Postanowienie NSA z 30 marca 2005 r., FSK 1921/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 30 marca 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej w P.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2004 r. sygn. akt I SA/Po 1473/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Juliusz Antosik (spr.), Sędziowie NSA Jan Rudowski, Jan Zając
Iwona Wtulich protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Włodzimierza M. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 11 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc listopad i grudzień 1999 r. p o s t a n a w i a odrzucić skargę kasacyjną.

Teza

Aktami sprawy w rozumieniu art. 133 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ są zarówno akta sądowe, jak i przedstawione sądowi administracyjnymi akta administracyjne /podatkowe/. Zakres rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest kształtowany w oparciu o materiał faktyczny i dowodowy, który legł u podstaw wydania zaskarżonego aktu administracyjnego i znajduje się w nadesłanych przez organ aktach sprawy. Zadaniem sądu administracyjnego jest w rezultacie ustalenie, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym /podatkowym/ i znajdujący się w przedstawionych sądowi aktach sprawy materiał dowodowy jest pełny, czy został prawidłowo oceniony i czy jest wystarczający do wydania aktu administracyjnego.

Uzasadnienie

FSK 1921/04

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2004 r., I SA/Po 1473/03, uchylił decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 11 kwietnia 2003 r. i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w przedmiocie określenia Włodzimierzowi M. podatku akcyzowego i zaległości w tym podatku za listopad i grudzień 1999 r.

W dniu 28 czerwca 2004 r. Dyrektor Izby Celnej w P. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należy zauważyć, że w myśl art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Wykładnia gramatyczna tego przepisu wskazuje, że stroną postępowania może być organ, który wydał zaskarżony akt lub który zaniechał podjęcia określonych działań. Nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte na skutek zaskarżenia decyzji wydanej przez Izbę Skarbową, a w postępowaniu tym stronami byli skarżący Włodzimierz M. i Dyrektor Izby Skarbowej w P. Natomiast wnoszący skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w P. wywodzi swą legitymację procesową z przepisów zawartych w ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych /Dz.U. nr 137 poz. 1302/, która weszła w życie w dniu 1 września 2003 r. Należy mieć jednak na uwadze, co było również przedmiotem rozważań w podjętej w dniu 15 grudnia 2004 r. uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, FPS 2/04 /ONSAiWSA 2005 Nr 1 poz. 1/, że powołana ustawa określa jedynie kompetencje organów podatkowych w postępowaniu administracyjnym, natomiast nie wskazuje, jaki organ ma obowiązek i uprawnienie do występowania w charakterze strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w sprawach w których przed dniem 1 września 2003 r. została wniesiona skarga do sądu administracyjnego, a po dniu 1 stycznia 2004 r. przysługuje prawo złożenia skargi kasacyjnej. W szczególności ustawa ta nie wskazuje, czy dalsze prowadzenie postępowania przejmują organy właściwe w danych sprawach po dniu 1 września 2003 r., czy też organy dotychczasowe. Brak bowiem w tej ustawie przepisu takiego jak art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 2002 r. o przekształceniach w administracji celnej /Dz.U. nr 41 poz. 365/, który stanowił, iż obowiązki i uprawnienia Prezesa Głównego Urzędu Ceł jako strony w sprawach, w których w dniu wejścia w życie ustawy przysługuje lub została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przejmuje właściwy dyrektor izby celnej. Brak uregulowania tej kwestii w wymienionej ustawie z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw... jest istotny, gdy zważy się, że postępowanie sądowoadministracyjne oparte jest na zasadzie kontradyktoryjności, co powoduje zmianę pozycji organu, który w postępowaniu administracyjnym występuje w pozycji podmiotu władczo rozstrzygającego sprawę. W postępowaniu sądowoadministracyjnym organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, ma pozycje równorzędną ze skarżącym, jest jedną ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, mających takie same uprawnienia procesowe. Jest oczywiste, że w toku postępowania sądowoadministracyjnego może dochodzić do przekształceń podmiotowych, jednakże zmiany te, w szczególności następstwo prawne w postępowaniu musi wynikać z przepisów prawa.

Należy zgodzić się ze stanowiskiem wyrażonym w wymienionej uchwale składu siedmiu sędziów, że przepisy omawianej ustawy powinny być interpretowane w sposób ścisły i zgodnie z zasadami konstytucyjnymi dotyczącymi demokratycznego państwa prawa /art. 2 Konstytucji/ i legalizmu /art. 7 Konstytucji/. Normy kompetencyjnej nie można domniemywać i nie można jej konstruować w procesie wykładni prawa. Musi być ona wyraźnie w ustawie określona. Nigdy nie można przyjmować zasady domniemania kompetencji publicznoprawnej, jeżeli przepisy ustawowe w tym względzie milczą. Konstrukcja domniemania kompetencji jako niekonstytucyjna została zdecydowanie odrzucona w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego już w orzeczeniu z dnia 28 maja 1986 r., U 1/86 /OTK 1986 nr 1 poz. 2/, zaś w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., U 2/03 /OTK-A 2004 nr 6 poz. 54/ Trybunał podkreślił, iż zasada legalizmu związana jest w szczególności z zakazem domniemywania kompetencji organu państwa. Nie wystarczy zatem powoływać się na przepisy ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych... i tylko na tej podstawie wywodzić, że obecnie dyrektor izby celnej jest właściwym organem do wniesienia skargi kasacyjnej.

Chociaż wymieniona uchwała składu siedmiu sędziów zapadła w sprawie, w której wyrok sądu administracyjnego zapadł przed dniem 1 stycznia 2004 r., a skarga kasacyjna od tego wyroku została wniesiona przez dyrektora izby celnej w trybie art. 102 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, to wyrażone w niej stanowisko ma zastosowanie również w sprawach, w których dyrektor izby skarbowej był stroną postępowania sądowoadministracyjnego, a wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji zapadł po dniu 1 stycznia 2004 r., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Z powyższych względów należy uznać, że Dyrektor Izby Celnej w P. nie był uprawniony do wniesienia skargi kasacyjnej od wymienionego na wstępie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylającego decyzję Izby Skarbowej. Dlatego skargę kasacyjną należał odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art. 178 w związku z art. 180, art. 193 i art. 90 par. 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.