Pytanie
1: Jak to opisano w stanie faktycznym, kwoty odpowiadające wartościom prac wykonanych w danym miesiącu przez członków Konsorcjum działających w ramach Spółki Cywilnej M oraz zakupów towarów i usług dokonanych przez Spółkę Cywilną na potrzeby Konsorcjum, byty fakturowane przez M na A jako lidera Konsorcjum (wraz z odpowiednią marżą realizowaną na poziomie M). M zwraca się z pytaniem, czy prawidłowe było dokumentowanie ww. kwot za pomocą faktur VAT, wystawianych przez M na A, jako lidera Konsorcjum?
Pytanie
2: Czy wynagrodzenie należne A od M z tytułu zaangażowania, jako lidera Konsorcjum, w czynności administracyjne w ramach realizacji Kontraktu (w szczególności, w rozliczanie faktur wystawianych na rzecz Zamawiającego, jak również inne czynności organizacyjne realizowane na rzecz członków Konsorcjum), powinno być dokumentowane fakturami VAT wystawianymi przez A?
Pytanie
3: Czy wynagrodzenie należne A, G i P od M z tytułu świadczenia na rzecz Spółki Cywilnej usług w zakresie zarządzania projektem budowlanym, na bazie posiadanej wiedzy i doświadczenia, powinno być dokumentowane fakturami VAT wystawianymi przez wspólników na rzecz M?
Pytanie
4: O ile odpowiedzi na Pytania 2 i 3 są twierdzące (wspólnicy M powinni wystawiać na nią faktury VAT za świadczone usługi), to czy podatek VAT, zawarty w fakturach wystawianych przez wspólników M (o których mowa w Pytaniach 2 i 3), podlega odliczeniu przez M od podatku VAT należnego na zasadach ogólnych?
Stanowisko Wnioskodawcy
W zakresie Pytania 1: W opinii M, prawidłowe jest stanowisko, zgodnie z którym wartość usług wykonanych w danym miesiącu przez wspólników M na potrzeby Konsorcjum (obejmujących odpowiednią marżę), powinna być dokumentowana fakturami VAT wystawianymi przez M na A. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
W myśl art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, świadczeniem usług o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa.
Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem VAT jest spełnienie dwóch przesłanek łącznie: dana czynność ujęta została w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. czynność wykonana została przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem był podatnikiem podatku VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Podstawowy obowiązek dokumentowania obrotu dla potrzeb podatku od towarów i usług fakturami VAT przez podatników tego podatku został określony w art. 106 ust. 1 Ustawy o VAT, w myśl którego podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Z powołanych przepisów wynika, że fakturę wystawia się w przypadku dokonania sprzedaży (odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów), przy czym wystawia ją podmiot wykonujący daną czynność (podatnik) do nabywcy towarów i usług.
W sytuacji opisanej w stanie faktycznym, Spółka Cywilna M oraz A są odrębnymi podatnikami podatku VAT, posiadającymi odrębnie im nadane numery NIP (VAT). Tym samym, każdy z ww. podatników może samodzielnie dokonywać rozliczeń podatku VAT. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega m.in. świadczenie usług za wynagrodzeniem, zatem prawidłowe udokumentowanie przeprowadzonej transakcji zobowiązuje do wystawienia faktury VAT na faktycznego odbiorcę tych usług oraz jej ujęcie w rozliczeniu za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W opisanej sytuacji należy rozważyć, czy mamy do czynienia z sytuacją „refakturowania” usług przez jednego podatnika VAT ( M) na innego (A), czy też ze świadczeniem przez podatnika usług „własnych”. Polskie prawo podatkowe nie definiuje pojęć „refakturowanie” kosztów i „refakturowanie” usług ani nie odnosi się bezpośrednio do sytuacji, gdy dany podmiot bierze udział w świadczeniu usług, działając we własnym imieniu, ale na rzecz innej osoby.
W takich okolicznościach, uznaje się, że opodatkowaniu podlega wykonanie usługi zgodnie z dyspozycją art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, który stanowi, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają: odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, a więc nawet wówczas, gdy fizycznie wykonanie usługi dokonuje osoba trzecia. Szczególne regulacje w tym zakresie zostały zawarte w Dyrektywie 2006/112/WE.
Zgodnie z przepisem art. 28 Dyrektywy 2006/112/WE „W przypadku gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, przyjmuje się, że podatnik ten sam otrzymał i wyświadczył te usługi” Oznacza to, że podmiot „przenoszący” daną usługę nabytą we własnym imieniu, lecz na rzecz osoby trzeciej traktowany jest najpierw jako usługobiorca, a następnie jako usługodawca tej samej usługi. Konsekwencją uznania podatnika biorącego udział w odsprzedaży usługi za świadczącego, jest wystawienie przez niego faktury dokumentującej wyświadczenie tej usługi.
Trzeba nadmienić, że z dniem 1 grudnia 2008 r. wprowadzony został do polskiej Ustawy o VAT art. 30 ust. 3, który reguluje sposób ustalenia podstawy opodatkowania przy „refakturowaniu” usług. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku, gdy podatnik, działając we własnym imieniu, ale na rzecz osoby trzeciej, bierze udział w świadczeniu usług, podstawą opodatkowania jest kwota należna z tytułu świadczenia usług, pomniejszona o kwotę podatku.
W polskiej praktyce podatkowej przyjmuje się, że z „refakturowaniem” mamy do czynienia, gdy zachodzą następujące okoliczności: przedmiotem refakturowania są usługi, z których nie korzysta podmiot (lub korzysta w części), na który wystawiona jest pierwotna faktura, charakter usług nabywanych, jak i świadczonych przez podmiot dokonujący refakturowania jest tożsamy, sprzedaż (odsprzedaż) jest dokonana po cenie zakupu, bez marży narzuconej przez odsprzedającego, rozliczanie (refakturowanie) danego rodzaju czynności jest dokonywane odrębnie, przy czym taki sposób rozliczania wynika z zawartej przez strony umowy i służy realizacji tej umowy, podmiot, który dokonuje refakturowania, wystawia na rzecz nabywcy fakturę (refakturę) z uwzględnieniem tej samej stawki podatku VAT (bądź stosuje zwolnienie albo wyłączenie od podatku), która jest na fakturze pierwotnej wystawionej przez usługodawcę.
(tak m.in. interpretacja wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie w dniu 1 czerwca 2010 r., sygn.IPPP2/443-116/10-4/KG, Interpretacja wydana przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w dniu 1 lutego 2008 r., sygn. IBPP2/443-279/07/WN, Interpretacja wydana przez Pomorski Urząd Skarbowy w dniu 14 lipca 2005 r., sygn. PV/443-190/lV/2005/MS). Zatem „refakturowanie” usługi, o którym mowa powyżej, dotyczy sytuacji wykonania usługi świadczonej przez podatnika podatku VAT przy pomocy osoby trzeciej.
Jak wynika z opisanych wyżej warunków, refakturowanie stanowi czynność techniczną która nie wiąże się ze zmianą charakteru samej usługi, bądź przekształceniem refakturowanej usługi w usługę podlegającą innej stawce podatkowej. Refakturowana usługa odsprzedawana jest bez marży. Przy refakturowaniu istnieje domniemanie, że refakturujący podmiot jest świadczącym dane usługi, czyli niejako (w odniesieniu do tych usług) wchodzi w prawa i obowiązki podmiotu, który faktycznie świadczy te usługi. Jak to przedstawiono w stanie taktycznym, M podjęło się wykonania części Inwestycji, jak również pośredniczenia w niektórych zakupach dokonywanych na potrzeby Konsorcjum.
Przy czym faktury wystawiane przez M na Konsorcjum obejmowały zbiorczo usługi wykonane przez M w danym okresie i zawierały odpowiednią marżę. Zdaniem M, w takich okolicznościach, wykonana przez M czynność znacznie wykracza poza opisane wyżej „refakturowanie”. Czynność ta powinna zostać uznana za wyświadczenie przez M usługi i - uwzględniając charakter tej usługi - udokumentowana fakturą VAT ze stawką podstawową (22% w 2010 r.).
Powyższa konkluzja wynika z faktu, że w opisanych okolicznościach nie została spełniona część opisanych wyżej warunków charakteryzujących sytuację „refakturowania” z zastosowaniem tej samej stawki podatku VAT (bądź zwolnienia albo wyłączenia od podatku), która jest na fakturze pierwotnej wystawionej przez usługodawcę. W szczególności, w sytuacji „zbiorczego fakturowania”, nie został spełniony warunek odrębnego rozliczania (refakturowania) danego rodzaju czynności (albowiem taki sposób rozliczania nie wynikał z zawartej przez strony umowy) ani warunek odsprzedania usługi bez marży.
W konsekwencji, nie miała miejsca tożsamość usług nabywanych i usług świadczonych przez podmiot dokonujący refakturowania (tu: M). Wobec powyższego, w opinii M prawidłowo przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym M (jako podatnik podatku VAT) wystawiała na rzecz A faktury VAT za „własne” prace (prace wykonane przez M bądź to „własnymi” siłami, bądź siłami jej podwykonawców), bezpośrednio związane z realizacją Inwestycji, jak również za towary i usługi zakupione na potrzeby Konsorcjum, realizując jednocześnie odpowiednią marżę należną jej wspólnikom. Marża ta podlegała podziałowi pomiędzy wspólników M zgodnie z zasadami przewidzianymi w Umowie Spółki Cywilnej.
Następnie, A obciążała wartością wykonanych prac Zamawiającego. W zakresie Pytania 2: W opinii M, wynagrodzenie należne A z tytułu pełnienia czynności administracyjnych i organizacyjnych w ramach realizacji Kontraktu na rzecz Spółki Cywilnej, powinno być dokumentowane fakturami VAT wystawianymi przez A. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
W myśl art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, świadczeniem usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem VAT jest, aby dana czynność znajdowała się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT oraz aby została ona wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Przy czym obowiązek dokumentowania obrotu dla potrzeb podatku VAT fakturami VAT przez podatników tego podatku został określony w art. 106 ust. 1 Ustawy o VAT, w myśl którego podatnicy, o których mowa w art. 15, są - co do zasady - obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Tak więc, fakturę wystawia się m.in. w przypadku odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, przy czym wystawia ją podmiot wykonujący daną czynność (podatnik) do nabywcy towarów i usług.
W sytuacji opisanej w stanie faktycznym, A jest podatnikiem podatku VAT, który może samodzielnie dokonywać rozliczeń podatku VAT. A, przez charakter realizowanych zadań i ponoszonego ryzyka będzie podmiotem scalającym całość prac Spółki Cywilnej. Za usługi wykonywane na rzecz M, spółce A przysługuje wynagrodzenie spełniające przesłanki z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT. Wobec powyższego, prawidłowe jest wystawianie przez A na rzecz M faktur VAT za świadczone przez A usługi. Faktury VAT wystawiane przez A powinny spełniać wymogi z art. 106 Ustawy o VAT.
W zakresie Pytania 3: W opinii M, wynagrodzenie należne każdemu ze wspólników M z tytułu zarządzania projektem budowlanym, na bazie posiadanej wiedzy i doświadczenia, powinno być dokumentowane fakturami VAT wystawianych przez wspólników M. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 Ustawy o VAT, opodatkowaniu tym podatkiem podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do art. 7 ust. 1 Ustawy o VAT, przez dostawę towarów należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel.
W myśl art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT, świadczeniem usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, jest każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7. Warunkiem opodatkowania danej czynności podatkiem VAT jest, aby dana czynność znajdowała się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT oraz aby została ona wykonana przez podmiot, który w związku z jej wykonaniem jest podatnikiem podatku VAT.
Zgodnie art. 15 ust. 1 Ustawy o VAT, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Przy czym obowiązek dokumentowania obrotu dla potrzeb podatku VAT fakturami VAT przez podatników tego podatku został określony w art. 106 ust. 1 Ustawy o VAT, w myśl którego podatnicy, o których mowa w art. 15, są - co do zasady - obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy. Tak więc, fakturę wystawia się m.in. w przypadku odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, przy czym wystawia ją podmiot wykonujący daną czynność (podatnik) do nabywcy towarów i usług.
W sytuacji opisanej w stanie faktycznym, każdy ze wspólników M jest podatnikiem podatku VAT, który może samodzielnie dokonywać rozliczeń podatku VAT. Za usługi wykonywane na rzecz M w zakresie zarządzania pracami budowlanymi, jej wspólnikom przysługuje wynagrodzenie spełniające przesłanki z art. 8 ust. 1 Ustawy o VAT. Wobec powyższego, prawidłowe jest wystawianie przez wspólników Spółki Cywilnej na jej rzecz faktur VAT za świadczone usługi. Powyższe faktury VAT powinny spełniać wymogi z art. 106 Ustawy o VAT.
W zakresie Pytania 4: W opinii M, podatek VAT, zawarty w fakturach wystawianych przez wspólników M (o których mowa w Pytaniach 2 i 3), podlega odliczeniu przez M od podatku VAT należnego na zasadach ogólnych. Należy podkreślić, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest podstawowym elementem konstrukcji podatku od towarów i usług. W Ustawie o VAT, zasady dotyczące odliczania podatku naliczonego określone zostały w Dziale IX w art. 86-95. Z ogólnej zasady zawartej w art. 86 ust. 1 wynika, iż podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
Zgodnie natomiast z art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a Ustawy o VAT, kwotę podatku naliczonego stanowi, z zastrzeżeniem ust. 3-7, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług. Z powołanych przepisów wynika, iż prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje wówczas, gdy zostaną spełnione określone warunki, tzn. odliczenia tego dokonuje podatnik podatku VAT oraz gdy towary i usługi, z których nabyciem podatek został naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Warunkiem umożliwiającym podatnikowi skorzystanie z prawa do odliczenia podatku naliczonego jest bezpośredni i jednoznaczny związek zakupów z wykonanymi czynnościami opodatkowanymi. Z opisanego stanu faktycznego wynika, że M dokonuje zakupu towarów i usług związanych wyłącznie z realizacją Kontraktu - bądź to od podmiotów zewnętrznych, bądź od wspólników Spółki Cywilnej. Nabyte towary i usługi służą wykonywaniu wyłącznie czynności opodatkowanych na rzecz Konsorcjum/Zamawiającego.
Wobec powyższego należy stwierdzić, iż M przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur zakupu od całości zakupionych towarów oraz nabytych usług podwykonawczych, związanych ze świadczeniem usług na rzecz Konsorcjum/Zamawiającego. Za prawidłowe należy zatem uznać stanowisko M, że wystawione przez wspólników Spółki Cywilnej faktury VAT za czynności wykonane zgodnie z Kontraktem powodują po ich stronie powstanie obowiązku podatkowego w podatku VAT należnym, a jednocześnie M na podstawie art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT ma prawo do obniżenia podatku VAT należnego o kwotę podatku VAT naliczonego z tych faktur.
Powyższe stanowisko M potwierdzają m.in. następujące interpretacje wydane przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie: interpretacja z dnia 4 czerwca 2010 r., sygnatura IPPP1/443-296/10-6/MP, interpretacja z dnia 4 czerwca 2010 r., sygnatura IPPP2/443-116/10-4/KG, interpretacja z dnia 25 marca 2010 r., sygnatura IPPP1 /443-105/10-2/AW. Z uwagi na powyższe, stanowisko AGF M należy uznać za zasadne. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.
U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), zwanej dalej ustawą, opodatkowaniu ww. podatkiem podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Stosownie do art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (…). W myśl postanowień art. 8 ust. 1 ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…).
Przez sprzedaż rozumie się odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę towarów – art. 2 pkt 22 ustawy. Stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy, podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, o której mowa w ust. 2, bez względu na cel lub rezultat takiej działalności.
Zgodnie z art. 106 ust. 1 ustawy, podatnicy, o których mowa w art. 15, są obowiązani wystawić fakturę stwierdzającą w szczególności dokonanie sprzedaży, datę dokonania sprzedaży, cenę jednostkową bez podatku, podstawę opodatkowania, stawkę i kwotę podatku, kwotę należności oraz dane dotyczące podatnika i nabywcy, z zastrzeżeniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Zarejestrowani podatnicy jako podatnicy VAT czynni, posiadający numer identyfikacji podatkowej wystawiają faktury oznaczone wyrazami „faktura VAT”, zgodnie z zapisami Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28.03.2011 r. w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług, Dz. U. nr 68 poz. 360).
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15 przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120, art. 17 i 19 oraz art. 124. W myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, iż Wnioskodawca, jako spółka cywilna powstał na bazie zawartego porozumienia-Konsorcjum pomiędzy spółkami: A - lider konsorcjum, G oraz P, aby sformalizować działania podejmowane przez te same podmioty jako członków Konsorcjum, których efektem ma być realizacja Inwestycji, tzn. projektu i budowy II linii metra w Warszawie od stacji „Rondo Daszyńskiego” do stacji „Dworzec Wileński”. Zawarcie umowy spółki cywilnej przez członków Konsorcjum wzbudziło wątpliwości Zamawiającego, a w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyjęcia i zapłaty wystawionej przez Wnioskodawcę faktury.
Powodem odmowy przyjęcia faktury przez zamawiającego był brak tożsamości podmiotu wskazanego w umowie konsorcjum z podmiotem wskazanym na fakturze jako sprzedawca. W celu zapobieżenia stratom oraz umożliwienia realizacji Inwestycji, członkowie Konsorcjum zdecydowali o dostosowaniu zasad ich wzajemnej współpracy oraz sposobu fakturowania Zamawiającego do jego żądań, a w szczególności do uwzględnienia faktu, że życzeniem Zamawiającego było, aby wystawcą faktur była spółka A działająca jako lider Konsorcjum.
W związku z powyższym, Wnioskodawca powziął wątpliwość, czy prawidłowe jest wystawianie przez niego faktur na kwoty odpowiadające wartościom prac wykonywanych w danym miesiącu przez członków Konsorcjum, działających w ramach Spółki cywilnej oraz zakupów towarów i usług oraz wartości marży, których nabywcą jest spółka A jako lider konsorcjum. Konsorcjum jest umową gospodarczą co najmniej dwóch przedsiębiorców, zawartą w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, dla odniesienia wspólnych korzyści, przy jednoczesnej solidarnej odpowiedzialności wykonawców (konsorcjantów) za wykonanie umowy – z zakresu prawa zamówień publicznych.
Wspólne przedsięwzięcia charakteryzuje to, że jego uczestnicy są związani ustaleniami umownymi. Poza obowiązkami nałożonymi przez ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t. j. Dz. U. z 2007 r. Nr 223, poz. 1655 ze zm.), np. konieczności ustanowienia pełnomocnika – art. 23 ust. 2, czy solidarnej odpowiedzialności – art. 141, ustalenia te mogą dotyczyć różnych kwestii, zgodnie z zasadą swobody umów wyrażoną w art. 3531 Kodeksu cywilnego, np.: zasad reprezentacji, sposobu rozliczeń danego przedsięwzięcia, podziału robót, udziału w zyskach i stratach itp.
Analiza powyższych przepisów pozwala na sformułowanie tezy, iż konsorcjum, może realizować swoje cele gospodarcze w formie spółki cywilnej. Przekształcenie konsorcjum w spółkę cywilną nie powoduje naruszenia art. 7 ust. 3 ustawy prawo zamówień publicznych (zamówienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy), a tym samym dopuszczalna jest możliwość zmiany formy organizacyjnej, w jakiej konsorcjum będzie realizować zamówienie, w trakcie jego realizacji.
Z kolei przepisy ustawy nie stoją na przeszkodzie, aby istniało jednocześnie konsorcjum realizujące cel gospodarczy w dwóch formach tzn. na podstawie zawartej przez jej członków umowy, w której określone zostały warunki współpracy oraz w formie spółki cywilnej. Usługi zakupione przez spółkę cywilną, związane z realizacją Inwestycji, jak również towary i usługi zakupione na potrzeby konsorcjum, odsprzedawane z marżą liderowi konsorcjum stanowią dla spółki czynności opodatkowane.
Spółka cywilna, jako odrębny podatnik podatku VAT jest zobowiązana do wystawiana faktur VAT, prowadzenia stosownych ewidencji podatkowych, wykazując w nich podatek należny od sprzedaży i odliczając podatek naliczony związany z zakupami towarów bądź usług w związku z działalnością opodatkowaną oraz składania deklaracji podatkowych. Spółka Cywilna M oraz lider konsorcjum są odrębnymi podatnikami podatku VAT, posiadającymi odrębne numery identyfikacji podatkowej. Tym samym, każdy z ww. podatników może samodzielnie dokonywać rozliczeń podatku VAT.
Poza tym, w opisanym stanie faktycznym, jak słusznie zauważa Wnioskodawca, nie można mówić o refakturowaniu, gdyż faktury te obejmują pewien zbiór usług i towarów nabywanych i sprzedanych w ramach Kontraktu przez M w danym okresie wraz z należną marżą. Zatem prawidłowo przyjęto rozwiązanie, zgodnie z którym Wnioskodawca wystawia faktury VAT, obejmujące kwoty własnych usług wykonywanych w ramach Inwestycji oraz zakupów realizowanych na potrzeby konsorcjum, wraz z odpowiednią marżą, których odbiorcą jest lider konsorcjum, czyli spółka A. Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania 1 należy uznać za prawidłowe.
Pytanie drugie dotyczy rozliczeń w ramach konsorcjum, które odbywają się m.in. pomiędzy liderem konsorcjum a Wnioskodawcą z tytułu pełnienia czynności administracyjno-organizacyjnych w ramach Kontraktu. Celem zawiązania konsorcjum jest najczęściej wspólne działanie w realizacji konkretnego przedsięwzięcia gospodarczego, które ze względu na potencjał finansowy lub też szeroki zakres przedmiotowy przekracza możliwość jednego podmiotu. Podmioty tworzące konsorcjum zachowują niezależność w działaniach nieobjętych umową zaś w działaniach konsorcjum realizują wspólną politykę finansową objętą porozumieniem.
Oznacza to, że z punktu widzenia podatku VAT każdy z członków konsorcjum jest odrębnym podatnikiem. Spółka A jest podmiotem, który pełni rolę koordynatora działań spółki M a jej zadania, związane z realizacją Kontraktu, obejmują takie czynności jak: rozliczanie faktur, czynności organizacyjne realizowane na rzecz członków Konsorcjum. Należy w tym miejscu wskazać, jak podaje Wnioskodawca, współpraca członków Konsorcjum odbywa się w oparciu o postanowienia Umowy Konsorcjum oraz funkcjonującej równolegle z nią umowy Spółki Cywilnej. Jednocześnie Spółka Cywilna - Wnioskodawca pozostaje wewnętrzną strukturą organizacyjną w ramach Konsorcjum.
Wobec powyższego, Spółka A jest podatnikiem podatku VAT i w związku z realizacją Kontraktu, wykonuje szeroko rozumiane czynności administracyjne, które spełniają definicję odpłatnego świadczenia usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy. Wystawia w związku z tymi działaniami faktury VAT na rzecz Wnioskodawcy, który wypłaca należne wynagrodzenie Spółce w wysokości ok. 0,5% wartości Kontraktu. Zatem Wnioskodawca jako nabywca usługi związanej z realizacją Kontraktu, otrzymuje fakturę VAT, wystawioną przez Spółkę A zgodnie z uregulowaniami art. 106 ust. 1 ustawy. Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania 2 należy uznać za prawidłowe.
Pytanie trzecie odnosi się do sytuacji prawidłowych rozliczeń dokonywanych w ramach spółki cywilnej, pomiędzy Wnioskodawcą a wspólnikami spółki cywilnej, tj. spółką A, G oraz P. Wątpliwości Wnioskodawcy w tym przypadku wiążą się z możliwością wystawienia faktur przez wspólników spółki cywilnej na jego rzecz za usługi zarządzania projektem budowlanym, realizującym Inwestycję. Ze stanu faktycznego wynika, że w ramach jednej Inwestycji, podmioty mogą występować zarówno jako członkowie konsorcjum jak i wspólnicy spółki cywilnej.
Na podstawie ustaleń zawartych pomiędzy wspólnikami spółki cywilnej, świadczą oni na rzecz Wnioskodawcy usługi w zakresie zarządzania projektem budowlanym, na bazie posiadanej wiedzy i doświadczenia w ramach realizowanej Inwestycji. Wspólnicy jako osoby prawne prowadzące działalność gospodarczą oraz spółka cywilna, w której są wspólnikami, w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, to dwa odrębne podmioty i dwóch odrębnych podatników podatku VAT. Każdy wspólnik, będąc czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług, wykonując czynności opodatkowane na rzecz spółki cywilnej, której jednocześnie jest wspólnikiem.
Dokonuje zatem sprzedaży na rzecz odrębnego podatnika podatku od towarów i usług a każda taka sprzedaż generuje po stronie sprzedawcy obowiązek wystawienia faktury VAT. Skoro każdy ze wspólników jest samodzielnym podatnikiem podatku VAT, każdy z nich samodzielnie powinien dokonać rozliczeń z zakresu swoich działań na rzecz spółki cywilnej. Konkludując Wnioskodawca jako spółka cywilna, wypłacając należne wynagrodzenie swoim wspólnikom tj. spółce A, G oraz P za zarządzanie projektem budowlanym, winna otrzymać fakturę VAT z tytułu nabywanych usług, wystawioną zgodnie z zapisem art. 106 ust. 1 ustawy. Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania 3 należy uznać za prawidłowe.
Konsekwencją prawidłowości powyższych działań wspólników spółki cywilnej jak i konsorcjantów jest ustalenie, czy podatek należny zawarty w fakturach od tych podmiotów, jest dla Wnioskodawcy podatkiem do odliczenia. Zgodnie z powołanym powyżej art. 86 ust. 1 ustawy, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wówczas, gdy zostaną spełnione określone przesłanki, tj. podmiot dokonujący odliczenia podatku działa w charakterze podatnika podatku VAT oraz nabywane towary i usługi, w związku z którymi występuje podatek naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
Podatek VAT zawarty w fakturach dokumentujących nabywane towary i usługi, powinien wiązać się z działalnością opodatkowaną spółki cywilnej. Istotne jest również to, że spółka cywilna powinna występować i działać wobec swoich wspólników i konsorcjantów jako podatnik podatku VAT. Przedstawiona powyżej zasada wyklucza zatem możliwość dokonania obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego związanego z usługami i towarami, które nie są w ogóle wykorzystywane do czynności opodatkowanych, czyli w przypadku ich wykorzystania do czynności zwolnionych od podatku od towarów i usług oraz niepodlegających temu podatkowi.
Ponadto, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje podatnikowi pod warunkiem, że nie występują przesłanki negatywne, określone w art. 88 ustawy o podatku od towarów i usług.
Z analizy stanu faktycznego wynika, że wspólnicy spółki cywilnej wystawiają faktury VAT za wykonane usługi zgodnie z ustaleniami Kontraktu, na rzecz Wnioskodawcy jako spółki cywilnej a jednocześnie faktury wystawiane są przez A jako lidera konsorcjum za czynności administracyjne w ramach realizacji tego samego Kontraktu, a spółka cywilna w jednym i w drugim przypadku działa jako podatnik podatku VAT, to słuszne jest twierdzenie, że nabywane usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, gdyż związane są wyłącznie z realizacją Kontraktu.
Daje to spółce cywilnej prawo do obniżenia podatku należnego o wartość podatku naliczonego, na zasadach ogólnych. zawartego na otrzymanych fakturach. Zatem stanowisko Wnioskodawcy w zakresie pytania 4 należy uznać za prawidłowe. Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem.
Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Warszawie Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Płocku, ul. 1 Maja 10, 09-402 Płock.