Wyrok NSA z 11 sierpnia 2005 r., FSK 2108/04

Rozpoznanie

w dniu 11 sierpnia 2005 r. na rozprawie w Wydziale II Izby Finansowej skargi kasacyjnej Andrzeja A. - PPHUT "I" na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2004 r., III SA/Wa 294/04

Sprawa

w sprawie ze skargi Andrzeja A. - PPHUT "I" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 stycznia 2004 r. (...) w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r. - uchyla zaskarżone postanowienie.

Teza

Pozbawienie skarżącego możliwości obrony swych praw zachodzi wówczas, gdy Sąd odrzuca skargę z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w sytuacji, gdy braki te zostały w prawidłowy sposób i w zakreślonym terminie uzupełnione, a brak dowodu na tę okoliczność w aktach sprawy na dzień wydania postanowienia odrzucającego skargę wynika jedynie ze złej organizacji pracy Sądu I instancji /art. 183 par. 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 maja 2004 r. /III SA/Wa 294/04/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Andrzeja A. PPHUT "I" na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 stycznia 2004 r., (...), w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002, zwracając równocześnie skarżącemu uiszczony wpis sądowy w kwocie 512 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia Sąd I instancji stwierdził, iż pismem z dnia 29 marca 2004 r. skarżący został wezwany do usunięcia braku formalnego skargi w postaci nadesłania jej odpisu w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało skarżącemu doręczone dnia 1 kwietnia 2004 r. Ponieważ skarżący w zakreślonym terminie braku skargi nie uzupełnił, skargę należało odrzucić i to na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 i par. 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie, sporządzonej przez radcę prawnego Kingę F., skarżący podniósł, że w dniu 7 kwietnia 2004 r., wypełniając wezwanie otrzymane w dniu 1 kwietnia 2004 r., uiścił wpis w kwocie 512 zł oraz nadał w Urzędzie Pocztowym w W. k/R. na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie list polecony zawierający żądany odpis skargi. Na dowód strona przedstawiła uwierzytelnioną kopię pocztowego dowodu nadania (...).

Pomimo wykonania przez skarżącego zobowiązania Sądu do uzupełnienia braków formalnych w zakreślonym do tego terminie, Sąd I instancji odrzucił skargę, dlatego też, powołując się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie uczestniczył w rozprawie kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zaskarżone postanowienie należy uchylić.

W świetle treści przepisu art. 183 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Zgodnie z art. 183 par. 2 powołanej ustawy nieważność postępowania zachodzi; 1/ jeżeli droga sądowa była niedopuszczalna; 2/ jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany; 3/ jeżeli w tej samej sprawie toczy się postępowanie wcześniej wszczęte przed sądem administracyjnym albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona; 4/ jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy; 5/ jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swoich praw; 6/ jeżeli wojewódzki sąd administracyjny orzekł w sprawie, w której jest właściwy Naczelny Sąd Administracyjny.

W niniejszej sprawie skarżący powołuje, że - wbrew stanowisku zaprezentowanemu w zaskarżonym postanowieniu - wypełnił wezwanie Sądu I instancji z dnia 29 marca 2004 r. i nadesłał odpis skargi. Z akt wynika, iż odpis skargi nadesłany przez Andrzeja A. w terminie zakreślonym przez Sąd I instancji został pomyłkowo zarejestrowany jako nowo wniesiona - bezpośrednio do sądu administracyjnego - skarga /III SO/Wa 222/04/. Odpis tak zarejestrowanej skargi został przekazany Dyrektorowi Izby Skarbowej w W. w celu ustosunkowania się organu do skargi /pismo z dnia 11 maja 2004 r., doręczone organowi w dniu 17 maja 2004 r./. W odpowiedzi na pismo Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w W. w piśmie z dnia 24 maja 2004 r. poinformował, iż skarga o identycznej treści z dnia 4 lutego 2004 r. została już doręczona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem organu w dniu 17 marca 2004 r. Tym samym dowody znajdujące się w aktach potwierdzają stanowisko zajmowane przez skarżącego.

Nie ulega wątpliwości, iż postępowanie przed Sądem I instancji jest obarczone rażącymi błędami. Skala wadliwości spowodowała, iż strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Pojęcie "pozbawienia strony możności obrony jej praw" nie zostało co prawda jednoznacznie zdefiniowane, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie opowiada się za stanowiskiem wyrażonym w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1974 r. /II CR 155/74/, zgodnie z którym pozbawienie strony możności obrony swych praw polega na tym, że strona na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub jego istotnej części, jeśli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. W niniejszej sprawie skarga skarżącego, mimo uzupełnienia przez niego w terminie braków, została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucona postanowieniem wydanym na posiedzeniu niejawnym - tym samym strona nie miała możliwości przedstawienia swojego stanowiska przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w I instancji.

Mając powyższe na uwadze, skład orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że zachodzi nieważność postępowania, gdyż skarżący został pozbawiony możności obrony swych praw i to na skutek wadliwości procesowych Sądu I instancji, albowiem ten Sąd nie powinien odrzucać skargi z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych w sytuacji, gdy braki te zostały w prawidłowy sposób i w zakreślonym terminie uzupełnione, a brak dowodu na tę okoliczność w aktach sprawy na dzień wydania postanowienia odrzucającego skargę wynika jedynie ze złej organizacji pracy Sądu I instancji.

Z tych to względów skoro w tej sprawie zachodzi sytuacja wskazana w art. 183 par. 2 pkt 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 par. 1 tej ustawy uchylił zaskarżone postanowienie.