Wyrok NSA z 20 października 2005 r., FSK 1878/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 20 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "ZES" Spółki Akcyjnej z siedzibą w S.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 maja 2004 r. sygn. akt SA/Sz 2918/02

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Gruszczyński (spr.), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, Sylwester Marciniak
Barbara Mróz protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi "ZES" Spółki Akcyjnej z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001 1) uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 listopada 2002 r. (...), 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Koncernu "E." S.A. – Oddział "ZES" w S. kwotę 2.415 (dwa tysiące czterysta piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 8 sierpnia 2002 r., (...), Wójt Gminy P. odmówił "ZES" S.A. stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 1998-2001 od instalacji oświetlenia drogi publicznej. Zdaniem organu pierwszej instancji ze zwolnienia od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./ korzystają budowle dróg publicznych, a nie infrastruktura drogowa, do jakiej należy oświetlenie dróg.

W odwołaniu od tej decyzji "ZES" S.A. podniósł, że ze zwolnienia od podatku od nieruchomości korzystają nie tylko budowle dróg publicznych, ale także grunty zajęte pod te drogi wraz z pasami drogowymi, natomiast w definicji, zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. 2000 nr 71 poz. 838 ze zm./ do pasa drogowego zalicza się również urządzenia techniczne związane z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 28 listopada 2002 r., (...), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy P. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo nie zaliczył instalacji oświetleniowej do kategorii budowli dróg publicznych, gdyż jest ona odrębną od drogi budowlą, stanowiącą własność "ZES" i przez to należącą do kategorii budowli służących do realizacji dostaw energii i wykonywaniu usług przez Zakład zgodnie z zawartymi umowami. Nie przesadza o zwolnieniu od podatku usytuowanie oświetlenia w pasie drogowym, gdyż zwolnieniu od podatku podlega grunt, zajęty przez ten pas, a nie sam pas drogowy ze wszystkimi częściami składowymi, do których oświetlenie, jako odrębna budowla, nie może być zaliczone.

Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. "ZES" w S. S.A. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie.

Zdaniem skarżącego z treści art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych wynika, że zwolnione od podatku od nieruchomości są nie grunty, zajęte przez pas drogowy, ale cały pas, zgodnie z definicją zawartą w ustawie o drogach publicznych. Będąc zaliczana do budowli, instalacja oświetleniowa nie przestaje być jednocześnie urządzeniem technicznym, związanym z zabezpieczeniem ruchu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, który rozpoznał sprawę na podstawie art. 97 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, wyrokiem z dnia 5 maja 2004 r., SA/Sz 2918/02, oddalił skargę "ZES" S.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo uznały oświetlenie drogi za budowlę niebędącą budowlą dróg publicznych w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, gdyż pozostaje ono odrębną budowlą, stanowiącą własność "ZES" i służącą mu do realizacji dostaw energii elektrycznej, a więc prowadzenia własnej działalności gospodarczej. Zwolnienie, określone w art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obejmuje wyłącznie budowle dróg publicznych oraz grunty, zajęte pod te drogi. Zawarty w tekście tego przepisu zwrot: "wraz z pasami drogowymi", nie zawiera w istocie treści prawnej, bowiem pas drogowy jest to droga, czyli wydzielony pas terenu, na którym położona jest budowla drogi publicznej

Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie "ZES" S.A. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez:

1. błędną wykładnię art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 84 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. i uznanie, że budowle instalacji oświetlenia drogowego nie podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości;
2. niezastosowanie art. 73 par. 1 w związku z art. 72 par. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r.

Podniesiona przez Sąd w uzasadnieniu wyroku okoliczność, że instalacje oświetlenia drogowego są własnością "ZES", w ocenie skarżącego nie ma w sprawie znaczenia, ponieważ istotne jest, czy tego rodzaju instalacje mieszczą się w pojęciu "urządzeń technicznych związanych z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu". Na poparcie swojego stanowiska co do zaliczenia oświetlenia drogi do wyżej wspomnianej kategorii, skarżący wskazał przepisy rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz.U. nr 43 poz. 430/ oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku z dnia 17 kwietnia 2003 r., I SA/Gd 1049/02, jak również wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2004 r., I SA/Gd 203/03, I SA/Gd 521/03, I SA/Gd 2783/02. W szczególności par. 109 wskazanego rozporządzenia przewiduje, że droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa oraz wskazuje miejsca, które wymagają oświetlenia. Z przepisów tych wynika, że budowle oświetlenia drogowego jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu stanowią element składowy drogi i - jak orzekły Sądy we wskazanych wyrokach - podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości jako budowle dróg publicznych.

Podobne stanowisko zajęło Ministerstwo Finansów w piśmie z dnia 25 kwietnia 2001 r., LK-384/LP/01/IP /Biuletyn Skarbowy 2001 nr 3 str. 18/.

W konsekwencji autor skargi kasacyjnej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie decyzji organów podatkowych obu instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Trafny jest zarzut dokonania przez Sąd błędnej wykładni art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "p.o.l.", w brzmieniu obowiązującym w latach 1998-2001. Wbrew poglądowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, warunkiem wystarczającym do przyjęcia zwolnienia podatkowego, o którym mowa w tym przepisie, jest położenie budowli w ciągu pasa drogowego oraz jej powiązanie z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Rozważane zwolnienie ma charakter przedmiotowy. Omawiany przepis nie wymaga, aby pas drogowy, zdefiniowany w art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych /Dz.U. nr 14 poz. 60 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "u.d.p.", oraz wchodzące w jego skład elementy, w tym także urządzenia techniczne, należały do tego samego właściciela. Warunku takiego nie zawiera również wspomniany art. 4 pkt 1 u.d.p. Należy także zauważyć, że w okresie objętym rozpoznawaną sprawą, pojęcia "droga" i "pas drogowy" używane były w art. 4 pkt 1 u.d.p. zamiennie. Pod pojęciem budowli drogi publicznej w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 3 p.o.l. należało zatem w latach 1998-2001 uważać każdą budowlę spełniającą przesłanki wymienione w art. 4 pkt 1 u.d.p., leżącą w granicach pasa drogowego. Instalacje oświetlenia drogowego spełniają definicję budowli i są zlokalizowane w pasie drogowym.

Zagadnienie to było już rozstrzygane przez Naczelny Sąd Administracyjny /wyrok z dnia 17 kwietnia 2003 r., I SA/Gd 1058/02 - ONSA 2004 nr 2 poz. 65/, który uznał, iż budowle oświetlenia dróg publicznych jako urządzenia techniczne służące bezpieczeństwu ruchu na drogach stanowią element składowy drogi i podlegają zwolnieniu od podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 3 p.o.l. Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę podziela przedstawione wyżej stanowisko. Instalacje oświetlenia drogowego mieszczą się w pojęciu budowli dróg publicznych, gdyż są urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu. Na gruncie par. 109 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie /Dz.U. nr 43 poz. 430/ urządzenia oświetleniowe zostały zaliczone do wyposażenia dróg, a droga powinna być oświetlona ze względów bezpieczeństwa ruchu. To rozwiązanie prawne w połączeniu z usytuowaniem spornych instalacji w pasie drogowym /drodze/ wystarcza do przyjęcia zwolnienia tych instalacji z podatku od nieruchomości.

Mając na uwadze przytoczone okoliczności oraz fakt, że w rozpatrywanej sprawie doszło jedynie do naruszenia prawa materialnego, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ oraz uchylił zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" w związku z art. 188 tej ustawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą Samorządowego Kolegium Odwoławczego będzie określenie wysokości nadpłaty związanej z zapłatą podatku, od której "ZES" był zwolniony.

O kosztach postępowania za obie instancje postanowiono na podstawie art. 203 pkt 1 oraz art. 200 w związku z art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Koszty obejmowały 300 zł wpisu od skargi, 200 zł wpisu od skargi kasacyjnej, 15 zł opłaty za pełnomocnictwo, 100 zł za uzasadnienie wyroku oraz kwotę 1800 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej /par. 14 ust. 2 pkt 2 lit. "a" w związku z par. 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz.U. nr 163 poz. 1349 ze zm./.