Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 stycznia 2004 r. I SA/Gd 384/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Marka P. na postanowienie Izby Skarbowej w G. Ośrodek Zamiejscowy w S. z dnia 11 lutego 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r.
W uzasadnieniu orzeczenia podano, że Marek P. pismem z dnia 23 listopada 2002 r. zwrócił się do Urzędu Skarbowego w S. z wnioskiem o zawieszenie przez ten organ postępowania podatkowego za rok 2001, w oparciu o przepis art. 210 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, do czasu rozstrzygnięcia przez właściwy sąd o prawie rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci.
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2002 r. organ podatkowy pierwszej instancji odmówił zawieszenia postępowania motywując to tym, że podane we wniosku podatnika okoliczności nie wyczerpują przesłanek tego zawieszenia określonych w przepisach art. 201 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Stanowisko organu pierwszej instancji podzieliła Izba Skarbowa w G., utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy w motywach postanowienia z dnia 11 lutego 2003 r. stwierdził, że stan faktyczny przedmiotowej sprawy nie wskazuje na to, aby wystąpiło w niej zagadnienie wstępne wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Kwestia preferencji podatkowej przysługującej osobie samotnie wychowującej dzieci wynika z przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowiących materialnoprawną podstawę wydania decyzji podatkowej. Dlatego też tej kwestii nie można traktować jako zagadnienia wstępnego, które ze względu na jego przedmiot należy do kompetencji sądu.
W skardze do Sądu Marek P. zarzucił, że organy podatkowe naruszyły jego interes prawny, jego syna oraz matki syna, ponieważ postępowanie podatkowe powinno być zawieszone na zasadzie art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do czasu rozstrzygnięcia przez sąd, który z rodziców małoletniego syna skarżącego Krzysztofa P. ma rozliczyć z nim podatek dochodowy za 2001 r. Zdaniem skarżącego, w razie wystąpienia obu rodziców wychowujących dziecko samotnie, jako stanu wolnego, wybór rodzica, który rozliczy podatek dochodowy z dzieckiem powinien należeć do nich. W razie braku porozumienia między nimi do właściwego sądu, który powinien rozstrzygnąć ewentualny spór z uwzględnieniem dobra i korzyści dziecka, nie zaś do zainteresowanego otrzymaniem podatku urzędu skarbowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym wyroku uznał, że w sprawie nie występuje zagadnienie wstępne. Kwestia łącznego opodatkowania podatnika wraz z dzieckiem została unormowana w przepisach prawa podatkowego, a w szczególności w art. 6 ust. 4, 5 i 8 oraz w art. 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób prawnych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./. Stosując zatem te przepisy stwierdzić trzeba, że ocena czy w określonym stanie faktycznym podatnik był uprawniony do skorzystania z dobrodziejstwa łącznego wraz z dzieckiem opodatkowania, ze swej istoty nie należy do sądu powszechnego lecz tylko i wyłącznie do organu podatkowego. Sąd wskazał nadto, że okoliczność braku porozumienia pomiędzy rodzicami co do tego, które z nich będzie opodatkowywać się łącznie z dzieckiem, nie należy do właściwości sądu rodzinnego, gdyż nie wchodzi to w zakres jego kognicji określonej przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Nie może taka okoliczność tym samym stanowić podstawy do zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych.
W skardze kasacyjnej Marek P. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 6 ust 4 i 5 i art. 45 ust. 1 i 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 21 par. 2 i 3, art. 120 i art. 200 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 1 Kodeksu cywilnego, art. 93 par. 1 i art. 95 par. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, art. 1 i art. 2 par. 1 i 3 Kodeksu postępowania cywilnego oraz preambułą, art. 2, art. 7, 18, 48 ust. 1, 71 ust. 1 i 84 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej a także art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnościach.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł między innymi, że skoro żaden przepis prawa nie daje organowi podatkowemu prawa wyboru rodzica, który może rozliczyć podatek dochodowy od osób fizycznych z dzieckiem, to jeżeli kwestii tej nie są w stanie rozstrzygnąć sami rodzice, otwarta zostaje dla rozstrzygnięcia tego zagadnienia droga postępowania przed sądem powszechnym. Zdaniem skarżącego to rozstrzygnięcie stanowi sprawę cywilną i to niezależnie od tego, czy uznać ją za istotną sprawę dziecka. Stąd też, w jego ocenie, zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania podatkowego stosownie do przepisu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna w sprawie niniejszej jest niezasadna.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd pierwszej instancji dokonał kontroli zgodności z prawem postanowienia Izby Skarbowej w G. z dnia 11 lutego 2003 r., stosownie do swojej właściwości określonej w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/. Wskazanym postanowieniem zostało zakończone ostatecznie postępowanie zapoczątkowane wnioskiem skarżącego dotyczącym zawieszenia postępowania podatkowego w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. w oparciu o przepis art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten nakazuje organowi podatkowemu zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Sąd oddalając skargę na wymienione postanowienie stwierdził, że w sprawie niniejszej nie występuje zagadnienie wstępne, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie Ordynacji podatkowej. To kluczowe dla rozstrzygnięcia sprawy ustalenie Sądu pierwszej instancji nie zostało skarga kasacyjną skutecznie zakwestionowane.
Wskazać przede wszystkim trzeba, że w skardze nie wykazano, iżby istniała przeszkoda do załatwienia przez organ podatkowy sprawy wymiaru podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. w postaci braku rozstrzygnięcia przez właściwy sąd powszechny sporu o to, które z rodziców ma prawo do rozliczenia z dzieckiem jako osoba samotnie je wychowująca /art. 6 ust. 4 i 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych/. W świetle przepisu art. 201 par. 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej konieczność uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego wynikać może zarówno z określonej regulacji prawnej jak i na podstawie ustaleń dokonanych przez organ podatkowy. Żadna z tych okoliczności w sprawie nie występuje. Podkreślić przy tym należy, że zarzut skargi kasacyjnej w przedmiocie naruszenia w zaskarżonym wyroku art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego nie jest zasadny, gdyż przedstawiony wyżej spór nie jest objęty zakresem pojęciowym sprawy cywilnej. Nie jest to bowiem ani sprawa z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy ani sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych ani też inna sprawa, do których przepisy Kodeksu postępowania cywilnego stosuje się z mocy ustaw szczególnych. Dlatego też w omawianej kwestii brak jest podstaw do przyjęcia właściwości sądu powszechnego do jej rozstrzygnięcia.
O uprawnieniu do rozliczenia podatkowego jako osoba samotnie wychowująca dziecko rozstrzygają natomiast same organy podatkowe na podstawie przesłanek określonych w wymienionych przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym i w oparciu o ocenę ustalonego przez te organy stanu faktycznego. Jeżeli zatem skarżący uzna za naruszające prawo orzeczenia organów podatkowych w omawianej sprawie będzie mógł domagać się ich weryfikacji zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i wnieść następnie skargę domagając się kontroli tych orzeczeń przez sąd administracyjny w zakresie ich zgodności z prawem.
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji wyroku.