Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 lutego 2004 r., SA/Bd 3031/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę Roberta S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 24 września 2003 r. w przedmiocie restrukturyzacji zaległości podatkowych.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził, iż termin wynikający z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców jest terminem prawa materialnego. Zgodnie z tym przepisem wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego następuje na wniosek przedsiębiorcy złożony w terminie do 45 dni od dnia wejścia w życie ustawy, tj. do 15 listopada 2002 r. Wniosek złożony po tym terminie, w myśl art. 12 ust. 6 cyt. ustawy, pozostawia się bez rozpoznania; czynności podejmowane po dniu 15 listopada 2002 r. nie wywołują skutku prawnego w postaci obowiązku organu administracji - badania wniosku podatnika.
Sąd uznał za chybiony podnoszony przez stronę zarzut naruszenia przepisu art. 167 ust. 1 Ordynacji podatkowej, który zgodnie z art. 9 ustawy o restrukturyzacji ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Wyjaśnił, iż przepis ten pozwala stronie wystąpić o rozszerzenie zakresu żądania lub zgłosić nowe żądanie, przy czym stosownie do ustępu 2 tegoż artykułu nawet nieuwzględnione żądanie wszczyna postępowanie podatkowe. Tego przepisu proceduralnego nie można interpretować pomijając materialnoprawne regulacje ustawy o restrukturyzacji. Wskutek bowiem upływu terminu określonego w art. 12 ust. 1 tej ustawy stosownie do ustępu 6 tegoż przepisu wygasa prawo strony do wywołania, poprzez złożenie podania, skutku w postaci rozpoczęcia przez organ administracji procedury restrukturyzacyjnej. W przypadku natomiast wniosku już złożonego, ze względu na fakt, że stosownie do art. 12 ust. 1 ustawy o restrukturyzacji podatnik wskazuje rodzaj należności, którą według jego wyboru należy objąć postępowaniem restrukturyzacyjnym, należy uznać, że roszczenie już złożonego wniosku o nowy rodzaj należności jest w istocie zgłoszeniem nowego żądania, zatem wszczęcie w jego wyniku postępowania prowadziłoby do naruszenia zakreślonego prawem terminu. Sąd zauważył, że skarżący w swoim wniosku z 12 listopada 2002 r. nie wskazywał ogólnie na należności wynikłe z różnego rodzaju zobowiązań podatkowych, ale precyzyjnie określił swoje żądanie konkretnie wskazując należność z tytułu podatku od towarów i usług.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Robert S. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 167 par. 1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, oraz art. 12 ust. 2, art. 13 ust. 1, art. 17 ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
Powołując się na powyższą podstawę wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz decyzji Dyrektora Izby Skarbowej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywiódł, iż przedmiot postępowania restrukturyzacyjnego wynika przede wszystkim z przepisów ustawy - art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "a", art. 12 ust. 4 oraz art. 17 ustawy o restrukturyzacji (...). Stwierdził, iż jeżeli podatnik wadliwie wykaże zakres przedmiotowy restrukturyzacji możliwe jest jego skorygowanie w toku postępowania. W ocenie autora skargi postępowanie restrukturyzacyjne prowadzone jest w stosunku do zaległości z tytułu podatków, czyli do wszystkich podatków. Twierdzi, że w ustawie brak jest zakazu rozszerzania przedmiotu postępowania zaś termin wskazany w art. 12 ust. 1 cyt. ustawy dotyczy wyłącznie wszczęcia postępowania.
Skoro jedynie wszczęcia, to należy przyjąć, że nie jest terminem maksymalnym rozszerzenia tego postępowania /którego to terminu również w ustawie nie określono/. Zatem przepis art. 167 par. 1 stanowiący, że: "do czasu wydania decyzji przez organ pierwszej instancji strona może rozszerzyć zakres żądania lub zgłosić nowe żądanie, niezależnie od tego, czy żądanie to wynika z tej samej podstawy prawnej co dotychczasowe, pod warunkiem, że dotyczy tego samego stanu faktycznego." znajdzie tu zastosowanie "wprost" bez modyfikacji. Ponadto stwierdził, że w świetle unormowań wprowadzonych w życie ustawą restrukturyzacyjną wszczęcie postępowania na mocy art. 12 ust. 1 dotyczyło zaległości z tytułu podatków w rozumieniu ust. 1 lit. "a" tego przepisu - czyli zobowiązania wynikającego z enumeratywnie wymienionej grupy przepisów. Jednakże zobowiązanie to, jest traktowane jako całość, na co wskazuje wspomniana już redakcja przepisu art. 17 ustawy. Niewątpliwie przepis art. 17 ma charakter normy o charakterze proceduralnym gdyż wskazuje zakres przedmiotowy rozstrzygnięcia organu podatkowego i co ważne nie nawiązuje do treści wniosku strony/podatnika. Dla kontrastu przytoczmy tu przepis art. 183 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stanowi on, że "Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej". Proste porównanie obu norm wystarczy aby stwierdzić, że rozstrzygnięcie sprawy w przypadku przepisu art. 17 ustawy restrukturyzacyjnej zależy od znanego urzędowi stanu zaległości podatkowych, a w cytowanym przykładzie od woli strony.
Potwierdza to przepis art. 12 ust. 4 ustawy restrukturyzacyjnej wskazujący, że urząd skarbowy, do którego wpłynął wniosek, prowadzi postępowanie restrukturyzacyjne w zakresie wszystkich zobowiązań podatkowych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 /sic!/ - czyli nie w zakresie jaki wynika z treści wniosku.
Podniósł argument a contratio, iż w świetle przepisu art. 16 ust. 1 cyt. ustawy, normodawca dopuszcza wyłączenie z postępowania restrukturyzacyjnego należności spornych. Wyłączenie następuje na wniosek podatnika. Wynika z tego, że ustawa nie pozwala na inne wyłączenia z postępowania, co za tym idzie, samo złożenie wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego powoduje, że jest ono prowadzone w stosunku do wszystkich zaległości podatkowych wnioskodawcy.
Reasumując stwierdził, iż wadliwa interpretacja przepisów postępowania restrukturyzacyjnego doprowadziła do pozbawienia podatnika dobrodziejstwa jakie miała dla niego stanowić restrukturyzacja. Specyficzne postępowanie restrukturyzacyjne zostało przez ustawodawcę ukształtowane w ten sposób, że jego zakres przedmiotowy wynikał z przepisów ustawy - w tym /w omawianym przypadku/ art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. "a" oraz aktywności "z urzędu" organu rozstrzygającego. Aby jednak tę aktywność wywołać stronie zakreślono stosowny termin, który w przedmiotowej sprawie został zachowany. Miał on jednak charakter inicjujący, a nie ograniczający czy konkretyzujący zakres postępowania.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 183 par. 1 p.p.s.a., poza nie występującymi w rozpoznawanej sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Oznacza to, że nie może badać zgodności zaskarżonego wyroku z przepisami prawa nie wymienionymi we wniesionej skardze.
W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na podstawie naruszenia prawa procesowego. Autor skargi kasacyjnej w zakresie tej podstawy powołał przepisy: art. 167 par. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 9, art. 12 ust. 2, art. 13 ust. 1 i art. 17 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznych od przedsiębiorców. Zaskarżony wyrok został wydany w dniu 24 lutego 2004 r., a wobec tego jedynymi przepisami procesowymi stosowanymi przez Sąd były przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujące od dnia 1 stycznia 2004 r. Zatem, w przypadku wskazania podstawy wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nieodzowne jest wskazanie konkretnych przepisów postępowania sądowego, które miały ulec naruszeniu i istotnego wpływu naruszenia na wynik sprawy. Tymczasem autor kasacji nie wskazał żadnego przepisu postępowania sądowego, ograniczając się do powołania przepisu Ordynacji podatkowej, który był stosowany przez organy administracji publicznej i czterech przepisów ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznych od przedsiębiorców, które to przepisy również były stosowane przez organy administracji publicznej. Wnioski skargi kasacyjnej mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim orzeczeń.
W tym miejscu należy nadmienić, iż sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej /art. 3 ustawy p.p.s.a./. Kontrola ta, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153 poz. 1269, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Wobec tego zarzuty skargi kasacyjnej winny dotyczyć właśnie tej kontroli.
W związku z tym, że skarga kasacyjna nie została oparta na podstawach pozwalających na uznanie ich za usprawiedliwione z podanych wyżej przyczyn, przeto Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 cyt. ustawy.