Wyrok NSA z 18 października 2005 r., FSK 2173/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 18 października 2005 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Wojciecha J.

Od orzeczenia

od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 maja 2004 r. sygn. akt I SA/Ka 1186/03

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Borkowski, Sędziowie NSA Antoni Hanusz (spr.), Paweł Janicki
Barbara Mróz protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Wojciecha J. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodka Zamiejscowego w C. z dnia 13 maja 2003 r. (...) w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 r. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

FSK 2173/04

1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 maja 2004 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie I SA/Ka 1186/03, oddalił skargę Wojciecha J. na decyzję Izby Skarbowej w K. Ośrodek Zamiejscowy w C., w przedmiocie określenia wysokości podatku dochodowego od osób fizycznych za 1997 rok. Zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją organ podatkowy II instancji utrzymał w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w B. określającą Wojciechowi J. zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1997 rok. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe przyjęły, iż świadczenie podatnika wynikające z umowy renty w wysokości 30.000 zł udokumentowanej stosownym aktem notarialnym, z uwagi na fakt wskazania w umowie pełnej kwoty przysporzenia oraz brak cechy okresowości świadczenia należy potraktować jako świadczenie jednorazowe a nie jak rentę. Z tych przyczyn, dokonane przez podatnika w zeznaniu za 1997 rok odliczenie od dochodu kwoty 30.000 zł organy podatkowe uznały za nieprawidłowe. Podkreśliły przy tym, iż przedmiotowa umowa renty nie spełniała wymogów w art. 903 Kodeks cywilnego. Powołując się na treść norm art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ /dalej ustawa podatkowa/, organy podatkowe uznały, iż w omawianym roku podatkowym podstawę obliczenia podatku stanowił dochód ustalony zgodnie z zasadami zawartymi w art. 9, art. 24 ust. 1 i 2 oraz ust. 4-7 lub art. 25 tej ustawy, po odliczeniu między innymi kwot rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym. W ocenie organów podatkowych, świadczenie skarżącego w ramach przedstawionej organom umów;/ pozbawione było cechy "przyczyny".
2. W zaskarżonym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalając skargę podzielił stanowisko organów podatkowych dotyczące kwalifikacji przedmiotowej umowy renty oraz uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd I instancji ocenił, iż stosownie do treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, umowa ta nie była umową renty, o której mowa w art. 903 Kodeksu cywilnego. Zdaniem sądu ocena kontraktu dokonana przez organy podatkowe mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ /dalej Ordynacja podatkowa/, z którego wynika, iż organ podatkowy ocenia czy dana czynność została udowodniona na podstawie zebranego materiału dowodowego. Za nieuznaniem przedmiotowego kontraktu za umowę renty, przemawia, w ocenie sądu I instancji, data zawarcia umowy to jest 22 grudnia 1997 r., brak wskazania w treści jej postanowień celu świadczenia. Umowa ta nie zawiera elementu trwałości świadczenia a rodzi jedynie zobowiązanie do przekazania dwóch, z góry określonych co do wysokości świadczeń pieniężnych, jednego w 1997 roku a drugiego w 1998. W konsekwencji, sąd I instancji zakwalifikował przedmiotową umowę jako umowę darowizny, stosownie do art. 888 par. 1 Kodeksu cywilnego.
3. W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lipca 2004 r., pełnomocnik skarżącego zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej w związku z art. 903 Kodeksu cywilnego, poprzez przyjęcie że zawarta przez skarżącego w dniu 22 grudnia 1997 r. umowa renty stanowi umowę darowizny, która nie podlega odliczeniu od podstawy obliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych.

Wskazując na powyższy zarzut, pełnomocnik skarżącego domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku i rozpoznania skargi oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W ocenie autora skargi kasacyjnej, renta o której mowa w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej stanowi przykład trwałego ciężaru o czym świadczy zawarte w tym przepisie sformułowanie "rent i innych trwałych ciężarów opartych na tytule prawnym". Pełnomocnik skarżącego argumentował także, iż brak jest normy zakazującej określenia w umowie renty poszczególnych rat, jak również okresu jej trwania. Zawarcie takich postanowień, w cenie skarżącego, nie zmienia charakteru umowy ani tym bardziej natury tego świadczenia, które pozostaje nadal świadczeniem okresowym. W konsekwencji, autor skargi kasacyjnej uznał, iż przyjęcie, że umowa renty zawarta przez skarżącego jest w rzeczywistości umową darowizny, jest chybione i nieuzasadnione.

4. Rozpoznając niniejszą sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wobec czego podlega oddaleniu. Podstawy skargi kasacyjnej stanowią najważniejszy jej wymóg, gdyż decydują o jej istocie i charakterze. Podstawy i wnioski skargi kasacyjnej składają się bowiem na jej granice. Mają one, co do zasady, charakter wiążący sąd. Z treści art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ /dalej p.p.s.a./, wynika bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania sądowego.

W badanej sprawie wnoszący skargę kasacyjną przedstawia zarzut naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny normy prawa materialnego, tj. art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 903 Kodeksu cywilnego. Uzasadnienie tego zarzutu wskazuje na wadliwe, zdaniem autora skargi kasacyjnej, przyjęcie przez sąd, że przedmiotowa umowa renty stanowi w istocie darowiznę, która nie podlega odliczeniu od podstawy opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący podnosząc, iż sąd naruszył normę prawa materialnego w istocie wskazuje na błędne ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu podatkowym. Pomijając wywody dotyczące umowy renty w świetle prawa cywilnego oraz odniesienia jej do regulacji zawartej w art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy podatkowej, autor skargi kasacyjnej konstatuje, iż przedmiotowemu świadczeniu nie można odmówić cechy trwałości i okresowości, czego nie dostrzegły ani organy podatkowe ani sąd administracyjny I instancji kontrolując zaskarżoną decyzję. Do tego więc sprowadza się, jak wynika z treści skargi kasacyjnej, spór pomiędzy stronami postępowania sądowego. Natomiast od jego rozstrzygnięcia zależy z kolei prawnopodatkowa kwalifikacja stanu faktycznego.

Tymczasem wnoszący skargę kasacyjną nie podnosi w ogóle zarzutu naruszenia przez Sąd przepisów postępowania. Wskazać przy tym należy, iż na brak sporu co do ustaleń faktycznych zwraca uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny na str. 6 zaskarżonego orzeczenia. Wnoszący skargę kasacyjną uznaje zatem, iż stan faktyczny ustalony został przez organy podatkowe, a następnie zaakceptowany przez orzekający w sprawie sąd, w sposób prawidłowy. Nadmienić przy tym należy, iż nie można opierać skargi kasacyjnej na zarzucie błędnej wykładni prawa materialnego lub jego niewłaściwego zastosowania przez sąd pierwszej instancji, zanim nie rozpatrzy się naruszenia przez ten sąd przepisów postępowania. Po przedstawieniu tego rodzaju podstawy kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny musi zbadać, czy ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, przyjęte przez sąd pierwszej instancji do oceny orzekania w przedmiocie legalności wydanych decyzji, zostały dokonane zgodnie z zasadami postępowania podatkowego. Skarżący nie wskazał na podstawę skargi kasacyjnej, w której by kwestionował ustalenie faktów oraz sposób ich wyjaśnienia, co mogło doprowadzić do wydania wadliwego rozstrzygnięcia. Stanowiskiem takim związany jest, w świetle tego co powiedziano wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.