INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Na podstawie art. 14b § 1 i § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie upoważnienia do wydawania interpretacji przepisów prawa podatkowego (Dz.
U. Nr 112, poz. 770 ze zm.) Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy działając w imieniu Ministra Finansów stwierdza, że stanowisko przedstawione we wniosku z dnia 3 kwietnia 2013 r. (data wpływu 15 kwietnia 2013 r.) o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku czynności udzielania pożyczek pod zastaw rzeczy ruchomych – jest prawidłowe.
UZASADNIENIE W dniu 15 kwietnia 2013 r. został złożony wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie zwolnienia od podatku czynności udzielania pożyczek pod zastaw rzeczy ruchomych. W złożonym wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe. Zamierza Pan uruchomić działalność gospodarczą, polegającą na udzielaniu pożyczek gotówkowych pod zastaw (lombardową). Przedmiotem zastawów będą rzeczy ruchome, w tym: wyroby jubilerskie oraz złom złota. Przychodem z ww. działalności będą odsetki od udzielonej pożyczki oraz opłata za przechowywanie zastawionych ruchomości.
Pobierane odsetki od udzielonej pożyczki gotówkowej każdorazowo będą miały związek z pobraniem opłaty za przechowywanie zastawionej ruchomości i co za tym idzie, pobranie opłaty za przechowywanie ruchomości będzie ściśle powiązanie z pobraniem odsetek od udzielonej pożyczki. Nie ma Pan zamiaru świadczyć usług tylko i wyłącznie przechowywania ruchomości, ani tylko i wyłącznie udzielania pożyczek bez zabezpieczenia zapłaty zastawem. Usługa udzielania pożyczki gotówkowej i pobieranie odsetek od tej pożyczki, zawsze będzie ściśle powiązana z pobieraną opłatą za przechowywanie, gdyż taka jest konstrukcja umowy udzielania pożyczki gotówkowej pod zastaw.
W przypadku niespłacenia przez klienta kwoty pożyczki wraz z odsetkami i opłatą za przechowanie zastawionej ruchomości w umówionym terminie - zastawione ruchomości zostaną wystawione na sprzedaż. W związku z powyższym zadano pytanie sprowadzające się do kwestii: Czy w świetle obowiązujących przepisów dotyczących podatku od towarów i usług, uzyskana z tytułu udzielonej pożyczki prowizja oraz opłata za przechowywanie będzie korzystała ze zwolnienia od tego podatku?
Zdaniem Wnioskodawcy, uzyskane z tytułu udzielenia pożyczki odsetki oraz opłata za przechowywanie, związane z konkretnie wskazaną pożyczką, korzystają ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług. W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego uznaje się za prawidłowe. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
W myśl art. 8 ust. 1 ww. ustawy, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7 (…). Stawka podatku, zgodnie z art. 41 ust. 1 ww. ustawy, wynosi 22%, z zastrzeżeniem ust. 2-12c, art. 83, art. 119 ust. 7, art. 120 ust. 2 i 3, art. 122 i art. 129 ust. 1. Jednakże stosownie do art. 146a pkt 1 tej ustawy, w okresie od dnia 1 stycznia 2011 r. do dnia 31 grudnia 2013 r., z zastrzeżeniem art. 146f, stawka podatku, o której mowa w art. 41 ust. 1 i 13, art. 109 ust. 2 i art. 110, wynosi 23%.
Przepisy ustawy o podatku od towarów i usług oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy, przewidują dla niektórych towarów i usług stawki obniżone lub zwolnienie od podatku. Zastosowanie obniżonej stawki podatku lub zwolnienia od podatku, jako odstępstwo od zasady powszechności i równości opodatkowania, możliwe jest jedynie w przypadku wykonywania czynności ściśle określonych w ww. ustawie lub w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie jej upoważnienia. Zakres i zasady zwolnienia od podatku dostaw towarów lub świadczenia usług zostały określone między innymi w art. 43 ww. ustawy o podatku od towarów i usług.
W myśl ust. 1 pkt 38 tego artykułu, zwalnia się od podatku usługi udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych oraz usługi pośrednictwa w świadczeniu usług udzielania kredytów lub pożyczek pieniężnych, a także zarządzanie kredytami lub pożyczkami pieniężnymi przez kredytodawcę lub pożyczkodawcę.
Według ust. 13 tego artykułu, zwolnienie od podatku stosuje się również do świadczenia usługi stanowiącej element usługi wymienionej w ust. 1 pkt 7 i 37-41, który sam stanowi odrębną całość i jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41. Stosownie do dyspozycji ust. 14 ww. artykułu, przepisu ust. 13 nie stosuje się do świadczenia usług stanowiących element usług pośrednictwa, o których mowa w ust. 1 pkt 7 i 37-41. Ponadto należy wskazać, że w myśl ust. 15 tego artykułu, zwolnienia, o których mowa w ust. 1 pkt 7, 12 i 37-41 oraz w ust. 13, nie mają zastosowania do: czynności ściągania długów, w tym factoringu; usług doradztwa; usług w zakresie leasingu.
Powyższe uregulowania stanowią odzwierciedlenie prawa unijnego. W świetle dyspozycji zawartej w art. 135 ust. 1 lit. b Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1 ze zm.), państwa członkowskie zwalniają następujące transakcje: udzielanie kredytów i pośrednictwo kredytowe, oraz zarządzanie kredytami przez kredytodawcę. W tym kontekście wskazać należy - co wielokrotnie podkreślał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej - że zakres zwolnień przewidzianych w Dyrektywie nie może być interpretowany w sposób rozszerzający.
Czynności zwolnione zgodnie z Dyrektywą stanowią autonomiczne pojęcia prawa wspólnotowego, a ich ujednolicona interpretacja ma służyć unikaniu rozbieżności w stosowaniu systemu podatku od wartości dodanej w poszczególnych państwach członkowskich. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem „pojęcia używane do opisania zwolnień wymienionych w art. 13 szóstej dyrektywy powinny być interpretowane w sposób ścisły, ponieważ stanowią one odstępstwa od ogólnej zasady, zgodnie z którą podatkiem VAT objęta jest każda dostawa towarów i każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika” (wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. C-461/08 w sprawie Don Bosco Onroerend Goed BV).
Jak wynika z przytoczonych przepisów, usługi udzielania pożyczek pieniężnych świadczone przez lombardy zwolnione są od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług. Ze zwolnienia korzystają również usługi pomocnicze stanowiące element usługi lombardowej, które same stanowią odrębną całość, pod warunkiem, że są niezbędne do świadczenia usługi udzielenia pożyczki. Obecnie w polskim systemie prawnym brak jest przepisów szczególnych regulujących funkcjonowanie zakładów zastawniczych, czyli lombardów. Jednak należy wskazać, że jednym z dwu podstawowych elementów umowy lombardowej jest pożyczka.
Dochodzi bowiem do przeniesienia na pożyczkobiorcę własności określonej ilości pieniędzy oraz zobowiązania się pożyczkobiorcy do zwrotu tej samej ilości pieniędzy wraz z odsetkami. Zatem w umowach tych zawarte są przedmiotowo istotne składniki umowy pożyczki, przewidziane w art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Drugim elementem jest upoważnienie pożyczkodawcy do sprzedaży rzeczy ruchomych wydanych mu jako zabezpieczenie i zaspokojenie się z uzyskanej ceny. Zabezpieczeniem, które w praktyce lombardów występuje najczęściej, jest umowa powiernicza, tzw. przewłaszczenie na zabezpieczenie, które występuje w kilku wariantach.
Przewłaszczenie zawsze jednak polega na przeniesieniu własności rzeczy na wierzyciela, który - w razie spłacenia pożyczki przez dłużnika - jest zobowiązany do powrotnego przeniesienia nań własności. W braku spłaty, wierzyciel (tj. właściciel lombardu) może rzecz sprzedać i zaspokoić się z ceny, albo zamiast zapłaty zachować rzecz dla siebie. Tego rodzaju zabezpieczenie, choć nieuregulowane w przepisach, funkcjonuje w praktyce i - przynajmniej w odniesieniu do rzeczy ruchomych - jest akceptowane przez orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz doktrynę (por. uchwałę Izby Cywilnej SN z 10 maja 1948 r., OSN 1948 r., nr 11, poz. 58, orzeczenie SN z 19 listopada 1992 r., OSNCP 1993, nr 3, poz. 89).
Z powyższego wynika, że jednym z istotniejszych elementów umowy lombardowej jest fizyczne przekazanie przedmiotu zastawu udzielającemu pożyczki, jako faktycznej realizacji zabezpieczenia zobowiązania nałożonego na pożyczkobiorcę. Z treści złożonego wniosku wynika, że będzie Pan świadczył usługi polegające na udzielaniu pożyczek gotówkowych pod zastaw (lombard). Przedmiotem zastawów będą rzeczy ruchome, w tym: wyroby jubilerskie oraz złom złota. Usługa udzielania pożyczki gotówkowej i pobieranie odsetek od tej pożyczki, zawsze będzie ściśle powiązana z pobieraną opłatą za przechowywanie, gdyż taka jest konstrukcja umowy udzielania pożyczki gotówkowej pod zastaw.
W przypadku niespłacenia przez klienta kwoty pożyczki wraz z odsetkami i opłatą za przechowanie zastawionej ruchomości w umówionym terminie - zastawione ruchomości zostaną wystawione na sprzedaż. Mając na uwadze przedstawione we wniosku zdarzenie przyszłe stwierdzić należy, że zabezpieczenie rzeczowe, jakie będzie Pan realizował przyjmując towar jako zabezpieczenie udzielanej pożyczki - m. in. poprzez jego przechowywanie - samo będzie stanowiło odrębną całość, a jednocześnie będzie właściwe oraz niezbędne do świadczenia usługi głównej – udzielania pożyczek pieniężnych – usługi zwolnionej od podatku od towarów i usług zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług.
A zatem koszty związane z przechowywaniem zastawionej rzeczy, stanowiące koszty zabezpieczenia umowy pożyczki będą związane z czynnościami zwolnionymi od podatku na podstawie przepisu art. 43 ust. 1 pkt 38 w związku z art. 43 ust. 13 ww. ustawy. Natomiast w kwestii odsetek zaznaczyć należy, że będą stanowiły one należne wynagrodzenie z tytułu usługi udzielenia przez Pana pożyczki pod zastaw, która będzie korzystała ze zwolnienia od podatku w oparciu o przepis art. 43 ust. 1 pkt 38 tej ustawy.
Końcowo informuje się, że w kwestii dotyczącej opodatkowania sprzedaży zastawionych nieodebranych rzeczy ruchomych (w tym wyrobów jubilerskich i złomu złota), wydano postanowienie znak ITPP2/443-343b/13/KT. Interpretacja dotyczy zdarzenia przyszłego przedstawionego przez Wnioskodawcę i stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania interpretacji. Stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi na niniejszą interpretację przepisów prawa podatkowego z powodu jej niezgodności z prawem.
Skargę wnosi się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, ul. Emilii Plater 1, 10-562 Olsztyn, po uprzednim wezwaniu na piśmie organu, który wydał interpretację w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o jej wydaniu – do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).
Skargę do WSA wnosi się (w dwóch egzemplarzach – art. 47 ww. ustawy) w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia tego wezwania (art. 53 § 2 ww. ustawy). Skargę wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ww. ustawy) na adres: Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy Biuro Krajowej Informacji Podatkowej w Toruniu, ul. Św. Jakuba 20, 87-100 Toruń.