INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 2012 r. poz. 749 z późn. zm.) oraz § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 z późn. zm.) − Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, działający w imieniu Ministra Finansów, stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy, przedstawione we wniosku z 14 sierpnia 2013 r. (data wpływu do tut.
Biura – 10 września 2013 r.), o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody sądowej - jest nieprawidłowe. UZASADNIENIE W dniu 10 września 2013 r. do tut. Biura wpłynął ww. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania odszkodowania wypłaconego na podstawie ugody sądowej.
W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: W związku z rozwiązaniem w dniu 07 kwietnia 2011 r. stosunku pracy bez wypowiedzenia, Wnioskodawca wystąpił z powództwem o przywrócenie do pracy i zasądzenie od pracodawcy wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w granicach do trzech miesięcy z ustawowymi odsetkami. Sprawę zarejestrowano w Sądzie Rejonowym. W trakcie procesu Wnioskodawca przechodził rekonwalescencję po przebytym ataku serca. W toku sprawy wykazano, że pracodawca rozwiązał stosunek pracy bezpodstawnie, jednak z uwagi na przedłużający się proces sądowy i powiększanie się szkody po stronie powoda, strony zdecydowały się zawrzeć ugodę.
Na rozprawie w dniu 23 lipca 2013 r. Wnioskodawca i jego dotychczasowy pracodawca zawarli ugodę sądową.
Według postanowień przedmiotowej ugody strony ustaliły, że: Umowa o pracę zawarta między powodem, a stroną pozwaną została rozwiązana w dniu 27 kwietnia 2011 r. w drodze porozumienia stron - art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy; Strona pozwana zobowiązuje się wystawić powodowi świadectwo pracy zgodnie z zawartą ugodą w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się ugody; Strona pozwana zobowiązuje się wypłacić powodowi kwotę brutto 12.015,23 zł tytułem równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia powoda oraz kwotę 25.000,00 zł tytułem odszkodowania i wszelkich innych roszczeń powstałych do dnia 23 lipca 2013 r., płatne w terminie 2 dni od dnia uprawomocnienia się ugody na rachunek bankowy powoda; Powód wskazuje, że warunki powyższej ugody stanowią zaspokojenie wszystkich jego roszczeń w stosunku do strony pozwanej i zrzeka się dalszych roszczeń; Powód wyraża zgodę na ugodę powyższej treści; Koszty między sobą strony wzajemnie znoszą; Wobec zawarcia ugody wnoszą o umorzenie postępowania.
W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy uzgodnione w ugodzie sądowej kwoty tytułem odszkodowania odpowiadającego trzymiesięcznemu wynagrodzeniu oraz pozostałe odszkodowanie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, czy też podlegają zwolnieniu na podstawie art. 21 ust. 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? A jeśli podlegają, to czy w tym wypadku pracodawca jest obowiązany potrącić ten podatek, czy też jedynie poinformować o tym pracownika? Wnioskodawca wskazał, że pracodawca twierdzi, iż wszystkie kwoty objęte ugodą podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych i jest zobowiązany do potrącenia podatku dochodowego.
Jednak zgodnie z przepisem art. 21 ust. 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe. W przedmiotowej sprawie podstawę ustalenia odszkodowania stanowią przepisy Kodeksu pracy, a nadto wysokość odszkodowania ustalono w ugodzie sądowej.
Wobec tego zdaniem Wnioskodawcy, zgodnie z przywołanym przepisem art. 21 ust. 3 lit. g) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, uzgodnione w ugodzie sądowej odszkodowanie powinno być zwolnione od podatku dochodowego. Na tle przedstawionego stanu faktycznego stwierdzam, co następuje: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
Zgodnie z treścią art. 11 ust. 1 ww. ustawy przychodami, z zastrzeżeniem art. 14 - 15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych.
Użyty powyżej zwrot „w szczególności” oznacza, że wymienione kategorie przychodów zostały wskazane jedynie przykładowo. Przychodem ze stosunku pracy i stosunków pokrewnych są więc wszelkiego rodzaju wypłaty i świadczenia skutkujące u podatnika powstaniem przysporzenia majątkowego, mające swoje źródło w łączącym pracownika z pracodawcą stosunku pracy lub stosunku pokrewnym. Natomiast kwestie dotyczące stosunku pracy, w tym wypłaty odszkodowań z tytułu rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia reguluje ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Stosownie do postanowień art. 56 § 1 ww. ustawy, pracownikowi, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę w tym trybie, przysługuje roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowanie. O przywróceniu do pracy lub odszkodowaniu orzeka sąd pracy. Jak stanowi art. 58 ww. ustawy, odszkodowanie, o którym mowa w art. 56, przysługuje w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia. Jeżeli rozwiązano umowę o pracę, zawartą na czas określony albo na czas wykonania określonej pracy, odszkodowanie przysługuje w wysokości wynagrodzenia za czas, do którego umowa miała trwać, nie więcej jednak niż za 3 miesiące.
Stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania lub zadośćuczynienia, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem: określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód innych niż ugody sądowe.
Ustawodawca wyłączył z opodatkowania te odszkodowania, których wysokość lub zasady wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw, z wyjątkiem wymienionych w lit. a)-g) tego przepisu, tj. między innymi odszkodowań wypłacanych na podstawie zawartych ugód i umów innych niż ugody sądowe. Należy zaznaczyć, że zwolnieniem określonym w art. 21 ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy objęte są tylko odszkodowania (zadośćuczynienia), których wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw.
Ponadto, w świetle art. 21 ust. 1 pkt 3b ww. ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania lub inne zadośćuczynienia otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań lub zadośćuczynień: otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Jeżeli wysokość lub zasady ustalania odszkodowania nie wynikają wprost z odrębnych ustaw lub aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych odrębnych ustaw, a podstawą ich otrzymania jest wyrok lub ugoda sądowa, wówczas odszkodowanie takie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych, z wyjątkiem odszkodowań wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3b lit. a) i b) ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podstawowym warunkiem zwolnienia świadczenia od opodatkowania na podstawie przytoczonego przepisu jest jego odszkodowawczy charakter.
Ww. przepis zwalnia od podatku jedynie takie odszkodowania (rekompensaty), które nie stanowią ekonomicznego przysporzenia ponad stan majątkowy będący w posiadaniu podatnika przed ich wypłatą. Odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającego na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszystkiego rodzaju dobrach przez prawo chronionych. Chodzi zarówno o uszczerbek majątkowy jak i niemajątkowy.
W praktyce szkoda może obejmować stratę polegającą na ubytku w majątku – wskutek doznania tej straty poszkodowany staje się uboższy niż był dotychczas lub może dotyczyć utraconych korzyści, jakich poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby mu szkody nie wyrządzono – wówczas poszkodowany nie staje się bogatszy, jakkolwiek mógł liczyć na wzbogacenie się. Na podstawie ww. przepisu (art. 21 ust. 1 pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych) opodatkowaniu podatkiem dochodowym – jako wyłączone ze zwolnienia – podlega odszkodowanie otrzymane (na podstawie wyroku lub ugody sądowej) z tytułu utraconych korzyści, które podatnik mógł otrzymać gdyby mu szkody nie wyrządzono.
Opodatkowanie to wynika stąd, iż gdyby podatnik osiągnął spodziewane korzyści, to korzyści te podlegałyby opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w związku z rozwiązaniem w dniu 07 kwietnia 2011 r. stosunku pracy bez wypowiedzenia, Wnioskodawca wystąpił z powództwem o przywrócenie do pracy i zasądzenie od pracodawcy wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy w granicach do trzech miesięcy z ustawowymi odsetkami. W toku sprawy wykazano, że pracodawca rozwiązał stosunek pracy bezpodstawnie, jednak z uwagi na przedłużający się proces sądowy i powiększanie się szkody po stronie powoda, strony zdecydowały się zawrzeć ugodę.
Według postanowień przedmiotowej ugody strony ustaliły, że umowa o pracę zawarta między powodem, a stroną pozwaną została rozwiązana 27 kwietnia 2011 r. w drodze porozumienia stron - art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Strona pozwana zobowiązała się wypłacić powodowi kwotę brutto 12.015,23 zł tytułem równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia powoda oraz kwotę 25.000,00 zł tytułem odszkodowania i wszelkich innych roszczeń powstałych do 23 lipca 2013 r. płatne w terminie 2 dni od dnia uprawomocnienia się ugody na rachunek bankowy powoda. Wnioskodawca wskazał, że warunki powyższej ugody stanowią zaspokojenie wszystkich jego roszczeń w stosunku do strony pozwanej i zrzeka się dalszych roszczeń.
W świetle przedstawionego stanu faktycznego, Organ podatkowy zauważa, że w wyniku ugody sądowej zawartej pomiędzy Wnioskodawcą a byłym pracodawcą doszło do zmiany sposobu rozwiązania umowy o pracę, tj. w efekcie rozwiązanie umowy o pracę nastąpiło za porozumieniem stron z dniem 27 kwietnia 2011 r. Jednocześnie strony ugody uzgodniły, że pracodawca zobowiązuje się wypłacić Wnioskodawcy określoną kwotę tytułem równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia oraz kwotę tytułem odszkodowania. Przepisy Kodeksu pracy nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji rozwiązania umowy za porozumieniem stron.
A do takiego sposobu rozwiązania umowy o pracę w przedstawionym stanie faktycznym w efekcie doszło. Konsekwencją powyższego jest brak możliwości sprecyzowania na gruncie powołanych wyżej przepisów Kodeksu pracy podstawy prawnej ustalenia wysokości odszkodowania a tym samym stwierdzenia, iż zasady czy też wysokość wskazanego odszkodowania zostały ustalone na podstawie przepisów stosownych ustaw czy też aktów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, do których to przepisów odsyła powołany powyżej art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wobec tego zawarta między Wnioskodawcą a pracodawcą ugoda stanowi ugodę w rozumieniu art. 917 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). Zgodnie z art. 917 powołanej powyżej ustawy, strony zawierające ugodę, czynią sobie wzajemne ustępstwa w zakresie istniejącego między nimi stosunku prawnego w tym celu, aby uchylić niepewność co do roszczeń wynikających z tego stosunku lub zapewnić ich wykonanie albo uchylić spór istniejący lub mogący powstać. Powołana definicja ugody pozwala wyróżnić elementy konstrukcyjne tej instytucji.
Po pierwsze, zauważyć należy, że ugoda może być zawarta wyłącznie w sytuacji, gdy między stronami stosunku prawnego istnieje niepewność albo spór, co do roszczeń wynikających z tego stosunku. Po drugie, celem zawarcia ugody jest uchylenie tej niepewności lub sporu. Wreszcie po trzecie, strony dążą do osiągnięcia celu przez wzajemne ustępstwa. Tak więc nieodłącznym elementem ugody są wzajemne ustępstwa stron. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że z ustępstwem mamy do czynienia, gdy ktoś rezygnuje z jakiegoś warunku, wymagania, zmniejsza swoje żądania czy też odstępuje od nich.
Ustępstwa mogą polegać m.in. na zrzeczeniu się uprawnień czy też zarzutów, zaciąganiu zobowiązań, obniżeniu świadczenia itp. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się szczególną przyczynę prawną ugody. Oznacza to, że ugoda nie tworzy nowego stosunku prawnego, a jedynie odnosi się do istniejącego stosunku prawnego (w omawianym stanie faktycznym stosunku pracy) stanowiącego podstawę powództwa, a tym samym podstawę zawarcia ugody.
W świetle powołanych powyżej przepisów należy zatem stwierdzić, że otrzymana przez Wnioskodawcę − na mocy ugody sądowej − kwota 12.015,23 zł tytułem równowartości trzymiesięcznego wynagrodzenia nie jest odszkodowaniem, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów Kodeksu pracy. Jak bowiem wskazano powyżej przepisy Kodeksu pracy nie przewidują wypłaty odszkodowania w sytuacji rozwiązania umowy za porozumieniem stron. W związku z powyższym należy uznać, iż wypłacona ww. kwota nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zatem wypłacona na rzecz Wnioskodawcy wskazana powyżej kwota nie korzysta ze zwolnienia od podatku dochodowego od osób fizycznych na mocy powołanego powyżej przepisu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Z wniosku wynika, że pracodawca zobowiązał się do wypłacenia Wnioskodawcy kwoty w wysokości 25.000,00 zł tytułem odszkodowania i wszelkich innych roszczeń powstałych do 23 lipca 2013 r. Zatem kwota powyższego odszkodowania również wynika z ustaleń zawartych między stronami ugody, jej wysokość uwzględnia interesy obu stron wynikające z łączącego strony stosunku pracy oraz ma stanowić zaspokojenie wszelkich innych roszczeń Wnioskodawcy.
Tym samym nie można uznać, że podstawę wypłaty ww. odszkodowania stanowią przepisy Kodeksu pracy. Sam Wnioskodawca wskazał, że wysokość odszkodowania ustalono w ugodzie sądowej. W związku z powyższymi ustaleniami ww. kwota również nie stanowi odszkodowania, którego wysokość lub zasady ustalania wynikają z przepisów odrębnych ustaw, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Tym samym nie może być zwolniona z opodatkowania na podstawie powołanego powyżej przepisu.
Jak wyżej wykazano wypłacone Wnioskodawcy kwoty, wynikające z ustaleń zawartych między stronami ugody, mają rekompensować Wnioskodawcy utracone przez niego, w wyniku rozwiązania umowy o pracę, spodziewane korzyści w postaci wynagrodzenia za pracę. Co prawda Wnioskodawca wskazał, że w toku sprawy wykazano, iż pracodawca rozwiązał stosunek pracy bezpodstawnie. Jednakże efektem zawartej ugody sądowej było rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron (czyli za zgodą Wnioskodawcy). Odszkodowanie to ma więc tak naprawdę zrekompensować zarobek jaki Wnioskodawca mógłby otrzymać, gdyby do rozwiązania umowy − za porozumieniem stron − nie doszło.
Zastosowanie do ww. świadczeń mógłby mieć przepis art. 21 ust. 1 pkt 3b tej ustawy, jednakże zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3b lit b) ww. ustawy, zwolnienie w nim uregulowane nie ma zastosowania do odszkodowań dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. A jak wyżej wykazano, właśnie tego typu odszkodowanie Wnioskodawca otrzymał. Wynikające z ugody kwoty winny być zakwalifikowane do przychodu ze stosunku pracy, wypłata tych świadczeń miała bowiem swe źródło w uprzednio łączącym Wnioskodawcę z pracodawcą stosunkiem pracy. Gdyby tego stosunku nie było – Wnioskodawca nie miałby podstaw występować z roszczeniem przeciwko pracodawcy.
Tym samym wypłacone świadczenia na podstawie ugody sądowej, zawartej z byłym pracodawcą stanowi dla Wnioskodawcy przychód ze stosunku pracy podlegający opodatkowaniu. Zatem, pracodawca dokonujący wypłaty tego rodzaju przychodów jako płatnik jest obowiązany do poboru zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i przekazania jej na rachunek właściwego urzędu skarbowego, oraz wystawić za 2013 r. informację PIT-11, natomiast Wnioskodawca ww. kwotę opodatkować w zeznaniu podatkowym za 2013 r. łącznie z pozostałymi dochodami osiągniętymi w 2013 r. W świetle powyższego stanowisko Wnioskodawcy należało uznać za nieprawidłowe.
Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, ul. Prymasa S. Wyszyńskiego 2, 44-100 Gliwice, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art.
52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art.
54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.