Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 marca 2004 r. (sygn.akt I S.A./Ka 470/03) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę E. K. na decyzję Izby Skarbowej w K. – Ośrodek Zamiejscowy w B. z dnia [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od września 1998 r. do marca 1999 r. i za czerwiec 1999 r. W uzasadnieniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Powołując się na przepis art. 116 Ordynacji podatkowej Sąd stwierdził, iż w sprawie wystąpiła zaległość podatkowa spółki "B." z o.o., której to spółki E. K. była członkiem zarządu, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna oraz że nie nastąpiło zwolnienie skarżącej z odpowiedzialności, bowiem nie został zachowany termin ustawy do zgłoszenia wniosku o upadłości. Sąd podniósł, iż zgodnie z art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. Nr 118, poz. 512 z 1991 r. ze zm.) termin ten wynosi dwa tygodnie od dnia zaprzestania płacenia długów. Zdaniem Sądu, członkowie zarządu w tym również E. K. już w dniu 4 lutego 199 r. tj. w dniu sporządzenia sprawozdania F-01 musieli zdawać sobie sprawę z sytuacji finansowo-ekonomicznej, która jednoznacznie wskazywała na wystąpienie przesłanek do wnioskowania o upadłości spółki i wobec tego do podjęcia bez zbędnej zwłoki stosownych kroków prawnych w imię ochrony interesów wszystkich potencjalnych wierzycieli. Skoro wiedza uzyskana przez członków zarządu nie spowodowała trudnej reakcji, aż do dnia 10 marca 1999 r. – to tym samym odpadły przesłanki uchylające odpowiedzialność skarżącej.
Odnosząc się do argumentu podniesionego w skardze, iż rozstrzygając powyższą kwestię sąd powszechny doszedł na gruncie identycznego stanu faktycznego i prawnego do odmiennych wniosków, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej został podjęty już po wydaniu decyzji ostatecznej w niniejszym postępowaniu, oraz że oba postępowania, mimo występujących zbieżności, były względem siebie odrębne i okoliczności oraz przesłanki występujące w tych sprawach były oceniane odrębnie. Sąd przyznał, iż faktycznie odmienna ocena tych samych przesłanek w różnych postępowaniach jest negatywne jednakże nie może to świadczyć o wadliwości decyzji organów podatkowych.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku E. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy w trybie art. 188 ustawy p.s.a. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zarzuciła wyrokowi naruszenie prawa materialnego a to art. 116 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 5 § 1 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe, przez jego niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, iż złożenie w dniu 10 marca 1999 r. wniosku o ogłoszenie upadłości B. Spółki z o.o., nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego, wobec czego E. K. nie może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdza, że Sąd w procesie subsumcji nie uwzględnił argumentacji zawartej w skardze w zakresie terminowości złożenia wniosku o ogłoszeniu upadłości Spółki. Twierdzi, że organy podatkowe nie potrafiły w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie ustalić daty w jakiej niewątpliwie zaistniały okoliczności pozwalające na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości, a tym samym prawidłowo ustalić, czy złożenie wniosku w dniu 10 marca 1999 r. zostało dokonane w terminie.
Zdaniem skarżącej badanie terminowości złożenia analizowanego wniosku nie jest kwestia, ani elementem stanu faktycznego, a oceną prawną ciągu faktów, a zatem w procesie kontroli zgodności z prawem tak dokonywanej oceny Sąd nieprawidłowo wprowadził wnioski o zgodności z prawem zapadłych w formie decyzji rozstrzygnięć. Podniósł, iż nie sposób negować prawa organów podatkowych do dokonywania we własnym zakresie oceny ustaleń faktycznych, jednakże sam fakt dokonywania samodzielnej oceny nie przesądza o zgodności spornych rozstrzygnięć z prawem, gdyż ocena tej zgodności powinna być dokonywana także na płaszczyźnie zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym.
Fakt, iż wyrok Sądu powszechnego orzekający co do istoty odmiennie od organów podatkowych w identycznym stanie faktycznym zapadł po wydaniu decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie, ale przed wydaniem wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny powinien, zdaniem skarżącej, skutkować co najmniej uchyleniem zaskarżonej decyzji do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Skarżąca podkreśliła, iż w toku postępowania przed Sądem ustalono, iż spłat zobowiązań Spółka dokonywała systematycznie w styczniu, lutym i początkiem marca 1999 r., przy czym ostatnia zapłata dokonana została w dacie złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny badając kwestię sporną, a więc terminowość złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości poprzestał bez szerszego uzasadnienia na podzieleniu argumentacji organów skarbowych i odwołał się do treści sprawozdania F-01 z dnia 4.02.1999 r., natomiast w zupełności nie odniósł się do zarzutów skarżącej.
Sąd nie ustosunkował się między innymi do faktu, iż nieściągalność wierzytelności należnej od F. S.A. znalazła potwierdzenie dopiero w połowie 2001r. podczas, gdy wcześniej tj. w trakcie 2000 r. syndyk masy upadłości F. nie potrafił wypowiedzieć się co do zaspokojenia wierzytelności Spółki B. Sąd nie uwzględnił nadto i nie ustosunkował się też do pozytywnej prognozy co do podstaw ekonomicznych bytu Spółki wynikającej z faktu rozłożenia na raty zaległości w zapłacie podatku VAT dokonanej decyzją Urzędu z dnia [...] nr [...], przy czym pierwsza rata została zapłacona 4 lutego 1999 r.
Jak już w skardze podnosiła skarżąca zarząd Spółki B., musiałby w tych okolicznościach (tj. zdaniem organów podatkowych i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) antycypować fakty (np. w zakresie nieściągalności wierzytelności od masy upadłości F. S.A. czy L. T.), stąd ich ocena dokonana a posteriori przez organy podatkowe nie jest prawidłowa.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą zarówno w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] jak też w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Wniosek skargi o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest oczywiście niesłuszny. Stosownie do powołanego art. 188 cyt. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny może uchylić zaskarżone orzeczenie i rozpoznać skargę, jeżeli nie ma naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego. W świetle sformułowanego w skardze zarzutu przepis art. 188 cyt. ustaw nie mógł mieć w sprawie zastosowania, gdyż w skardze podniesiono w istocie naruszenie przepisów postępowania. Wprawdzie jako podstawę kasacji podano "naruszenie prawa materialnego" jednak równocześnie wskazano, że polegało ono na "przyjęciu, iż złożenie w dniu 10 marca 1999 r. wniosku o ogłoszeniu upadłości "B." spółki z o.o. nastąpiło z uchyleniem terminu określonego w art. 5 § 1 Prawa upadłościowego, wobec czego E. K. nie może się uwolnić od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki".
Z przytoczonego wyżej art. 188 ustawy wynika, ze stosowanie tego przepisu uzależnione jest od łącznego zaistnienia dwu przesłanek tj.:
- nie wystąpienie naruszeń przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy,
- wydanie orzeczenia z naruszeniem prawa materialnego.
Uwzględniając regulację zawartą w omawianym art. 188 ustawy, należy stwierdzić, że przyjęcie za podstawę kasacji naruszenie przepisów postępowania wyklucza możliwość zawarcia w niej wniosku o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi. Dotyczy to także sytuacji, w której - podobnie jak w rozpoznawanej sprawie - naruszenie przepisów postępowania określono błędnie jako "naruszenie prawa materialnego".
Reasumując należy stwierdzić, że naruszenie prawa materialnego nie może polegać na kwestionowanym przez stronę ustaleniu faktu (w tym przypadku – faktu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uchybieniem terminu).
Przechodząc do rozważenia podanych w skardze kasacyjnej naruszeń prawa, które – jak już wskazano – obejmują jedynie przepisy postępowania, należy stwierdzić, iż zaskarżone orzeczenie nie wykazuje takich uchybień.
Wadliwość podstawy faktycznej jest zawsze wynikiem uchybienia procesowego, które w ramach podstawy skargi kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wymaga przytoczenia przepisów, naruszenia których zarzuca skarżący. Dla wskazana tych wadliwości nie wystarczy odwołać się do ogólnych stwierdzeń – jak to uczyniła autorka skargi kasacyjnej – lecz konieczne jest uzasadnienie tej podstawy przez wskazanie, które przepisy (oznaczone numerem artykułu, paragrafu, ustępu) zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i wpływu zarzuconych wadliwości na treść kwestionowanego wyroku (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 1997 r. III CKN 13/97 - OSNC 1997, Nr 8, poz. 114, z dnia 10 lutego 1997 r. I CKN 57/96 OSNC 1997 r. nr 6-7, poz. 82 i z dnia 16 października 1997 r., II CKN 404/97 – OSNC 1998 r. nr 4, poz. 59).
Wobec zatem braku wskazania w kasacji przepisów postępowania dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający skargę kasacyjną, miarodajny jest stan faktyczny sprawy, będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku.
Z ustaleń tych wynika, że w dniu podpisania przez E. K. sprawozdania F-01 tj. w dniu 4 lutego 1999 r. - wiedziała ona, że majątek spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów. Od tej daty reprezentacji Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w ciągu dwóch tygodni byli zobowiązani zgłosić wniosek o ogłoszeniu upadłości (art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej) w związku z art. 5 § 2 Prawo upadłościowe).
Inna ocena identycznego stanu faktycznego i prawnego przez sąd powszechny nie może stanowić podstawy do stawiania zarzutów naruszenia prawa organu podatkowemu i Sądowi.
Mając powyższe ustalenia na uwadze należało na podstawie przepisów art. 184 i art. 204 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnemu (Dz.U. Nr153, poz. 1270) orzec jak w sentencji.
EL