ( art. 10 ust. 1 pkt 2); · kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych innych niż wymienione w pkt 8 lit. a-c (art. 10 ust. 1 pkt 7); Poszczególne kategorie przychodów z działalności wykonywanej osobiście wymieniono w art. 13 ustawy podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 13 pkt 7 ww. ustawy: Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych.
Natomiast na podstawie art. 13 pkt 9 ww. ustawy: Za przychody z działalności wykonywanej osobiście, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, uważa się przychody uzyskane na podstawie umów o zarządzanie przedsiębiorstwem, kontraktów menedżerskich lub umów o podobnym charakterze, w tym przychody z tego rodzaju umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej - z wyjątkiem przychodów, o których mowa w pkt 7. Do kategorii przychodów z kapitałów pieniężnych, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 omawianej ustawy, ustawodawca zaliczył m.in. wskazane w art. 17 ust. 1 pkt 10: Przychody z odpłatnego zbycia pochodnych instrumentów finansowych oraz z realizacji praw z nich wynikających.
Przy czym, stosownie do art. 5a pkt 13 ww. ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych – oznacza to: Instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. O przychodzie podatkowym należy mówić więc w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Pana wątpliwości dotyczą m.in. kwestii, w jakim momencie w związku z uczestnictwem w programie o charakterze motywacyjnym wystąpi po Pana stronie przychód podatkowy tj. czy wystąpi on w momencie nabycia akcji fantomowych za cenę określoną w umowie, czy dopiero w momencie wykupu akcji fantomowych przez Spółkę.
Jak Pan wskazał we wniosku; · akcje fantomowe nie będą zbywalne ani nie istnieje dla nich jakikolwiek rynek porównawczy, na podstawie którego można byłoby określić ich wartość.
Nabywając Akcje Fantomowe po cenie określonej w Umowie, uzyska Pan jedynie niezbywalne i warunkowe prawo do żądania ich wykupu przez Spółkę; · akcje fantomowe nabywane w ramach Programu nie będą bowiem stanowić rzeczy ani praw, które będą podlegały obrotowi na rynku w tradycyjnym rozumieniu, a ich charakter będzie czysto umowny i wewnętrzny - powiązany wyłącznie z relacją między Panem, a Spółką przyznającą prawo do rozliczenia pieniężnego; · akcje fantomowe, nie przyznają Panu prawa do nabycia akcji w Spółce ani jakiejkolwiek innej formy uczestnictwa w Spółce; · nie przyznają Panu prawa głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy Spółki ani żadnych praw temu podobnych; · nie przyznają Panu prawa do udziału w zysku netto Spółki ani innych praw natury kapitału equity, oraz; · nie przyznają Panu żadnych innych uprawnień ani roszczeń, z wyjątkiem niezbywalnego prawa do żądania wykupu poszczególnych Akcji Fantomowych przez Spółkę w razie spełnienia poszczególnych Warunków Kluczowych.
Tym samym, sam fakt przystąpienia do Programu i nabycia akcji fantomowych nie powoduje powstania żadnych korzyści po Pana stronie, jak również nie daje gwarancji uzyskania takich korzyści w przyszłości. Akcje Fantomowe stanowią jedynie prawo do przyszłego rozliczenia pieniężnego, którego otrzymanie może nastąpić po spełnieniu poszczególnych Warunków Kluczowych określonych w Umowie. Uprawnieni będą nabywać niezbywalne prawo do żądania wykupu Akcji Fantomowych przez Spółkę. Akcje fantomowe stanowią instrumenty tworzone indywidualnie przez Spółkę na potrzeby konkretnego Programu i nie są standaryzowane w sposób umożliwiający porównanie rynkowe.
Wartość akcji fantomowych zależy wyłącznie od przyszłych, niepewnych zdarzeń gospodarczych. Tym samym w związku z nabyciem akcji fantomowych, które nie mogą być przedmiotem zbycia ani obciążenia w jakikolwiek sposób, w momencie nabycia nie jest możliwe ustalenie ich wartości w sposób obiektywny, nie ma zorganizowanego ani niezorganizowanego rynku, a ich wartość i ostateczne otrzymanie jest niepewne i uzależnione od spełnienia przez Pana szeregu warunków – na moment nabycia nie wystąpi u Pana przychód podatkowy.
Wskazuje Pan, że opisane akcje fantomowe stanowią pochodne instrumenty finansowe w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w którym instrumentem bazowym jest akcja Spółki lub wskaźnik finansowy odzwierciedlający wartość akcji Spółki. Akcja Fantomowa nie jest papierem wartościowym (akcją w rozumieniu ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych). W związku z powyższym uważa Pan, że środki pieniężne, które Pan otrzyma winny stanowić przychód z kapitałów pieniężnych w rozumieniu art. 17 ust.1 pkt 10 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
W opisie sprawy wskazuje Pan, że „Zamierzeniem Spółki stworzenie nowego i dodatkowego systemu wynagradzania uzależnionego od osiągnięcia konkretnych celów i rezultatów, który będzie premiował wkład Wnioskodawcy i innych Uprawnionych osób w długoterminowy rozwój przedsiębiorstwa w zmienionych warunkach rynkowych. Jednocześnie, Program ma na celu również większe związanie, zmotywowanie i zatrzymanie osób pełniących kluczowe role w Spółce”.
Świadczeniami, do których się Pan odnosi, a które nie są elementem wynagradzania w rozumieniu podstawowego wynagrodzenia osób biorących udział w programach są: świadczenia pieniężne, których wartość zależeć będzie od ostatecznej wartości akcji fantomowej– która rozumiana jest jako kwota rozliczenia pieniężnego wypłacana Osobie Uprawnionej i będzie uzależniona od osiągnięcia konkretnych celów i rezultatów oraz spełnienia warunków określonych w umowie uczestnictwa. Wśród Warunków Kluczowych będzie znajdować się warunek osiągnięcia oraz utrzymania przez Spółkę określonego poziomu wskaźnika finansowego RoE w okresie wynikającym z Umowy.
Na nabycie przez Pana akcji fantomowych (rozumiane jako uzyskanie prawa do rozliczenia pieniężnego) wpływa jak Pan wskazał szereg czynników. Punktem wyjścia dla oceny charakteru wypłacanych świadczeń pieniężnych powinna być ocena, czym w istocie są „utworzone” przez Spółkę instrumenty motywacyjne w postaci akcji fantomowych, których posiadanie jest podstawą wypłaty tego świadczenia i jednocześnie czynnikiem kalkulacyjnym jego wysokości (to w oparciu o ilość posiadanych akcji fantomowych i szereg innych czynników wskazanych w utworzonym przez Spółkę regulaminie Programów ustala się wysokość świadczenia).
Pozwoli to na udzielenie odpowiedzi do jakiego źródła należy zaklasyfikować osiągnięty przez Pana przychód. W opisie sprawy wskazuje Pan, że – instrument motywacyjny w postaci akcji fantomowych jest pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w którym instrumentem bazowym jest akcja Spółki lub wskaźnik finansowy odzwierciedlający wartość akcji Spółki. Akcja Fantomowa nie jest papierem wartościowym (akcją w rozumieniu ustawy Kodeks spółek handlowych).
Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o pochodnych instrumentach finansowych oznacza to: Instrumenty finansowe, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi. Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.
U. z 2024 r. poz. 722 ze zm.), instrumentami finansowymi w rozumieniu ustawy są niebędące papierami wartościowymi: a) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową, inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest papier wartościowy, waluta, stopa procentowa, wskaźnik rentowności, uprawnienie do emisji lub inny instrument pochodny, indeks finansowy lub wskaźnik finansowy, które są wykonywane przez dostawę lub rozliczenie pieniężne, z wyłączeniem instrumentów pochodnych, o których mowa w art. 10 rozporządzenia 2017/565, d) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward na stopę procentową oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne lub mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, e) opcje, kontrakty terminowe, swapy oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, pod warunkiem że są dopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi, z wyłączeniem produktów energetycznych będących przedmiotem obrotu hurtowego na OTF, które muszą być wykonywane przez dostawę, f) niedopuszczone do obrotu w systemie obrotu instrumentami finansowymi opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne instrumenty pochodne, których instrumentem bazowym jest towar i które mogą być wykonane przez dostawę, a które nie są przeznaczone do celów handlowych i wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych, g) instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego, h) kontrakty na różnicę, i) opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward dotyczące stóp procentowych oraz inne instrumenty pochodne odnoszące się do zmian klimatycznych, stawek frachtowych oraz stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, które są wykonywane przez rozliczenie pieniężne albo mogą być wykonane przez rozliczenie pieniężne według wyboru jednej ze stron, a także instrumenty pochodne, o których mowa w art. 8 rozporządzenia 2017/565, i inne, które wykazują właściwości innych pochodnych instrumentów finansowych, Ilekroć w ustawie jest mowa o instrumentach pochodnych rozumie się przez to opcje, kontrakty terminowe, swapy, umowy forward oraz inne prawa majątkowe, których cena lub wartość zależy bezpośrednio lub pośrednio od ceny lub wartości instrumentów finansowych, walut, stóp procentowych, rentowności, indeksów finansowych, wskaźników finansowych, towarów, zmian klimatycznych, stawek frachtowych, poziomów emisji, stawek inflacji lub innych oficjalnych danych statystycznych, a także innych aktywów, praw, zobowiązań, indeksów lub wskaźników, oraz instrumenty pochodne dotyczące przenoszenia ryzyka kredytowego (art.
3 pkt 28a ww. ustawy o obrocie instrumentami finansowymi).
Nabyte przez Pana akcje fantomowe: 1) nie są przedmiotem obrotu, tj. nie może Pan zbyć akcji fantomowych, może nastąpić tylko ich nabycie przez Spółkę, tylko Spółka może być ich nabywcą – a to oznacza, że: nie istnieje rynek obrotu tymi prawami, na którym byłyby przedmiotem skutecznego obrotu, zostały stworzone na potrzeby systemu premiowania w Spółce, nie stanowią instrumentu, który spełniałby funkcje inwestycyjne czy zabezpieczające, są mechanizmem powiązania interesów finansowych pracowników/współpracowników z interesami Spółki – w celu wypracowania najlepszego z możliwych wyników finansowych spółki, to w istocie indywidualne umowy między Spółka jako pracodawcą a Panem w zakresie premiowania zaangażowania na rzecz wzrostu wartości spółki, są ekspektatywą świadczenia pieniężnego, którego wartość określono w korelacji z wynikami finansowymi spółki; 2) nie posiadają ceny nabycia: • nie posiadają „własnej” wartości , ani nie posiadały wartości, która zależałaby od wartości innego instrumentu finansowego lub towarowego – regulamin z „góry” określał moment obliczenia wartości świadczenia pieniężnego na jako ekwiwalent w wysokości aktualnej (na moment wykupu) wartości akcji Spółki.
Wyceny poszczególnych kwot wykupu zostaną sporządzone przez Spółkę każdorazowo po wystąpieniu każdego z Warunków Kluczowych i będą aktualizowane o efekty realizacji kolejnych Warunków Kluczowych. Tym samym nabyte przez Pana akcje fantomowe będą stanowić stan oczekiwania wypłaty świadczenia pieniężnego. Powyższa charakterystyka „instrumentu motywacyjnego” wskazuje, że został on wykreowany na potrzeby stworzonego systemu motywacyjnego dla pracowników/współpracowników Spółki.
Nie sposób zatem przyznać Panu racji, że taki „instrument” spełnia przesłanki uznania go za pochodny instrument finansowy w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi w związku z art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nie nazwa bowiem, a cechy danego instrumentu decydują o uznaniu go za pochodny instrument finansowy. Podkreślić należy, że w przypadku klasycznego instrumentu pochodnego o faktycznym zawarciu umowy sprzedaży instrumentu bazowego lub dokonaniu adekwatnego rozliczenia finansowego decyduje przede wszystkim cena wykonania.
W przypadku omawianego systemu motywacyjnego koncepcja ceny wykonania nie występuje, a krąg osób uprawnionych do nabycia akcji fantomowych jest ściśle określony i ograniczony do osób zatrudnionych, świadczących usługi wyłącznie na rzecz Spółki. Tego typu przesłanki nie pojawiają się przy „klasycznych” pochodnych instrumentach finansowych. Ponadto w utworzonym w Spółce na rzecz której świadczy Pan usługi instrumencie motywacyjnym nie ma w ogóle instrumentu bazowego. Wycena poszczególnych kwot wykupu zostanie sporządzona każdorazowo przez Spółkę po wystąpieniu każdego z Warunków Kluczowych i będzie aktualizowana o efekty realizacji kolejnych Warunków Kluczowych.
Tym samym kryteria i cechy charakteryzujące akcje fantomowe przemawiają przeciwko klasyfikacji tych praw jako instrumentów finansowych w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi. Powyższa wykładnia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, w szczególności w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 13 listopada 2026 r., sygn. I SA/Gd 699/25, w którym Sąd wskazał: (…) Należy przyznać rację organowi, że aby odpowiedzieć na pytanie, czy instrumenty określone z nazwy jako akcje fantomowe, są pochodnymi instrumentami finansowymi, należy jednak przeanalizować nie tylko nazwę tych instrumentów.
Należy również wziąć pod uwagę ich cechy - w szczególności zbadać, czy mają takie cechy, które charakteryzują normatywną kategorię instrumentów finansowych uregulowanych w ustawie o obrocie instrumentów finansowych. Należy się też zgodzić ze stroną, że instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi są niejednolite i nie mają ustandaryzowanego charakteru. Są to różnorodne narzędzia inwestycyjne, które pozwalają na transfer, wymianę czy przechowywanie środków pieniężnych. Ich różnorodność pozwala na odpowiedni dla danego podmiotu dobór formy zarządzania kapitałem i zarządzania ryzykiem.
Jednak wszystkie one posiadają wspólne cechy, które pozwalają zakwalifikować je do kategorii instrumentów finansowych w rozumieniu ustawy o obrocie instrumentów finansowych. Przede wszystkim instrumenty finansowe nie mogą powstawać w drodze umowy opartej o zasadę swobody z art. 3531 Kodeksu cywilnego, bez zachowania ram prawnych określonych w ustawie o obrocie instrumentów finansowych. W przeciwnym wypadku przepisy tej ustawy, jak również odesłanie do nich, zawarte w art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, byłyby zbędne. Przeczyłoby to zasadzie racjonalnego ustawodawcy.
Jak wynika z przepisu art. 2 ust. 1 ustawy o obrocie instrumentów finansowych, instrumenty finansowe są szeroką kategorią, która obejmuje zarówno papiery wartościowe jak i instrumenty niebędące papierami wartościowym, określone w lit. od a) do j) - przy czym pochodnymi instrumentami finansowym na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są wyłącznie te określone w lit. od c) do i). Pojęcie zbywalności pojawia się natomiast w art. 3 pkt 1 lit. b) wyłącznie w odniesieniu do innych praw majątkowych. Niewątpliwie ustawodawca chciał tym samym podkreślić, że papierami wartościowymi są również inne prawa majątkowe, pod warunkiem, że są zbywalne.
Odnosząc się ściśle do instrumentów finansowych nie będących papierami wartościowym, przypomnieć należy, że na gruncie ustawy o obrocie instrumentów finansowych można podzielić je m.in. na: niedopuszczone do obrotu - to te wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f) ustawy o obrocie instrumentów finansowych, co oznacza, że instrumentami finansowymi i jednocześnie pochodnymi instrumentami finansowymi stosownie do art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych są te instrumenty które powstały w postaci opcji, swapów, kontraktów (zostały wykreowane), ale nie zostały zatwierdzone przez instytucje nadzoru finansowego, nie spełniają wymagań prawnych i nie są w obrocie rynku regulowanego.
Zatem są w obrocie w relacjach innych niż rynek regulowany, ale inwestycja w nie jest obciążona większym ryzykiem; dopuszczone do obrotu - to pozostałe instrumenty wymienione w pozostałych literach poza tymi w lit. f). Sąd podziela pogląd, iż nie można się więc zgodzić z twierdzeniem skarżącego, że „istnieją także instrumenty finansowe, które ze swojej natury są niezbywalne. Takimi instrumentami są np. tytuły uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a u.o.i.f.”.
Potwierdzeniem powyższego - zdaniem skarżącego - mają być regulacje zawarte w ustawie o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, w tym art. 83 tej ustawy, zgodnie z którym „jednostka uczestnictwa nie może być zbyta przez uczestnika na rzecz osób trzecich”. Trafnie jednak zwrócił uwagę organ, że powyższy przepis nie stanowi o naturze tego instrumentu jako instrumentu niezbywalnego. Wręcz przeciwnie, instrument ten jest zbywalny, ale jego zbywalność została przepisem odrębnej ustawy ograniczona do zbywania ich wyłącznie na rzecz funduszu, który je wyemitował.
Ograniczona zbywalność może wynikać z takich przesłanek jak: ochrona interesów funduszu i pozostałych inwestorów - fundusze zarządzają aktywami wielu inwestorów, swobodne zbycie prowadziłoby do gwałtownych zmian płynności finansowej, trudności w zarządzaniu aktywami czy ewentualnych strat dla pozostałych inwestorów.
Przy dopuszczalności swobody zbycia tych instrumentów Fundusz nie kontrolowałby transakcji i przepływów finansowych, co dla inwestorów wiązałoby się z ponoszeniem dużego ryzyka i brakiem pewności co do sytuacji na rynku w danym momencie; strategia inwestowania, która opiera się zazwyczaj na perspektywie długoterminowej, wymagającej czasu na osiągnięcie określonych wyników - nagła sprzedaż zakłóciłaby tą strategię i wpłynęłaby na wyniki; umorzenie jednostek przez sam fundusz ułatwia ten proces i zmniejsza ryzyko nadmiarowych obciążeń; zabezpieczenie przed spekulacją.
A zatem w przypadku instrumentów w postaci tytułu uczestnictwa w instytucjach wspólnego inwestowania całkowita zbywalność jest wyłączona, na rzecz ograniczonej zbywalności, ale nadal jest to zbywalność. Sąd podziela pogląd, iż podobne mechanizmy są stosowane również w związku z wprowadzonymi w spółkach programami motywacyjnymi. Pracownicy spółki często nabywają akcje, których sprzedaż jest ograniczona umownie wyłącznie na rzecz spółki (tj. spółka ma prawo pierwokupu takich akcji). Służy to zabezpieczeniu kapitału spółki przed rozproszeniem. Niemniej jednak taki zapis umowny nie kształtuje natury akcji jako niezbywalnej.
Podobnie, natury niezbywalności tego instrumentu nie nadaje przepis ustawy ograniczający jego zbywalność na rzecz osób trzecich.
Ponadto, odnosząc się do twierdzenia skarżącego, że „(...) Brak w u.o.i.f. regulacji kwestii zbywalności instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi (w tym do mających znaczenie w niniejszej sprawie - pochodnych instrumentów finansowych) oznacza, że kwestię tę pozostawiono swobodnej decyzji podmiotów uczestniczących w obrocie takimi instrumentami (...)”, podkreślić należy, że sama doktryna rozróżnia rodzaje pochodnych instrumentów finansowych według miejsca, w którym następuje ich obrót, tj.: instrumenty będące przedmiotem obrotu na giełdzie, instrumenty, które są przedmiotem obrotu na rynkach pozagiełdowych.
A zatem nie ma wątpliwości, że pochodne instrumenty finansowe podlegają obrotowi, a różnice dotyczą jedynie miejsca tego obrotu. Kolejną - poza zbywalnością - istotną cechą normatywną pochodnych instrumentów finansowych jest również to, że na moment przyznania (nabycia) pochodnych instrumentów finansowych jest określona ich wartość wstępna (bazowa). W analizowanej sprawie takiej wartości początkowej (bazowej) nie było.
Jak wynika z opisu okoliczności faktycznych sprawy akcje fantomowe: nie posiadały „własnej” wartości, ani nie posiadały wartości, która zależałaby od wartości innego instrumentu finansowego lub towarowego - regulamin z „góry” określał moment obliczenia wartości świadczenia pieniężnego na podstawie wzoru stanowiącego iloczyn ilości akcji fantomowych i ceny akcji zwykłych spółki z określonego dnia. Wartość „bazowa” określona była wyłącznie dla świadczenia pieniężnego, które miało zostać Skarżącemu wypłacone: to wartość akcji. Akcje fantomowe były jedynie czynnikiem kalkulacyjnym we wzorze, który służył do obliczenia wysokości tego świadczenia.
Trafnie organ przywołał w tej kwestii wyrok NSA z 30 stycznia 2014 r. sygn. akt II FSK 324/12 , jak też wyrok WSA z 3 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/GI 352/15. Stwierdzono w nich, że nie można mówić o publicznym obrocie akcjami wirtualnymi w przypadku, gdy akcje oferowane są wyłącznie konkretnej osobie - prezesowi spółki. Nie mogą zatem stanowić pochodnego instrumentu finansowego w rozumieniu przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 u.o.i.f., a tym samym w związku z art. 5a pkt 13 u.p.d.o.f. - nie mogą stanowić pochodnego instrumentu finansowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Stanowią one bowiem wymyślony przez spółkę twór, który chce ona zakwalifikować jako pochodny instrument finansowy, co w konsekwencji oznaczałoby, że przychód osiągnięty przez prezesa spółki z tytułu „akcji wirtualnych” stanowiłby przychód z kapitałów pieniężnych i zwalniałoby to jednocześnie skarżącą spółkę z pełnienia funkcji płatnika.
Na potwierdzenie prawidłowości stanowiska organu co do braku cech akcji fantomowych jako pochodnego instrumentu finansowego opodatkowanego w sposób wskazany we wniosku należy powołać także wyroki NSA w spawach II FSK 1287/22, II FSK 1288/22, II FSK 1090/22, II FSK 1091/22 czy II FSK 1235/22, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2683/18. Skoro akcje fantomowe nie będą pochodnym instrumentem finansowym w rozumieniu art. 5a pkt 13 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, to świadczenie pieniężne będące realizacją tego prawa nie może zostać zakwalifikowane jako przychód z kapitałów pieniężnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 10 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 7 ww. ustawy.
Niewątpliwie wskazane świadczenie pieniężne pozostaje w związku prawnym i faktycznym z istniejącym stosunkiem współpracy między Panem a Spółką dokonującą wypłaty i ma swoje źródło w łączącym Pana ze Spółką stosunkiem prawnym i to pomimo zawarcia odrębnej umowy dotyczącej uczestnictwa w Programie, tj. kontraktem menedżerskim (umowy o świadczenie usług zarządzania). Przychód ten winien Pan zakwalifikować do źródła przychodów osiąganych w ramach powyżej wskazanego stosunku prawnego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 7 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Przychody te podlegają - co do zasady - opodatkowaniu przy zastosowaniu skali podatkowej określonej w art. 27 ust. 1 tej ustawy. Natomiast konsekwencją zakwalifikowania tych przychodów jako przychodów z działalności wykonywanej osobiście jest ich opodatkowanie za pośrednictwem płatnika - na zasadach określonych w art. 41 i art. 42 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Odnosząc się do powołanych we wniosku interpretacji indywidualnych należy stwierdzić, iż zostały one wydane w indywidualnych sprawach podmiotów, które o ich wydanie wystąpiły, zatem nie są one wiążące dla organu wydającego przedmiotową interpretację. Wydając rozstrzygnięcia organ nie ma obowiązku powielania wcześniej zajętego stanowiska – zwłaszcza jeśli uważa, że wymaga ono rewizji.
Możliwość zmiany stanowiska organu (a co za tym idzie także zmiany wcześniej wydanych rozstrzygnięć) została przewidziana przez ustawodawcę w regulacjach dotyczących procedury wydawania interpretacji indywidualnych. Wnioski w tym samym temacie, nawet jeśli są podobne lub dotyczą analogicznych zagadnień, nigdy nie są w pełni tożsame. Organ stosuje przepisy Ordynacji podatkowej, które dotyczą postępowania z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej z uwzględnieniem indywidualnego charakteru wniosku.
Jednocześnie - jakkolwiek organ ma na uwadze potrzebę budowania zaufania do organów, w tym poprzez stosowanie jednolitych standardów postępowania - to jednak zajmując się konkretnym wnioskiem nie jest w żadnym zakresie związany sposobem swojego postępowania w sprawach innych wniosków. Co więcej, prowadząc postępowania dotyczące kolejnych, nowych wniosków organ bierze pod uwagę doświadczenia płynące z własnej praktyki, orzecznictwo sądów administracyjnych, opinie doktryny. Jak bowiem wskazano, przepisy Ordynacji podatkowej nakreślają ramy postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, w tym obowiązki i uprawnienia wnioskodawców i organu.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosują się Państwo do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (...). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 Ordynacji podatkowej.