INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz § 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko Wnioskodawcy przedstawione we wniosku z dnia 27.02.2013 r. (data wpływu 04.03.2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania wierzytelności - jest prawidłowe.
UZASADNIENIE W dniu 04.03.2013 r. wpłynął ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania wierzytelności. W przedmiotowym wniosku został przedstawiony następujący stan faktyczny: Wnioskodawca - Spółka K. Sp. z o.o. (dalej: „Spółka” lub „Wnioskodawca”) prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i posiada siedzibę na terytorium Polski. Jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT.
Zakres działalności Spółki obejmuje przede wszystkim: sprzedaż hurtową profili i rur stalowych, armatury przemysłowej oraz sprzedaż hurtową elementów do wykonywania konstrukcji stalowych w systemie JANSEN itp. W dniu 29 listopada 2012 roku, Spółka przystąpiła do porozumienia wielostronnego, na mocy którego doszło do cesji na rzecz Spółki wierzytelności przysługujących przenoszącemu, tj. spółce z siedzibą na terytorium Austrii (dalej: „Wierzyciel”) wierzytelności w stosunku do spółki polskiej (dalej: „Dłużnik”). Przedmiotem wskazanego powyżej porozumienia była cesja także innych należności na inne podmioty, zdaniem Spółki jednak okoliczność ta nie wpływa na zakres jej obowiązków podatkowych.
Spółka zaznacza, iż według jej wiedzy w czasie nabywania przez nią wierzytelności, w stosunku do Wierzyciela prowadzone było postępowanie upadłościowe. Dodatkowo Spółka wskazuje, iż w dniu 26 listopada 2012 roku złożyła Wierzycielowi ofertę kupna 79,5% udziałów w kapitale zakładowym Dłużnika. W dniu 29 listopada 2012 r. Wierzyciel ofertę, o której mowa powyżej, przyjął. Chociaż kwestia nabycia udziałów w kapitale zakładowym Dłużnika nie jest objęta zakresem niniejszego wniosku należy wskazać, iż celem powyższej czynności było rozszerzenie zakresu działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę. Dłużnik bowiem prowadzi działalność gospodarczą zbliżoną profilem do działalności Spółki.
Zakładanym efektem finalnym opisywanego zakupu udziałów od Wierzyciela będzie wniesienie wierzytelności na poczet kapitału zakładowego Dłużnika lub zamiana części lub całości wierzytelności na pożyczkę lub spłata gotówkowa. Ostateczna decyzja w tym zakresie nie została jeszcze podjęta. Operacje powyższe mają charakter czysto gospodarczy, tj. zmierzają do rozszerzenia zakresu działalności gospodarczej Spółki. Nie jest natomiast zamiarem ani celem Spółki prowadzenie jakiejkolwiek działalności związanej z zarządzaniem udziałami, świadczenie w tym zakresie usług finansowych itp.
Cena zakupu wierzytelności jest niższa od ich wartości nominalnej, niemniej jednak, według Spółki, odpowiada ich realnej wartości rynkowej. Wnioskodawca podkreśla, iż zapłata za wierzytelności obejmuje jedynie cenę za zakup tych wierzytelności w wartości wskazanej w umowie. Nabywając wierzytelności Spółka nie zobowiązała się do świadczenia jakiejkolwiek usługi dodatkowej na rzecz Wierzyciela (np. zarządzania aktywami finansowymi, doradztwa gospodarczego na rzecz Wierzyciela, itp.). Cena jaką zapłaciła Spółka nie zawiera więc żadnego dodatkowego wynagrodzenia.
Z posiadanych przez Wnioskodawcę informacji nie wynika, aby aktywa posiadane przez Dłużnika były przedmiotem postępowania egzekucyjnego lub zajęcia komorniczego. Wskazać należy, iż wierzytelności nabyte od Wierzyciela są wierzytelnościami „własnymi”. Spółka dodaje, iż nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług finansowych, wspierania usług finansowych, obrotu wierzytelnościami, ściągania długów, faktoringu, itp. Nabycie opisanych powyżej wierzytelności ma charakter jednorazowy. Wnioskodawca nie planuje również (choć oczywiście nie może tego wykluczyć) dokonywania podobnych transakcji w przyszłości.
Wnioskodawca wskazuje również, iż nie posiada na terytorium Austrii stałego miejsca prowadzenia działalności. Miejsca takiego na terytorium Polski nie posiada i nie posiadał również Wierzyciel. W związku z powyższym zadano następujące pytania: Czy sprzedaż przez Wierzyciela wierzytelności własnej powinna być traktowana jako odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (Polski), w związku z czym podlega ona opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług przez Spółkę jako import usług? Czy nabycie przez Spółkę wierzytelności własnych Wierzyciela jest odpłatnym świadczeniem usług na rzecz Wierzyciela, w związku z czym czynność taka podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT)?
W przypadku uznania stanowiska Spółki przedstawionego w pytaniu nr 2 powyżej za nieprawidłowe, gdzie - dla celów VAT - należy określić miejsce świadczenia usług? Stanowisko Wnioskodawcy: Ad. 1 Tak, jak zaznaczono to w części dotyczącej opisu stanu faktycznego niniejszego wniosku, Wnioskodawca nabył wierzytelność własną od Wierzyciela posiadającego siedzibę na terytorium kraju członkowskiego UE innego niż terytorium Polski. Wnioskodawca ma pełną świadomość faktu, iż potencjalne opodatkowanie podatkiem od towarów i usług (lub podatkiem równoważnym) czynności sprzedaży wierzytelności będzie regulowane przez odpowiednie przepisy prawa austriackiego.
Ważnym jest jednak z punktu widzenia Spółki ustalenie, czy w związku ze sprzedażą wierzytelności nie jest ona zobowiązana do opodatkowania ww. sprzedaży na zasadzie importu usług. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 VATU: „Podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne: będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju (tj. Polski).” Przepis powyższy wprowadza dla importerów usług zasadę samonaliczenia podatku zwaną też odwrotnym opodatkowaniem.
Polega ona na tym, iż za obliczenie i rozliczenie zobowiązania podatkowego odpowiedzialność ponosi nabywca usługi. Ponieważ przepis powyższy dotyczy czynności, dla której miejscem świadczenia jest terytorium kraju (tj. Polski) wskazać należy, iż czytany powinien być on łącznie z przepisami ustanawiającymi zasady wyznaczania miejsca świadczenia usług dla potrzeb VAT. Przepisem takim jest art. 28b ust. 1 VATU, zgodnie z którym miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej (z zastrzeżeniami wskazanymi w Ustawie).
Zdaniem Wnioskodawcy podkreślić należy jednakże, iż przepis powyższy dotyczy jedynie sytuacji, gdy mamy do czynienia z usługą, w rozumieniu przepisów VATU. Wskazać należy, że VAT zawiera szeroką definicję pojęcia „usługa” (stwierdzając, iż za usługę uważać należy każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 VATU). Niemniej jednak nie oznacza to, iż każda czynność lub zdarzenie, jakie może zostać dokonane w obrocie gospodarczym stanowi usługę w rozumieniu VATU.
Należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym „Usługa w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz art. 6 ust. 1 VI Dyrektywy VAT, to transakcja gospodarcza oparta na konkretnym stosunku zobowiązaniowym łączącym dane strony, charakteryzująca się ekwiwalentnością świadczeń” (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 lutego 2008 r. sygn. III SA/Gl 1571/07). Na wstępie zaznaczyć należy, że tak jak wspomniano powyżej, wierzytelność (także wierzytelność własna Wierzyciela) jest prawem majątkowym, którym może on, w ramach swojego swobodnego uznania, rozporządzać.
Konsekwencją powyższego jest konieczność uznania, iż zbycie wierzytelności własnej przez Wierzyciela nie stanowi również świadczenia przez tego Wierzyciela usługi. Sprzedaż wierzytelności własnej jest jedynie przejawem wykonania przez Wierzyciela prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu (np. dostawy towaru lub świadczenia usługi). W konsekwencji, transakcja, której przedmiotem jest zbycie wierzytelności własnych, jako nie będąca usługą, pozostaje poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Tym samym w odniesieniu do powyższej czynności Wnioskodawca (jako nabywca wierzytelności własnej) w ramach ww. transakcji nie może być uznany za usługobiorcę (gdyż zbycie wierzytelności własnej w ogóle nie może być poczytywane za usługę w rozumieniu VAT). W konsekwencji zatem nie znajdują w stosunku do niego zastosowania przepisy art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 28b ust. 1 VATU, co oznacza iż Wnioskodawca nie jest zobowiązany to rozpoznania w takim przypadku importu usług. Powyższe stanowisko potwierdzane jest także w licznych interpretacjach podatkowych. Tytułem przykładu przytoczyć można fragment interpretacji prawa podatkowego z dnia 08.12.2012 r. (sygn.
ILPP1/443-1125/11-5/NS) wydanej przez Dyrektora IS w Poznaniu, który stwierdził, że: „Stwierdzić należy, iż czynności polegającej na zbyciu wierzytelności własnych nie można uznać za dostawę towaru, gdyż wierzytelność stanowi prawo majątkowe, które nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy, określającego co należy rozumieć na potrzeby podatku od towarów i usług, pod pojęciem towaru. Zbycie wierzytelności nie stanowi również świadczenia usługi, ponieważ jest ono jedynie przejawem wykonania prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu (dostawy towaru lub świadczenia usługi).
Zatem, transakcja, której przedmiotem będzie sprzedaż wierzytelności własnych pozostanie poza zakresem opodatkowania podatkiem od towarów i usług”. Identycznie wypowiedział się Dyrektor IS w Łodzi, który w interpretacji prawa podatkowego z dnia 20.06.2012 r. (sygn. IPTPB2/436-37/12-4/KK), przyznał rację podatnikowi, który twierdził, że: „Wierzytelność jest prawem podmiotowym roszczeniem, czyli uprawnieniem danego podmiotu do domagania się od dłużnika spełnienia określonego zobowiązania. Nie mieści się w kategorii towaru. Sprzedaż wierzytelności nie jest w związku z tym dostawą towaru. Wierzytelność nie jest również świadczeniem usługi.
Z uwagi na fakt, iż sprzedaż wierzytelności jest wykonywaniem własnych uprawnień wynikających z faktu posiadania wierzytelności to sam fakt zawarcia transakcji ich sprzedaży jest tożsamy z realizacją własnej wierzytelności. Nie ma również możliwości wskazania świadczenia, które miałoby być wykonywane na rzecz nabywcy wierzytelności”. Powyższe stanowisko potwierdzane jest także przez organy podatkowe orzekające w sprawach podatkowych. Dla przykładu WSA w Warszawie w wyroku z dnia 5 lutego 2007 r. (sygn.
III SA/Wa 2869/06), stwierdził, że: „Szerokie ukształtowanie w nowej ustawie pojęcia świadczenia usług, nie przesądza jednak o tym, iż sprzedaż wierzytelności własnej należy traktować jako usługę w rozumieniu ustawy o VAT. Przede wszystkim, aby można mówić o świadczeniu usługi, musi istnieć przedmiot świadczenia. Zdaniem Sądu w przypadku sprzedaży wierzytelności własnej, po stronie cedenta, przedmiot świadczenia nie występuje (…). Sprzedaż wierzytelności własnej jest skutkiem rozporządzenia wierzytelnością przez dotychczasowego właściciela i stanowi wykonywanie przez niego przysługującego mu prawa własności.
Problematyka cesji wierzytelności uregulowana została w art. 509-517 Kodeksu cywilnego. Istotą tej instytucji jest umowa zawierana przez dotychczasowego wierzyciela z osobą trzecią, na mocy której osoba trzecia nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. Ustawowe skutki przelewu polegają na tym, iż wierzytelność przechodzi ze zbywcy na nabywcę wraz ze związanymi z nią prawami, a uzyskane z tego tytułu środki finansowe przez cedenta są jedynie rezultatem przysługującego mu prawa własności do tej wierzytelności”. Podobnie wypowiedział się również WSA w Gdańsku, który w wyroku z dnia 27 października 2009 r. (sygn.
I SA/Gd 491/09), stwierdził, że: „W świetle definicji zawartej w art. 2 pkt 6 ustawy VAT wierzytelność, jako prawo majątkowe, nie jest towarem. Pozostaje więc jedynie do rozstrzygnięcia, czy cesja wierzytelności może być potraktowana w kategorii odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu ustawy VAT. Nie budzi wątpliwości Sądu, że sprzedaż „wierzytelności własnej” nie jest świadczeniem usług przez jej zbywcę, a zatem nie powstaje u niego z tego tytułu obowiązek podatkowy w zakresie podatku od towarów i usług”.
Reasumując, skoro dokonana przez cedenta sprzedaż wierzytelności własnej nie stanowi ani dostawy towarów, ani świadczenia usługi w rozumieniu ustawy o VAT, tym samym stwierdzić należy, iż czynność ta nie mieści się w zakresie przedmiotowym opodatkowania podatkiem VAT i Spółka nie ma obowiązku rozpoznania importu usług w tym przypadku. Stanowisko to potwierdza także utrwalona linia orzecznicza organów podatkowych i sądów administracyjnych. Ad. 2 Przedstawiając własne stanowisko w odniesieniu do pytania nr 2, Spółka stwierdza, iż nabywając przedmiotowe wierzytelności nie świadczy na rzecz zbywającego (Wierzyciela) jakiejkolwiek usługi w rozumieniu VATU.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 VATU opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają m.in.: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju (Polski). Istotą dokonanej przez Spółkę czynności polegającej na nabyciu wierzytelności jest jedynie ich nabycie (wejście w miejsce wierzyciela), bez zaciągania żadnych zobowiązań dodatkowych względem zbywcy. Zatem umowa zawierana przez Spółkę, na podstawie której nabywa ona od Wierzyciela przysługujące mu wierzytelności nie wywołuje żadnych innych skutków poza przelewem prawa do tych wierzytelności. W szczególności umowa ta nie wywołała żadnych innych skutków zobowiązaniowych dla Spółki.
W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu Wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności (Spółkę). Wnioskodawca podkreśla, iż w zamian za nabywaną wierzytelność zobowiązał się jedynie do zapłaty umówionej ceny nie zobowiązując się przy tym do spełnienia jakiegokolwiek świadczenia dodatkowego. Pomimo faktu, iż - jak wskazano na to w uzasadnieniu do pytania 1 - VAT posługuje się szeroką definicją „usługi”, bezspornym jest, iż aby doszło do świadczenia „usługi” w rozumieniu VATU, pomiędzy stronami - tj. potencjalnym usługodawcą i usługobiorcą, powinno dojść do ekwiwalentności świadczeń.
Powyższe oznaczą, iż nabywca wierzytelności (Wnioskodawca) powinien w zamian za potencjalne wynagrodzenie wykonać określone świadczenie, a pomiędzy otrzymaną zapłatą a wykonanym świadczeniem powinien istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym. Otrzymana (potencjalnie) zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Wynagrodzenie musi być należne za wykonanie tego świadczenia. Wskazać w tym miejscu należy, iż opisywanym stanie faktycznym nie doszło to takiej sytuacji.
Tak jak wskazano to już w opisie stanu faktycznego będącego przedmiotem niniejszego wniosku, Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie pośrednictwa finansowego, usług odzyskiwania długów, obrotu wierzytelnościami, faktoringu, itp. Spółka nie nabyła również rzeczonych wierzytelności w ww. celach. Ponadto cena zapłaty za wierzytelności odpowiada w przekonaniu Spółki ich realnej wartości i nie zawiera dodatkowej odpłatności za jakiekolwiek świadczenie dodatkowe. Powyższe oznacza, iż w opisanych okolicznościach nabycie wierzytelności nie może być traktowane jako świadczenie przez Spółkę jakiejkolwiek usługi na rzecz Wierzyciela.
Swoje stanowisko Spółka opiera również na wykładni przepisów podatkowych dokonywanej przez organy podatkowe w drodze interpretacji prawa podatkowego. Dla przykładu Spółka wskazuje, iż w interpretacji Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 29.08.2012 r. (sygn. IBPP2/443-493/12/BW), stwierdzono, że: „O ile więc ustalona przez strony umowy cesji cena wierzytelności jest niższa od jej wartości nominalnej i jednocześnie różnica między wartością nominalną tej wierzytelności, a ceną jej sprzedaży, odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, nie możemy mówić o odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług”.
Podobnie wypowiedział się także Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji prawa podatkowego z dnia 23.07.2012 r. (sygn. IBPP2/443-383/12/KO), który stwierdził, że: „W sytuacji, kiedy występuje tylko zapłata ceny sprzedaży za nabywaną wierzytelność, nie można uznać, że dochodzi do odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu przepisów o podatku od towarów i usług przez nabywcę wierzytelności na rzecz zbywcy tej wierzytelności”.
Swoje stanowisko Spółka opiera także na tezach kluczowego dla zagadnienia będącego przedmiotem niniejszego wniosku wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku C 93/10 GFKL Financial Services AG. uznał, że: „W sytuacji wystąpienia dyskonta, które odzwierciedla różnicę pomiędzy wartością nominalną, a wartością realną danej wierzytelności, nie można mówić o wykonaniu czynności za wynagrodzeniem, bowiem różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży nie stanowi bezpośredniego wynagrodzenia z tytułu usługi świadczonej przez nabywcę wierzytelności.
Różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży (...)”. Podsumowując powyższe, Spółka stwierdza, że w stanie faktycznym będącym przedmiotem niniejszego wniosku, nabywając wierzytelności własne Wierzyciela, nie świadczy na jego rzecz usługi w rozumieniu VATU, a w konsekwencji nabycie takie pozostaje poza zakresem uregulowań wspomnianej ustawy. Ad.
3 Przyjmując jednakże - chociaż przyjęcie takie Spółka uznaje za błędne i nieuzasadnione - iż opisywane nabycie wierzytelności stanowi usługę świadczoną przez nią na rzecz Wierzyciela w rozumieniu VATU, Wnioskodawca stoi na stanowisku, iż miejscem świadczenia takiej usługi byłoby terytorium Austrii. Zgodnie z art. 28b ust. 1 VATU miejscem świadczenia usług w przypadku świadczenia usług na rzecz podatnika jest co do zasady, miejsce, w którym podatnik będący usługobiorcą posiada siedzibę działalności gospodarczej.
Ponieważ Wierzyciel w momencie nabycia wierzytelności posiadał status podatnika w rozumieniu VATU, w przypadku przyjęcia, iż nabycie wierzytelności przez Spółkę stanowi usługę w rozumieniu VATU, miejscem świadczenia tej usługi będzie terytorium Austrii. W konsekwencji zatem usługa ta nie podlegałaby opodatkowaniu VAT na terytorium Polski. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. W myśl art. 7 ust. 1 ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…). Przy czym stosownie do art. 2 pkt 6 ustawy przez towary rozumie się rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii.
Natomiast zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Jednocześnie zgodnie z art. 2 pkt 9 ustawy przez import usług rozumie się świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Z kolei w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy stwierdza się, że podatnikami są również osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, będące usługobiorcami usług świadczonych przez podatników nieposiadających siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności na terytorium kraju. Wierzytelność jest prawem majątkowym, które może być przedmiotem obrotu gospodarczego.
Instytucja przelewu wierzytelności została uregulowana w przepisach art. 509-518 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Zgodnie z brzmieniem art. 509 § 1 tej ustawy, wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W myśl § 2 cytowanego artykułu, wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.
Jak stanowi art. 510 § 1 tej ustawy, umowa sprzedaży, zamiany, darowizny lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia wierzytelności przenosi wierzytelność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły. Istotą przelewu wierzytelności jest zatem umowa zawierana przez wierzyciela z osobą trzecią, na mocy której osoba ta nabywa od wierzyciela przysługującą mu wierzytelność. W wyniku przelewu wierzytelności prawa przysługujące dotychczasowemu wierzycielowi przechodzą na nabywcę wierzytelności przy czym sam stosunek zobowiązaniowy nie ulega zmianie.
Na podstawie umowy przelewu wierzytelności cesjonariusz może dochodzić spełnienia określonego świadczenia od dłużnika, przysługuje mu również uprawnienie do rozporządzania wierzytelnością poprzez jej dalszą odsprzedaż, zamianę, darowiznę, zapis w testamencie lub zastaw. Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy o przelew, a więc ze wszystkimi związanymi z nią prawami i brakami (np. przedawnieniem).
Z powyższego wynika, iż wierzytelność jest prawem jednego podmiotu do żądania od drugiego podmiotu pewnego zachowania się zwanego świadczeniem (wyrażalnym pieniężnie). Wobec tego wierzytelność jest prawem majątkowym, będącym przedmiotem obrotu gospodarczego. Przeniesienie wierzytelności z majątku dotychczasowego wierzyciela do majątku nabywcy wierzytelności jest skutkiem rozporządzania tą wierzytelnością przez dotychczasowego wierzyciela i stanowi wykonanie przez niego przysługującego mu prawa własności.
W kwestii sprzedaży wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 27 października 2011 r., w sprawie C-93/10. W powyższym orzeczeniu TSUE wskazał, iż artykuł 2 pkt 1 i art. 4 szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania ww. dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży.
O ile więc, ustalona przez strony umowy cesji cena wierzytelności jest niższa od jej wartości nominalnej i jednocześnie różnica między wartością nominalną tej wierzytelności, a ceną jej sprzedaży, odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, nie możemy mówić o odpłatnym świadczeniu usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. TSUE w wyroku z dnia 27 października 2011 r. już w punkcie wyjścia zastrzegł, że opodatkowaniu w ramach systemu VAT podlegają tylko takie transakcje, które przewidują zapłatę ceny lub inne wynagrodzenie (pkt 17 wyroku z dnia 27 października 2011 r.).
Natomiast NSA w wyroku z dnia 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11 rozważał okoliczności, jakie należy wziąć pod uwagę, ustalając, czy po stronie kupującego-cesjonariusza wystąpiło wynagrodzenie bezpośrednio związane z nabyciem wierzytelności, rzeczywiście otrzymane (bądź należne), jako świadczenie wzajemne za wykonaną na rzecz zbywcy-cedenta usługę, stającą się tym samym usługą odpłatną czyli czynnością opodatkowaną. Wyraził w tym zakresie pogląd, że „poszukiwać należy strumienia pieniędzy płynącego od zbywcy-cedenta do nabywcy cesjonariusza za wykonaną usługę, czyli odwrotnie płynącego niż w przypadku umowy kupna sprzedaży, kiedy zapłatę za wierzytelność otrzymuje zbywca od nabywcy".
Stwierdził zarazem, że trzeba odpowiedzieć na pytanie, „czy - obok transakcji kupna-sprzedaży wierzytelności - wystąpiło świadczenie usługi przez nabywcę wierzytelności na rzecz jej zbywcy za bezpośrednim wynagrodzeniem otrzymanym, co ważne, przez nabywcę". W jego ocenie, „w sytuacji, kiedy występuje tylko zapłata ceny za wierzytelność, trudno uznać, że do świadczenia takiej usługi dochodzi".
Z przedstawionego opisu zdarzenia przyszłego wynika, że Wnioskodawca posiadający siedzibę na terytorium Polski przystąpił do porozumienia wielostronnego, na mocy którego doszło do cesji na rzecz Wnioskodawcy wierzytelności przysługujących przenoszącemu, tj. spółce z siedzibą na terytorium Austrii (Wierzycielowi) wierzytelności w stosunku do spółki polskiej (Dłużnika). Spółka zaznacza, iż według jej wiedzy w czasie nabywania przez nią wierzytelności, w stosunku do Wierzyciela prowadzone było postępowanie upadłościowe. Cena zakupu wierzytelności jest niższa od ich wartości nominalnej, niemniej jednak, według Spółki, odpowiada ich realnej wartości rynkowej.
Wnioskodawca podkreśla, iż zapłata za wierzytelności obejmuje jedynie cenę za zakup tych wierzytelności w wartości wskazanej w umowie. Nabywając wierzytelności Spółka nie zobowiązała się do świadczenia jakiejkolwiek usługi dodatkowej na rzecz Wierzyciela (np. zarządzania aktywami finansowymi, doradztwa gospodarczego na rzecz Wierzyciela, itp.). Cena jaką zapłaciła Spółka nie zawiera więc żadnego dodatkowego wynagrodzenia. Z posiadanych przez Wnioskodawcę informacji nie wynika, aby aktywa posiadane przez Dłużnika były przedmiotem postępowania egzekucyjnego lub zajęcia komorniczego. Wierzytelności nabyte od Wierzyciela są wierzytelnościami „własnymi”.
Spółka dodaje, iż nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie świadczenia usług finansowych, wspierania usług finansowych, obrotu wierzytelnościami, ściągania długów, faktoringu, itp. Nabycie opisanych powyżej wierzytelności ma charakter jednorazowy. Wnioskodawca nie planuje również (choć oczywiście nie może tego wykluczyć) dokonywania podobnych transakcji w przyszłości.
Biorąc pod uwagę powyższe, treść powołanych przepisów oraz powołanego wyżej wyroku TSUE należy stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku, skoro – jak wskazał Wnioskodawca – cena nabycia wierzytelności jest niższa od wartości nominalnej, niemniej jednak odpowiada ich realnej wartości rynkowej, a cena zakupu wierzytelności nie zawiera żadnego dodatkowego wynagrodzenia, jak również nabywając wierzytelności Spółka nie zobowiązała się do świadczenia jakiejkolwiek usługi dodatkowej na rzecz Wierzyciela, to w przedmiotowej sprawie nie dojdzie do odpłatnego świadczenia usług, o którym mowa w art. 8 ust. 1 ustawy.
Zatem mając powyższe na uwadze nabycie przez Wnioskodawcę wierzytelności w okolicznościach opisanych we wniosku nie będzie stanowić czynności podlegającej opodatkowaniu. Jednocześnie w świetle powyższych przepisów stwierdzić należy, iż czynności polegającej na zbyciu wierzytelności własnych nie można uznać za świadczenie usługi, ponieważ jest ono jedynie przejawem wykonania prawa własności w stosunku do wierzytelności powstałej z innego tytułu (dostawy towaru lub świadczenia usługi).
Zbycie wierzytelności nie stanowi również dostawy towaru, gdyż wierzytelność stanowi prawo majątkowe, które nie mieści się w dyspozycji art. 2 pkt 6 ustawy, określającego co należy rozumieć na potrzeby podatku od towarów i usług, pod pojęciem towaru. Zatem w okolicznościach opisanych we wniosku transakcja, której przedmiotem jest zbycie wierzytelności własnych nie będzie stanowić czynności podlegającej opodatkowaniu u Wnioskodawcy jako import usług. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, iż w przedmiotowej sprawie Wnioskodawca nabywając wierzytelności nie dokona czynności, które na gruncie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, podlegają opodatkowaniu.
Zaznaczyć należy, iż przedmiotowa interpretacja rozstrzyga ściśle w zakresie sytuacji prawnopodatkowej Wnioskodawcy. Jednocześnie wskazać należy, iż ze względu na uznanie stanowiska Wnioskodawcy w zakresie pytania 2 za prawidłowe odnoszenie się do stanowiska w zakresie pytania 3 stało się bezprzedmiotowe. Końcowo tut. Organ informuje, iż w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz Ordynacji podatkowej zostanie wydane odrębne rozstrzygnięcie. Interpretacja dotyczy zaistniałego stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym.
Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem. Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).
Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1-go Maja 10, 09-402 Płock.