Postanowienie NSA z 23 listopada 2004 r., FSK 1256/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Małgorzaty R.k

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2004r., sygn. akt III SA 834/02

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (spr.), Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, Antoni Hanusz
Iga Szymańska protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Małgorzaty R. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 15 lutego 2002 r. (...) w przedmiocie opłaty skarbowej. odrzuca skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2004 r. III SA 834/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na skutek skargi Małgorzaty R., uchylił decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia 15 lutego 2002 r. (...) w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.

W motywach orzeczenia Sąd podał, że w dniu 17 września 1999 r. Sonia B. i Małgorzata R. zawarły umowę sprzedaży, na mocy której skarżąca nabyła udział we współwłasności nieruchomości. W następstwie przeprowadzonego postępowania Urząd Skarbowy W. - W. decyzją z dnia 21 listopada 2001 r. określił małżonkom Małgorzacie i Waldemarowi R. opłatę skarbową od wymienionej czynności cywilnoprawnej, zaległość podatkową oraz odsetki za zwłokę. W uzasadnieniu swojej decyzji organ podatkowy pierwszej instancji stwierdził, że cena przedmiotu umowy określona przez strony nie odpowiadała jego wartości rynkowej. W związku z tym strony tej czynności zostały wezwane do podwyższenia wartości przedmiotu umowy do kwoty zaproponowanej przez Urząd. Podniesiono, że strony wyraziły na to zgodę.

W odwołaniu Waldemar R. zakwestionował wycenę przedmiotu umowy dokonaną przez organ podatkowy pierwszej instancji. Wskazał, że on i jego żona nie byli świadomi faktu, że nabywając udział we współwłasności nieruchomości zakupią również udział we współwłasności znajdujących się na tej nieruchomości budynków, które zostały wzniesione przez innych współwłaścicieli i znajdują się w ich posiadaniu.

Decyzją z dnia 15 lutego 2002 r. Izba Skarbowa w W. utrzymała w mocy omówioną wyżej decyzję Urzędu Skarbowego W. - W. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że podstawa obliczenia kwoty opłaty skarbowej nie jest tożsama z ceną podaną w umowie. Wskazano nadto, że zgodnie z art. 191 Kodeksu cywilnego współwłasność nieruchomości gruntowej obejmuje również znajdujące się na niej budynki, niezależnie od tego, który ze współwłaścicieli je wzniósł. Organ odwoławczy stwierdził, iż na podstawie art. 206 Kodeksu cywilnego każdy ze współwłaścicieli ma prawo do korzystania z rzeczy wspólnej w takim zakresie, w jakim daje się to pogodzić ze wspólnym korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Dlatego też uznano, że organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo podwyższył wartość rynkową nabytego prawa o wartość znajdujących się na nieruchomości budynków.

W skardze do Sądu Małgorzata R. zarzuciła decyzji Izby Skarbowej w W. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 191 i 206 Kodeksu cywilnego oraz nie uwzględnienie okoliczności faktycznych mających wpływ na wykonywanie przez stronę prawa własności w stosunku do budynków znajdujących się na nabytej przez nią nieruchomości. Skarżąca zarzuciła nadto organowi odwoławczemu naruszenie przepisów art. 123 par. 1 i art. 133 Ordynacji podatkowej przez pominięcie jej w postępowaniu. Twierdziła, że mąż nie był jej pełnomocnikiem i dopuszczenie go przez organ podatkowy pierwszej instancji do udziału w sprawie w jej imieniu było bezprawne. Skarżąca zarzuciła również zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 120, 121 par. 1, 187 i 200 par. 1 Ordynacji podatkowej.

W zaskarżonym wyroku, uznając zasadność skargi, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ze wskazanych przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika, aby stroną postępowania podatkowego mógł być mąż skarżącej, gdyż nie był on stroną umowy sprzedaży powodującej powstanie obowiązku zapłaty opłaty skarbowej. Sąd przyjął, że zaskarżoną decyzją naruszono art. 200 par. 1 Ordynacji podatkowej, co miało wpływ na wynik sprawy. Organ pierwszej instancji poinformował bowiem tylko męża skarżącej o przysługującym mu prawie do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Także tylko z jego udziałem dokonano podwyższenia wartości rynkowej przedmiotu umowy sprzedaży w celu dokonania wymiary opłaty skarbowej od tej czynności. Sąd stwierdził też, że podwyższenia wartości przedmiotu umowy dokonano z naruszeniem przepisu art. 10 ust. 3 ustawy o opłacie skarbowej, gdyż wezwanie do podwyższenia wartości opłaty skarbowej zastąpiono notatką służbową sporządzoną przez pracownika organu podatkowego.

W skardze kasacyjnej Małgorzata R. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz o orzeczenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi skarżąca zakwestionowała bezstronność i rzetelność opisu stanu faktycznego sprawy zawartego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Wywodziła, że skoro Sąd w tym wyroku nie rozstrzygnął kwestii merytorycznych, to nie powinien w opisie stanu faktycznego podawać stwierdzeń sugerujących, że skarżąca faktycznie, aczkolwiek nieświadomie, zakupiła udział w warsztacie. Zdaniem skarżącej, sposób zredagowania opisu stanu faktycznego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku jest wybiórczy i tendencyjny, co prowadzi do błędnego zinterpretowania przepisów, w sposób szkodliwy dla skarżącej. Uważa, że szczegóły sprawy mają decydujący wpływ na jej wynik, wbrew stanowisku organów podatkowych oraz Sądu. Oparcie się na ogólnych przepisach, bez uwzględnienia dodatkowych okoliczności sprawy, jest w ocenie skarżącej poważnym uchybieniem. Skarżąca podniosła, że w postępowaniu sądowym wskazała na dodatkowe okoliczności, chociażby na stanowisko Prezydenta Miasta W. w przedmiocie stanu prawnego spornego warsztatu. Nie zostały one jednak uwzględnione w opisie stanu faktycznego sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że w świetle przepisów rozdziału 1 działu IV ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o charakterze sformalizowanym. Świadczą o tym w szczególności wymogi formalne jakie spełniać powinna ta skarga, które zostały określone w art. 176 wymienionego Prawa. Stanowi on, że skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi o charakterze ogólnym przepisane dla każdego pisma w postępowaniu sądowym /por. art. 45 i nast. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ oraz wymogi szczególne, charakterystyczne tylko dla tego środka odwoławczego. Skarga kasacyjna powinna więc zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy też w części, przytaczać podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Jak chodzi o podstawy kasacji to ustawodawca przewidział je w art. 174 powołanej ustawy i polegają one na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Wskazać trzeba, że wymogi przewidziane tylko dla skargi kasacyjnej w cytowanym art. 176 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowią o jej istocie i braki skargi w tym przedmiocie nie podlegają usunięciu. Są one zatem traktowane odmiennie niż braki w zakresie wymogów ogólnych przewidzianych dla pism w postępowaniu sądowym, które usunięte być mogą. Na takie rozumienie przepisu art. 176 wskazuje niewątpliwie treść art. 183 wymienionego Prawa, w myśl którego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza nieważnością postępowania. Oznacza to, że Sąd ten związany jest podstawami skargi kasacyjnej w niej podanymi i może ją uwzględnić tylko w granicach w skardze tej określonych.

Przedstawiona konstrukcja prawna postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzi do wniosku, że jeżeli skarga kasacyjna obarczona jest co najmniej jednym ze wskazanych wyżej braków nie podlegających usunięciu, to ich istnienie uniemożliwia jej rozpoznanie i tym samym czyni niedopuszczalną, a więc podlegającą odrzuceniu.

Wobec tego, że skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej omówionych wyżej wymogów nie spełnia, Sąd ograniczył swoje rozważania tylko do kwestii jej dopuszczalności. Zasadniczym brakiem skargi jest nie przytoczenie w niej podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienia. Nie zamieszczenie w skardze podstaw kasacyjnych jest oczywiste. Jeżeli natomiast chodzi o podane w skardze uzasadnienie, to jest ono zaledwie polemiką z motywami zaskarżonego wyroku i nie może być uznane za uzasadnienie wymagane przepisem art. 176 cytowanego Prawa. Już tylko ta wada przekreśla możliwość merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w sprawie niniejszej. W świetle bowiem brzmienia powołanych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny nie jest ani uprawniony ani też obowiązany do samodzielnego poszukiwania i ustalania jakie to też przepisy prawa materialnego lub procesowego i w jaki sposób narusza zaskarżone orzeczenie. Od tej zasady ustawodawca czyni wyjątek tylko dla nieważności postępowania /por. art. 183 par. 1 Prawa/.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 180 w związku z art. 193 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.