Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 15 września 2004 r. /III SA/Wa 1250/04/ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Marka Ch. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w tym samym mieście z dnia 12 maja 2004 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za lipiec 1999 r. Jednocześnie Sąd polecił zwrócić skarżącemu uiszczony wpis w kwocie 100 zł.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że dnia 16 sierpnia 2004 r. skarżący otrzymał wezwanie do nadesłania odpisu skargi w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Pomimo upływu terminu skarżący odpisu skargi nie nadesłał. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Marek Ch., będący doradcą podatkowym, wniósł skargę kasacyjną od wspomnianego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. W uzasadnieniu podniósł, że:
1/ skargę złożył w dwóch egzemplarzach za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej w W.;
2/ po otrzymaniu w dniu 16 sierpnia 2003 r. wezwania Sądu o nadesłanie kolejnego odpisu skargi, nadał go w urzędzie pocztowym w dniu 23 sierpnia 2003 r., na dowód czego przedłożył potwierdzenie nadania przesyłki poleconej.
W konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Niezależnie od tego złożył wniosek, aby sąd drugiej instancji rozpoznał meritum sprawy, zgodnie z treścią skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Trafny jest zarzut naruszenia art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wbrew ustaleniom Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, odpis skargi został nadesłany przez skarżącego w wyznaczonym terminie. Świadczy o tym potwierdzenie nadania z dnia 23 sierpnia 2004 r., dołączone do skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji błędnie potraktował jednak otrzymany odpis jako nową skargę, zarejestrował go w repertorium SO i przesłał do organu. Stąd też skład orzekający w dniu 15 września 2004 r. niezgodnie ze stanem rzeczywistym przyjął, że odpis skargi nie został nadesłany. Powyższe okoliczności zostały opisane w notatce służbowej, sporządzonej przez referenta stażystę dnia 24 listopada 2004 r. Skoro więc zaskarżone postanowienie oparte było na błędnych ustaleniach, już z tej przyczyny ostać się nie mogło.
Należy jednak zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie mógłby odrzucić skargi nawet w wypadku nienadesłania jej odpisu. Przedmiotem wezwania kierowanego przez przewodniczącego do strony w trybie art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może być tylko usunięcie takich braków, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu.
W sytuacji gdy Sąd dysponował aktami administracyjnymi oraz odpowiedzią na skargę organu, a w sprawie poza skarżącym i organem nie występowały inne strony ani uczestnicy, nie było podstaw do przyjęcia, że brak odpisu skargi uniemożliwiał nadanie sprawie biegu. Oznacza to, że nie zachodziły przesłanki do wystosowania wezwania, o którym mowa w art. 49 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w konsekwencji do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 par. 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 185 par. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie mógł użyć przewidzianej w tym przepisie formuły "i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania", gdyż Wojewódzki Sąd Administracyjny będzie rozpatrywać sprawę po raz pierwszy, a nie ponownie. Dotychczas przedmiotem rozpoznania była dopuszczalność skargi, czyli kwestie formalne, a nie sprawa, o której mowa w art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wniosek skarżącego o rozpoznanie meritum sprawy "zgodnie z treścią skargi z dnia 18 czerwca 2004 r." nie opiera się na ustawowej podstawie. Jedynym przepisem umożliwiającym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznanie skargi jest art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Warunkiem jego zastosowania jest jednak brak naruszenia przepisów postępowania przed sądem pierwszej instancji. Warunek ten nie został spełniony, gdyż jak już wyżej wspomniano, Wojewódzki Sąd Administracyjny naruszył przepisy proceduralne, błędnie odrzucając skargę.
Niezależnie od tego art. 188 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ma zastosowanie jedynie w wypadku rozpoznania sprawy rozumieniu art. 3 par. 2 i art. 132 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tymczasem przedmiotem rozpoznania sądów obu instancji nie była sprawa rozumiana jako kontrola aktu administracyjnego, lecz wyłącznie kwestie proceduralne poprzedzające jej rozpoznanie. Merytoryczne rozstrzygnięcie w instancji odwoławczej sprawy nierozpoznanej przez sąd pierwszej instancji naruszyłoby ponadto elementarną zasadę dwuinstancyjności, wynikającą z art. 176 ust. 1 Konstytucji RP. Z kolei odwołanie się przez skarżącego na rozprawie do treści art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi nieporozumienie.
Niezależnie od sporów, czy przepis ten w ogóle ma zastosowanie przed sądem drugiej instancji, przede wszystkim zauważyć należy, że służy on do końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Tymczasem sprawa, której dotyczy skarga z dnia 18 czerwca 2004 r. w ogóle nie była jeszcze rozpoznawana.
Z wyżej opisanych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, zasądzając na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 203 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.