Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 14 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Janusza K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 26 września 2003 r. w przedmiocie zarachowania wpłaty na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za kwiecień i maj 2002 r. oraz na odsetki za zwłokę.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, iż podatnik w zeznaniu rocznym PIT-36 za 2001 r. wykazał nadpłatę, którą zaliczył na poczet zobowiązania za kwiecień i maj 2002 r. Powyższe nie zostało uwzględnione i w konsekwencji organ wystawił tytuły wykonawcze z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jako należności głównej i odsetek za miesiące kwiecień i maj 2002 r. W ocenie Sądu w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ zasadnie wskazał, że skarżący w odrębnym postępowaniu może składać wniosek dotyczący stwierdzenia i zarachowania nadpłaty za 2001 r.
W świetle powyższego nie jest zasadny zarzut skarżącego dotyczący naruszenia art. 76 par. 1 Ordynacji podatkowej. W sytuacji, gdy nadpłata nie jest bezsporna i toczy się postępowanie w tym przedmiocie, powyższy przepis nie ma zastosowania. Złożenie przez stronę wniosku o stwierdzenie nadpłaty nie wstrzymuje postępowania, ma jedynie to znaczenie, że zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowych następuje z dniem złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty /art. 76a par. 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej/, z tym że jeżeli zaległość podatkowa zaistniała po powstaniu nadpłaty, zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej powinno nastąpić na dzień powstania zaległości podatkowej /por. "Ordynacja podatkowa. Komentarz 2003", wyd. Unimex 2003, str. 322/. Zaliczenie nadpłaty wymaga jednak bezspornego wykazania istnienia nadpłaty. Z akt sprawy nie wynika, czy skarżący zainicjował postępowanie przeciwko tytułom wykonawczym (...). W odrębnym postępowaniu może być badana kwestia zasadności ich wystawienia. W niniejszej sprawie organ jest związany stanem, z którego wynika ciążąca na skarżącym zaległość za miesiące kwiecień i maj 2002 r.
W tym stanie organy zasadnie uznały, że istnieją podstawy do zastosowania art. 55 par. 2 Ordynacji podatkowej. Skarżący w celu uchronienia się od egzekucji dokonał wpłaty kwoty 16.905,95 zł. Wpłata została zaliczona na poczet należności głównej i odsetek.
W skardze kasacyjnej Janusz K. zaskarżył wyrok w całości, zarzucił wyrokowi:
- naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 55 par. 2 w związku z art. 73 par. 1 i art. 74 par. 2 oraz art. 75 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r./ - poprzez niezarachowanie powstałej nadpłaty ze złożonego w kwietniu 2002 r. rocznego zeznania podatkowego za 2001 r. na poczet zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za miesiące kwiecień i maj 2002 roku,
- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 106 par. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez nieprzeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów pozwalających na wskazanie istnienia nadpłaty, co skutkuje niewyjaśnieniem istoty sprawy poprzez całkowite pominięcie merytorycznych zarzutów pozwanego okoliczności faktycznych stanowiących przesłanki zastosowania art. 55 par. 2 w związku z art. 73 par. 1 i art. 74 par. 2 oraz art. 75 par. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w 2002 r./, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy,
- naruszenie przepisów postępowania, a to art. 233 Kpc w związku z art. 106 par. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i oparcie orzeczenia wyłącznie na wybranych selektywnie dowodach i przedstawionych przez organ podatkowy bez dania wiary dowodom wskazanym przez skarżącego dotyczącym istnienia nadpłaty za 2001 r., które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i wniósł o: uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i przekazanie jej do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor - radca prawny twierdzi, iż w przypadku złożenia wniosku o zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej organ podatkowy winien wydać postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości podatkowej podatnika. Natomiast wydanie postanowienia w oparciu o art. 55 par. 2 O.p. powoduje naruszenie prawa. Zarzuca Sądowi I instancji, iż naruszył on art. 106 par. 3 p.p.s.a., gdyż nie uwzględnił dowodów wnioskowanych przez skarżącego na okoliczność istnienia nadpłaty. Zarzucił naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na tym, że Sąd dał wiarę dowodom przedstawionym przez organ podatkowy, zaś odmówił wiary argumentom przywołanym przez podatnika. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym o charakterze sformalizowanym. Można ją oprzeć wyłącznie na dwóch podstawach /art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270/, a mianowicie: 1/ naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na a/ błędnej wykładni lub b/ niewłaściwym zastosowaniu. W przypadku zarzutu błędnej wykładni przepisu należy wskazać jak, zdaniem skarżącego, oceniany przepis winien być interpretowany, 2/ naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy.
Przytoczenie prawidłowych podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie stanowią jeden z niezbędnych elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, którego wadliwość prowadzi do wyłączenia możliwości dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku.
Wynika to z faktu, że zgodnie z przepisem art. 183 par. 1 p.p.s.a. Sąd jest tymi podstawami związany, gdyż rozpoznaje sprawę w granicach skargi, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Przechodząc, po tych ogólnych uwagach do rozpoznanej sprawy stwierdzić należy, iż skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
I tak nie wykazano w niej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zarzut nieprzeprowadzenia przez sąd dowodów na istnienie nadpłaty, tj. naruszenie art. 106 par. 3 p.p.s.a. nie stanowi podstawy kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, co jednoznacznie wynika z art. 174 p.p.s.a. Ponadto z mocy art. 173 p.p.s.a. kontroli kasacyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych. Jeżeli zatem zarzuca się temu sądowi naruszenie przepisów procesowych, to tylko takich, które sąd obowiązany był stosować. Tymczasem, w myśl art. 106 par. 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości. A więc przeprowadzenie dowodu z dokumentu jest czynnością fakultatywną, a po wtóre w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż okoliczność nadpłaty wykazana przez podatnika w zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2001 r. nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. Ponadto należy wskazać, że podatnik w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a więc od złożenia skargi do wydania skarżonego orzeczenia - nie składał wniosku o dopuszczenie przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu.
Również zarzut przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów jest błędny. Sądy administracyjne nie rozstrzygają sprawy co do istoty, a więc merytorycznie, co umknęło uwadze autora skargi kasacyjnej, lecz dokonują kontroli legalności, zgodności z prawem zaskarżonej decyzji /patrz art. 1 Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. nr 153 poz. 1269 ze zm. i art. 184 Konstytucji RP/. To organ podatkowy ustalił fakty i dokonał ich oceny zaś Sąd dokonując kontroli pod względem legalności nie znalazł powodów do zakwestionowania zarówno ustaleń jak i oceny stanu faktycznego.
Niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie art. 55 par. 2 w związku z art. 73 par. 1, art. 74 par. 2 oraz art. 75 par. 1 Ordynacji podatkowej przez ich niewłaściwe zastosowanie.
Otóż w niezakwestionowanym stanie faktycznym ustalono, iż podatnik w dniu 19 maja 2003 r. dokonał wpłaty na konto urzędu skarbowego kwoty 16.905,95 zł na poczet zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za kwiecień i maj 2002 r. Wobec tego, że łączna kwota podatku wraz z odsetkami wyniosła 6.472,51 zł urząd skarbowy kwotę nadpłaty, tj. 10.433,44 zł pozostawił do dyspozycji podatnika.
Powyższe rozstrzygnięcie jest zgodne z powołanymi wyżej przepisami prawa.
Odnośnie ewentualnej nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. stwierdzić należy, iż skarżący w odrębnym postępowaniu może składać wniosek dotyczący stwierdzenia i zarachowania nadpłaty za 2001 r.
Nadpłata podlega zaliczeniu z urzędu na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych jednakże w przypadku, gdy nadpłata wykazana przez podatnika w zeznaniu rocznym jest bezsporna.
W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z przedłożonych Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu dokumentów, tj. zeznania podatkowego PIT-36 i trzech korekt tego zeznania dokonanych na wniosek urzędu skarbowego w dniach: 18 maja 2002 r., 25 lipca 2002 r. i 17 listopada 2002 r. - nadpłata nie była bezsporna, zeznanie podatkowe wymagało korekt.
Z tego też względu organ podatkowy nie mógł z urzędu zaliczyć obliczonej przez podatnika w zeznaniu PIT-36 za 2001 r. nadpłaty na poczet zaległości podatkowych za kwiecień i maj 2002 r.
Natomiast odnośnie braku decyzji o nadpłacie za 1998 r. i błędnego wniosku Sądu dotyczącego 2001 r. stwierdzić należy, iż powyższa kwestia nie miała w sprawie znaczenia.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.