Wyrok NSA z 28 czerwca 2005 r., FSK 1814/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 28 czerwca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Sylwestra C.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 marca 2004 r. sygn. akt 1/III SA 1018/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędziowie NSA Jerzy Rypina (spr.), Krystyna Chustecka
Barbara Mróz protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Sylwestra C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 24 marca 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 27 grudnia 2002 r. (...) 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Sylwestra C. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w O. kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

FSK 1814/04

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 18 marca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Sylwestra C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 24 marca 2003 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia 27 grudnia 2002 r.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, iż zgodnie z art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przedawnienie zobowiązań podatkowych jest jednym ze sposobów ich wygaśnięcia, następuje z mocy prawa i musi być z urzędu uwzględnione przez organ podatkowy. Bieg terminu przedawnienia przerywa jednakże pierwsza czynność egzekucyjna, o której podatnik został powiadomiony /art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej/. Przerwanie biegu przedawnienia następuje z mocy prawa, przy czym przerwanie w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego może nastąpić tylko raz. Przedawnienie biegnie na nowo od dnia następnego po dniu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

W rozpatrywanej sprawie pierwszą czynnością zabezpieczającą podjętą przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. było zajęcie w dniu 5 listopada 2002 r. pieniędzy w kwocie 7.000 zł, o którym podatnik został powiadomiony. W dniu 27 grudnia 2002 r., czyli z dniem doręczenia zobowiązanemu decyzji Urzędu Skarbowego w B., określającej wysokość zaległości podatkowej, decyzja o zabezpieczeniu wygasła, Stosownie do art. 33 par. 4 pkt Ordynacji podatkowej. W tym samym dniu organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy. Zgodnie zatem z art. 154 par. 4 ustawy o egz. adm. zajęcie zabezpieczające przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. Odpis tytułu wykonawczego doręczony został zobowiązanemu w dniu 2 stycznia 2003 r., czym wypełniono normę art. 26 par. 6 ustawy egz. adm. Sąd stwierdził, iż organy egzekucyjne nieprawidłowo przyjęły, że przerwanie biegu terminu przedawnienia nastąpiło w dniu 5 listopada 2002 r./ albowiem w związku z przekształceniem się zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne, bieg terminu przedawnienia przerwany został z dniem wygaśnięcia decyzji orzekającej o zabezpieczeniu i wystawienia tytułu wykonawczego, czyli w dniu 27 grudnia 2002 r. Słusznie więc organ egzekucyjny uznał, iż brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 par. 1 ustawy o egz. adm.

Jednocześnie podkreślił, iż użyte w art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej pojęcie "został powiadomiony" oznacza powiadomienie w rozumieniu przepisów działu I rozdziału 8 Kpa. Tylko bowiem doręczenie pisma w sposób przewidziany prawem daje podstawę do uznania, że treść pisma dotarła do adresata i został on powiadomiony o zawartej w tym piśmie treści. W ocenie Sądu organ egzekucyjny nie naruszył przepisów dotyczących sposobów doręczenia pism określonych w Kpa.

Sąd powołał się nadto na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 grudnia 2001 r, III SA 1719/00 /ONSA 2003 nr 1 poz. 30/, iż "Przerwanie biegu przedawnienia w rozumieniu art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej następuje wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został powiadomiony. Dla spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie nie jest konieczne, by powiadomienie o pierwszej czynności egzekucyjnej nastąpiło również przed upływem terminu przedawnienia. Nie może budzić wątpliwości, że skuteczność pierwszej czynności egzekucyjnej nie jest uzależniona od powiadomienia o niej podatnika, ale od spełnienia warunków przewidzianych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro tak, to przerwanie biegu terminu przedawnienia następuje z dniem dokonania pierwszej czynności egzekucyjnej, a nie z dniem powiadomienia podatnika o tej czynności egzekucyjnej. Powiadomienie, o którym mowa w art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej, ma tylko takie znaczenie, że od dnia jego otrzymania biegnie zobowiązanemu siedmiodniowy termin do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.".

W skardze kasacyjnej Sylwester C. zarzucił wyrokowi naruszenie art. 154 par. 4 w związku z art. 26 par. 5 i par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz przepisów art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej i wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor wywodzi, iż kluczowym i przesądzającym w sprawie jest ocena czy nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia /art. 70 par. 3 Op/. Wyjaśnił, iż w jego ocenie ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązuje organ egzekucyjny do powiadomienia o dokonanym zajęciu składnika majątkowego. Zatem, aby zastosowanie środka egzekucyjnego spowodowało przerwanie biegu terminu przedawnienia, musi być doręczone zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego u dłużnika zajętej wierzytelności, protokół zajęcia prawa majątkowego, protokołu zajęcia i odbioru ruchomości itp.

Reasumując wskazał, że wbrew wywodom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, aby czynności egzekucyjne dokonane w związku z przekształceniem zajęcia zabezpieczającego w zajęcie egzekucyjne były prawnie skuteczne niezbędne w przedmiotowej sprawie było doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego /31.12.2002 r./. Samo bowiem wystawienie tytułu bez spełnienia obowiązku określonego w art. 26 par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w terminie określonym w art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej oznaczałoby, że czynność wystawienia tytułu ma charakter czynności technicznej. Oznaczałoby to dopuszczenie przez ustawodawcę dowolności w zakresie postępowania organów podatkowych /termin doręczenia tytułu/ nieuzasadnionej w związku z obowiązkiem wynikającym z art. 26 ust. 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i uniemożliwiającej stosowanie reguł zawartych w art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje

Skarga kasacyjna jest bezzasadna.

Na wstępie należy przypomnieć, iż punktem wyjścia dla wszelkiej interpretacji prawa jest bez wątpienia wykładnia językowa, która jednocześnie zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów zawartych w tekście prawnym. Jedną z podstawowych zasad wykładni językowej jest domniemanie języka potocznego, co oznacza, że tak daleko jak jest to możliwe - nadajemy zwrotom prawnym znaczenie występujące w języku potocznym, chyba że istnieją dostateczne racje przypisywania im swoistego znaczenia prawnego /R. Mastalski "Wykładnia językowa w interpretacji prawa podatkowego" - Przegląd Podatkowy z sierpnia 1999 r.- str. 3-5/.

Z treści art. 26 par. 6, art. 32, art. 154 par. 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynikają podstawy czy też powód do oceny, że ustawodawca utożsamia czynność procesową postępowania egzekucyjnego polegającą na doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego z czynnością egzekucyjną skierowaną bezpośrednio na egzekucję podatku.

Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego i dokonanie czynności egzekucyjnych nie oznacza tożsamości tych terminów i pojęć prawnych. W art. 154 par. 4 cyt. ustawy normodawca stanowi, iż zajęcie zabezpieczające przekształca się w zajęcie egzekucyjne z dniem wygaśnięcia decyzji, o którym mowa w art. 33 par. 4 ustawy Ordynacja podatkowa, pod warunkiem, że organ podatkowy wystawił tytuł wykonawczy nie później niż przed upływem 44 dni od wygaśnięcia decyzji (...). Oznacza to, że zajęcie egzekucyjne następuje z mocy prawa z chwilą wygaśnięcia decyzji, o którym mowa w art. 33 par. 4 Op, natomiast organ podatkowy ma nadto wystawić tytuł wykonawczy w terminie 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji.

Zgodnie z art. 33 par. 4 pkt 2 Ordynacji podatkowej decyzja o zabezpieczeniu wygasa z dniem doręczenia decyzji ustalającej wysokość zaległości podatkowej. W rozpoznawanej sprawie jest to dzień 27 grudnia 2002 r. tj. data doręczenia podatnikowi decyzji Urzędu Skarbowego w B. z dnia 24 grudnia 2002 r.

Odnośnie zarzutu przedawnienia należy podnieść, iż w myśl art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Termin przedawnienia przerywa jednakże pierwsza czynność egzekucyjna, o której podatnik został powiadomiony /art. 70 par. 3 Ordynacji podatkowej/. Dokonując zajęcia w dniu 5 i 20 listopada 2002 r. kwot pieniędzy w toku postępowania zabezpieczającego, które to zabezpieczenie egzekucyjne w dniu 27 grudnia 2002 r. przekształciło się w zajęcie egzekucyjne, spowodowano przerwanie biegu terminu przedawnienia. Na termin ten nie ma wpływu data wystawienia tytułu wykonawczego. Organ podatkowy obowiązany jest tylko do wystawienia tego tytułu w terminie "nie później niż przed upływem 14 dni od dnia wygaśnięcia decyzji lub od dnia doręczenia upomnienia, jeżeli doręczenie to było wymagalne".

Wobec tego, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1 cyt. ustawy.