Wyrok NSA z 14 kwietnia 2005 r., FSK 1694/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 14 kwietnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Gminy D.

Od orzeczenia

od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Gd 163/04 dotyczącego

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie NSA Edyta Anyżewska, Maria Dożynkiewicz (spr.)
Agata Milewska protokolant

Sprawa

sprawy ze skargi Wójta Gminy D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w G. z dnia 10 marca 2004 r., (...) w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

FSK 1694/04

Uzasadnienie

Postanowieniem z 10 maja 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę Wójta Gminy D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, którą to decyzją uchylono w całości decyzję Wójta Gminy D. i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd ten wskazał, że sposobem działania organu pierwszej instancji jest w takim przypadku wykonanie decyzji organu drugiej instancji i prawne wypowiedzenie się w formie decyzji administracyjnej nie zaś składanie skargi do sądu administracyjnego. Wobec tego Sąd ten skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 par. 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił.

W skardze kasacyjnej od tego postanowienia pełnomocnik Gminy D. zaskarżając w całości to postanowienie zarzucił:

naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania tj. art. 4 ust. 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 13.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 203 poz. 1966/ oraz art. 50 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ poprzez ustalenie, że organ I instancji w razie uchylenia w całości jego decyzji w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za 1996 i 1997 rok przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, powinien wykonać decyzję organu II instancji a nie składać skargę do Sądu Administracyjnego, które to naruszenie w konsekwencji doprowadziło do odrzucenia skargi - pomimo tego, że skarga została wniesiona przez Gminę D., a nie przez organ I instancji, którym jest Wójt Gminy i która to Gmina ma interes prawny we wniesieniu skargi przejawiający się w zainteresowaniu tym by nie nastąpiło bezpodstawne uszczuplenie jej budżetu w wyniku nieuzasadnionej decyzji organu podatkowego o umorzeniu zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości, który to podatek zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 litera "a" ustawy z dnia 13.11.2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 203 poz. 1966/ stanowi między innymi źródło dochodów własnych budżetu Gminy za pośrednictwem, którego realizuje ona zadania własne przewidziane w art. 7 ustawy z dnia 8.03.1990 r. o samorządzie gminnym.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wskazał, że skarga została wniesiona przez Gminę D., a nie jak błędnie przyjął Sąd pierwszej instancji przez Wójta Gminy. Podniósł ponadto, że Gmina D. w niniejszej sprawie jest stroną zainteresowaną tym, by w wyniku nieuzasadnionej i niezgodnej z prawem podatkowym decyzji organów podatkowych nie doszło do uszczuplenia jej budżetu w wyniku umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości, który zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 203 poz. 1966/ stanowi źródło dochodów własnych budżetu Gminy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skargę kasacyjną oprzeć można ze względu na treść art. 174 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ na następujących podstawach: 1/ naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2/ naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Autor skargi kasacyjnej nie wskazując wprost tej podstawy prawnej, zarzucił zaskarżonemu wyrokowi zarówno naruszenie przepisów prawa materialnego jak i prawa procesowego.

Zarzut naruszenia prawa procesowego sprowadza się do naruszenia art. 50 par. 1 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.

W sprawie tej istotne jest, czy jednostka samorządu terytorialnego ma legitymację do wniesienia skargi, w sprawie, w której w pierwszej instancji wydawał decyzję organ tej jednostki samorządu terytorialnego. Kwestia ta budziła liczne wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego /vide postanowienie NSA z 4 lutego 1999 r. IV SA 65/97 - Lex nr 48686, wyrok NSA z 29 czerwca 2000 r. SA/Sz 2007/99 - Orzecz. Sądów w sprawach Samorządowych 2001 nr 1 poz. 2, wyrok SN z 7 czerwca 2001 r. III RN 104/00 - OSNP 2002 nr 1 poz. 4/. W orzecznictwie nie było jednak wątpliwości co do tego, że organ gminy, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie nie jest uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie /vide wskazane wyżej orzeczenia/. Przedmiot sprawy rozstrzyganej decyzją organu gminy nie dotyczy bowiem interesu prawnego tego organu. Organ ten w tym przypadku działa jako podmiot władzy publicznej wykonujący ustawowo przyznane mu kompetencje do rozstrzygania sprawy. Działa więc w granicach własnych przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie zaś w granicach interesu prawnego gminy.

Status wójta jest jednak złożony, poza wskazanymi wyżej kompetencjami, jako organ gminy w myśl art. 31 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym /t.j. Dz.U. 2001 nr 142 poz. 1591 ze zm./ upoważniony jest do reprezentowania gminy na zewnątrz.

Wójt reprezentuje więc gminę w postępowaniu administracyjnym, sądowym, czy sądowoadministracyjnym. Tylko bowiem gmina jako osoba prawna ma zdolność sądową i zdolność procesową /vide art. 25 par. 1 i 26 par. 1 ustawy p.p.s.a./. Legitymowanym do wniesienia skargi na podstawie art. 50 par. 1 ustawy p.p.s.a. jest zatem jedynie gmina jako osoba prawna, jeżeli przy tym wykaże, że ma interes prawny we wniesieniu skargi do Sądu. O tym, czy dany podmiot ma interes prawny we wniesieniu skargi do Sąd decydują przepisy prawa materialnego /vide wskazane wyżej orzeczenia/. Podobne stanowisko zawarł również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 19 maja 2003 r. OPS 1/03 - ONSA 2003 nr 4 poz. 115, wskazując przy tym, że organ gminy nie może jednocześnie występować w imieniu gminy jako strony w tej sprawie i jako organ rozpoznający sprawę.

Już więc z tych przyczyn wójt gminy nie mógł wnieść w imieniu gminy skargi do Sądu. Niezależnie od tego wbrew zarzutom skargi kasacyjnej z faktu, iż podatek od nieruchomości stanowi zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego /Dz.U. nr 203 poz. 1966/ źródło dochodów własnych gminy, nie można wywieść, że gmina ma w sprawie dotyczącej umorzenia zaległości w tym podatku własny interes prawny. Interes prawny jest bowiem w tym przypadku interesem faktycznym, a nie prawnym.

Zaskarżone postanowienie nie narusza wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania, określenie bowiem nieprawidłowo przez Sąd strony skarżącej jako wójta, zamiast gminy nie miało ze względu na wcześniejsze wywody istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, skargę tę należało na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. oddalić.