Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004 r. I SA/Ka 707/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Grażyny i Michała S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 marca 2003 r. (...)w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że skarżący w pismach z dnia 11 i 12 grudnia 2002 r. zarzucili organowi egzekucyjnemu:
- brak doręczenia upomnienia /art. 33 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/,
- niespełnienie wymogów określonych w art. 27 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /art. 33 pkt 10/.
Z kolei zaś w piśmie z dnia 7 stycznia 2003 r. Grażyna S. podniosła dodatkowo zarzut przedawnienia obowiązku podatkowego /art. 33 pkt 1 ustawy/.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że organ egzekucyjny zasadnie stwierdził, iż nie posiada uprawnień do rozpatrzenia w tym postępowaniu kwestii podniesionych przez skarżących, a dotyczących nie doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Są to bowiem czynności egzekucyjne i dla ich podważenia ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje inny środek zaskarżenia, to jest skargę na czynności egzekucyjne. Zarzuty te zostały rozpoznane w odrębnym postępowaniu, co znalazło wyraz w postanowieniach z dnia 18 lutego 2003 r.
Sąd nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego nie doręczenia upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. W sprawie niniejszej z tego obowiązku zwalniał przepis par. 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. nr 137 poz. 1541/. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. W przedmiotowej sprawie chodzi o wyegzekwowanie należności z tytułu zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych określonych decyzją z dnia 6 grudnia 2002 r. Dlatego też doręczenie skarżącym upomnienia nie było wymagane. Sąd stwierdził, że nie ulega wątpliwości, iż został spełniony także wymóg podania w tytule wykonawczym przepisu, który zwalnia wierzyciela z obowiązku doręczenia upomnienia.
Sąd jako chybiony ocenił zarzut dotyczący naruszenia przepisu art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny dokonując zajęcia rachunku bankowego, powinien najpierw skierować do banku zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego, a następnie - po dokonaniu zajęcia - powiadomić o tym zobowiązanego. Taka kolejność czynności organu egzekucyjnego ma na celu uniemożliwienie zobowiązanemu wypłaty pieniędzy z rachunku bankowego.
Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny postąpił w rozpoznanej sprawie zgodnie z powołanym wyżej przepisem ustawy. Zebrany materiał dowodowy świadczy o tym, że tytuł wykonawczy doręczony został stronie skarżącej w dniu 11 grudnia 2002 r. w trybie art. 47 par. 2 Kpa. Natomiast zawiadomienie skarżących o zajęciu rachunku bankowego nastąpiło w dniu 23 grudnia 2003 r., stosownie do art. 44 Kpa. Sąd nadto zauważył, że argumenty organu odwoławczego dotyczące zmiany adresu skarżących są trafne i przedstawione w sposób wyczerpujący.
Sąd stwierdził, że doręczenie tytułu wykonawczego jak i zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego było prawidłowe /skuteczne/ i zgodne z przepisami wskazanych wyżej przepisów art. 44 i 47 Kpa.
Zarzuty naruszenia art. 6 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym uznane zostały za niezasadne. Zobowiązany uchyla się bowiem od wykonania obowiązku, jeżeli obowiązek ten stał się wymagalny, a zobowiązany nie podjął działań /tak jak w rozpoznanej sprawie/ zmierzających do wykonania obowiązku. Sąd podkreślił, że przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie upoważniają wierzyciela do wyznaczenia zobowiązanemu terminu dobrowolnego wykonania obowiązku.
W skardze kasacyjnej Grażyna i Michał małżonkowie S. wnieśli o uchylenia w całości omówionego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to:
1/ art. 6 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 8 Kpa, polegające na:
a/ wszczęciu egzekucji nazajutrz po doręczeniu decyzji, pomimo braku jakichkolwiek przesłanek wskazujących na to, że skarżący uchylają się od obowiązku, a tym samym prowadzeniu postępowania w sposób naruszający zaufanie obywateli do organów państwa, b/ stosowaniu nieuzasadnionej egzekucji jako nieuprawnionego środka do przerywania biegu przedawnienia zobowiązania, mimo że przedawnienie mogło nastąpić wyłączenie na skutek opieszałości i przewlekłości działań organów podatkowych, co także narusza ustawowy obowiązek prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie do organów państwa, 2/ art. 3a i 27 par. 3 w związku z art. 33 pkt 7 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na:
a/ prowadzeniu egzekucji zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych bez uprzedniego doręczenia upomnienia, pomimo że na podstawie wskazanego przepisu szczególnego upomnienie jest wymagane w zakresie tych zobowiązań, co z kolei jest wystarczającą podstawą do wniesienia skutecznego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, b/ braku dołączenia do tytułu wykonawczego dowodu doręczenia upomnienia i nie wskazania podstawy prawnej braku takiego dowodu, co jest również wystarczającą podstawą do wniesienia skutecznego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, 3/ art. 46 i 47 Kpa w związku z art. 31 par. 2 i art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji polegające na:
a/ prowadzeniu egzekucji pomimo braku skutecznego doręczenia tytułu wykonawczego, który wedle dyspozycji przepisu podlegał bezpośredniemu doręczeniu w trakcie czynności egzekucyjnych a nie przesłaniu, co z kolei skutkuje brakiem skuteczności doręczenia i nieważnością dalszych czynności egzekucyjnych, b/ prowadzeniu egzekucji bez doręczenia tytułu wykonawczego jednej ze stron, co również skutkuje nieważnością podjętych wobec niej czynności egzekucyjnych, 4/ art. 80 par. 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegające na zajęciu i prowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego bez jednoczesnego zawiadomienia zobowiązanej o zajęciu.
Na rozprawie skarżący Michał S. wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżących kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Jak wynika z przepisu art. 173 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej "p.p.s.a.", skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Jej przedmiotem powinny być zatem naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, którymi zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, jest obarczone zaskarżone orzeczenie. Zarzuty kasacyjne powinny dotyczyć przepisów prawa, które sąd pierwszej instancji stosował dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu lub czynności organu administracji publicznej. Skargą kasacyjną nie mogą być zatem w sposób bezpośredni objęte zarzuty dotyczące naruszeń prawa materialnego lub procesowego przez organy administracji publicznej, w tym też organy podatkowe i egzekucyjne. Takie stwierdzenie jest konsekwencją zakresu kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu lub czynności. Wynika to z brzmienia art. 1 par. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. nr 153 poz. 1269/.
Kolejną cechą postępowania kasacyjnego jest wynikające z przepisu art. 183 par. 1 p.p.s.a. związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i możliwość brania pod rozwagę z urzędu tylko nieważności postępowania, to jest przesłanek określonych w par. 2 tego artykułu. Taka regulacja prawna oznacza z jednej strony związanie Sądu zakresem zgłoszonych w skardze kasacyjnej zarzutów kasacyjnych, z drugiej zaś wykluczenie możliwości samodzielnego poszukiwania przez Sąd innych niż wskazane w skardze uchybień zaskarżonego orzeczenia. Dlatego też tak istotne dla skuteczności skargi kasacyjnej jest prawna poprawność sformułowania zarzutów kasacyjnych.
W rozpoznanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Wszystkie zarzuty skargi poświęcone są naruszeniom przepisów postępowania zawartym w określonych artykułach Kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zaskarżony wyrok został wydany w dniu 6 kwietnia 2004 r., a więc pod rządami obowiązującej od dnia 1 stycznia 2004 r. cytowanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynika z tego, że Sąd w postępowaniu poprzedzającym jego wydanie mógł stosować przepisy tylko tej ustawy, a nie wskazanych w skardze kasacyjnej ustaw. Te ostatnie nie mogły być bowiem bezpośrednio stosowane w postępowaniu sądowym, którego jak wyżej wskazano przedmiotem była kontrola legalności zaskarżonych rozstrzygnięć administracyjnych a nie rozstrzyganie merytoryczne sprawy. Określone w skardze zarzuty dotyczyć więc mogą postępowania przeprowadzonego przez organy egzekucyjne a nie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach,
Stwierdzić trzeba, że naruszenia w zaskarżonym wyroku przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w skardze kasacyjnej jej autorka nie podniosła, co powoduje, że zarzuty skargi nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Tak sformułowane zarzuty kasacyjne, wobec przedstawionego wyżej sformalizowanego zakresu kontroli kasacyjnej, uniemożliwiają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do zgłoszonych w skardze naruszeń przepisów postępowania.
Mając na uwadze powyższe ustalenia, na podstawie art. 184 p.p.s.a. należało orzec o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach orzeczono po myśli art. 204 pkt 1 p.p.s.a.