INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) oraz § 2 i § 6 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.
U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Poznaniu działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 14 lutego 2011 r. (data wpływu 18 lutego 2011 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania sumy pieniężnej przyznanej i wypłaconej przez sąd za przewlekłość postępowania przygotowawczego – jest nieprawidłowe.
UZASADNIENIE W dniu 18 lutego 2011 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania sumy pieniężnej przyznanej i wypłaconej przez sąd za przewlekłość postępowania przygotowawczego. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny. W grudniu 2007 r. Wnioskodawca zawiadomił Policję o popełnionym na jego szkodę przestępstwie z art. 278 § 1 kk. W sprawie tej wszczęte zostało dochodzenie nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową.
Postanowieniem z dnia 15 lutego 2008 r. dochodzenie to zostało umorzone, a zażalenie na to postanowienie wniesione przez Zainteresowanego pozostawało nierozpoznane aż do 20 lipca 2009 r., w którym to dniu Prokuratura Rejonowa przychylając się do zażalenia Wnioskodawcy, podjęła na nowo umorzone dochodzenie. Następnie postanowieniem z dnia 2 września 2009 r. dochodzenie to zostało ponownie umorzone. Również na to postanowienie Zainteresowany złożył zażalenie, a Sąd Rejonowy, postanowieniem z dnia 3 grudnia 2009 r. uwzględnił zażalenie Wnioskodawcy i uchylił zaskarżone postanowienie, nakazując dalsze prowadzenia dochodzenia.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd jednocześnie podkreślił, że dotychczasowy przewlekły sposób prowadzenia dochodzenia uniemożliwił wykrycie sprawcy przestępstwa. W dniu 17 grudnia 2009 r. Zainteresowany złożył skargę na przewlekłość postępowania przygotowawczego.
Postanowieniem z dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy na podstawie art. 12 ust. 2, art. 12 ust. 4 i art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania przygotowawczego bez uzasadnionej zwłoki oraz przyznał Wnioskodawcy od Skarbu Państwa kwotę 2000 (dwa tysiące) zł. Kwota ta była zgodna z żądaniem Zainteresowanego we wniesionej skardze.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że bezpośredni wpływ na długotrwałość postępowania przygotowawczego miały ograny postępowania przygotowawczego i związana ona była z brakiem podejmowania przez te organy odpowiednich czynności i w odpowiednim czasie. Ponadto Sąd Okręgowy wskazał, że przyznana Wnioskodawcy kwota w pełni rekompensuje jego negatywne doznania związane ze stwierdzoną przewlekłością postępowania. W lutym 2010 r. Prokuratura Okręgowa, za pośrednictwem poczty wypłaciła Zainteresowanemu kwotę 2000 zł z adnotacją na przekazie pocztowym "odszkodowanie za przewlekłość postępowania".
Następnie w październiku 2010 r. Prokuratura Okręgowa przesłała Wnioskodawcy druk oświadczenia podatkowego, celem jego wypełnienia w związku z koniecznością wystawienia informacji PIT 8-C. Z uwagi na to, że Prokuratura nie wskazała podstawy prawnej ani faktycznej, na mocy której domagała się wypełnienia druku oświadczenia podatkowego, Zainteresowany zwrócił się o podanie takiej podstawy. W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa podała jako podstawę prawną art. 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Wnioskodawca zakwestionował tę podstawę prawną i w dalszej korespondencji wskazał, że w jego ocenie z dyspozycji art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b tejże ustawy wynika, że wypłacona na Jego rzecz kwota jest wolna od podatku dochodowego. W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa nadesłała Zainteresowanemu tekst Interpretacji Indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygnatura IPPB2/415-574/10-4/MC, wskazując, że wprost z tej interpretacji indywidualnej wynika, że odszkodowanie które Wnioskodawca otrzymał w niniejszej sprawie podlega opodatkowaniu.
Zainteresowany ponownie zakwestionował stanowisko Prokuratury Okręgowej wskazując, że interpretacja indywidualna dotycząca innej sprawy i innej osoby nie może stanowić wystarczającej podstawy prawnej w sprawie wypłaconej Mu kwoty odszkodowania, tym bardziej, że przedstawiony w interpretacji indywidualnej stan faktyczny dotyczył zdarzenia innego rodzaju, a mianowicie odszkodowania wypłaconego za przewlekłość postępowania sądowego, podczas gdy sprawa Wnioskodawcy związana była ze stwierdzoną przewlekłością postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez prokuratora.
W odpowiedzi Prokuratura Okręgowa nadesłała Zainteresowanemu wypełnioną informację PIT-8C ze wskazaniem rodzaju dochodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych „odszkodowanie za przewlekłość postępowania przygotowawczego". W związku z powyższym zadano następujące pytanie.
Czy wypłacona Wnioskodawcy kwota 2000 zł na mocy prawomocnego orzeczenia sądu z tytułu stwierdzonej przewlekłości postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez prokuratura, w sprawie, w której Zainteresowany występował w charakterze pokrzywdzonego, a sprawca przestępstwa nie został wykryty, przy czym bezpośredni wpływ na długotrwałość postępowania przygotowawczego miały ograny tego postępowania i związana ona była z brakiem podejmowania przez te organy odpowiednich czynności i w odpowiednim czasie, jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 3 w zw. z pkt 3b ustawy z dnia 26 lipca 1991 o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Zdaniem Wnioskodawcy, wypłacona kwota 2000 zł na mocy prawomocnego wyroku sądu z tytułu stwierdzonej przewlekłości postępowania przygotowawczego nadzorowanego przez prokuratura jest wolna od podatku dochodowego od osób fizycznych. Podkreślenia wymaga, że jak stwierdził to w uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy, przyznana Zainteresowanemu kwota ma w pełni zrekompensować jego negatywne doznania związane ze stwierdzoną przewlekłością postępowania, a jednocześnie, jak podniósł Sąd Rejonowy w uzasadnieniu postanowienia o uchyleniu postanowienia o umorzeniu dochodzenia, przewlekły sposób prowadzenia dochodzenia uniemożliwił wykrycie sprawcy przestępstwa.
Tym samym, w niniejszej sprawie poprzez opieszałe działanie organów powołanych do ścigania sprawców przestępstw, postępowanie przygotowawcze zostało ostatecznie prawomocnie umorzone z uwagi na niewykrycie sprawcy przestępstwa, a tym samym mienie utracone przez Wnioskodawcę nie zostało odzyskane. Zainteresowany poniósł więc szkodę we własnym mieniu ruchomym, w wyniku dokonanej na jego szkodę kradzieży, a poprzez sposób działania, czy raczej jak należałoby wskazać poprzez brak działania prokuratury, mienie Wnioskodawcy nie zostało odzyskane. Nie ulega tym samym wątpliwości, że zasądzona i wypłacona Zainteresowanemu kwota jest formą odszkodowania za utracone mienie.
Gdyby bowiem prokuratura nadzorowała dochodzenie w sposób prawidłowy, a czynności procesowe w toku dochodzenia podejmowane były rzetelnie i terminowo, to sprawca przestępstwa zostałby wykryty (podniósł tę kwestię Sąd Rejonowy), a tym samym mienie Wnioskodawcy zostałoby odzyskane albo Zainteresowany mógłby dochodzić naprawienia szkody od sprawcy przestępstwa. Ponadto nie doszłoby do przewlekłości postępowania przygotowawczego i zasądzenia na rzecz Wnioskodawcy kwoty odszkodowania w wysokości 2000 zł. Ubocznie już Zainteresowany podnosi, że prokuratura nie wykazała w wystarczający sposób podstawy prawnej, na mocy której uznała, że wypłacona Mu kwota podlega opodatkowaniu.
W ocenie Wnioskodawcy wypłacone Mu odszkodowanie wynika z faktu poniesionej przez Niego szkody w wyniku utraconego mienia, a mienie to nie zostało odzyskane z winy prokuratury i tym samym do wypłaconego odszkodowania zastosowanie ma dyspozycja art. 20 ust. 1 pkt 3 w zw. z pkt 3b cytowanej ustawy. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za nieprawidłowe.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j. Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.
W myśl art. 11 ust. 1 ww. ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń. W art. 10 ust. 1 ww. ustawy wymienione zostały źródła przychodów, do których w pkt 9 zaliczono inne źródła.
Stosownie do treści art. 20 ust. 1 wyżej powołanej ustawy, za przychody z innych źródeł, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9, uważa się w szczególności: kwoty wypłacone po śmierci członka otwartego funduszu emerytalnego wskazanej przez niego osobie lub członkowi jego najbliższej rodziny w rozumieniu przepisów o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego, alimenty, stypendia, dotacje (subwencje) inne niż wymienione w art. 14, dopłaty, nagrody i inne nieodpłatne świadczenia nienależące do przychodów określonych w art. 12-14 i 17 oraz przychody nieznajdujące pokrycia w ujawnionych źródłach.
Użyte w powołanym powyżej przepisie sformułowanie „w szczególności” wskazuje na to, iż definicja przychodów z innych źródeł ma charakter otwarty i nie ma przeszkód, aby do tej kategorii zaliczyć również przychody inne niż wymienione wprost w przepisie art. 20 ust. 1 ww. ustawy. Z przedstawionego we wniosku opisu stanu faktycznego wynika, iż na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 4 lutego 2010 r. Sąd Okręgowy stwierdził przewlekłość prowadzonego postępowania przygotowawczego bez uzasadnionej zwłoki oraz przyznał Wnioskodawcy od Skarbu Państwa kwotę 2.000,00 zł.
Kwota ta była zgodna z żądaniem Zainteresowanego wynikającym z wniesionej 17 grudnia 2009 r. skargi na przewlekłość postępowania przygotowawczego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, że bezpośredni wpływ na długotrwałość postępowania przygotowawczego miały organy postępowania przygotowawczego, natomiast przyznana Wnioskodawcy kwota w pełni rekompensuje Jego negatywne doznania związane ze stwierdzoną przewlekłością postępowania. W lutym 2010 r. Prokuratura Okręgowa, za pośrednictwem poczty wypłaciła Wnioskodawcy kwotę 2.000,00 zł, z adnotacją na przekazie pocztowym "odszkodowanie za przewlekłość postępowania".
W październiku 2010 roku Zainteresowany otrzymał z Prokuratury Okręgowej druk oświadczenia podatkowego, celem jego wypełnienia w związku z koniecznością wystawienia informacji PIT 8-C. Wnioskodawca wskazał, iż w Jego ocenie otrzymana kwota podlega zwolnieniu od podatku dochodowego w związku z czym w pismach do Prokuratury Okręgowej, wskazywał brak podstawy prawnej do opodatkowania ww. kwoty. Prokuratura Okręgowa nie zgodziła się ze stanowiskiem prezentowanym przez Zainteresowanego i ostatecznie nadesłała Mu informację PIT-8C ze wskazaniem dochodu, o którym mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych „odszkodowanie za przewlekłość postępowania przygotowawczego”.
W przedmiotowej sprawie zastosowanie ma ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Art. 1 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, iż ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.
Zgodnie z art. 6 ust. 3 ww. ustawy, skarga może zawierać żądanie wydania sądowi rozpoznającemu sprawę albo prokuratorowi prowadzącemu lub nadzorującemu postępowanie przygotowawcze zalecenia podjęcia w wyznaczonym terminie odpowiednich czynności oraz zasądzenia odpowiedniej sumy pieniężnej, o której mowa w art. 12 ust. 4. Treść art. 12 ust. 4 ww. ustawy wskazuje, iż uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego, przyznaje od Skarbu Państwa, a w przypadku skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez komornika – od komornika, sumę pieniężną w wysokości od 2.000 złotych do 20.000 złotych.
Uwzględniając skargę, sąd stwierdza, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ww. ustawy). Przechodząc na grunt przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy zauważyć, iż nie zawiera ona definicji odszkodowania (rekompensaty) w związku z powyższym należy odnieść się do przepisów prawa cywilnego. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.
U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) także nie zawiera legalnej definicji odszkodowania, lecz z jej regulacji można wywieść, iż odszkodowanie jest szczególnym rodzajem świadczenia polegającym na naprawieniu szkody, czyli uszczerbku, jakiego doznaje poszkodowany we wszelkiego rodzaju dobrach chronionych przez prawo. Chodzi więc zarówno o uszczerbek majątkowy, jak i niemajątkowy. Co prawda w doktrynie i judykaturze powszechnym jest wiązanie pojęcia odszkodowania jedynie z uszczerbkiem majątkowym, natomiast pojęcia zadośćuczynienia z doznaną krzywdą (uszczerbkiem niematerialnym), jednakże tego rodzaju rozróżnienia nie dokonują przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Na gruncie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, pojęcie odszkodowania jest tożsame z pojęciem zadośćuczynienia. Odszkodowanie stanowi, co do zasady przychód w rozumieniu art. 11 ust. 1 przywołanej ustawy. Nie oznacza to jednak, że wszystkie odszkodowania podlegają opodatkowaniu. Niektóre z nich, wymienione w katalogu zwolnień przedmiotowych określonym w art. 21 ust. 1 ww. ustawy, korzystają ze zwolnienia od podatku.
Stosownie do regulacji art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wolne od podatku dochodowego są otrzymane odszkodowania, jeżeli ich wysokość lub zasady ustalania wynikają wprost z przepisów odrębnych ustaw lub przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tych ustaw, z wyjątkiem: określonych w prawie pracy odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, odpraw pieniężnych wypłacanych na podstawie przepisów o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn nie dotyczących pracowników, odpraw i odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia funkcjonariuszom pozostającym w stosunku służbowym, odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, odszkodowań za szkody dotyczące składników majątku związanych z prowadzeniem działów specjalnych produkcji rolnej, z których dochody są opodatkowane według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1, lub na zasadach, o których mowa w art. 30c, odszkodowań wynikających z zawartych umów lub ugód.
Z kolei na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 3b cytowanej ustawy, wolne od podatku dochodowego są inne odszkodowania otrzymane na podstawie wyroku lub ugody sądowej do wysokości określonej w tym wyroku lub ugodzie, z wyjątkiem odszkodowań: otrzymanych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, dotyczących korzyści, które podatnik mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Należy podkreślić, iż korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym zwolnienia od podatku, jest możliwe wyłącznie w sytuacji, gdy spełnione są wszelkie przesłanki określone w przepisie stanowiącym podstawę prawną danej preferencji.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawca otrzymał sumę pieniężną zasądzoną przez Sąd Okręgowy w oparciu o art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Charakter prawny użytego w art. 12 ust. 4 ww. ustawy wyrażenia „odpowiednia suma pieniężna” jest różnie pojmowany w literaturze przedmiotu.
Jednakże analizując powyższe regulacje jak również orzecznictwo sądowe należy podzielić pogląd, który przyjmuje, że „odpowiednia suma pieniężna” w rozumieniu przywołanego wyżej art. 12 ust. 4, nie stanowi typowego naprawienia szkody. Przemawia za tym przede wszystkim brzmienie art. 15 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym strona, której skargę uwzględniono, może w odrębnym postępowaniu dochodzić naprawienia szkody wynikłej ze stwierdzonej przewlekłości od Skarbu Państwa albo solidarnie od Skarbu Państwa i komornika.
Biorąc pod uwagę powyższe przyjąć należy, iż zasadniczym celem przyznania sumy pieniężnej nie jest wyrównanie szkody powstałej w wyniku przewlekłości, o czym świadczy górna granica kwoty (art. 12 ust. 4 ustawy), lecz z jednej strony zapewnienie materialnej satysfakcji za przewlekłość postępowania, z drugiej zaś oddziaływanie na Prokuraturę, z której środków kwota ta zostanie wypłacona. Reasumując stwierdzić należy, iż przyznana Wnioskodawcy kwota 2.000,00 zł nie mieści się w katalogu zwolnień wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym na zasadach ogólnych, jako przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w związku z art. 20 ust. 1 ww. ustawy, który zgodnie z treścią art. 45 ust. 1 tej ustawy należy wykazać w zeznaniu podatkowym składanym za rok, w którym nastąpiła jej wypłata. Ponadto tut. Organ zauważa, iż Wnioskodawca, przedstawiając własne stanowisko w przedmiotowej sprawie powołał się na art. 20 ust. 1 pkt 3 i pkt 3b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Mając jednak na uwadze merytoryczną treść wniosku - tut. Organ zrozumiał, iż Wnioskodawca miał na uwadze przepis art. 21 ust. 1 pkt 3 i 3b ww. ustawy.
Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art.
52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Poznaniu, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Lesznie, ul. Dekana 6, 64-100 Leszno.