Wyrok NSA z 20 stycznia 2005 r., FSK 1318/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 stycznia 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "C." Spółki z o.o. z siedzibą w W.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 marca 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 531/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie NSA Jerzy Rypina (spr.), Aleksandra Wrzesińska-Nowacka
Barbara Mróz protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 7 lipca 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę Prokuratora Rejonowego w P. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. dnia 7 lipca 2003 r. stwierdzającą na podstawie art. 247 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej nieważność decyzji Wójta Gminy S. z dnia 15 grudnia 2002 r. w przedmiocie odmowy Przedsiębiorstwu "C." Spółce z o.o. w W. umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za 2001 r. i za 11 miesięcy 2002 r.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie przyjęło, iż adnotacja poczyniona w dniu 25 listopada 2002 r. na wniosku Spółki "C." o umorzenie zaległości podatkowych - była w istocie decyzją administracyjną. Sąd podzielił stanowisko Prokuratora Rejonowego, który wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, iż adnotacja może być potraktowana co najwyżej jako polecenie wskazujące sposób załatwienia sprawy w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej, a świadczy o tym sama treść adnotacji, między innymi w tej części, która odnosi się do zalecenia wyegzekwowania od Spółki wykonania obowiązków, do których zobowiązała się ona w uzasadnieniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowych.

Sąd stwierdził, iż na gruncie Ordynacji podatkowej procesowe ramy wydania decyzji zakreślają przepisy art. 207 i następne. Decyzja podatkowa w sensie materialnym będzie zatem indywidualnym aktem administracyjnym, rozstrzygającym sprawę objętą obowiązkiem podatkowym. Zgodnie z tym przepisem - organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej /par. 1/. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji /par. 2/.

Wydanie decyzji podatkowej będzie więc także obejmowało jej doręczenie Co było przedmiotem doręczenia w sprawie niniejszej tego nie wiadomo. W aktach podatkowych znajduje się wprawdzie pismo o treści: "niniejszym kwituje odbiór decyzji Wójta Gminy S. z dnia 25.11.2002 r. w sprawie umorzenia zaległości podatkowych za rok 2001 r. i 11 miesięcy roku 2002" z nieczytelnym podpisem i data 26.11.2002 r., nie mniej jednak wobec bezspornej okoliczności nie wydania decyzji w formie, o której stanowi art. 211 Ordynacji podatkowej nie można jednoznacznie stwierdzić, co było przedmiotem doręczenia.

W sytuacji zatem, gdy decyzja kształtuje sytuację materialnoprawną strony postępowania, to nie można poszukiwać za wszelką cenę argumentów umożliwiających pozostawienie w obrocie prawnym adnotacji z dnia 25 listopada 2002 r. jako rozstrzygnięcia mającego rangę decyzji. Wadliwość ta nie może być - zdaniem Sądu - zniwelowana wskazanymi przez Kolegium w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę poglądami orzecznictwa zaprezentowanymi w tle poszczególnych składników decyzji /art. 210 par. 1 pkt 2- 8 Ordynacji podatkowej/.

Uszło bowiem jego uwadze, iż nawet orzecznictwo, do którego poglądów się odwołuje zostało ukształtowane na tle założenia, iż za decyzje mogą być także uznane pisma zawierające rozstrzygnięcia w załatwianej sprawie mimo błędów lub braków poszczególnych elementów decyzji, jeśli tylko zawierają minimum składników niezbędnych do zakwalifikowania ich jako aktu tej rangi.

W rozpatrywanej sprawie nie można uznać, iż mamy do czynienia z jakimkolwiek pismem, do którego można by było odnieść ewentualne rozważania co do tego, czy zawiera ono elementy decyzji. Trudno bowiem w powyższym rozumieniu uznać dokonaną w dniu 25 listopada 2002 r. adnotację za pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie. Kierując się powyższymi uwagami jeszcze raz stanowczo stwierdzić trzeba, iż adnotacja dokonana w dniu 25 listopada 2002 r. w żadnym razie nie może zostać uznana za decyzję, albowiem nie spełnia podstawowych wymogów, o których mowa w art. 210 par. 1 Ordynacji podatkowej /por. także wyrok NSA z dnia 17 października 1996 r., I SA/Po 449/96, Temida, Sopot 2002/.

Konkludując stwierdził, iż skoro w dniu 25 listopada 2002 r. nie doszło do wydania decyzji, nie można uznać, iż w chwili wydania decyzji w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w dniu 15 grudnia 2002 r. istniała w obrocie prawnym inna decyzja ostateczna w tej samej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji przepis art. 247 par. 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, na który powołało się Samorządowe Kolegium Odwoławcze zawiera przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji podatkowej w sytuacji, gdy w sprawie wydano już poprzednio inną decyzję ostateczną. Jeśli zatem w sprawie niniejszej tak nie było - przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej wydanego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji.

W skardze od powyższego wyroku "C." Spółka z o.o. zarzuciła wyrokowi:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy i idącą za tym nieważność postępowania poprzez obrazę art. 109 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie odroczenie przez sąd terminu rozprawy pomimo udokumentowanej przez skarżącego niemożności stawiennictwa jej przedstawiciela pełniącego funkcję jedynego członka zarządu w wyznaczonym terminie, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości obrazy swoich praw;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie tj.

• obrazę art. 210 Ordynacji podatkowej przez przyjęcie, że nie doszło do wydania w dniu 25 listopada 2002 r. decyzji przez Wójta Gminy S. i jej doręczenie w dniu 26 listopada 2002 r.,
• obrazę art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez jego pominięcie przy ocenie materiału zebranego w sprawie, w tym przy ocenie czy w dniu 25 listopada 2002 r. została wydana decyzja umarzająca zaległości podatkowe.

W związku z powyższym autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji ewentualnie stwierdzenie nieważności postępowania w całości; uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi tak jak stanowi art. 188 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie ewentualnie stwierdzenie nieważności postępowania w całości, uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi kasacyjnej na podstawie art. 188 p.p.s.a.

Prokurator Rejonowy w P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje;

Skarga kasacyjna jest bezzasadna.

Przepis art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ zwanej w skrócie "p.p.s.a." stanowi, że skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

• naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
• naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z kolei w art. 176 tej ustawy ustawodawca precyzuje wymagania jakie winna spełniać skarga kasacyjna. Należy do niej przytoczenie podstawy kasacji, a wiec wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania /albo wskazanie obu podstaw kasacji/, które zostały naruszone przez Sąd przy wydawaniu zaskarżonego wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie oraz ich uzasadnienie.

Zgodnie zaś z treścią art. 183 par. 1 cyt. ustawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza że Sąd jest związany podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej.

Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że jeśli strona wskaże konkretny przepis prawa materialnego lub prawa procesowego, który - jej zdaniem - został naruszony, to Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny badać, czy sąd pierwszej instancji nie naruszył innego przepisu.

Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż tylko zarzut naruszenia art. 109 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi spełnia wymagania formalne i odnosi się do postępowania sądowego. Oceniając zasadność powyższego zarzutu stwierdzić należy, iż jest on chybiony. Stosownie do art. 107 p.p.s.a. nieobecność strony lub ich pełnomocników na rozprawie nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. Natomiast odroczenie rozprawy następuje w przypadku gdy Sąd stwierdzi, że nieobecność strony została wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć. Powyższą okoliczność winna strona udowodnić stosownym zaświadczeniem lekarskim wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 czerwca 1999 r. w sprawie szczególnych zasad i trybu wystawienia zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika /Dz.U. nr 65 poz. 741/. Ponadto wraz z zaświadczeniem lekarskim winna przedstawić wniosek o odroczenie rozprawy, gdyż brak takiego wniosku należy potraktować tylko jako usprawiedliwienie nieobecności. W rozpoznawanej sprawie wniosku takiego podatnik nie złożył, bowiem nie można uznać za wniosek o odroczenie rozprawy oświadczenie osoby, która stawiła się na rozprawę bez okazania stosownego pełnomocnictwa.

Natomiast zarzut sformułowany w pkt 2 skargi kasacyjnej, a w szczególności powołane przepisy Ordynacji podatkowej /art. 210 i art. 121 par. 1/ zakwalifikowany jako naruszenie prawa materialnego jest bezzasadny, gdyż nie dotyczy postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny od dnia 1 stycznia 2004 r. orzeka na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na żadnym etapie postępowania nie stosuje przepisów Ordynacji podatkowej. Tym samym chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej, iż Sąd naruszył powyższe przepisy.

Inną kwestia jest fakt, iż przywołane przepisy Ordynacji podatkowej są przepisami procesowymi. Jednakże w rozpoznawanej sprawie nie ma to znaczenia.

Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.