Wyrok NSA z 24 listopada 2004 r., FSK 1268/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Winiarni "A." sp. z o.o. w W.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt I SA/Gd 1163/03 wydanego

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Krystyna Nowak (spr.), Ryszard Pęk
Krzysztof Kołtan protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Winiarni "A." sp. z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 25 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wyrokiem z 6 lutego 2004 r. I SA/Gd 1163/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Winiarni "A." sp. z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 25 sierpnia 2003 r. (...) w przedmiocie określenia kosztów egzekucyjnych. Z uzasadnienia wyroku wynikało, że skarżone postanowienie podjęła nie Izba Skarbowa, a jej Dyrektor, a ponadto, iż:

• Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Winiarni na podstawie tytułu wykonawczego z 4 czerwca 2003 r. obejmującego należności z tytułu podatku akcyzowego za marzec 2003 r.
• 7 lipca 2003 r. zobowiązania wniosła zażalenie na zajęcie rachunku bankowego oraz pobranie kosztów egzekucyjnych wskazując, że koszty zostały pobrane bezzasadnie i żądając ich zwrotu,
• 16 lipca 2003 r. organ egzekucyjny wydał postanowienie określające koszty egzekucyjne na dzień 7 lipca;
• w zażaleniu spółka wskazała, iż nie jest wobec niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, zaś zaległość podatkowa, decyzją Urzędu Skarbowego z 18 czerwca 2003 r. została rozłożona na raty,
• Izba Skarbowa uznając zażalenie za niezasadne wskazała, iż 21 maja 2003 r. organ egzekucyjny doręczył dłużniczce upomnienie zawierające wezwanie do zapłaty,
• po upływie terminu z upomnienia doręczył odpis tytułu wykonawczego oraz przesłał zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego; doręczenie nastąpiło 12 czerwca 2003 r.; pismo o zajęciu nosiło datę 9 czerwca,
• spółka w dniu 6 maja 2003 r. złożyła do organu wniosek o rozłożenie na raty spłaty zaległości podatkowej,
• wniosek ratalny został załatwiony decyzją z 19 czerwca 2003 r.,
• postanowieniem z 27 czerwca 2003 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone;
• w ocenie organów egzekucyjnych naliczenie kosztów, stosownie do art. 64c par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, było zasadne bowiem złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie miało wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne, zaś zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje uchylenia dokonanego zajęcia.

To ostatnie stanowisko podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w skarżonym skargą kasacyjną, wyroku. Sąd zwrócił uwagę, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego było zasadne bowiem po doręczeniu w dniu 21 maja 2003 r. upomnienia - zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku - skarżąca obowiązku tego nie wykonała; nie powiadomiła również organu egzekucyjnego o rozłożeniu wniosku o rozłożenie zaległości podatkowej na raty. Ponadto inny był merytoryczny zakres toczącego się równocześnie postępowania z tego wniosku w stosunku do postępowania egzekucyjnego.

Wobec skutecznego wszczęcia egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego, zgodnie z dyspozycją art. 64 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny zasadnie pobrał opłaty na dokonane czynności.

W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku, sporządzonej przez pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego, sp. z o.o. Winiarnia "A." wniosła o jego uchylenie w całości oraz o uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w G. i poprzedzającego go postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie jako niezgodnych z prawem, umorzenie w całości kosztów egzekucyjnych, zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Jako podstawy kasacji autora skargi wskazała na:

• naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie - art. 6 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji;
• naruszenie przepisów postępowania przez oczywiste naruszenie art. 8, 12, 77 par. 1 Kpa, które miało wpływ na wynik sprawy.

W uzasadnieniu skargi, poza opisem przebiegu sprawy, jej autorka wskazała, że:

• sąd administracyjny rozpatrując skargę nie ustosunkował się do zawartych w niej zarzutów. Istotą skargi nie była prawidłowość doręczenia skarżącej upomnienia, lecz niezasadność wszczęcia samego postępowania egzekucyjnego przez organ skarbowy,
• zgodnie z art. 6 par. 1 powoływanej ustawy z 17 czerwca 1966 r. postępowanie egzekucyjne powinno zostać wszczęte w razie uchylenia się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Natomiast skuteczne doręczenie uprawnienia zawierającego wezwanie do wykonania obowiązku jest tylko czynnością umożliwiającą wszczęcie egzekucji administracyjnej;
• Sąd nie rozpatrzył zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz nie ustosunkował się w sposób wyczerpujący do zarzutów skargi strony,
• z zebranego w sprawie materiału dowodowego niezbicie wynikało, iż nie było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a to wobec złożenia już 25 kwietnia 2003 r. wniosku o rozłożenie należnego podatku akcyzowego na marzec tego roku na raty,
• w sytuacji gdyby informacje pomiędzy Wydziałami organu skarbowego przepływały prawidłowo i załatwienie sprawy nastąpiło w terminie, egzekucja przeciwko Spółce nie zostałaby wszczęta i uniknęłaby ona wysokich kosztów.

Odpowiadając na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna na uwzględnienie nie zasługiwała.

Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, a taka była sytuacja Spółki, strona mogła, w terminie do 31 marca 2004 r. wnieść skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

Art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowił, że skargę kasacyjną można oprzeć na dwu podstawach:

• naruszenia prawa materialnego przez błędna wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
• naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei w myśl art. 176 ustawy skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganym przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresy żądanego uchylenia lub zmiany.

Skarga kasacyjna sp. z o.o. Winiarnia "A." nie czyniła zadość tym wymaganiom. Zarzuty naruszenia prawa procesowego wskazywały bowiem na postanowienia Kodeksu postępowania administracyjnego, które - po 1 stycznia 2004 r. - jak wyjaśniono wyżej, w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ogóle nie miały zastosowania. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł ich oceniać merytorycznie, co z kolei oznaczało, iż rozważanie zarzutu naruszenia art. 6 par. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /t.j. Dz.U. 2002 nr 110. poz. 968 ze zm./ musiało być odniesione do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny Dyrektora Izby Skarbowej, ocenionego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jako ustalony w sposób nienaruszający prawa procesowego.

Art. 6 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowił, że "w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych". Przepis ten był /jest/ jednoznaczny. Uzasadnienie skargi nie wskazywało zresztą na jego błędną interpretację przez Sąd. Tyle tylko, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zarzut taki mógł być podniesiony - wobec organu egzekucyjnego - jako /ewentualny/ zarzut w postępowaniu egzekucyjnym, w momencie doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego, co niewątpliwie spowodowałoby u wierzyciela /Urząd Skarbowy/ "refleksję" na temat terminowości załatwiania spraw i koniecznej współpracy miedzy Urzędem, a organem egzekucyjnym, którym był jego Naczelnik.

Zarówno postanowienie wierzyciela zawierające stanowisko wobec zgłoszonych zarzutów /art. 34 par. 1 i par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.../ jak i postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów /art. 34 par. 1 i par. 5 ustawy/ mogły być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego.

Tymczasem przedmiotem zaskarżenia i rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zaskarżonym wyrokiem było postanowienie o wysokości kosztów za faktycznie dokonaną czynność egzekucyjną, a mianowicie za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Spółki, wydane na podstawie art. 64 par. 1 i par. 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym.

W tym zakresie w skardze kasacyjnej zarzutów nie podniesiono. Art. 183 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wiąże Naczelny Sąd Administracyjny granicami skargi kasacyjnej, co uniemożliwiało ocenę zgodności z prawem innych niż zaskarżone orzeczeń Sądu I instancji i wykluczało jakakolwiek ocenę aktów administracyjnych podejmowanych wobec skarżącego, nawet jeśli pozostawały w granicach tej samej sprawy.

Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.