Zakres wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej
30 lipca 2026 r. wpłynął Pana wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Uzupełnił go Pan pismem z 26 sierpnia 2026 r. (wpływ 27 sierpnia 2026 r.) - w odpowiedzi na wezwanie. Treść wniosku jest następująca:
Opis zdarzenia przyszłego
Jest Pan obywatelem Polski i posiada Pan nieograniczony obowiązek podatkowy Polsce. 24 kwietnia 2008 r. Pan oraz Pana ówczesna żona A.A. zawarliście z X Bank S.A. z siedzibą (…) (obecnie Y. S.A. z siedzibą w (…)) („Bank”) umowę kredytu hipotecznego numer (…) („Umowa”).
Zgodnie z Umową Bank udzielił ww. kredytobiorcom kredytu w kwocie PLN 503.266,97 zł (pięćset trzy tysiące dwieście sześćdziesiąt sześć złotych 97/100) („Kredyt”) na cele związane z budową nieruchomości (domu mieszkalnego jednorodzinnego pod adresem (…)) (kwota 350.000,00 zł) oraz refinansowaniem kredytu zaciągniętego w innym banku lub instytucji finansowej na cele mieszkaniowe, tj. na zakup działki pod budowę ww. domu (153.266,97 zł). Kredyt był kredytem powiązanym z walutą obcą (CHF). Zgodnie z Umową zadłużenie z tytułu udzielonego Kredytu miało zostać wyrażone w walucie obecnej (CHF) po przeliczeniu uruchomionych środków po kursie kupna tej waluty zgodnie z Tabelą kursową Banku.
Kredytobiorcy mieli spłacać kwotę Kredytu określoną w walucie obcej (CHF) w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku w dniu poprzedzającym dzień spłaty raty Kredytu. Kredyt został zabezpieczony hipoteką ustanowioną na nieruchomości. W wykonaniu Umowy Bank wypłacił Kredytobiorcom kwotę w łącznej wysokości 503.266,97 PLN, która została przeliczona na 241.936,89 CHF. Kredyt został przeznaczony w całości na realizacje celów, na które został zaciągnięty. Dom mieszkalny został posadowiony na wcześniej kupionym gruncie, a Kredytobiorcy zamieszkali w nim. Umowa była na bieżąco wykonywana zgodnie z jej postanowieniami.
W czasie obowiązywania Umowy Kredytobiorcy rozwiedli się. Postanowieniem Sądu Rejonowego (…) z 2 sierpnia 2018 r., sygn. akt: (…), nieruchomość będąca przedmiotem kredytowania (działka zabudowana domem jednorodzinnym) została przyznana na wyłączną własność Panu. Postanowienie w tym zakresie uprawomocniło się 24 czerwca 2021 r. W pozostałym zakresie obejmującym rozliczenia Stron sprawa rozpoznawana była w II instancji przez Sąd Okręgowy (…), Wydział Cywilny Odwoławczy pod sygn. akt: (…).
26 stycznia 2022 r. Kredytobiorcy, tj. Pan i Pani A.A., zawarli ugodę, kończącą sprawę o podział majątku, w której dokonały wzajemnych rozliczeń z tytułu podziału majątku wspólnego, w tym przeniesienia praw i obowiązków z Umowy na Pana. W tym samym dniu (26 stycznia 2022 r.) zawarto aneks do Umowy, zgodnie z którym, za zgodą Stron, kredytobiorczyni A.A. została zwolniona z długu z tytułu Umowy, a prawa i obowiązki wynikające z Umowy zostały przejęte w całości przez drugiego Kredytobiorcę, tj. Pana. W konsekwencji zapisów aneksu z dniem jego zawarcia stał się Pan jedynym kredytobiorcą z Umowy.
Oświadczeniem z 15 października 2025 r. sporządzonym z podpisem notarialnie poświadczonym A.A. potwierdziła, że ww. ugodą z 26 stycznia 2022 r. dokonała przeniesienia na Pana praw i obowiązków z Umowy kredytowej, w tym roszczenia o ustalenie nieważności Umowy oraz o zwrot nienależnego świadczenia, na które składają się kwoty zapłacone na rzecz Banku w wykonaniu Umowy w całym okresie kredytowania, w tym świadczenia spełnione z majątku wspólnego.
W związku z przekonaniem o abuzywnym charakterze postanowień Umowy, wniósł Pan przeciwko Bankowi Y. S.A. pozew o ustalenie, że Umowa jest nieważna, a w związku z tym o zasądzenie od ww. Banku na swoją rzecz kwoty 407.412,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 55.251,03 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po doręczeniu pozwu do dnia zapłaty. Na dochodzoną kwotę główną składała się suma świadczeń przekazanych Bankowi w całym okresie obowiązywania Umowy. Sprawa rozpoznawana była przez Sąd Okręgowy (…), Wydział Cywilny pod sygn. akt: (…). W postępowaniu jest Pan reprezentowany przez pełnomocnika - adwokata.
18 listopada 2025 r. w ww. sprawie (…) zapadł wyrok, w którym Sąd ustalił, że Umowa jest nieważna oraz zasądził od Banku na Pana rzecz kwotę 407.412,50 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 22 kwietnia 2023 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 55.251,03 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 13 stycznia 2024 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone, a szczegółowe wyliczenie kosztów pozostawione referendarzowi sądowemu z ustaleniem, że strona pozwana zwróci powodom koszty procesu w całości. Wyrok jest nieprawomocny z uwagi na wniesienie przez Bank apelacji.
Apelacja Banku rozpoznawana jest przez Sąd Apelacyjny w (…), Wydział Cywilny pod sygn. akt: (…). Po wydaniu wyroku w sprawie o nieważność Bank zwrócił się do Pana z wezwaniem do zapłaty kwoty 503.266,97 zł tytułem zwrotu udostępnionego wcześniej kapitału. Strony podjęły rozmowy ugodowe celem zakończenia sporu związanego z obowiązywaniem Umowy oraz rozliczeniem świadczeń przekazanych wzajemnie w jej wykonaniu.
Strony wypracowały następujące warunki ugody: 1. Strony potwierdzają, że zgodnie z pierwotnym brzmieniem Umowy, na dzień 9 lipca 2026 r. Pana zadłużenie z Umowy wynosi 157.872,35 CHF (w tym 150.280,65 CHF kapitału oraz 7.591,70 odsetek naliczonych do dnia 09 lipca 2026 r.), tj. 748.741,19 PLN po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,7427; 2. Strony zmieniają walutę zadłużenia na złoty polski (PLN) i przyjmują, że Kredyt od początku stanowił kredyt Złotowy w kwocie 503.266,97 zł, oprocentowany na zasadach oraz według marży uzgodnionych przez Strony w ugodzie; 3. każda rata uiszczona do dnia zawarcia ugody zaliczana jest w pierwszej kolejności na poczet odsetek, a następnie kapitału; nadwyżka pomniejsza kapitał pozostały do spłaty; 4. po zmianie waluty zadłużenia pozostałe do spłaty Pana zadłużenie z Umowy na dzień 9 lipca 2026 r. wynosi 378.358,91 PLN; na kwotę tę składa się kapitał pozostały do spłaty; 5. Strony obniżają saldo zadłużenia o kwotę 343.455,91 PLN (Bank zwalnia Pana z długu w tej części, a Pan zwolnienie to przyjmuje) wskutek czego pozostałe do spłaty zadłużenie Kredytobiorcy wobec Banku z tytułu Umowy wynosi 34.903,00 PLN; 6. Dokona Pan wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu hipotecznego w wysokości 34.903,00 PLN w dniu zawarcia ugody.
Ponadto, w ugodzie Bank ma się zobowiązać zapłaty na Pana rzecz kwoty 10.800,00 PLN tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz 500 PLN tytułem zwrotu połowy opłaty od pozwu. Obie ww. kwoty są niższe niż rzeczywiście poniesione przez Pana na odpowiadający im cel. Ugoda wyczerpuje roszczenia Stron w związku z zawarciem i obowiązywaniem Umowy. Mając na względzie powyższe, w ramach ugody Bank zwalnia Pana z długu (umarza zadłużenie Kredytobiorcy) w zakresie kwoty 713.838,19 PLN. Ww. kwota stanowi różnicę pomiędzy wysokością Pana zadłużenia przy uwzględnieniu pierwotnego brzmienia Umowy, a wartością zadłużenia ustaloną przez Strony w ugodzie.
Zamierza Pan zawrzeć ugodę z Bankiem nie później niż do końca 2026 r. Kredyt, o którym mowa we wniosku, będący przedmiotem ugody został udzielony przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów. Nieruchomość, na którą wydatkowane zostały środki z kredytu jest położona w Polsce. Nie korzystał Pan wcześniej z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż wskazana we wniosku inwestycji mieszkaniowej.
Uzupełnienie i doprecyzowanie zdarzenia przyszłego W odniesieniu do kredytu hipotecznego zaciągniętego 24 kwietnia 2008 r.: Na kwotę umorzenia będzie składała się kwota niespłaconego dotąd kapitału kredytu oraz odsetek.
W księgach rachunkowych Banku na dzień 9 lipca 2026 r. wysokość Pana zadłużenia z tytułu umowy kredytu (…) wynosi 157.872,35 CHF (sto pięćdziesiąt siedem tysięcy osiemset siedemdziesiąt dwa 35/100 franków szwajcarskich) z czego kwota kapitału kredytu wynosi 150.280,65 CHF, a kwota odsetek naliczonych do dnia 9 lipca 2026 r. wynosi 7.591,70 CHF, co oznacza, że po przeliczeniu na walutę polską po kursie 4,7427, Pana zadłużenie na dzień 9 lipca 2026 r. stanowi równowartość 748 741,19 PLN (siedemset czterdzieści osiem tysięcy siedemset czterdzieści jeden 19/100 złotych polskich).
W wyniku indywidualnych uzgodnień Stron mających na celu zakończenie sporu w przedmiocie nieważności Umowy, ma Pan zapłacić Bankowi kwotę 34.903,00 zł, tytułem całkowitego wykonania Umowy. W pozostałym zakresie, tj. w zakresie kwoty 713.838,19 PLN stanowiącej różnicę między kwotą aktualnego zadłużenia (157.872,35 CHF) przeliczoną na PLN, tj. kwotą 748.741,19 PLN, a kwotą którą zapłaci Pan na rzecz Banku (34.903,00 PLN), Bank zwolni Pana z długu (umorzy zadłużenie Kredytobiorcy). Powyższe porozumienie będzie wyczerpywało roszczenia Stron związane z umową kredytową - cofnie Pan powództwo o ustalenie nieważności i zapłatę.
W odniesieniu do kredytu zaciągniętego w innym banku na zakup działki pod budowę domu (umowa Nr (…) zawarta 11 maja 2007 r.): Kredyt, o którym mowa we wniosku został zaciągnięty na zakup działki pod budowę domu na podstawie umowy Nr (…) zawartej w dniu 11 maja 2007 r. z Z. Bank S.A. z siedzibą w (…) Oddział Bankowości Detalicznej w (…) (…) (obecnie W. S.A.). Ww. kredyt został udzielony w kwocie 155.000,00 zł (sto pięćdziesiąt pięć tysięcy złotych). Był to kredyt waloryzowany kursem CHF. Kredyt został udzielony w kwocie 155.000,00 zł (sto pięćdziesiąt pięć tysięcy złotych) z przeznaczeniem na: zakup niezabudowanej działki gruntu oznaczonej nr ew.
A oraz udziału wynoszącego 2/20 części w działce drogi nr ew. B/1, położonych w (…), w wojewódzkie (…), tj. działki pod budowę domu (kwota 144.000,00 zł) oraz refinansowanie nakładów własnych poniesionych na zakup ww. nieruchomości (kwota 11.000,00 zł). Refinansowanie nakładów własnych dotyczyło wydatku w kwocie 16.000,00 zł poniesionego przez kredytobiorców tytułem zapłaty części ceny zakupu działki gruntu pod budowę domu, która to kwota została zapłacona sprzedawcom w dacie zawarcia umowy sprzedaży warunkowej tej nieruchomości, za pokwitowaniem, co znajduje odzwierciedlenie w akcie notarialnym - umowie przeniesienia własności.
Celem uniknięcia wątpliwości wyjaśnia Pan, że całkowita cena za działkę wynosiła 160.000,00 zł, z czego wspomnienie 16.000,00 zł zostało zapłacone przez kredytobiorców przy umowie warunkowej, a pozostała część 144.000,00 zł po zawarciu umowy przeniesienia własności. Ww. kredyt został udzielony przez Z. Bank S.A. z siedzibą w (…) Oddział Bankowości Detalicznej w (…) (…), (…) (obecnie W. S.A.), a zatem przez podmiot którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów. Ww. kredyt został zabezpieczony hipotecznie.
Zabezpieczeniem spłaty ww. kredytu była hipoteka kaucyjna do kwoty 232.500,00 zł (dwieście trzydzieści dwa tysiące pięćset złotych), ustanowiona na nabytej (kredytowanej) nieruchomości - działce gruntu oznaczonej nr ew. A położonej w (…), woj. (…), dla której Sąd Rejonowy (…) w (…), Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o numerze KW: (…). Był Pan współkredytobiorcą ww. kredytu. Kredyt został zaciągnięty przez Pana z ówczesną żoną A.B. (obecnie: A.A.). Współkredytobiorcy odpowiadali za spłatę kredytu solidarnie.
Pytania
1. Czy w opisanym stanie faktycznym, w przypadku zawarcia ugody z Bankiem, do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu Umowy kredytu, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe?
2. Czy w opisanym stanie faktycznym, w przypadku zawarcia ugody z Bankiem, kwota otrzymana przez Pana od Banku tytułem zwrotu kosztów procesu (zwrot połowy opłaty sądowej oraz koszty zastępstwa procesowego) stanowi przychód podatkowy w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), a w konsekwencji podlegają opodatkowaniu?
Pana stanowisko w sprawie
Pana zdaniem: 1. do przychodu powstałego po Pana stronie w związku z umorzeniem zobowiązania wynikającego z Umowy stosownie do projektu Ugody, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe; 2. kwota otrzymana przez Pana na podstawie Ugody tytułem zwrotu kosztów procesu (opłaty sądowej oraz kosztów zastępstwa procesowego), nie stanowi przychodu podatkowego w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), a w konsekwencji nie podlega opodatkowaniu.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych („Ustawa”) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. Powołany przepis wyraża tzw. zasadę powszechności opodatkowania. Regułą jest, że każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną podlega opodatkowaniu, wyjątkiem zaś jest sytuacja, gdy dochód opodatkowaniu nie podlega.
Wyjątki od omawianej zasady dotyczą dochodów, które zostały wprost wymienione w Ustawie jako zwolnione z podatku oraz dochodów, od których zaniechano poboru podatku w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych wydanego na podstawie art. 22 ustawy - Ordynacja podatkowa. Stosownie do art. 9 ust. 2 Ustawy dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Z ww. przepisów wynika, że opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną. Zgodnie natomiast z definicją dochodu jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania.
Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa, jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, niemające charakteru zwrotnego.
O uzyskaniu przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym do osób fizycznych można więc mówić, w każdej sytuacji, gdy podatnik - czy to na skutek otrzymania określonych wartości majątkowych (środków pieniężnych, świadczeń w naturze czy też innych nieodpłatnych świadczeń), czy też gdy na skutek określonego zdarzenia powodującego zmniejszenie jego zobowiązań wobec innych podmiotów - uzyskuje określone przysporzenie majątkowe. Wskazać również należy, że dla celów podatkowych przyjmuje się - co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie - że pojęcie nieodpłatnego świadczenia, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ma szerszy zakres niż w prawie cywilnym.
Obejmuje ono bowiem wszystkie zjawiska gospodarcze i zdarzenia prawne, których następstwem jest uzyskanie korzyści kosztem innego podmiotu, lub te wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze, których skutkiem jest nieodpłatne, to jest niezwiązane z kosztami lub inną formą ekwiwalentu, przysporzenie majątku tej osobie, mające konkretny wymiar finansowy. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych wyraźnie rozróżnia źródła przychodów oraz sposób opodatkowania dochodów z poszczególnych źródeł. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych źródłami przychodów są także inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17.Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w ww. przepisie.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. instytucja kredytu uregulowana została przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z póżn. zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Z kolei umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika.
Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa (art. 508 k.c.). Istota zwolnienia z długu sprowadza się do tego, że skoro wierzytelność jest prawem wierzyciela, nie ma przeszkód, aby wierzyciel zrzekł się tego prawa za zgodą dłużnika. Konsekwencją rozporządzeniowego charakteru umowy o zwolnienie jest przysporzenie po stronie dłużnika, które następuje przez zmniejszenie pasywów jego majątku. Skoro zatem dłużnik godzi się na zawarcie zwolnienia z długu to osiąga on przychód, bowiem uzyskuje on przysporzenie. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo.
Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek. Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Mając na względzie powyższe, w wyniku zawarcia ugody, co do zasady po Pana stronie powstanie przychód.
Jednocześnie, przepisy przewidują wyjątek od zasady opodatkowania określonych przychodów - tj. zaniechanie poboru podatku w szczególnych sytuacjach określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1672).
Zgodnie z ww. rozporządzeniem zaniechanie poboru podatku znajdzie zastosowanie do umorzonych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów zaciągniętych na cele mieszkaniowe i zabezpieczonych hipotecznie, udzielonych przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw, w przypadku, gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej (§ 1 ust. 1 pkt 1 lit. b ww. rozporządzenia).
Kwota ww. wierzytelności może przy tym obejmować kapitał, odsetki, a także prowizje oraz poniesione opłaty niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. Istotne jest, żeby kredyt mieszkaniowy został przeznaczony na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (w tym wydatki na nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, oraz budowę własnego budynku mieszkalnego lub jego części).
Mając na względzie przedstawiony stan faktyczny oraz przepisy, do przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego, o którym mowa we wniosku, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe. Wierzytelność, która jest przedmiotem umorzenia wynika z umowy kredytowej zawartej przez 15 stycznia 2015 r. z podmiotem spełniającym warunki określone w rozporządzeniu.
Kredyt został zaciągnięty na cele mieszkalne, tj. budowę domu oraz refinansowanie kredytu zaciągniętego na zakup gruntu pod budowę ww. domu jednorodzinnego. Zgodnie z Rozporządzeniem przez jedną inwestycję mieszkaniową rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych jednego gospodarstwa domowego. Z tego też względu uznać należy, że także ta przesłanka została spełniona, tj. że kredyt został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej.
Umorzenie obejmuje wartość pozostałego do spłaty kapitału, a Pan nie korzystał wcześniej z zaniechaniem poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej inwestycji mieszkaniowej.
Do umorzenia dojdzie w przypisanym terminie, tj. do dnia 31 grudnia 2026 r. W konsekwencji, mając na uwadze przedstawiony we wniosku stan faktyczny oraz powołane przepisy prawa stwierdzić należy, że umorzenie przez bank kwoty zaciągniętego przez Pana kredytu hipotecznego stanowić będzie przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tytułu nieodpłatnych świadczeń klasyfikowany do źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy, podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Jednocześnie do uzyskanego przez Pana przychodu związanego z umorzeniem wierzytelności z tytułu kredytu hipotecznego, o którym mowa we wniosku, zastosowanie znajdzie zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych na podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe.
Przyznane ugodą kwoty tytułem zwrotu kosztów procesu (połowy opłaty od pozwu oraz kosztów zastępstwa procesowego w minimalnej stawce opłaty za czynności adwokackie, właściwej dla wartości przedmiotu sporu, określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie) mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez Pana w związku z koniecznością wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko Bankowi, które zostanie zakończone projektowaną ugodą.
W tym kontekście wskazać należy na art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się m.in. poniesione przez nią koszty sądowe (w tym opłatę sądową).
Do kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się także wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, które w tym przypadku wynoszą kwotę 10.800,00 zł. Mając na względzie powyższe, otrzymanie należności tytułem zwrotu kosztów procesu (połowa opłaty od pozwu, koszty zastępstwa procesowego w minimalnej stawce opłaty za czynności adwokackie właściwej dla wartości przedmiotu sporu) nie powoduje po Pana stronie przysporzenia majątkowego, a więc nie spowoduje powstania przychodu w rozumieniu przepisów. Tym samym nie powstanie obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych z tego tytułu.
Ocena stanowiska
Stanowisko, które przedstawił Pan we wniosku jest w części prawidłowe i w części nieprawidłowe.
Uzasadnienie interpretacji indywidualnej
Reguły dotyczące opodatkowania Podstawową zasadą obowiązującą w przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.) jest zasada powszechności opodatkowania, która wyrażona została w art. 9 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z jego treścią: Opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Stosownie do art. 9 ust. 2 ww. ustawy: Dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 23o, art. 23u, art. 24-24b, art. 24c, art. 24e, art. 30ca, art. 30da oraz art. 30f nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Jeżeli koszty uzyskania przekraczają sumę przychodów, różnica jest stratą ze źródła przychodów.
Jak stanowi art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9, 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, pkt 11, art. 19, art. 25b, art. 30ca, art. 30da i art. 30f, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca przyjął zasadę, że przychodem są: pieniądze i wartości pieniężne, które zostały otrzymane przez podatnika - tj. takie pieniądze i wartości pieniężne, które podatnik rzeczywiście „dostał, odebrał, zainkasował, objął w posiadanie” pieniądze i wartości pieniężne, które zostały postawione do dyspozycji podatnika - tj. takie przysporzenia, które zostały mu faktycznie udostępnione/przekazane do odbioru; takie pieniądze i środki pieniężne, które podatnik ma możliwość włączyć do swojego władztwa, a więc ma możliwość skorzystania z tychże pieniędzy i wartości pieniężnych i nie jest to uzależnione od dodatkowej zgody osoby stawiającej określone pieniądze i wartości pieniężne do dyspozycji podatnika.
Pojęcie przychodu wiąże się zatem z przysporzeniem majątkowym po stronie podatnika, z wartością wchodzącą do jego majątku. Przychodami w rozumieniu art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych mogą być tylko takie świadczenia, które nie mają charakteru zwrotnego. Skoro bowiem przychód jest określonym przyrostem majątkowym po stronie podatnika jego otrzymanie musi mieć charakter definitywny. Za przychody należy zatem uznać każdą formę przysporzenia majątkowego, zarówno formę pieniężną jak i niepieniężną, w tym nieodpłatne świadczenia otrzymane przez podatnika.
Dla celów podatkowych przyjmuje się, że nieodpłatne świadczenie obejmuje każde działanie lub zaniechanie na rzecz innej osoby oraz wszystkie zdarzenia prawne i zdarzenia gospodarcze w działalności podmiotów, których skutkiem jest przysporzenie majątku innej osoby, mające konkretny wymiar finansowy. Ustawodawca tworząc system opodatkowania dochodów osób fizycznych miał na względzie, że przysporzenia uzyskiwane przez osoby fizyczne mogą być skutkiem różnych rodzajów czynności i zdarzeń. Stworzył więc klasyfikację tych przysporzeń w oparciu o kryterium źródła przychodów i system ich opodatkowania uwzględniający specyfikę poszczególnych źródeł przychodów.
W języku powszechnym mianem „źródła” określane jest „to, co stanowi początek czegoś”, „przyczyna czegoś”, a synonimami tego pojęcia są m.in. czynnik sprawczy, powód, pochodzenie. Źródła przychodów Źródła przychodów zostały określone przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Źródłami przychodów są inne źródła.
Stosownie do art. 20 ust. 1 ww. ustawy: Za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny, w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, kwoty uzyskane z tytułu zwrotu z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego oraz wypłaty z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym także dokonane na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, świadczenia otrzymane z tytułu umowy o pomocy przy zbiorach, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i art. 17. Użycie w powyższym przepisie sformułowania „w szczególności”, wskazuje, że definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
O przychodzie podatkowym z innych źródeł będziemy mówić w każdym przypadku, kiedy u podatnika wystąpią realne korzyści majątkowe. W związku z tym, świadczenie mające realną korzyść finansową, o ile nie stanowi konkretnej kategorii przychodu zaliczanego do jednego ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1-8b ww. ustawy, jest dla świadczeniobiorcy przychodem z innych źródeł. Umorzenie wierzytelności Instytucja kredytu została uregulowana przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 38 ze zm.).
Zgodnie z treścią art. 69 ust. 1 ww. ustawy: Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Otrzymanie kredytu i jego spłata na warunkach przewidzianych w umowie kredytowej są obojętne podatkowo. Przychód po stronie kredytobiorcy pojawia się w przypadku, kiedy dochodzi do umorzenia kredytu, jego części lub odsetek.
Wtedy bowiem kredytobiorca osiąga konkretne przysporzenie majątkowe (przychód w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Umorzenie wierzytelności następuje w przypadku zwolnienia z długu, czyli zrzeczenia się przez wierzyciela prawa do wierzytelności, bez uzyskania świadczenia ze strony dłużnika. Takie zrzeczenie się, pod warunkiem, że dłużnik je przyjmie, powoduje, że zobowiązanie wygasa. Zgodnie bowiem z instytucją zwolnienia z długu uregulowaną w art. 508 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795 ze zm.): Zobowiązanie wygasa, gdy wierzyciel zwalnia dłużnika z długu, a dłużnik zwolnienie przyjmuje.
Dla umorzenia wierzytelności konieczna jest zgoda dłużnika (np. uzyskana w wyniku ugody, czy poprzez oświadczenie). W konsekwencji umorzenie przez bank wierzytelności będzie dla Pana przychodem w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, klasyfikowanym do innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 ustawy, podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem.
Zaniechanie poboru podatku Jednakże zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 102) w aktualnie obowiązującym brzmieniu zmienionym Rozporządzeniem Ministra Finansów z 20 grudnia 2024 r. (Dz.
U. 2024 poz. 1912): 1. Zarządza się zaniechanie poboru podatku dochodowego od osób fizycznych od kwot: 1) umorzonych osobie fizycznej wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego, w przypadku gdy: a) kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, a w przypadku więcej niż jednego kredytu mieszkaniowego - gdy kredyty mieszkaniowe zostały zaciągnięte na realizację wyłącznie jednej inwestycji mieszkaniowej, oraz b) osoba fizyczna będąca stroną umowy kredytu mieszkaniowego nie korzystała z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż określona w lit. a inwestycji mieszkaniowej; 2) otrzymanych przez osobę fizyczną świadczeń z tytułu kredytu mieszkaniowego udzielonego w walucie obcej lub w złotych, lecz nominowanego lub indeksowanego do waluty obcej, w związku z powstaniem przychodu z tytułu zastosowania ujemnego oprocentowania.
2. Kwoty wierzytelności, o których mowa w ust. 1 pkt 1, obejmują: 1) kwoty kredytu mieszkaniowego (kapitału); 2) odsetki, w tym odsetki skapitalizowane, i prowizje; 3) opłaty, jeżeli ich poniesienie przez kredytobiorcę było niezbędne do zawarcia umowy kredytu mieszkaniowego, z wyjątkiem kosztów usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń. 3. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zaciągnięty również na wydatki inne niż określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2021 r. poz. 1128, z późn. zm.), zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje kwotę wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego w części, w jakiej kwota kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki określone w art. 21 ust. 25 pkt 1 tej ustawy pozostaje do całkowitej kwoty zaciągniętego kredytu mieszkaniowego.
4. W przypadku gdy kredyt mieszkaniowy został zastąpiony kredytem refinansowym lub gdy na jego spłatę został zaciągnięty kredyt konsolidacyjny, zaniechanie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, obejmuje odpowiednio kwotę wierzytelności z tytułu kredytu refinansowego lub konsolidacyjnego w części odpowiadającej kwocie wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego 5. Przez jedną inwestycję mieszkaniową, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, rozumie się inwestycję, której celem jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych: 1) jednego gospodarstwa domowego albo 2) więcej niż jednego gospodarstwa domowego, w przypadku gdy osoby fizyczne mające zajmować wspólnie jeden budynek mieszkalny, nie mniej niż jedna osoba fizyczna z każdego takiego gospodarstwa, są osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej w rozumieniu art. 14 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.
U. z 2021 r. poz. 1043). 6. Przez jedno gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 5, rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę fizyczną zajmującą jeden lokal mieszkalny albo jeden budynek mieszkalny jednorodzinny, samodzielnie lub wspólnie z innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi.
7. W przypadku gdy stroną umowy kredytu mieszkaniowego na realizację jednej inwestycji mieszkaniowej, o której mowa w ust. 1 pkt 1 lit. a, są co najmniej dwie osoby fizyczne, zaniechanie poboru podatku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, ma zastosowanie wyłącznie do osób, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b. Z kolei § 4 cytowanego rozporządzenia stanowi, że: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Stosownie do § 4a tego rozporządzenia: Zaniechanie, o którym mowa w § 1 i § 2, w przypadku pożyczek, o których mowa w § 3 ust. 2, ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od dnia 1 stycznia 2025 r. do dnia 31 grudnia 2026 r. Natomiast w myśl § 3 komentowanego rozporządzenia: 1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o kredycie mieszkaniowym, należy przez to rozumieć kredyt, który został: 1) udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmiot, którego działalność podlega nadzorowi państwowego organu nadzoru nad rynkiem finansowym, uprawniony do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw regulujących zasady funkcjonowania takich podmiotów, oraz 2) zabezpieczony w postaci hipoteki ustanowionej na nieruchomości lub udziale w nieruchomości lub prawie wieczystego użytkowania gruntu lub udziale w takim prawie, lub spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego lub udziale w takim prawie, lub prawie do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziale w takim prawie, oraz 3) zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
2. Za kredyt mieszkaniowy uważa się również pożyczkę, o ile spełnia warunki określone w ust. 1. Zgodnie z treścią ww. art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych: Za wydatki poniesione na cele, o których mowa w ust. 1 pkt 131, uważa się wydatki poniesione na: a) nabycie budynku mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub udziału w takim lokalu, a także na nabycie gruntu lub udziału w gruncie albo prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, związanych z tym budynkiem lub lokalem, b) nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie, c) nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim gruncie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie, w tym również z rozpoczętą budową budynku mieszkalnego, oraz nabycie innego gruntu lub udziału w gruncie, prawa użytkowania wieczystego gruntu lub udziału w takim prawie, jeżeli w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 131, grunt ten zmieni przeznaczenie na grunt pod budowę budynku mieszkalnego, d) budowę, rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub remont własnego budynku mieszkalnego, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego, e) rozbudowę, nadbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku niemieszkalnego, jego części, własnego lokalu niemieszkalnego lub własnego pomieszczenia niemieszkalnego - położonych w państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo w Konfederacji Szwajcarskiej.
Zatem zaniechanie poboru podatku do umorzonych osobom fizycznym kwot wierzytelności z tytułu kredytów znajdzie zastosowanie, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: 1. kredyt był zaciągnięty na realizację inwestycji mieszkaniowej; 2. kredyt był udzielony przed dniem 15 stycznia 2015 r. przez podmioty uprawnione do udzielania kredytów na podstawie odrębnych ustaw; 3. kredyt był zabezpieczony hipotecznie; 4. kredytobiorca nie korzystał wcześniej z umorzenia zobowiązania z tytułu innego kredytu na własne cele mieszkaniowe zabezpieczonego hipotecznie.
Pana skutki podatkowe z tytułu umorzenia wierzytelności Z opisu Pana sprawy wynika, że: 11 maja 2007 r. zawarł Pan z bankiem umowę kredytu hipotecznego, którego celem było sfinansowanie nabycia działki budowlanej oraz refinansowanie nakładów własnych poniesionych na zakup ww. nieruchomości; Pana kolejny kredyt z 24 kwietnia 2008 r. został przeznaczony na sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego na ww. działce, spłatę kredytu zaciągniętego na jej nabycie oraz refinansowanie nakładów własnych poniesionych na zakup działki; Zamierza Pan zawrzeć z bankiem ugodę dotyczącą kredytu z 24 kwietnia 2008 r., mocą której doszłoby do umorzenia Panu części wierzytelności kredytowej oraz zwrotu na Pana rzecz kosztów zastępstwa procesowego oraz połowy opłaty od pozwu.
Prawidłowo wskazał Pan we własnym stanowisku, że umorzenie wierzytelności kredytowej będzie Pana przychodem podatkowym, który jest kwalifikowany jako przychód z innych źródeł (art. 10 ust. 1 pkt 9 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych). Rozważając, czy przychód ten będzie podlegał zaniechaniu poboru podatku należy ocenić, czy umarzana wierzytelność kredytowa wynika z kredytu mieszkaniowego w rozumieniu przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 r. I tak, kredyt z 24 kwietnia 2008 r.: został udzielony w terminie i przez podmiot, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia; był zabezpieczony hipoteką, a więc spełniał warunek z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia.
Analizując, czy ww. kredyt został zaciągnięty na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (warunek z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia) wskazania wymaga, że jego celem było m.in. sfinansowanie budowy domu jednorodzinnego na działce należącej do Pana. Wydatki poniesione na budowę budynku mieszkalnego są wydatkami z art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. d ustawy. Wobec spełnienia powyższych warunków, kredyt ten - w części, w jakiej służył finansowaniu budowy domu - jest kredytem mieszkaniowym w rozumieniu przepisów rozporządzenia.
Kredyt z 24 kwietnia 2008 r. w części, w jakiej służył refinansowaniu kredytu mieszkaniowego, który zaciągnął Pan 11 maja 2007 r., wymaga natomiast oceny z uwzględnieniem przepisu § 1 ust. 4 rozporządzenia. Jak wskazał Pan we wniosku kredyt ten we wskazanej części zastąpił bowiem Pana kredyt zaciągnięty na nabycie działki budowlanej. Nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego jest niewątpliwie wydatkiem na własne cele mieszkaniowe, o którym mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 lit. c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Nabycie działki było wstępnym etapem realizacji przez Pana inwestycji mieszkaniowej w postaci budowy domu na tej działce.
W Pana przypadku zarówno kredyt finansujący nabycie działki budowlanej, jak i kredyt służący refinansowaniu poprzedniego zobowiązania, który obejmował również cel w postaci budowy domu na ww. działce, dotyczyły realizacji jednej inwestycji mieszkaniowej w rozumieniu z § 1 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. Jak wynika przy tym z opisu Pana sprawy, nie korzystał Pan z zaniechania poboru podatku od kwot umorzonych wierzytelności z tytułu kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na realizację innej niż opisana w stanie faktycznym inwestycja.
Zatem będzie mógł Pan skorzystać z zaniechania poboru podatku dochodowego w odniesieniu do kredytu zaciągniętego 24 kwietnia 2008 r. w części, w jakiej został on przeznaczony na budowę domu jednorodzinnego oraz w części, w której służył refinansowaniu kredytu mieszkaniowego, który zaciągnął Pan 11 maja 2007 r. na zakup działki, na której wybudował Pan ten dom. Pana stanowisko w tej części jest prawidłowe. Ponadto, z informacji przedstawionych przez Pana wynika, że kredyt z 2008 r. został również częściowo zaciągnięty na refinansowanie nakładów własnych poniesionego na zakup działki. Zauważam, że pojęcia kredyt refinansowy i kredyt na refinansowanie nie są tożsame.
Zaciągnięcie kredytu na refinansowanie jest to zdarzenie rozumiane jako operacja pieniężna, polegająca na wykorzystaniu zewnętrznych funduszy pieniężnych w celu zastąpienia środków pierwotnie wydatkowanych na jakiś cel. Pojęcie kredyt refinansowy implikuje konieczność wcześniejszego zaciągnięcia kredytu, aby później możliwym było zaciągnięcie kredytu refinansowego na jego spłatę. Zatem czynność refinansowania zakupu kredytem hipotecznym należy odróżnić od zaciągnięcia kredytu refinansowego. Kredyt refinansowy przeznaczony jest na spłatę wcześniej zaciągniętego kredytu hipotecznego i jest on zabezpieczony na podstawie wartości aktualnie posiadanej nieruchomości.
Natomiast zwrot „refinansowanie” oznacza operację pieniężną polegającą na uzyskaniu zewnętrznych źródeł finansowania w celu zastąpienia środków własnych, które zostały wydatkowane na jakiś cel. W rezultacie, pierwotnie wydatkowane środki pieniężne mogą być niejako „ponownie” wykorzystane na dowolny cel. Środki z kredytu na refinansowanie niejako zastępują środki uprzednio wydatkowane z własnych zasobów.
Z powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że analizowane zaniechanie może mieć zastosowanie w przypadku umorzenia kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na wydatki, o których mowa w art. 21 ust. 25 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych lub w przypadku umorzenia kredytu refinansowego w sytuacji, gdy został on zaciągnięty na refinansowanie (zastąpienie) kredytu mieszkaniowego zaciągniętego na te wydatki. Przepis ten nie odnosi się natomiast do kredytów hipotecznych zaciągniętych na refinansowanie środków własnych poniesionych na cele mieszkaniowe. Tego rodzaju wydatek nie został wymieniony w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem przychód uzyskany przez Pana z tytułu umorzenia kredytu w części, w jakiej został on zaciągnięty na refinansowanie nakładów własnych poniesionych na zakup działki pod budowę domu jednorodzinnego w ogóle nie będzie korzystał z zaniechania poboru podatku dochodowego. Od tej części umorzenia będzie Pan zobowiązany do zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. Zatem Pana stanowisko w tej części jest nieprawidłowe. Skutki podatkowe zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty sądowej od pozwu Opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych podlega - co do zasady - każdy dochód osiągnięty przez osobę fizyczną.
Zgodnie natomiast z definicją dochodu - jest nim nadwyżka przychodów ze źródła nad kosztami jego uzyskania. Pojęciem pierwotnym dla dochodu jest więc pojęcie przychodu. Ten z kolei definiowany jest przez ustawodawcę, czemu dał wyraz w art. 11 ust. 1 ustawy, jako otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Niemniej jednak z definicji tej wywieść można również, że za przychody podatkowe mogą być uznane tylko takie świadczenia, które są określonym przyrostem majątkowym (zarówno zwiększającym aktywa jak i zmniejszającym pasywa) o charakterze definitywnym, nie mające charakteru zwrotnego. Zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.): Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).
Stosownie do art. 98 § 2 cytowanej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego.
Z kolei w myśl art. 98 § 3 tej ustawy: Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie z art. 98 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego: Wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. Jak wynika z powyższych przepisów, koszty procesu mają charakter zwrotu wydatków poniesionych przez powoda.
Zwrot ten nie rodzi więc obowiązku podatkowego w świetle przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o ile kwota zasądzona tytułem zwrotu kosztów postępowania nie przewyższała faktycznie poniesionych przez powoda wydatków. W tym miejscu wyjaśniam, że zgodnie z przepisem art. 95 § 1 i 2 ustawy Kodeks cywilny: Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z właściwości czynności prawnej, można dokonać czynności prawnej przez przedstawiciela. Czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla reprezentowanego.
Na podstawie art. 96 ww. ustawy: Umocowanie do działania w cudzym imieniu może opierać się na ustawie (przedstawicielstwo ustawowe) albo na oświadczeniu reprezentowanego (pełnomocnictwo). Z wniosku wynika, że otrzyma Pan zwrot kosztów zastępstwa procesowego oraz połowę opłaty od pozwu, który nastąpi zgodnie z postanowieniami ugody. Obie ww. kwoty są niższe niż rzeczywiście poniesione przez Pana na odpowiadający im cel. W takim wypadku kwota ta będzie stanowiła jedynie zwrot poniesionych wcześniej wydatków - nie będzie więc dochodem podlegającym opodatkowaniu. Dla celów podatkowych otrzymana kwota tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego i opłat od pozwu będzie obojętna podatkowo.
W konsekwencji zwrot tych kosztów poniesionych przez Pana nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Pana stanowisko w tym zakresie również jest prawidłowe.
Dodatkowe informacje
Informacja o zakresie rozstrzygnięcia Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego, które Pan przedstawił, i stanu prawnego, który obowiązuje w dniu wydania interpretacji. Procedura wydawania indywidualnych interpretacji przepisów prawa podatkowego nie podlega regułom przewidzianym dla postępowania podatkowego czy kontrolnego. Przy wydawaniu interpretacji indywidualnych w trybie art. 14b ustawy Ordynacja podatkowa, opieram się wyłącznie na opisie stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego podanym we wniosku - nie prowadzę postępowania dowodowego. Przy wydawaniu niniejszej interpretacji dokonałem więc wyłącznie analizy okoliczności podanych we wniosku.
Rolą postępowania w sprawie wydania indywidualnej interpretacji przepisów podatkowych nie jest bowiem ustalanie, czy przedstawione we wniosku stan faktyczny/zdarzenie przyszłe jest zgodny ze stanem rzeczywistym. Ustalenie stanu rzeczywistego stanowi domenę ewentualnego postępowania podatkowego. To na podatniku ciąży obowiązek udowodnienia w toku tego postępowania okoliczności faktycznych, z których wywodzi on dla siebie korzystne skutki prawne. Jeżeli zatem przedstawiony we wniosku opis zdarzenia różnić się będzie od występującego w rzeczywistości, wówczas wydana interpretacja nie będzie Pana chroniła w zakresie rzeczywiście zaistniałego zdarzenia.
Pouczenie o funkcji ochronnej interpretacji
Funkcję ochronną interpretacji indywidualnych określają przepisy art. 14k-14nb ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 622 ze zm.). Interpretacja będzie mogła pełnić funkcję ochronną, jeśli: Pana sytuacja będzie zgodna (tożsama) z opisem stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego i zastosuje się Pan do interpretacji.
Zgodnie z art. 14na § 1 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n Ordynacji podatkowej nie stosuje się, jeśli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej jest elementem czynności, które są przedmiotem decyzji wydanej: 1) z zastosowaniem art. 119a, 2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, 3) z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Zgodnie z art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej: Przepisów art. 14k-14n nie stosuje się, jeżeli korzyść podatkowa, stwierdzona w decyzjach wymienionych w § 1, jest skutkiem zastosowania się do utrwalonej praktyki interpretacyjnej, interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych.
Pouczenie o prawie do wniesienia skargi na interpretację
Ma Pan prawo do zaskarżenia tej interpretacji indywidualnej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w (…), (…). Zasady zaskarżania interpretacji indywidualnych reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t. j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej jako „PPSA”. Skargę do Sądu wnosi się za pośrednictwem Dyrektora KIS (art. 54 § 1 PPSA). Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia interpretacji indywidualnej (art. 53 § 1 PPSA): w formie papierowej, w dwóch egzemplarzach (oryginał i odpis) na adres: Krajowa Informacja Skarbowa, ul. Warszawska 5, 43-300 Bielsko-Biała (art.
47 § 1 PPSA) albo w formie dokumentu elektronicznego, w jednym egzemplarzu (bez odpisu), na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Krajowej Informacji Skarbowej na platformie ePUAP: /KIS/SkrytkaESP (art. 47 § 3 i art. 54 § 1a PPSA). Skarga na interpretację indywidualną może opierać się wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 57a PPSA). Podstawa prawna dla wydania interpretacji Podstawą prawną dla wydania tej interpretacji jest art. 13 § 2a oraz art. 14b § 1 ustawy Ordynacja podatkowa.