Opis zdarzenia przyszłego
Wnioskodawcy zawarli w dniu 18 lipca 2007 r. z (…) Bank umowę kredytu mieszkaniowego denominowanego do franka szwajcarskiego. Kredyt został zabezpieczony hipoteką i przeznaczony wyłącznie na realizację własnych celów mieszkaniowych Wnioskodawców. Następnie (…) Bank (...) S.A. przejął umowy kredytowe zawarte uprzednio z (…) Bank. W związku z tym aktualnym podmiotem występującym po stronie banku, stroną negocjowanej ugody oraz podmiotem dokonującym rozliczenia kredytu jest (…) Bank (...) S.A. Kredyt będący przedmiotem niniejszego wniosku był pierwszym kredytem hipotecznym zaciągniętym przez Wnioskodawców.
Środki pochodzące z kredytu zostały w całości przeznaczone na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców oraz ich dzieci. Nieruchomość finansowana kredytem służyła i nadal służy wyłącznie celom mieszkaniowym rodziny Wnioskodawców. W nieruchomości objętej kredytem nigdy nie była prowadzona działalność gospodarcza. Pod adresem nieruchomości nie była zarejestrowana żadna działalność gospodarcza, przedsiębiorstwo, spółka ani inny podmiot prowadzący działalność zarobkową. Nieruchomość nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, działalności zawodowej, działalności inwestycyjnej ani nie stanowiła składnika majątku przedsiębiorstwa.
Kredyt finansował jedyną inwestycję mieszkaniową Wnioskodawców w rozumieniu przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku od niektórych dochodów związanych z kredytami mieszkaniowymi. Wnioskodawcy nie korzystali wcześniej z umorzenia wierzytelności ani zaniechania poboru podatku dotyczącego innych kredytów mieszkaniowych. Pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem powstał spór dotyczący ważności umowy kredytu oraz skuteczności zawartych w niej postanowień dotyczących waloryzacji do waluty obcej. W związku z tym Wnioskodawcy wystąpili przeciwko Bankowi z powództwem o ustalenie nieważności umowy kredytu oraz o zapłatę.
Sąd Okręgowy wydał wyrok korzystny dla Wnioskodawców, od którego apelację wniósł Bank. Aktualnie strony prowadzą negocjacje ugodowe zmierzające do definitywnego zakończenia sporu. Na dzień 22 lipca 2026 r. Wnioskodawcy dokonali na rzecz Banku spłat związanych z wykonywaniem umowy kredytowej w łącznej wysokości wskazanej 760.434,27 PLN: 168.900,95 PLN, 126.938,48 CHF (591.533,32 PLN, przy kursie 1 CHF = 4,66 PLN).
Wnioskodawcy dysponują historia spłat kredytu obejmującą wszystkie wpłaty dokonane na rzecz Banku od dnia zawarcia umowy kredytowej do dnia 22 lipca 2026 r. Do dnia złożenia niniejszego wniosku Bank nie przedstawił Wnioskodawcom szczegółowego zestawienia rozliczenia kredytu stanowiącego podstawę proponowanej ugody. Wnioskodawcy dysponują projektem ugody określającym skutki finansowe planowanego porozumienia oraz własnym zestawieniem dokonanych wpłat na rzecz Banku.
Zgodnie z projektem ugody: kredyt ma zostać rozliczony tak, jak gdyby od początku był kredytem złotowym oprocentowanym według stawki WIBOR powiększonej o marżę banku; saldo zadłużenia po dokonaniu rozliczeń ma zostać ustalone na 0 zł; kredyt ma zostać uznany za całkowicie spłacony; Bank ma zwolnić Wnioskodawców z długu; Bank ma zrzec się wszelkich roszczeń względem Wnioskodawców; Bank ma wypłacić na rzecz Wnioskodawców dodatkową kwotę 321.402,00 zł; Bank wskazuje w projekcie ugody, że część powyższej kwoty w wysokości 221.647,00 zł może zostać wykazana w informacji PIT-11 jako przychód podatkowy.
Ponadto różnica pomiędzy wartością świadczeń wynikających z proponowanej ugody a wartością świadczeń możliwych do uzyskania przez Wnioskodawców w przypadku dalszego prowadzenia sporu sądowego wynosi około 72.000,00 zł. Różnica ta wynika przede wszystkim z odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych na rzecz Wnioskodawców. Zgodnie z treścią wyroku odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane są od dnia 1 stycznia 2023 r. i zwiększają wartość potencjalnego rozliczenia wraz z upływem czasu trwania postępowania sądowego.
Świadczenie przewidziane ugodą stanowi zatem element kompleksowego rozliczenia istniejącego sporu sądowego pomiędzy stronami i pozostaje bezpośrednio związane z wykonywaniem oraz rozliczeniem kredytu mieszkaniowego.
Uzupełnienie opisu zdarzenia przyszłego
Wnioskodawcy pozostają w związku małżeńskim i obowiązuje ich ustawowa wspólność majątkowa małżeńska, zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kredyt hipoteczny został zaciągnięty wspólnie przez małżonków, a wszelkie świadczenia związane z wykonywaniem umowy kredytowej były spełniane z majątku wspólnego. Skutki ugody dotyczą wspólnego zobowiązania oraz wspólnego majątku Wnioskodawców. Kredyt hipoteczny został udzielony w dniu 18 lipca 2007 r. przez (…) Bank (...) S.A., będący bankiem krajowym podlegającym nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Kredyt był denominowany do waluty CHF.
Środki kredytu zostały przeznaczone wyłącznie na realizację własnych celów mieszkaniowych Wnioskodawców, tj. na finansowanie zakupu i utrzymania nieruchomości mieszkalnej służącej zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny. Nieruchomość nigdy nie była wykorzystywana w działalności gospodarczej, nie była wynajmowana, nie generowała przychodów i nie stanowiła środka trwałego. Kredyt został udzielony dwóm osobom fizycznym, które ponoszą solidarną odpowiedzialność wobec Banku. Obie osoby są Wnioskodawcami w niniejszym postępowaniu i wspólnie występują o interpretację indywidualną. (…) Bank (...) S.A. był bankiem krajowym działającym na podstawie ustawy Prawo bankowe i podlegającym nadzorowi KNF.
Po przejęciu portfela kredytów CHF przez (…) Bank (...) S.A., stroną umowy stał się (…) S.A., również bank krajowy nadzorowany przez KNF. Wszystkie czynności związane z kredytem, jego obsługą, sporem sądowym oraz ugodą mają miejsce na terytorium Polski. Zabezpieczeniem kredytu jest hipoteka ustanowiona na nieruchomości mieszkalnej położonej w Polsce. Nieruchomość służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców i ich rodziny. Nie była i nie jest wykorzystywana w działalności gospodarczej, nie była wynajmowana, nie generowała przychodów i nie stanowiła składnika majątku przedsiębiorstwa.
W trakcie wykonywania umowy kredytowej Bank pobierał od Wnioskodawców świadczenia w PLN oraz CHF zgodnie z mechanizmem denominacji. Wnioskodawcy zakwestionowali ważność umowy oraz postanowienia waloryzacyjne, co doprowadziło do wszczęcia postępowania sądowego. Spór dotyczył w szczególności: mechanizmu ustalania kursów walut, sposobu przeliczania rat, zgodności postanowień umowy z prawem konsumenckim, skutków nieważności umowy. Postępowanie sądowe trwało kilka lat i doprowadziło do negocjacji ugodowych. Zgodnie z projektem ugody: 1) Kredyt zostanie rozliczony tak, jak gdyby od początku był kredytem złotowym oprocentowanym według stawki WIBOR. 2) Bank ustali saldo zadłużenia na 0 zł.
3) Bank umorzy całość zadłużenia, obejmującą: kapitał, odsetki, koszty okołokredytowe, wszelkie roszczenia wynikające z umowy kredytowej. 4) Bank wypłaci Wnioskodawcom 321.402,00 zł. 5) Bank zrzeknie się jakichkolwiek dalszych roszczeń wobec Wnioskodawców. 6) Ugoda ma charakter definitywny i kończy spór sądowy. Kwota 321.402,00 zł składa się z dwóch odrębnych elementów: Zwrot nadpłaty - 221.647,00 zł Kwota ta odpowiada wartości świadczeń spełnionych przez Wnioskodawców w trakcie wykonywania umowy, które - po rozliczeniu kredytu jako złotowego - nie były należne Bankowi. Bank wskazał, że ta część może zostać wykazana w informacji PIT-11 jako przychód podatkowy.
Kwota dodatkowa - 99.755,00 zł Kwota ta ma charakter kompensacyjny i wynika z: rezygnacji Wnioskodawców z dalszego dochodzenia roszczeń, odsetek ustawowych za opóźnienie naliczanych od dnia 1 stycznia 2023 r., ekonomicznego wyrównania skutków sporu sądowego, różnicy pomiędzy świadczeniem wynikającym z ugody a świadczeniem możliwym do uzyskania w toku dalszego postępowania. Kwota ta nie jest zwrotem nadpłaty. Kwota 321.402,00 zł nie obejmuje kosztów procesu. Koszty postępowania sądowego zostały rozliczone odrębnie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. W okresie wykonywania umowy Bank nie naliczał odsetek karnych ani odsetek za opóźnienie w spłacie rat kredytu.
Ugoda nie obejmuje odsetek karnych. Bank poinformował, że kwota 221.647,00 zł może zostać wykazana w informacji PIT-11 jako przychód podatkowy. Wnioskodawcy podkreślają, że: wystawienie PIT-11 nie przesądza o powstaniu obowiązku podatkowego, kwalifikacja podatkowa wynika wyłącznie z przepisów prawa oraz charakteru świadczenia, świadczenia wynikające z ugody pozostają w bezpośrednim związku z kredytem mieszkaniowym. Wszystkie świadczenia wynikające z ugody - zwrot nadpłaty, kwota dodatkowa oraz umorzenie zadłużenia - pozostają w bezpośrednim i nierozerwalnym związku z kredytem mieszkaniowym przeznaczonym na realizację własnych celów mieszkaniowych Wnioskodawców.
Zdarzenie nie posiada elementów transgranicznych. Wszystkie czynności dotyczą podmiotów krajowych oraz nieruchomości położonej na terytorium Polski. Kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, dla którego prowadzona jest odrębna księga wieczysta. Lokal jest położony przy ul. (…), (…), województwo (…). Kredyt obejmował również zakup miejsca postojowego stanowiącego odrębną nieruchomość, dla którego prowadzona jest odrębna księga wieczysta. Przedmiotowy lokal jest pierwszym i jedynym lokalem mieszkalnym stanowiącym własność Wnioskodawców, na którego zakup został zaciągnięty kredyt.
Lokal został nabyty i służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców. Użyte we wniosku sformułowanie „utrzymanie nieruchomości” było nieprecyzyjne. Środki pochodzące z kredytu zostały w całości przeznaczone wyłącznie na zakup nieruchomości, tj. lokalu mieszkalnego oraz miejsca postojowego. Środki z kredytu nie zostały przeznaczone na utrzymanie, remont, wykończenie lub wyposażenie nieruchomości ani na inne cele niezwiązane bezpośrednio z jej zakupem.
Przez wskazane we wniosku „koszty okołokredytowe” Wnioskodawcy rozumieli koszty i opłaty związane z zawarciem i wykonywaniem umowy kredytowej, przewidziane w jej postanowieniach: prowizja za udzielenie kredytu denominowanego w wysokości 3.710,19 CHF, której szacunkowa równowartość na dzień zawarcia umowy wynosiła 8.554,59 zł; koszt ubezpieczenia wynikający z podwyższenia marży Banku w okresie przejściowym w wysokości 5.900,00 zł; koszt ubezpieczenia kredytu od ryzyk związanych z niskim wkładem własnym w okresie przejściowym w wysokości 12.083,45 zł; koszt ustanowienia hipoteki w wysokości 219,00 zł; koszt sporządzenia przez rzeczoznawcę wyceny nieruchomości w wysokości 1.000,00 zł; składka z tytułu ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych, określona w umowie w szacunkowej wysokości 13.275,00 zł.
Projekt Ugody wskazuje, że na kwotę zwolnienia z długu składają się: kapitał, odsetki skapitalizowane, odsetki zapadłe niespłacone, odsetki od zadłużenia przeterminowanego, odsetki zawieszone oraz odsetki bieżące. Projekt przewiduje ponadto umorzenie „kosztów i opłat”. Projekt Ugody nie zawiera jednak szczegółowego zestawienia wskazującego, które z kosztów i opłat przewidzianych w umowie kredytowej miałyby zostać objęte umorzeniem ani w jakiej wysokości. Wnioskodawcy nie dysponują zatem informacją pozwalającą przyporządkować konkretną część planowanego umorzenia do poszczególnych kosztów i opłat. Wymienione powyżej pozycje są kosztami wynikającymi z umowy kredytowej.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie te pozycje zostały przez Bank potwierdzone jako składniki planowanego umorzenia.
Przez „wszelkie roszczenia wynikające z umowy kredytowej” należy rozumieć roszczenia objęte postępowaniem sądowym prowadzonym pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem w związku z umową nr (…) o kredyt mieszkaniowy (…) z dnia 18 lipca 2007 r.: żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z ww. umowy kredytowej; żądanie zasądzenia od Banku na rzecz powodów kwot 168.900,95 zł oraz 91.551,48 CHF tytułem zwrotu świadczeń pieniężnych nienależnie pobranych przez Bank w wykonaniu nieważnej umowy; żądanie zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od dochodzonych kwot, zgodnie z treścią pozwu i wyroku Sądu I instancji; żądanie ewentualne przedstawione w treści pozwu; żądanie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, opłaty od pozwu oraz opłaty skarbowej od dokumentów pełnomocnictwa.
Bank zgłosił natomiast między innymi ewentualny zarzut potrącenia oraz zarzut zatrzymania do czasu zaoferowania przez powodów zwrotu kapitału kredytu wypłaconego przez Bank. Projekt Ugody przewiduje, że po jej zawarciu Wnioskodawcy cofną powództwo oraz zrzekną się roszczenia w całości. Oznacza to rezygnację z dalszego dochodzenia roszczeń objętych postępowaniem sądowym w zamian za wykonanie przez Bank świadczeń i rozliczeń przewidzianych w projektowanej Ugodzie. Projektowana Ugoda przewiduje wypłatę przez Bank łącznej kwoty 321.402,00 zł, określonej w jej treści jako „kwota dodatkowa”.
Jednocześnie Bank wskazał w projekcie Ugody, że w związku z planowaną wypłatą kwoty 221.647,00 zł, stanowiącej część wskazanej kwoty 321.402,00 zł, po stronie Kredytobiorcy ma powstać przychód, a Bank ma sporządzić informację PIT-11. Wnioskodawcy wyjaśniają, że kwota 221.647,00 zł odpowiada nadpłacie kapitału kredytu, wynikającej z rozliczenia rat kredytowych wpłaconych do 20 lipca 2026 r. Kwota ta stanowi zatem zwrot środków uprzednio wpłaconych przez Wnioskodawców na rzecz Banku w ramach spłaty kredytu.
Projekt Ugody nie zawiera szczegółowego wyjaśnienia faktycznego ani prawnego, dlaczego Bank uznaje planowaną wypłatę kwoty 221.647,00 zł za świadczenie powodujące powstanie przychodu oraz obowiązek sporządzenia informacji PIT-11. Wnioskodawcy nie posiadają informacji o szczegółowej metodologii ani podstawie prawnej przyjętej przez Bank. Wskazane stanowisko dotyczące ewentualnego powstania przychodu jest stanowiskiem Banku zawartym w projekcie Ugody, a nie stanowiskiem Wnioskodawców.
Jednym z celów wystąpienia o interpretację indywidualną jest ustalenie, czy zwrot nadpłaty kapitału kredytu w kwocie 221.647,00 zł będzie stanowił dla Wnioskodawców przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Różnica pomiędzy łączną kwotą przewidzianą do wypłaty, tj. 321.402,00 zł, a kwotą odpowiadającą nadpłacie kapitału kredytu, tj. 221.647,00 zł, wynosi 99.755,00 zł. Projekt Ugody nie zawiera rozliczenia ani wyjaśnienia sposobu kalkulacji kwoty 99.755,00 zł. Bank nie wskazał również wprost, jaka część tej kwoty stanowi odsetki ustawowe za opóźnienie.
W rozumieniu Wnioskodawców cała kwota 99.755,00 zł stanowi częściowe zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, które było dochodzone w postępowaniu sądowym i zostało uwzględnione w wyroku Sądu I instancji. Powyższa kwalifikacja stanowi rozumienie Wnioskodawców dotyczące ekonomicznego i prawnego charakteru świadczenia, wynikające z treści roszczeń dochodzonych przeciwko Bankowi, wyroku Sądu I instancji oraz okoliczności negocjowania Ugody. Projekt Ugody nie nazywa jednak kwoty 99.755,00 zł wprost odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Projekt określa łączną kwotę 321.402,00 zł jako „kwotę dodatkową” i nie przedstawia szczegółowego podziału ani sposobu kalkulacji jej części wynoszącej 99.755,00 zł. Zgodnie z wyrokiem Sądu I instancji odsetki ustawowe za opóźnienie zostały naliczone od całej kwoty roszczenia objętego wyrokiem, a nie wyłącznie od kwoty 221.647,00 zł odpowiadającej nadpłacie kapitału kredytu. Odsetki ustawowe za opóźnienie zostały zatem naliczone od całości roszczenia wobec Banku, tj. od kwoty 760.434,27 zł. Ponieważ Ugoda nie została jeszcze zawarta, a świadczenia przewidziane w jej projekcie nie zostały jeszcze wypłacone, nie można obecnie stwierdzić, że Bank dokonał wypłaty odsetek.
Opis dotyczy zasad ich naliczenia wynikających z wyroku Sądu I instancji oraz planowanego rozliczenia w ramach zdarzenia przyszłego. Projekt Ugody nie zawiera kalkulacji wskazującej, w jaki sposób Bank ustalił kwotę 99.755,00 zł, za jaki dokładnie okres została ona obliczona ani w jakiej proporcji odpowiada ona odsetkom należnym zgodnie z wyrokiem. Wnioskodawcy nie wskazują więc, że kwota 99.755,00 zł odpowiada pełnej wartości odsetek ustawowych za opóźnienie wynikających z wyroku. W rozumieniu Wnioskodawców cała ta kwota stanowi częściowe zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie, naliczane od całej kwoty roszczenia wynoszącej 760.434,27 zł.
Podsumowanie rozróżnienia kwot przewidzianych w projekcie Ugody Dla uniknięcia wątpliwości Wnioskodawcy wskazują, że chociaż projekt Ugody określa łączną kwotę 321.402,00 zł jako „kwotę dodatkową”, w rozumieniu Wnioskodawców obejmuje ona dwa elementy o odmiennym charakterze: 221.647,00 zł, stanowiące nadpłatę kapitału kredytu i zwrot środków wcześniej wpłaconych przez Wnioskodawców Bankowi w ramach spłaty kredytu; 99.755,00 zł, stanowiące, w rozumieniu Wnioskodawców, częściowe zaspokojenie roszczenia o odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane od całej kwoty roszczenia objętego wyrokiem Sądu I instancji. Projekt Ugody nie przedstawia szczegółowej kalkulacji drugiego z wymienionych elementów.
Wnioskodawcy opisują zatem charakter kwoty 99.755,00 zł zgodnie ze swoim rozumieniem projektu Ugody, przedmiotu postępowania sądowego, treści wyroku Sądu I instancji oraz okoliczności negocjowania Ugody.
Pytania
1. Czy umorzenie zadłużenia wynikające z ugody zawartej pomiędzy Wnioskodawcami a Bankiem korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych przewidzianego dla kredytów mieszkaniowych? 2. Czy kwota 321.402,00 zł wypłacona przez Bank na rzecz Wnioskodawców na podstawie ugody stanowi przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych? 3. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 2 będzie twierdząca, to czy wskazana kwota korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego przewidzianego dla ugód dotyczących kredytów mieszkaniowych?
4. Czy wystawienie przez Bank informacji PIT-11 dotyczącej całości lub części świadczeń objętych ugodą powoduje obowiązek wykazania tych kwot jako dochodu podlegającego opodatkowaniu w rocznym zeznaniu podatkowym?
Państwa stanowisko w sprawie
Ad. 1 Zdaniem Wnioskodawców, umorzenie zadłużenia wynikające z ugody korzysta z zaniechania poboru podatku dochodowego. Kredyt objęty ugodą był pierwszym kredytem hipotecznym zaciągniętym przez Wnioskodawców. Kredyt został zawarty pierwotnie z (…) Bank, a następnie przejęty do obsługi i rozliczenia przez (…) Bank (...) S.A. Kredyt został przeznaczony wyłącznie na realizację własnych potrzeb mieszkaniowych Wnioskodawców i ich dzieci. Finansował jedyną inwestycję mieszkaniową Wnioskodawców. Nieruchomość nie była wykorzystywana do prowadzenia działalności gospodarczej, nie była składnikiem majątku przedsiębiorstwa oraz nie była związana z działalnością zarobkową.
W konsekwencji spełnione są przesłanki zastosowania przepisów dotyczących zaniechania poboru podatku od umorzonych wierzytelności związanych z kredytem mieszkaniowym. Ad. 2 Zdaniem Wnioskodawców, kwota 321.402,00 zł nie powinna stanowić samodzielnego przychodu podlegającego opodatkowaniu. Kwota ta jest elementem całościowego rozliczenia sporu pomiędzy stronami i pozostaje bezpośrednio związana z wykonywaniem umowy kredytu mieszkaniowego zawartej pierwotnie z (…) Bank, a obecnie rozliczanej w ramach ugody z (…) Bank (...) S.A.
Na dzień 22 lipca 2026 r. Wnioskodawcy dokonali na rzecz Banku wpłat w wysokości 168.900,95 PLN oraz 126.938,48 CHF, co przy przyjętym dla celów niniejszego wniosku kursie 1 CHF = 4,66 PLN odpowiada łącznej wartości 760.434,27 PLN. Okoliczność ta potwierdza, że świadczenia przewidziane ugodą są elementem rozliczenia długoletniego stosunku kredytowego i sporu sądowego, a nie niezależnym świadczeniem niezwiązanym z kredytem. Jej wypłata nie prowadzi do powstania nowego, niezależnego przysporzenia majątkowego, lecz stanowi element wzajemnego rozliczenia roszczeń stron wynikających z wieloletniego wykonywania umowy kredytowej, której ważność była kwestionowana.
Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że różnica pomiędzy świadczeniem wynikającym z ugody a korzyścią możliwą do osiągnięcia wskutek dalszego prowadzenia sporu sądowego wynika przede wszystkim z odsetek ustawowych za opóźnienie naliczanych od dnia 1 stycznia 2023 r. Ad. 3 W przypadku uznania przez organ, że kwota wypłacana przez Bank stanowi przychód podatkowy, zdaniem Wnioskodawców, świadczenie to powinno korzystać z przewidzianych przez ustawodawcę preferencji podatkowych odnoszących się do ugód dotyczących kredytów mieszkaniowych. Świadczenie jest bowiem nierozerwalnie związane z rozliczeniem kredytu hipotecznego zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe. Ad.
4 Zdaniem Wnioskodawców, samo wystawienie przez Bank informacji PIT-11 nie przesądza o istnieniu zobowiązania podatkowego. O skutkach podatkowych decydują przepisy prawa podatkowego oraz charakter prawny otrzymanego świadczenia, a nie czynność techniczna polegająca na sporządzeniu przez Bank informacji podatkowej. W związku z tym ewentualne wystawienie informacji PIT-11 nie powinno automatycznie skutkować obowiązkiem wykazania świadczenia jako podlegającego opodatkowaniu dochodu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawili Państwo we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.): Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym.
Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów. Jak stanowi art. 11 ust. 1 cytowanej ustawy: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są: pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie”; pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.
W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie. Źródła przychodów W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. Wskazali Państwo, że na podstawie proponowanej ugody bank umorzy Państwu zadłużenie i dokona zwrotu określonej kwoty. Powzięli Państwo wątpliwość, jakie będą dla Państwa skutki podatkowe tych czynności. Umorzenie wierzytelności Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa.
Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.): Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje. Tak więc dla umorzenia wierzytelności koniecznym jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie). Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Tym samym, umorzoną Państwu kwotę wierzytelności z tytułu zaciągniętego kredytu należy zakwalifikować do przychodu z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zaniechanie poboru podatku Kwestia zaniechania poboru podatku od kwoty umorzonych wierzytelności została uregulowana w rozporządzeniu Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).
Zgodnie z § 1 ww. rozporządzenia Ministra Finansów: 1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: 1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej; 2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują: 1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału); 2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje; 3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. 3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego. 4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego.
5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: 1) jednego gospodarstwa domowego albo 2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2021 r. poz. 1043).
6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b. Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Stosownie do § 4a tego rozporządzenia: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia: 1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został: 1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz 2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz 3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1. Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na: a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie, c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej; 2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw; 3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie; 4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z zaniechania poboru podatku z tytułu innego kredytu zaciągniętego na własne cele mieszkaniowe i zabezpieczonego hipotecznie.
Państwa skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności Określając kredyt mieszkaniowy objęty zaniechaniem, rozporządzenie odwołuje się do wydatków na cele mieszkaniowe, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 cytowanej ustawy. Z opisu sprawy wynika, że kredyt będący przedmiotem ugody został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego z miejscem postojowym.
Wskazali Państwo również, że projekt ugody nie zawiera szczegółowego zestawienia wskazującego, które z kosztów i opłat miałyby zostać objęte umorzeniem, jednakże poza kapitałem i odsetkami, umorzenie dotyczyć prowizji za udzielenie kredytu, kosztu ubezpieczenia wynikającego z podwyższenia marży, kosztu ubezpieczenia od ryzyk związanych z niskim wkładem własnym, kosztu ustanowienia hipoteki, kosztu sporządzenia przez rzeczoznawcę wyceny nieruchomości, kosztu składki ubezpieczeniowej nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych. Należy zatem przeanalizować, jakie składowe i jaka część tych składowych może korzystać z zaniechania poboru podatku.
Na wstępie wskazuję, że z literalnego brzmienia cytowanego wcześniej § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe wynika, że kwotami wierzytelności, które mogą korzystać z zaniechania są kwoty kapitału, odsetek, prowizji i opłat niezbędnych do zawarcia kredytu mieszkaniowego, zaś „koszty usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń” nie mogą z tego zaniechania skorzystać.
Zatem do kwoty umorzonej wierzytelności w części dotyczącej kosztów ubezpieczenia nie będzie miało zastosowania § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Identyczna kwalifikacja, czyli brak możliwości zaniechania poboru podatku dochodowego, będzie dotyczyć umorzonej wierzytelności w części dotyczącej opłaty za ustanowienie hipoteki i wyceny nieruchomości, ponieważ wydatki te nie są niezbędny do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego i nie zostały poniesione na rzecz banku.
Natomiast prowizja bankowa - jako koszt niezbędny do udzielenia kredytu - będzie mogła korzystać z zaniechania poboru podatku. Mając na uwadze powyższe, z zaniechania w ogóle nie skorzysta kwota umorzenia odpowiadająca kosztom ubezpieczeń, opłaty za ustanowienie hipoteki oraz opłaty z tytułu wyceny nieruchomości. Wyliczoną kwotę umorzenia z tego tytułu będą Państwo zobowiązani wykazać w składanym zeznaniu i od tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu umorzenia kredytu znajdzie zastosowanie do umorzenia prowizji za udzielenie kredytu.
Z tego tytułu nie będzie ciążył na Państwu obowiązek zapłaty podatku dochodowego. Należy także przeanalizować, w jakiej części z umorzenia skorzysta kapitał i ewentualne odsetki. Wskazuję, że w sytuacji, gdy kredyt został zaciągnięty zarówno na cel mieszkaniowy, jak i na cele niemieszkaniowe - zaniechanie poboru podatku powinno być stosowane proporcjonalnie, tj. wyłącznie do tej części umorzenia, która odpowiada finansowaniu celu mieszkaniowego. Z opisu sprawy wynika, że kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym. Zgodnie z art. 21 ust. 25 omawianej ustawy, wydatkiem uznawanym za cel mieszkaniowy jest zakup lokalu mieszkalnego.
Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie definiują pojęcia lokalu mieszkalnego, zatem dla zdefiniowania tego pojęcia należy odwołać się do przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 232). Zgodnie z art. 2 ust. 2 tej ustawy: Samodzielnym lokalem mieszkalnym, w rozumieniu ustawy, jest wydzielona trwałymi ścianami w obrębie budynku izba lub zespół izb przeznaczonych na stały pobyt ludzi, które wraz z pomieszczeniami pomocniczymi służą zaspokajaniu ich potrzeb mieszkaniowych. Przepis ten stosuje się odpowiednio również do samodzielnych lokali wykorzystywanych zgodnie z przeznaczeniem na cele inne niż mieszkalne.
Natomiast w myśl art. 2 ust. 4 ww. ustawy: Do lokalu mogą przynależeć, jako jego części składowe, pomieszczenia, choćby nawet do niego bezpośrednio nie przylegały lub były położone w granicach nieruchomości gruntowej poza budynkiem, w którym wyodrębniono dany lokal, a w szczególności: piwnica, strych, komórka, garaż, zwane dalej "pomieszczeniami przynależnymi". Z powyższego wynika, że do lokalu mieszkalnego mogą przynależeć inne pomieszczenia.
W sytuacji, gdy pomieszczenia typu miejsce postojowe, garaż czy np. komórka lokatorska są ściśle powiązane z lokalem mieszkalnym i nie stanowią odrębnej nieruchomości uregulowanej odrębną księgą wieczystą, wówczas można przyjąć, że jako całość stanowią lokal mieszkalny mieszczący się w katalogu wydatków, o którym mowa w art. 21 ust. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wskazali Państwo, że kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego wraz z miejscem postojowym, natomiast lokal i miejsce postojowe posiadają odrębne księgi wieczyste.
Skoro miejsce postojowe nie jest wpisane do jednej księgi wieczystej razem z lokalem mieszkalnym, to pomimo tego, że jest ono związane z zakupionym lokalem mieszkalnym - to stanowi odrębną nieruchomość posiadającą odrębną księgę wieczystą. Nie można więc uznać, że spełnia definicję „pomieszczenia przynależnego” nierozerwalnie związanego z zakupionym odrębnie lokalem mieszkalnym. Samo miejsce postojowe w żadnym wypadku nie jest lokalem mieszkalnym, a więc nie służy zaspokajaniu własnych potrzeb mieszkaniowych.
Tym samym - w zakresie tej części kredytu, która została zaciągnięta na zakup miejsca postojowego - nie spełniają Państwo warunku określonego w przepisie § 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na zakup lokalu niemieszkalnego. W tej części nie był to kredyt udzielony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Mając na uwadze powyższe - umorzona kwota kredytu będzie korzystała z zaniechania poboru podatku dochodowego w części, w jakiej kredyt został zaciągnięty na zakup lokalu mieszkalnego. Od tej części umorzenia nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i tej części umorzenia nie mają Państwo obowiązku wykazywać w składanym zeznaniu. Natomiast umorzona kwota kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na nabycie miejsca postojowego - nie będzie korzystania z zaniechania poboru podatku. W stosunku do tej części umorzenia będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych i wykazania jej w składanym zeznaniu.
Podsumowując, z zaniechania poboru podatku będzie mogło skorzystać: umorzenie kredytu z tytułu kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt ten dotyczył lokalu mieszkalnego; umorzenie prowizji za udzielenie kredytu. W tej części Państwa stanowisko do pytania Nr 1 jest prawidłowe. Natomiast z zaniechania poboru podatku nie będzie mogło skorzystać: umorzenie kredytu z tytułu kapitału i odsetek w części, w jakiej kredyt ten dotyczył zakupu miejsca postojowego; umorzenie odpowiadające kosztom ubezpieczeń, opłaty sądowej za ustanowienie hipoteki oraz umorzenie opłaty z tytułu wyceny nieruchomości. Zatem w tej części Państwa stanowisko do pytania Nr 1 jest nieprawidłowe.
Wypłata określonej kwoty Ugoda - jako jeden z typów umów - regulowana jest przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 917 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 795): Przez ugodę strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo by uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że umowa ta może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody. W doktrynie prezentowany jest również pogląd, zgodnie z którym kauzalność ugody przejawia się w określeniu zarzutów, którymi mogą się posłużyć strony po zawarciu ugody.
Tak więc ugoda jest czynnością, realizowaną w drodze wzajemnych ustępstw stron, zmierzającą do uchylenia niepewności co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnienia ich wykonania albo uchylenia sporu istniejącego lub mogącego powstać. Instytucja kredytu została natomiast uregulowana przepisami ustawy Prawo bankowe. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić w każdej sytuacji, gdy podatnik, czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów, uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Państwa skutki podatkowe z tytułu wypłaty określonej kwoty Z przedstawionych przez Państwa informacji wynika, że projektowana ugoda przewiduje wypłatę na Państwa rzecz łącznej kwoty 321.402,00 zł.
Na kwotę tą składa się: - kwota 221.647,00 zł będąca kwotą odpowiadającą wartości świadczeń spełnionych przez Państwa w trakcie wykonywania umowy, które po rozliczeniu kredytu jako złotowego nie były należne bankowi i stanowiły nadpłatę; - kwota 99.755,00 zł, określona jako „kwota dodatkowa”, która w Państwa rozumieniu stanowi odsetki ustawowe za opóźnienie. Ponadto wskazali Państwo, że odsetki ustawowe za opóźnienie zostały naliczone od kwoty całego roszczenia objętego wyrokiem, tj. od kwoty 760.434,27 zł, a nie od kwoty faktycznego zwrotu, tj. od kwoty 221.647,00 zł. Należy zatem przeanalizować, jakie skutki podatkowe będą po Państwa stronie z tytułu wypłaty tych kwot.
Wypłata kwoty 221.647,00 zł W przypadku zwrotu uprzednio wpłaconych środków pieniężnych - taka operacja nie spełnia celu przychodu jakim jest zwiększenie majątku podatnika - ani poprzez zwiększenie aktywów ani poprzez zmniejszenie jego pasywów. Po stronie Kredytobiorcy nie dochodzi do powstania przysporzenia majątkowego, bowiem otrzymuje on z powrotem zwrot nadpłaconych środków, które wcześniej wpłacił tytułem spłaty zaciągniętego kredytu. Taka wypłata będzie więc dla kredytobiorcy neutralna podatkowo - po jego stronie nie powstanie przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.
Skoro więc otrzymają Państwo od banku taki zwrot, to otrzymana przez Państwa kwota w ogóle nie będzie stanowiła przychodu. Tym samym - nie będą Państwo zobowiązani do zapłaty podatku dochodowego z tego tytułu. W tej części Państwa stanowisko do pytania Nr 2 jest prawidłowe. Wypłata kwoty 99.755,00 zł Wskazali Państwo, że w Państwa rozumieniu kwota dodatkowa 99.755,00 zł stanowi odsetki ustawowe za opóźnienie.
Zgodnie z art. 481 § 1 ustawy Kodeks cywilny: Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
Jak już wcześniej wskazano, z przytoczonej w niniejszej interpretacji definicji przychodu, zawartej w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wywieść należy, że za przychody podatkowe mogą być uznane takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego. Kwota otrzymanych odsetek stanowi przychód, gdyż jest niewątpliwie określonym przyrostem w majątku podatnika.
Na podstawie art. 481 § 2 Kodeksu cywilnego: Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy. Nie każde odsetki otrzymane przez osoby fizyczne podlegają opodatkowaniu. Ustawodawca przewidział w niektórych sytuacjach, w odniesieniu do odsetek, możliwość zwolnienia od podatku dochodowego. Takie zwolnienie przysługuje wyłącznie wówczas, gdy przepis omawianej ustawy zawiera w tym przedmiocie wyraźne postanowienie.
Ustawą z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r. poz. 2105) do ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wprowadzono art. 21 ust. 1 pkt 95b, który ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2021 r. Zgodnie z ww. przepisem: Wolne od podatku dochodowego są: odsetki z tytułu nieterminowej wypłaty należności niepodlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym, wolnych od podatku dochodowego lub od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Jak wynika z brzmienia tego przepisu zwolnienie to obejmuje tylko takie odsetki, które spełniają równocześnie dwa warunki: 1) są naliczane z tytułu nieterminowej wypłaty należności, 2) świadczenia, od których są naliczane, nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym, są wolne od podatku dochodowego lub na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano od nich poboru podatku.
Z opisu sprawy wynika, że odsetki zostaną naliczone od całej kwoty roszczenia objętej wyrokiem, a zatem zostaną Państwu wypłacone odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie (zwrocie) całej kwoty, jakiej domagają się Państwo od Banku w ramach toczącego się postępowania sądowego, tj. kwoty 760.434,27 zł a nie od kwoty, którą faktycznie Bank Państwu zwróci, tj. od kwoty 221.647,00 zł. Biorąc pod uwagę powyższe, skoro odsetki będą naliczone od całej kwoty, jakiej domagają się Państwo w toku postępowania sądowego, a nie od neutralnie podatkowo zwrotu, który faktycznie Bank Państwu zwróci, to nie można uznać że Bank wypłaci Państwu odsetki od kwoty świadczenia nienależnego.
W przypadku zatem wypłaty ustawowych odsetek za opóźnienie, liczonych od wartości dochodzonego roszczenia, które otrzymaliby Państwo w przypadku uznania pozwu przez sąd, ze zwolnienia skorzystają odsetki za opóźnienie wyłącznie w części, w której dotyczą nieterminowej wypłaty należności z tytułu niepodlegającej opodatkowaniu zwracanej przez Bank kwoty faktycznego zwrotu, tj. 221.647,00 zł. Natomiast w pozostałej części, tj. liczonej od roszczenia, którego domagają się Państwo w pozwie, a której Bank faktycznie nie wypłaca, odsetki będą stanowić przychód z innych źródeł podlegający opodatkowaniu.
Zatem oceniając Państwa stanowisko w zakresie pytania nr 2 w części dotyczącej odsetek ustawowych uznałem je w tej części za nieprawidłowe, gdyż kwota 99.755,00 zł stanowi przychód, który częściowo może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania. Możliwość zastosowania preferencji podatkowej odnoszącej się do ugód dotyczących kredytów mieszkaniowych Należy wyjaśnić, że w opisanych okolicznościach nie znajdzie zastosowania rozporządzenie Ministra Finansów (Dz.
U. 2024 poz. 102), tj. rozporządzenie Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielanym na cele mieszkaniowe, gdyż rozporządzenie to odnosi się do kwot umorzonych, a nie do kwot zwróconych/wypłaconych. Ponadto, z tytułu kwoty zwrotu, tj. 221.647,00 zł nie uzyskają Państwo przychodu, który mógłby podlegać zaniechaniu poboru podatku. Zatem w kwestii pytania nr 3 Państwa stanowisko jest nieprawidłowe.
Rozliczenie świadczeń wynikających z ugody Stosownie do art. 45 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym. Wskazuję, że samo wystawienie informacji PIT-11 nie przesądza o obowiązku wykazania i opodatkowania danej kwoty w zeznaniu rocznym.
Kluczowy jest rzeczywisty charakter wypłaconego świadczenia i to, czy podlega ono zwolnieniu z podatku dochodowego (PIT) na podstawie przepisów prawa, a nie sama decyzja podmiotu, który ten dokument sporządził. Zasadą podatku dochodowego jest zasada samoopodatkowania. Zatem to na podatniku spoczywa obowiązek prawidłowego ustalenia przychodów, uwzględnienia kosztów uzyskania przychodów w prawidłowej wysokości i obliczenia podatku. Państwa stanowisko do pytania Nr 4 jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Państwo przedstawili i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli Państwa sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego. Z funkcji ochronnej będą mogli skorzystać Ci z Państwa, którzy zastosują się do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a; 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług; 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację przez Zainteresowanego, który jest stroną postępowania Pan A.A. (Zainteresowany będący stroną postępowania - art. 14r § 2 Ordynacji podatkowej) ma prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”). Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA), albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/wnioski albo /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a, art. 14b § 1 i art. 14r Ordynacji podatkowej.