INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 5 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.), Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 17 stycznia 2012r. (data wpływu 18 stycznia 2012r.), uzupełnionym pismem z dnia 30 kwietnia 2012r.
(data wpływu 4 maja 2012r.) oraz pismem z dnia 7 maja 2012r., o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku wystawienia faktury VAT na odsetki i prowizje z tytułu udzielania pożyczek – jest nieprawidłowe. UZASADNIENIE W dniu 18 stycznia 2012r. wpłynął do tut. organu ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie obowiązku wystawienia faktury VAT na odsetki i prowizje z tytułu udzielania pożyczek. Wniosek został uzupełniony pismem z dnia 30 kwietnia 2012r.
(data wpływu 4 maja 2012r.) będącym odpowiedzią na wezwanie tut. organu z dnia 13 kwietnia 2012r. znak IBPP1/443-70/12/AW, IBPP1/443-71/12/AW oraz pismem z dnia 7 maja 2012r. W przedmiotowym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe: Wnioskodawca jest Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej (bez udziału banku). Usługi te są ujęte w PKD pod numerem 64.19.Z „Pozostałe pośrednictwo pieniężne”.
W uzupełnieniu wniosku podano ponadto, że: Wnioskodawca jest czynnym zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług od dnia 13 grudnia 2011r. z tytułu usług – pozostałe pośrednictwo pieniężne 90% i usług w zakresie informacji i działalność wspomagająca usługi finansowe 10%. Wnioskodawca prowadzi działalność z tytułu udzielania pożyczek, jak również doradztwa biznesowego w zakresie windykacji. Usługi świadczone przez Wnioskodawcę należą do pozostałych usług pośrednictwa finansowego, które są zawarte w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako usługi udzielania pożyczek. Udzielanie pożyczek przez firmę Wnioskodawcy następuje w oparciu o spisanie umowy pożyczki.
W umowie tej są zawarte następujące ustalenia: wypłata pożyczki i potrącenie prowizji następuje w dniu podpisania umowy i jest realizowane w sposób następujący: kwota pożyczki 1.500 zł, prowizja 300 zł, wypłata dla pożyczkobiorcy 1.200 zł; spłata pożyczki następuje zgodnie z załączonym harmonogramem spłat, tj. termin płatności 15 maja 2012r. kwota 390 zł (375 zł rata kapitałowa + 15 zł odsetki). W związku z powyższym zadano następujące pytanie: Czy istnieje obowiązek wystawienia faktury VAT na odsetki i prowizje z tytułu udzielania pożyczek? Zdaniem Wnioskodawcy, przede wszystkim usługi te są objęte zwolnieniem zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT.
W myśl art. 106 ust. 1 i ust. 4 ww. ustawy, podatnicy, o których mowa w art. 15 nie mają obowiązku wystawiania faktur VAT osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej. Jednakże na żądanie tych osób są obowiązani do wystawienia. Zdaniem Wnioskodawcy, wystarczającym dokumentem będzie umowa. Dokument ten będzie miał nadany numer, określony zostanie usługodawca i usługobiorca oraz w odpowiednim paragrafie zostanie przedstawiony harmonogram spłaty pożyczki. Harmonogram ten będzie obejmował: nr raty kapitałowej, prowizji i odsetek, termin realizacji (spłaty), kwota. Ilość rat będzie zależna od okresu, na jaki zostanie podpisana umowa.
Dlatego Wnioskodawca uważa, że nie będzie konieczne wystawienie odrębnej faktury, gdyż zgodnie z par. 17 pkt 2 rozporządzenia M.F. z dnia 28 marca 2011r., dokument ten będzie spełniał wymogi do uznania go za „Fakturę VAT”. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznano za nieprawidłowe. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011r. Nr 177, poz. 1054), zwanej dalej ustawą o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Według art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…). Co do zasady, stosownie do art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, stawka podatku wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Zgodnie z art. 146a pkt 1 ustawy o VAT w okresie od dnia 1 stycznia 2011r. do dnia 31 grudnia 2013r., z zastrzeżeniem art. 146f stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.
Jednakże zarówno w treści wskazanej ustawy, jak i w przepisach wykonawczych do niej, ustawodawca przewidział opodatkowanie niektórych czynności stawkami obniżonymi podatku VAT lub zwolnienie od podatku. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Jednocześnie, stosownie do art. 43 ust. 15 ustawy o VAT, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 oraz w ust. 13, nie mają zastosowania do: czynności ściągania długów, w tym factoringu; usług doradztwa; usług w zakresie leasingu.
Stosownie do art. 43 ust. 13 ustawy o VAT, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41. W myśl art. 43 ust. 14 ww. ustawy, przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41. Jak wynika z cytowanego wcześniej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, dla uznania, iż dostawa towaru lub świadczenie usługi podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bezwzględnym warunkiem jest „odpłatność” za daną czynność.
Pod pojęciem odpłatności rozumieć należy prawo podmiotu dokonującego dostawy towarów lub świadczącego usługę, do żądania od nabywcy towaru, czy odbiorcy usługi zapłaty. W konsekwencji, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług będzie podlegała tylko ta dostawa lub świadczenie usług, w przypadku których istnieje konsument, tj. odbiorca świadczenia odnoszący z niego choćby potencjalną korzyść. W świetle powyższego, czynność udzielenia pożyczki spełnia definicję usług zawartą w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, można bowiem zidentyfikować beneficjenta świadczenia, którym będzie pożyczkobiorca, mogący korzystać z kapitału udostępnionego przez pożyczkodawcę.
W związku z udzieloną pożyczką pobierane jest wynagrodzenie – w postaci prowizji, odsetek ustawowych, czy innych opłat z tytułu udostępnionego kapitału. Opłaty te pobierane przez pożyczkodawcę są ściśle związane z uzyskaniem korzyści przez pożyczkobiorcę. Zaznaczyć należy, iż skoro czynność udzielenia pożyczki jest na gruncie ustawy o VAT, uznana za świadczenie usług podlegające tej ustawie, zatem wszelkie opłaty związane z zawartą umową pożyczki podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Mając na uwadze art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT należy stwierdzić, że usługi udzielania pożyczek korzystają ze zwolnienia z podatku VAT.
Odnosząc się natomiast do wątpliwości Wnioskodawcy w zakresie istnienia obowiązku wystawienia faktury VAT na odsetki i prowizje z tytułu udzielania pożyczek należy stwierdzić, że zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy o VAT, podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy z zastrzeżeniem ust. 1a, 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. W myśl art. 106 ust. 4 ustawy, podatnicy nie mają obowiązku wystawiania faktur osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej.
Jednakże na żądanie tych osób podatnicy są obowiązani do wystawienia faktury. Szczegółowe zasady dotyczące wystawiania faktur uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 28 marca 2011r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 68, poz. 360). Stosownie do zapisu § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, zarejestrowani podatnicy jako podatnicy VAT czynni, posiadający numer identyfikacji podatkowej, wystawiają faktury oznaczone wyrazami „FAKTURA VAT”.
Faktura stwierdzająca dokonanie sprzedaży powinna zawierać co najmniej elementy wymienione w § 5 ust. 1 powołanego rozporządzenia. Jak wynika z § 9 ust. 1 rozporządzenia, fakturę wystawia się nie później niż siódmego dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, z zastrzeżeniem § 10-12. Jeżeli przed wydaniem towaru lub wykonaniem usługi otrzymano część lub całość należności, w szczególności: przedpłatę, zaliczkę, zadatek, ratę, fakturę wystawia się nie później niż siódmego dnia od dnia, w którym otrzymano część lub całość należności od nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 (§ 10 ust. 1).
Jednym z podstawowych obowiązków podatników podatku od towarów i usług jest prawidłowe, rzetelne i terminowe dokumentowanie sprzedaży. Powołane wyżej przepisy wskazują, iż faktura VAT jest podstawowym dokumentem, jaki, nie później niż siódmego dnia od dnia wydania towaru lub wykonania usługi, obowiązany jest wystawić zarejestrowany i czynny podatnik podatku od towarów i usług. Natomiast w rozporządzeniu tym, uznano za szczególny rodzaj faktury także inne dokumenty, które spełniają określone w nim warunki.
I tak, zgodnie z § 17 pkt 2 ww. rozporządzenia, za fakturę uznaje się również dokumenty dotyczące usług pośrednictwa finansowego zwolnionych od podatku, jeżeli zawierają co najmniej następujące dane: określenie usługodawcy i usługobiorcy, numer kolejny i datę ich wystawienia, nazwę usługi, kwotę, której dotyczy dokument. Z przedstawionego zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca jest Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością. Prowadzi działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej (bez udziału banku). Usługi te są ujęte w PKD pod numerem 64.19.Z „Pozostałe pośrednictwo pieniężne”.
Wnioskodawca podał, że usługi świadczone przez niego należą do pozostałych usług pośrednictwa finansowego, które są zawarte w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy jako usługi udzielania pożyczek. Ponadto umowa, jako dokument, będzie miała: nadany numer, określony zostanie usługodawca i usługobiorca oraz w odpowiednim paragrafie zostanie przedstawiony harmonogram spłaty pożyczki, który będzie obejmował: nr raty kapitałowej, prowizji i odsetek, termin realizacji (spłaty), kwotę. Wątpliwości Wnioskodawcy dotyczą ustalenia, czy przedstawiona przez niego umowa spełnia warunki do uznania jej za fakturę VAT na podstawie § 17 ust. 2 rozporządzenia.
Zgodnie z cytowanym § 17 pkt 2 rozporządzenia, za fakturę uznaje się również dokumenty dotyczące usług pośrednictwa finansowego zwolnionych od podatku, jeżeli zawierają co najmniej następujące dane: określenie usługodawcy i usługobiorcy, numer kolejny i datę ich wystawienia, nazwę usługi, kwotę, której dotyczy dokument. Powyższy przepis rozporządzenia stawia na równi z fakturą VAT, taki dokument dotyczący usług pośrednictwa finansowego, który spełnia ściśle określone kryteria. Ustawodawca dopuszcza możliwość zastąpienia faktur VAT wyłącznie w przypadku, gdy spełnione zostały wszelkie przesłanki, wymienione w tej regulacji.
Abstrahując w tym momencie od przesłanek o charakterze formalnym, wymienionych w punktach a-d oraz potwierdzając spełnienie przesłanki o zwolnieniu usług, tak jak to ma miejsce przedmiotowej sprawie, tut. Organ pragnie się skupić na przesłance dotyczącej rodzaju usług, wobec których możliwe jest udokumentowanie usługi, w inny sposób aniżeli fakturą VAT. Ustawodawca przewidział szczególny sposób dokumentowania, stanowiąc przy tym pewne odstępstwo od powszechnej zasady dokumentowania czynności fakturą VAT, ale jedynie w odniesieniu do usług pośrednictwa finansowego (zwolnionego od podatku).
Wnioskodawca we wniosku wskazał natomiast, że świadczy usługi w zakresie udzielania pożyczek osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej (bez udziału banku), zatem nie świadczy usług pośrednictwa finansowego. Ponadto Wnioskodawca wskazał w opisie sprawy, że świadczone usługi są zawarte w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT jako usługi udzielania pożyczek. W tym miejscu, zdaniem organu podatkowego w celu zdefiniowania jakie czynności należy rozumieć pod pojęciem usług pośrednictwa finansowego, o których mowa w ww. przepisie, należy oprzeć się na wykładni językowej, wspieranej przy tym orzecznictwem TSUE.
Zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, wersja internetowa), przez pośrednictwo należy rozumieć działalność osoby trzeciej, mającą na celu porozumienie się między stronami lub załatwienie jakichś spraw dotyczących obu stron; występowanie w roli łącznika lub rozjemcy. Równorzędnie, przez pośrednictwo rozumie się załatwianie dla zarobku różnego rodzaju transakcji handlowych między dwiema stronami, pośredniczenie w zawieraniu takich transakcji. W tym zakresie stwierdzić należy, że wykonywane przez podmiot wszelkie czynności zmierzające do zawarcia między dwiema różnymi stronami transakcji handlowych można uznać za pośrednictwo.
Z kolei z doktrynalnego punktu widzenia cechą charakterystyczną pośrednictwa odróżniającą ten stosunek od innych umów jest fakt, iż bezpośrednią przyczyną zawarcia bezpośrednio lub pośrednio umowy są działania pośrednika. Innymi słowy przez umowę o pośrednictwo należałoby rozumieć taki stosunek prawny istniejący pomiędzy dwiema osobami, z których jedna (pośrednik) otrzymuje zlecenie od drugiej, aby doprowadzić do wymiany gospodarczej świadczeń z osobą trzecią, przy czym znalezienie kontrahenta ma stanowić bezpośredni i decydujący rezultat starań pośrednika.
Bezpośrednim celem aktywności pośrednika jest wywołanie skutku prawnego, polegającego na wprowadzeniu zleceniodawcy (podmiotu zastępowanego) w stosunek umowny z osobą trzecią.
W celu rozstrzygnięcia co w świetle ww. przepisów prawa podatkowego należy rozumieć pod pojęciem „pośrednictwa” warto odnieść się do wyroku w sprawie sygn. C-453/05, gdzie TSUE stwierdził, że „pośrednictwo stanowi działalność polegającą na pośredniczeniu, która może obejmować między innymi wskazywanie stronie danej umowy okazji do zawarcia takiej umowy, przy czym celem takiej działalności jest uczynienie wszystkiego, co niezbędne, aby dwie strony zawarły umowę, a sam pośrednik nie ma żadnego interesu w zakresie treści umowy.” Konfrontując powyższe ustalenia z przedstawionym we wniosku zdarzeniem przyszłym, należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie, kiedy to Wnioskodawca udziela pożyczek (bez udziału banku), bez wątpienia nie mamy do czynienia z pośrednictwem w udzieleniu pożyczki, lecz samą usługą udzielenia pożyczki, gdzie Wnioskodawca występuje wprost w roli pożyczkodawcy, a nie podmiotu pośredniczącego, kojarzącego dwie strony transakcji.
Nie została zatem spełniona podstawowa przesłanka wymieniona w ww. § 17 pkt 2 cyt. rozporządzenia, uprawniająca do zrównania zawartej umowy pożyczki z fakturą VAT. W związku z powyższym, skoro Wnioskodawca udziela pożyczek osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej (bez udziału banku), nie ma obowiązku wystawiania faktur tym osobom fizycznym nieprowadzącym działalności gospodarczej, a jedynie na żądanie tych osób jest obowiązany do wystawiania faktur.
Tym samym stanowisko Wnioskodawcy, że nie będzie konieczne wystawienie odrębnej faktury, gdyż zgodnie z par. 17 pkt 2 rozporządzenia M.F. z dnia 28 marca 2011r., dokument ten będzie spełniał wymogi uznania go za „Fakturę VAT”, należało uznać za nieprawidłowe. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Niniejsza interpretacja indywidualna traci ważność w przypadku zmiany któregokolwiek z elementów przedstawionego zdarzenia przyszłego, bądź zmiany stanu prawnego. Ponadto tut. organ informuje, że w pozostałym zakresie objętym wnioskiem, zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie.
Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Zgodnie z przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.
U. Nr 163, poz. 1016) skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Katowicach, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Bielsku-Białej, ul. Traugutta 2a, 43-300 Bielsko-Biała.