Uzasadnienie
Wyrokami z dnia 11 lutego 2004 r. od I SA/Wr 2242/01 do I SA/Wr 2247/01 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargi Spółki z o.o. "R." z Ś. na decyzje Izby Skarbowej w W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia 11 czerwca 2001 r. utrzymujące w mocy decyzje Inspektora Kontroli Skarbowej określające Spółce zobowiązanie podatkowe, zaległość podatkową, odsetki za zwłokę oraz ustalające dodatkowe zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za luty, lipiec, wrzesień, październik, listopad i grudzień 1999 r.
W motywach wszystkich wyroków Sąd podzielił stanowisko orzekających organów, że Spółka odliczając podatek naliczony wykazany w fakturach wystawionych przez Zakład Pracy Chronionej "H." Sp. z o.o., dokumentujących zakup materiałów papierniczo-biurowych, naruszyła par. 54 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 156 poz. 1024 ze zm./.
Z zebranego materiału dowodowego wynika bowiem, że jakkolwiek wartość żadnej z zakwestionowanych faktur ZPChr nie przekraczała kwot wymienionych w par. 54 ust. 7 pkt 2 powołanego rozporządzenia - to jednak fakt wystawienia kilku faktur w tym samym dniu i nieomal w tym samym czasie miał na celu obejście par. 54 ust. 5 pkt 1 powołanego rozporządzenia, przez ominięcie warunku zapłaty za faktury za pośrednictwem banku i skorzystanie z prawa odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego na zasadach ogólnych, co było szczególnie korzystne dla strony wobec ustalenia, iż należności z tytułu wystawionych faktur regulowała ona z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
Wniosek taki - zdaniem Sądu - był zasadny gdy uwzględnić, iż kwestionowane faktury dokumentowały zakup towaru wynikającego z kilku zamówień, wydanego w jednym dniu i dostarczonego stronie jednym transportem.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu orzekające organy prawidłowo oceniły działanie polegające na wystawieniu kilku faktur, z których należności nie przekroczyły kwot 3.000 albo 1.000 Euro, zamiast jednej faktury, której kwotę przekroczyłaby wskazane wielkości jako podjęte w celu obejścia przepisu par. 54 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, wymagającego zapłaty należności wynikającej z wystawionej faktury bezpośrednio w formie pieniężnej za pośrednictwem banku, przed dokonaniem odliczenia podatku naliczonego z takiej faktury.
W skargach kasacyjnych wniesionych od powyższych wyroków "R." Sp. z o.o. wniosła o ich uchylenie w całości i przekazanie spraw do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu zarzucając, że:
- naruszają one prawo materialne przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie par. 54 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 7 pkt 2 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. "polegające na stwierdzeniu, iż do kilku czynności wykonywanych w jednym miejscu i czasie nie można było wystawić kilku faktur dokumentujących te czynności, a ponadto wadliwej ocenie skutków prawnych wynikających z tego przepisu w związku ze sprawą, a także niewłaściwego określenia strony mającej wpływ na zaistniały stan faktyczny",
- naruszają one przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik spraw poprzez nieuwzględnienie okoliczności i faktów powszechnie znanych, poruszanych na rozprawie przez stronę skarżącą i przeciwną oraz nieuwzględnienie zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących ogólnych norm postępowania tj. naruszenia art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej i powiązanego z tym braku uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków.
W uzasadnieniu skarg kasacyjnych podano, iż w myśl zaskarżonych wyroków strona ponosiła odpowiedzialność zarówno za ilość faktur, jak i za ich treść /datę sprzedaży/, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym, gdyż jak powszechnie wiadomo wystawcą faktury jest sprzedawca. Błędnie zatem przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, że sposób wystawiania faktur zależał od nabywcy /strony skarżącej/. Domniemanie także jest oczywistym błędem, gdyż jak to zostało ujęte w uzasadnieniu zaskarżonych wyroków, było to działanie na szkodę wystawcy faktury.
Stwierdzenia takie pozbawione były jakiejkolwiek logiki, ponieważ "jak można obciążać stronę, która nie ma wpływu na działanie osoby trzeciej /dostawcy - wystawcy faktury/ za jej działalność, w dodatku szkodzącą jej".
W świetle powyższego nie można się zgodzić z uzasadnieniem kwestionowanych wyroków w części odwołującej się do jasności przepisów w tym zakresie.
Zdaniem strony wnoszącej skargi kasacyjne wystawianie kilku faktur w jednym dniu jest faktem powszechnie znanym i powszechną praktyką wynikającą z uwarunkowań organizacji pracy i rozliczeń w hurtowniach.
Sąd nie wziął pod uwagę tego, iż strona na rozprawie podniosła okoliczność, że nie miała wpływu na ilość i wartość wystawionych faktur /albowiem należało to do dostawcy/ i to w sytuacji gdy pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej potwierdził, że znajomość tego faktu miałaby istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia spraw.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie odniósł się też do zarzutów skarg dotyczących naruszenia ogólnych norm postępowania "w związku z udzieleniem stronie informacji co do rozstrzygnięcia" przekazanej w trakcie zapoznania z materiałami dowodowymi a także w związku z niedopuszczeniem dowodu z zeznań świadka.
Odpowiadając na skargi kasacyjne Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o ich oddalenie.
Pismem z dnia 10 lutego 2005 r. "R." Spółka z o.o. wniosła o uzupełnienie skarg kasacyjnych wskazując, iż zarzuca naruszenie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez:
- błędną wykładnię prawa materialnego w zakresie par. 54 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 4 oraz ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym uznającą, iż dokonane w jednym dniu przez stronę płatności za zakupione towary powinny być ujęte jako jedna sprzedaż i udokumentowane jedną fakturą,
- niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego w zakresie art. 58 Kodeksu cywilnego w związku z par. 54 ust. 4 pkt 5 lit. "c" powołanego wyżej rozporządzenia w sytuacji uznania przez Sąd, że działania strony zmierzały do obejścia przepisów prawa podatkowego oraz w zakresie par. 54 ust. 4 w związku z ust. 5 pkt 1 rozporządzenia, który wskazuje na moment pomniejszenia podatku należnego w sytuacji dokonania zapłaty na rzecz podmiotu posiadającego status ZPChr, a także przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 3 par. 1 oraz art. 145 par. 1 lit. "c" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z par. 54 ust. 5 pkt 1 powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji odmowę prawa odliczenia podatku naliczonego wynikającego z dokonywanych przez stronę zakupów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przede wszystkim wskazać należy, że przedmiotem rozważań Sądu nie mogły być nowe podstawy skarg kasacyjnych, uzupełnione przez stronę wnoszącą skargi kasacyjne w piśmie z dnia 10 lutego 2005 r. Na przeszkodzie temu stoi bowiem przepis art. 183 par. 1 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej strony mogą jedynie przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, a nie powoływać czy też uzupełniać te podstawy.
Odnosząc się z kolei do przytoczonych w skargach kasacyjnych podstaw kasacyjnych zauważyć trzeba, że formułując zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik spraw strona wnosząca skargi kasacyjne nie wskazała żadnego konkretnego przepisu postępowania naruszonego przez Sąd. Zarzuty jej ograniczały się bowiem do stwierdzenia, że naruszenie przepisów postępowania nastąpiło "poprzez nieuwzględnienie okoliczności i faktów powszechnie znanych, poruszonych na rozprawie zarówno przez stronę skarżącą, jak i stronę przeciwną oraz nieuwzględnienie zarzutów zawartych w skardze, a dotyczących ogólnych norm postępowania tj. naruszenia art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej i powiązanego z tym braku uwzględnienia wniosku strony skarżącej o przeprowadzenie dowodu zeznań świadków".
Brak powołania konkretnych przepisów postępowania naruszenia których dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu /powołane w skargach kasacyjnych przepisy art. 120 i 121 Ordynacji podatkowej nie znajdował zastosowania w postępowaniu sądowym/ powoduje, że będąc związany granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/ Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest przyjąć za wiążący w sprawie stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonych wyroków. Z uzasadnienia zaskarżonych wyroków wynika zaś, że prawidłowe były ustalenia orzekających organów, iż wystawienie kilku faktur, w wykonaniu kilku zamówień tego samego podmiotu, w tym samym dniu, niemalże w tym samym czasie, przy dostarczeniu zamówionego towaru jednym transportem miało na celu jedynie ominięcie warunku zapłaty za faktury za pośrednictwem banku i skorzystanie z prawa odliczenia podatku naliczonego na zasadach ogólnych, co było szczególnie korzystne dla strony wobec ustaleń, iż należności z tytułu wystawionych faktur regulowała ona z kilkumiesięcznym opóźnieniem.
W konsekwencji za chybiony uznać należało drugi z zarzutów skarg kasacyjnych naruszenia prawa materialnego "przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie" par. 54 ust. 5 pkt 1 w związku z ust. 7 pkt 2 powołanego wcześniej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r.
Podkreślić trzeba, że stosownie do przepisu art. 174 powołanej wcześniej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi naruszenie przez Sąd prawa materialnego nastąpić może przez błędną wykładnię lub /podkreślenie Sądu/ niewłaściwe zastosowanie. W skargach kasacyjnych nie podano natomiast na czym polegała błędność wykładni przepisu par. 54 ust. 1 pkt 1 w związku z ust. 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, a także z jakich to konkretnie powodów Sąd ten wskazany przepis błędnie zastosował.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 powołanej uprzednio ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.