Postanowienie NSA z 5 maja 2005 r., FSK 1676/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 5 maja 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej w Wydziale II skargi kasacyjnej Wiesławy C.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Wr 2586/01

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Danuta Małysz (spr.)
Janusz Bielski protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Wiesławy C. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 4 lipca 2001 r. (...) w przedmiocie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. postanawia: odrzucić skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Uzasadnienie.

Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 2586/01, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Wiesławy C. na decyzję Izby Skarbowej w O. z dnia 4 lipca 2001 roku, (...), w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok.

Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, iż określenie stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok w wysokości odmiennej niż wynikająca z deklaracji spowodowane było zakwestionowaniem kosztów uzyskania przychodów stanowiących wydatki poniesione z tytułu pięciu umów leasingowych, które dotyczyły urządzeń do diagnostyki i kontroli pojazdów mechanicznych, wykorzystywanych w ramach prowadzonej przez podatniczkę działalności gospodarczej. Na podstawie wystawianych przez leasingodawcę faktur VAT podatniczka zaliczyła z tego tytułu do kosztów uzyskania przychodów kwotę zł 49.956,81 opłat czynszowych, wpłat początkowych i czynszów inicjalnych. Jednakże organy podatkowe obu instancji, dokonując oceny przedmiotowych umów, zawartych przez Wiesławę C. z Europejskim Funduszem Leasingowym w W. w dniach 2 sierpnia 1996 roku, 22 grudnia 1996 roku i 31 grudnia 1996 roku, określanych przez ich strony jako leasing operacyjny na użytkowanie urządzeń służących do diagnostyki i kontroli pojazdów mechanicznych, uznały, iż wszystkie przedmiotowe umowy, mimo ich formalnego określenia przez strony jako umowy leasingu operacyjnego, w rzeczywistości stanowiły leasing kapitałowy. Ponoszone opłaty zawierały w sobie spłatę wartości poszczególnych urządzeń, a głównym celem tych umów był zamiar obejścia przepisów podatkowych poprzez zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów całej wartości środka trwałego w okresie niewspółmiernym do ekonomicznego zużycia leasingowanych urządzeń /10 % i 20 %/, o czym świadczy to, że w odniesieniu do wszystkich ocenianych umów suma czynszów leasingowych znacznie przekraczała wartość netto urządzeń wynikającą z tych umów. O tym, że rzeczywistym zamiarem stron umów był leasing kapitałowy świadczy również - zdaniem organów - to, iż po zakończeniu trwania poszczególnych umów urządzenia nie zostały zwrócone leasingodawcy, lecz zostały nabyte przez męża podatniczki - Marka C. za kwoty odpowiadające wysokości depozytów gwarancyjnych zastrzeżonych w umowach leasingu.

Uznając skargę w sprawie za nieuzasadnioną Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wykładni i zastosowania przepisów prawa.

Sąd wskazał, że bezsporne w sprawie jest zawarcie przez skarżącą z Europejskim Funduszem leasingowym w W. spornych umów leasingu, których postanowienia spełniały wszystkie formalne wymogi leasingu operacyjnego i podniósł, że korzystanie z prawa do swobodnego kształtowania umów nie może zmierzać do ukrycia rzeczywistej czynności prawnych. Dyspozytywny charakter umów nie może być wykorzystywany przez strony do uchylania się od obowiązku podatkowego albo zmniejszenia zobowiązania podatkowego, a organy władne są badać, czy pod nazwą "leasing" nie jest ukryta umowa innego rodzaju i czy w rezultacie umowa ta nie zmierza w istocie do uniknięcia lub zmniejszenia opodatkowania. Dopuszczalne jest zatem badanie i ocena przez organy podatkowe charakteru i rzeczywistego zamiaru stron pod kątem ustalenia, czy celem zawartej umowy jest leasing operacyjny czy finansowy i czy zawarcie umowy w istocie nie zmierza do obejścia prawa podatkowego. Badanie to winno prowadzić do ustalenia typu zawartej umowy oraz czy wysokość czynszu leasingowego jest ekonomicznie uzasadniona i jakie były dalsze losy rzeczy oddanej uprzednio do używania.

Zdaniem Sądu, całokształt ustalonych w sprawie okoliczności faktycznych, dotyczących zarówno realizacji przedmiotowych umów leasingu, jak i zaistniałych po formalnym zakończeniu tych umów, dawał organom podatkowym podstawę do oceny, że umowy te nie były umowami leasingu operacyjnego, a wobec tego skarżąca nie była uprawniona do skorzystania z prawa do zaliczenia poniesionych wydatków bezpośrednio do kosztów uzyskania przychodów.

Od powyższego wyroku Wiesława C. wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła, iż wyrok ten wydany został z naruszeniem art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 23 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, przez ich niewłaściwą interpretację, a także z naruszeniem art. 65 par. 2 w związku z art. 74 i art. 709[1] Kc oraz par. 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona przytoczyła stanowisko Sądu wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i stwierdziła, że orzeczenie to narusza przepisy Ordynacji podatkowej, Kodeksu cywilnego oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, z tego powodu, iż:

• wprawdzie Sąd powołał w swoim wyroku stanowisko Izby Skarbowej dotyczące rzekomych korzyści podatkowych, jakie w opinii organów podatkowych podatniczka odniosła w wyniku zawarcia kwestionowanych umów leasingu, jednakże w żaden sposób nie zostało nawet uprawdopodobnione, że umowy te nie przyniosły skarżącej innych korzyści, co stanowi istotne naruszenie zasad postępowania podatkowego, mające bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie sprawy;
• zarzut zaniżenia ceny wykupu przedmiotu leasingu również nie został w zaskarżonym orzeczeniu poparty dostateczną argumentacją, gdy fakty podnoszone przez stronę w tym zakresie są powszechnie znane i znajdują potwierdzenie nawet w wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów /np.: z dnia 26 sierpnia 1998 roku, PB 3/JW-722-254/2878/8/;
• działania organów w toku postępowania podatkowego ograniczyły się wyłącznie do kontaktów z producentem urządzeń, a Sąd skoncentrował się jedynie na formalnych zagadnieniach związanych z tym faktem, zignorowana zaś została kwestia kompletności tego materiału dowodowego oraz jego przydatności merytorycznej;
• bezpodstawnie przyjęto, że okres leasingu określony w umowach był niewspółmiernie krótki do faktycznego ekonomicznego zużycia rzeczy będących przedmiotami leasingu, gdyż - jak to strona wyjaśniała w toku postępowania podatkowego - jedną z podstawowych cech leasingu jest, iż trwa on przez okres czasu najbardziej odpowiadający potrzebom leasingobiorcy;
• kwestionowane umowy spełniają wszystkie kryteria przewidziane w rozporządzeniu w sprawie zaliczania przedmiotu umów najmu lub dzierżawy rzeczy albo praw majątkowych do składników majątku stron tych umów, w szczególności jego par. 2 ust. 2 pkt 2, stąd pominięcie tego przepisu, w tym w kontekście oceny zamiaru i celu stron umów leasingu, uznać należy za bezprawne.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w O. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ wymaga, aby skarga kasacyjna, poza wymogami przepisanymi dla pism w postępowaniu sądowym, spełniała także inne warunki, dla niej charakterystyczne i stanowiące o jej istocie, a mianowicie, aby zawierała: 1/ oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, 2/ wskazanie, czy orzeczenie to jest zaskarżone w całości, czy w części, 3/ przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie oraz 4/ wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

Zadośćuczynienie wymienionym wymaganiom i to w taki sposób, aby treść skargi kasacyjnej nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych, jest konieczne, bowiem - jak wynika z art. 183 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę - w zasadzie - w granicach skargi kasacyjnej /z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania/, wyznaczonych przez określony w tej skardze przedmiot i zakres zaskarżenia, podstawy kasacyjnej i ich uzasadnienie oraz wniosek co do sposobu rozstrzygnięcia. Sąd ten nie jest uprawniony do domniemywania intencji autora skargi kasacyjnej lub dokonywania jej wykładni, w tym w kierunku ustalenia, jaki mógłby być wniosek skarżącego co do sposobu i zakresu orzeczenia.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna Wiesławy C. nie wskazuje, czy wymieniony w niej wyrok sądu I instancji został zaskarżony w całości czy w części, a wniosek o jego uchylenie nie zawiera oznaczenia zakresu żądanego rozstrzygnięcia. Skarga kasacyjna nie spełnia więc wszystkich niezbędnych, prawem przewidzianych wymogów, co czyni ją niedopuszczalną.

Z tych przyczyn, na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 w związku z art. 193 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.