INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, z późn. zm.) oraz § 5a rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz. U. Nr 112, poz. 770, z późn. zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi działający w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko – przedstawione we wniosku z dnia 11 grudnia 2013 r. (data wpływu 16 grudnia 2013 r.) o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie obowiązków płatnika – jest prawidłowe.
UZASADNIENIE W dniu 16 grudnia 2013 r. został złożony ww. wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych. We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny. Gmina jest jednostką samorządu terytorialnego, działającą na podstawie ustawy o samorządzie gminnym oraz statutu. Zgodnie ze statutem Gmina prowadzi gospodarkę m. in. zasobem mieszkaniowym, lokalami użytkowymi oraz dzierżawę gruntów i reklam, dysponuje majątkiem w zakresie zawierania i rozwiązywania umów najmu, dzierżawy. Prowadzi ponadto windykację należności z tytułu czynszu.
W celu zwiększenia efektywności prowadzonych działań windykacyjnych w zakresie należności z tytułu czynszu mieszkalnego, Gmina wdraża program ułatwiający spłatę zadłużenia za czynsz w lokalach gminnych, osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w formie ekwiwalentnego świadczenia rzeczowego. Świadczenie jest formą zapłaty zaległego czynszu wynikającego z zawartej pomiędzy najemcą a Gminą umowy lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wraz z należnościami towarzyszącymi.
Kierownik jednostki po złożeniu przez najemcę (dłużnika) wniosku o uregulowanie zadłużenia z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w formie świadczenia rzeczowego podejmuje decyzję w sprawie zgody na odpracowanie długu. Właściciel nieruchomości (Gmina) sporządza aneks do umowy bądź umowę z poszczególnymi najemcami, którzy złożyli wniosek o uregulowanie zadłużenia z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, zarówno czynszu bieżącego, jak i zaległego. Lokatorzy świadczą dla wynajmującego (Gminy) czynności zastępcze w zamian za czynsz - świadczenia rzeczowe wynikające z potrzeb Gminy, w tym w szczególności drobne prace porządkowe i usługowe.
Najemca pozostaje zobowiązany do wykonywania świadczeń rzeczowych w miejsce wpłat zaległych należności z tytułu czynszu do czasu całkowitej likwidacji dotychczasowego zadłużenia, tj. kwot czynszu wymagalnych a nieuiszczonych. Czynsz zostanie uregulowany jako świadczenie rzeczowe, zgodnie z art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r., Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), na mocy którego czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie.
Czy z tytułu odpracowania przez najemców lokali mieszkalnych zobowiązań z tytułu zaległości czynszowych powstanie u nich przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, i czy w związku z tym na Wnioskodawcy (Gminie) będą ciążyły obowiązki płatnika? Zdaniem Wnioskodawcy, mając na uwadze art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, z późn. zm.), przychodami są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
W myśl postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, przez umowę najmu Wynajmujący (Gmina) zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić Wynajmującemu (Gminie) umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju. W przedstawionym zdarzeniu Wnioskodawca (Gmina) zawiera umowy z najemcami, z których wynika, że najemcy w zamian za używanie lokali bądź spłatę zaległości powstałych w wyniku ich użytkowania świadczą dla Wynajmującego (Gminy) określone prace porządkowe i usługowe.
Zgodnie z art. 453 Kodeksu cywilnego, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa, tak jakby nastąpiło zwykłe wykonanie, np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty. Zdaniem Wnioskodawcy, z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania, nie można wywieść, że najemca uzyskuje przychody, zgodnie z art. 11 ust. 1 lub art. 14 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem Wnioskodawcy, w przedstawionym zdarzeniu, w związku z odpracowywaniem zaległego czynszu nie powstanie u najemców lokali mieszkalnych przychód podlegający opodatkowaniem podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w związku z czym na Wnioskodawcy (Gminie) nie będą ciążyły obowiązki płatnika. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego jest prawidłowe. Zgodnie z treścią art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.
U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku. W myśl art. 11 ust. 1 powołanej ustawy, przychodami, z zastrzeżeniem art. 14-15, art. 17 ust. 1 pkt 6, 9 i 10 w zakresie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych, art. 19 i art. 20 ust. 3, są otrzymane lub postawione do dyspozycji podatnika w roku kalendarzowym pieniądze i wartości pieniężne oraz wartość otrzymanych świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń.
Stosownie do postanowień art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nieoznaczony, a najemca zobowiązuje się płacić wynajmującemu umówiony czynsz. Czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub w świadczeniach innego rodzaju. Z powyższego wynika, że wynajmujący jest zobowiązany do zapłaty czynszu najemcy, przy czym zapłata może być oznaczona w świadczeniach innego rodzaju niż pieniądze. Podobnie jest z osobami, które zajmują lokal bez tytułu prawnego.
Również i one mogą regulować należności z tytułu korzystania z lokalu poprzez świadczenie innego rodzaju niż pieniądze. W myśl art. 453 ustawy Kodeks cywilny, jeżeli dłużnik w celu zwolnienia się ze zobowiązania spełnia za zgodą wierzyciela inne świadczenie, zobowiązanie wygasa. Jest to instytucja prawna zwana datio in solutum (świadczenie zamiast wykonania), której celem jest wygaśnięcie istniejącego pomiędzy stronami zobowiązania (np. powstałego z tytułu zaległego czynszu), poprzez spełnienie przez dłużnika świadczenia innego niż określone w treści pierwotnej umowy.
Zobowiązanie wówczas wygasa tak, jakby wygasło przez zwykłe wykonanie (np. przez zapłatę uzgodnionej pierwotnie kwoty), przy czym konieczną przesłanką wygaśnięcia zobowiązania – poza umową stron – jest rzeczywiste wykonanie świadczenia przez dłużnika. Przechodząc do podatkowych aspektów opisanych czynności, stwierdzić należy, że wszelkie spłaty długów są dla dłużnika obojętne podatkowo. Nie można bowiem z faktu świadczenia pracy w zamian za wygaśnięcie ciążącego na dłużniku zobowiązania wywieść, że dłużnik uzyskuje przychody, o których mowa w art. 11 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, że Wnioskodawca zgodnie ze statutem prowadzi gospodarkę m. in. zasobem mieszkaniowym, lokalami użytkowymi oraz dzierżawę gruntów i reklam, dysponuje majątkiem w zakresie zawierania i rozwiązywania umów najmu, dzierżawy. Prowadzi ponadto windykację należności z tytułu czynszu. W celu zwiększenia efektywności prowadzonych działań windykacyjnych w zakresie należności z tytułu czynszu mieszkalnego, Gmina wdraża program ułatwiający spłatę zadłużenia za czynsz w lokalach gminnych, osobom będącym w trudnej sytuacji materialnej i życiowej, w formie ekwiwalentnego świadczenia rzeczowego.
Świadczenie jest formą zapłaty zaległego czynszu wynikającego z zawartej pomiędzy najemcą, a Gminą umowy lub odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego wraz z należnościami towarzyszącymi. Kierownik jednostki po złożeniu przez najemcę (dłużnika) wniosku o uregulowanie zadłużenia z tytułu najmu lokalu mieszkalnego w formie świadczenia rzeczowego podejmuje decyzję w sprawie zgody na odpracowanie długu. Właściciel nieruchomości (Gmina) sporządza aneks do umowy, bądź umowę z poszczególnymi najemcami, którzy złożyli wniosek o uregulowanie zadłużenia z tytułu najmu lokalu mieszkalnego, zarówno czynszu bieżącego, jak i zaległego.
Lokatorzy świadczą dla wynajmującego (Gminy) czynności zastępcze w zamian za czynsz - świadczenia rzeczowe wynikające z potrzeb Gminy, w tym w szczególności drobne prace porządkowe i usługowe. Najemca pozostaje zobowiązany do wykonywania świadczeń rzeczowych w miejsce wpłat zaległych należności z tytułu czynszu do czasu całkowitej likwidacji dotychczasowego zadłużenia, tj. kwot czynszu wymagalnych a nieuiszczonych. Czynsz zostanie uregulowany jako świadczenie rzeczowe, zgodnie z art. 659 § 1 i § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.), na mocy którego czynsz może być oznaczony w pieniądzach lub świadczeniach innego rodzaju.
Reasumując, mając na uwadze przedstawiony we wniosku opis stanu faktycznego oraz stan prawny obowiązujący w zakresie mającym do niego zastosowanie należy stwierdzić, że odpracowanie przez dłużnika zaległości czynszowych w formie świadczenia różnego rodzaju prac na rzecz Wnioskodawcy, nie będzie skutkowało u dłużnika powstaniem przychodu podlegającego opodatkowaniu, a co za tym idzie, na Wnioskodawcy nie będą ciążyły z tego tytułu obowiązki płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych. Jednocześnie zauważyć należy, że niniejsza interpretacja oparta została na przepisach ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361, z późn. zm.).
Wskazany przez Wnioskodawcę publikator ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. Dz. U. z 2010 r., Nr 51, poz. 307, ze zm., jest nieaktualny. Powyższe nie miało jednak wpływy na dokonaną przez tut. Organ ocenę stanowiska Wnioskodawcy w odniesieniu do zadanego we wniosku pytania. Interpretacja dotyczy stanu faktycznego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dacie zaistnienia zdarzenia w przedstawionym stanie faktycznym. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem.
Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.). Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art.
53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Izba Skarbowa w Łodzi, Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Piotrkowie Trybunalskim, ul. Wronia 65, 97-300 Piotrków Trybunalski.