Uzasadnienie
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 1 marca 2004 r. I SA/Gl 46/04 odmówił przywrócenia Zbigniewowi D. terminu do wniesienia skargi i odrzucił skargę Zbigniewa D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 5 grudnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku rolnego.
- W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, iż skarżący wnioskiem z dnia 21 stycznia 2004 r. /data stempla pocztowego/ zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na powyższą decyzję doręczoną w dniu 16 grudnia w sprawie utrzymania w mocy decyzji Wójta Gminy G. z dnia 8 sierpnia 2003 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej odmowy udzielenia zwolnienia w podatku rolnym. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie złożył skargi w terminie z uwagi na swój stan zdrowia, a o tym, że termin ten upłynął dowiedział się po konsultacji z radca prawnym. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Zbigniew D. złożył skargę na przedmiotowa decyzję.
- W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o nie przywrócenie terminu do złożenia skargi i jej odrzucenie wskazując, że decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony, radcy prawnemu w dniu 16 grudnia 2003 r., a skarga podatnika została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 21 stycznia 2004 r. tj. po upływie 30-dniowego terminu. Organ odwoławczy podkreślił, że w postępowaniu odwoławczym korzystał z pomocy zawodowego pełnomocnika.
- Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie bowiem z treścią art. 53 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.
Stosownie do brzmienia przepisu art. 86 par. 1 powołanej ustawy, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu /art. 87 par. 3 cytowanej ustawy/.
Jak wynika z treści wniosku skarżący jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia skargi wskazał swój stan zdrowia oraz fakt, że o uchybieniu terminowi dowiedział się dopiero po konsultacji z radcą prawnym. Do wniosku dołączył kserokopię zaświadczenia z dnia 5 grudnia 2003 r. wydanego przez specjalistę psychiatrę, z którego wynika, że skarżący pozostaje pod opieką tego lekarza od 24 stycznia 2003 r. z powodu organicznych zaburzeń osobowości z elementami depresyjnymi i nie jest zdolny do wykonywania pracy zarobkowej jak również udziału w czynnościach procesowych.
Strona nie kwestionowała tego, że w postępowaniu odwoławczym reprezentowana była przez fachowego pełnomocnika radcę prawnego, który złożył odwołanie i któremu doręczono zaskarżoną decyzję. Nie podniosła również zarzutu co do daty doręczenia decyzji pełnomocnikowi i skuteczności tej czynności. We wniosku przyznała fakt uchybienia terminowi wykazując okoliczności uprawdopodabniające brak jej winy w niedochowaniu terminu do złożenia skargi.
Rozstrzygając przedmiotowy wniosek Sąd I instancji podniósł, że instytucja przywrócenia terminu zmierza do uchronienia zainteresowanego przed ujemnymi dla niego skutkami procesowymi, wynikłymi z uchybienia terminu. Warunkiem przywrócenia terminu jest brak po stronie zainteresowanego winy w jego uchybieniu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przez zainteresowanego uprawdopodobniony. Należy przy tym wskazać, że nawet powoływanie się na okoliczność korzystania ze zwolnienia lekarskiego od pracy nie potwierdza z całą pewnością, iż strona nie mogła rzeczywiście wnieść skargi od decyzji. W zwolnieniu lekarskim bowiem bierze się pod uwagę m.in. rodzaj dolegliwości pacjenta oraz charakter jego pracy, co nie wyklucza jeszcze samo przez się możliwości sporządzenia przez osobę korzystającą z takiego zwolnienia skargi i nadania jej. Odmowa przywrócenia terminu jest uzasadniona, gdy przeszkoda do jego dotrzymania była błaha, gdy mogła być pokonana przy wykazaniu zwykłej staranności bez jakiekolwiek uszczerbku. Złożone przez skarżącego zaświadczenie lekarskie nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminowi. Wynika z niego jedynie, że w dacie sporządzania tego dokumentu skarżący nie był zdolny do udziału w czynnościach procesowych. Należy przy tym pamiętać, że przedmiotowe decyzja została doręczona w dniu 16 grudnia 2003 r. Skarżący nie wykazał by od tego dnia do chwili wpływu termin do złożenia skargi istniały przeszkody do zapoznania się z treścią decyzji i złożenia skargi.
Z tych przyczyn Sąd I instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu i dlatego na podstawie art. 58 par. 1 pkt 2 oraz art. 86 par. 3 i 58 par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.
- Na powyższe postanowienie skargę kasacyjną w imieniu skarżącego złożyła radca prawny Katarzyna P., i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności naruszenie art. 88 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprze uznanie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu jako niedopuszczalnego z uwagi na brak uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż Sąd w sposób sprzeczny z art. 87 par. 2 i 3 oraz art. 88 powyższej ustawy uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Brak jest jakiejkolwiek podstawy do zakwalifikowania choroby skarżącego jako nie stanowiącej przeszkody do napisania i złożenia skargi kasacyjnej skoro wniesienie skargi również jest czynnością procesową.
- Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie uczestniczył w rozprawie sądowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W niniejszej sprawie Sąd I instancji zaskarżonym postanowieniem równocześnie rozpoznał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucił skargę. Taki sposób orzekania, o ile można byłoby uznać za prawidłowy to jedynie do dnia 31 grudnia 2003 r. z uwagi na prawomocność orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego /art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./. Natomiast w świetle obecnie obowiązującego przepisu art. 86 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ na postanowienie o przywróceniu terminu albo o odmowie jego przywrócenia przysługuje zażalenie. Z kolei na postanowienie o odrzuceniu skargi, jako postanowienie kończące postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna /art. 173 par. 1 p.p.s.a./. Zatem są to różne środki odwoławcze i to różniące się nie tylko nazwą, lecz i stopniem sformalizowania, jak i osobą uprawnioną do jego sporządzenia. Przy czym znacznie mniejsze wymogi formalne są stawiane zażaleniu. Dlatego też w obecnym stanie prawnym należy uznać za niedopuszczalne orzekanie w jednym postanowieniu w kwestii przywrócenia terminu i rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie.
Mając powyższe na uwadze, skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że zachodzi nieważność postępowania, gdyż skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw i to na skutek wadliwości procesowych sądu I instancji, albowiem ten sąd nie powinien jednocześnie przystępować do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Utrudnia to bowiem stronie skarżącej obronę swoich słusznych praw.
Z tych to względów skoro w tej sprawie zachodzi sytuacja wskazana w art. 183 par. 2 pkt 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą sądu administracyjnego będzie w pierwszej kolejności rozpoznanie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przy czym należy mieć na względzie zły stan zdrowia skarżącego i nieznaczne przekroczenie ustawowego terminu. Dopiero po uprawomocnieniu się tegoż postanowienia, w zależności od jego treści bądź to wyznaczenie terminu rozprawy, bądź też wydanie postanowienia kończącego sprawę.
Z uwagi na brak wniosku strony skarżącej o zwrot kosztów /art. 209 p.p.s.a./ nie orzeczono o kosztach postępowania kasacyjnego.