Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2003 r. I SA/Gd 2095/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku oddalił skargę Gertrudy M. na postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 9 września 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia ucznia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że postanowieniem z dnia 6 czerwca 2002 r. (...) Urząd Skarbowy w G. odmówił podatniczce przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie wymienionej wyżej ulgi podatkowej, gdyż wniosek ten nie został złożony razem z podaniem o jej przyznanie.
Stanowisko organu podatkowego pierwszej instancji podzieliła Izba Skarbowa w G. utrzymując w mocy przedmiotowe postanowienie zaskarżonym orzeczeniem. Organ odwoławczy wskazał w nim, że uczeń Karol S. zdał egzamin w rzemiośle blacharstwo pojazdowe w dniu 12 grudnia 2001 r. Ustawowy termin do złożenia wniosku o przyznanie ulgi podatkowej z omawianego tytułu upłynął w dniu 12 stycznia 2002 r. Natomiast Gertruda M. wniosek w tej sprawie złożyła w dniu 11 marca 2002 r., to jest z uchybieniem miesięcznego terminu, określonego w art. 27c ust. 14 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 2000 nr 14 poz. 176 ze zm./. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 162 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Izba Skarbowa w G. stwierdziła, że Gertruda M. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy i nie wskazała, w którym dniu ustała przyczyna jego uchybienia, a tym samym nie wniosła prośby w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi.
W skardze do Sądu Gertruda M. podniosła, że przeszkodą uniemożliwiającą zachowanie terminu do złożenia wniosku o udzielenie jej ulgi podatkowej była choroba jej męża Stanisława M. Był on leczony począwszy od 1 stycznia 2002 r. preparatami antydepresyjnymi. Rodzaj choroby i przyjmowane leki powodowały, że skarżąca była całkowicie zajęta opieką nad chorym mężem. Uniemożliwiało jej to działanie, którego zwłoka dotyczy. Z początkiem maja 2002 r. stan zdrowia męża uległ poprawie i należy przyjąć, iż przyczyna uchybienia terminowi ustała w dacie złożenia prośby o przywrócenie terminu, to jest w dniu 8 maja 2002 r.
Zdaniem skarżącej zaskarżone postanowienie Izby Skarbowej w G. naruszało przepisy art. 27c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, że skarżąca nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o ulgę nastąpiło bez jej winy i nie wskazała, w którym dniu ustała przyczyna uchybienia, a nadto art. 217 par. 2 w związku z art. 219 i art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4 Ordynacji podatkowej, gdyż postanowienie nie zawierało prawidłowo sporządzonego uzasadnienia faktycznego i prawnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku w zaskarżonym wyroku uznał, że słuszne jest stanowisko organów podatkowych obu instancji, że skarżąca nie dochowała obowiązku starannego działania i dbania o swoje interesy. Brak jest bowiem, w ocenie Sądu podstaw do przyjęcia, że uprawdopodobniła ona brak swojej winy w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o ulgę podatkową. Wbrew bowiem jej twierdzeniu bezsprzecznie nie podjęła wszelkich możliwych w danych warunkach działań do złożenia wniosku osobiście lub nadania listem poleconym na poczcie. Nieterminowe złożenie wniosku przez osobę zdrową i normalnie funkcjonującą w społeczeństwie, może zostać usprawiedliwione tylko opieką nad inną osobą. Zdaniem Sądu słusznie zatem organy podatkowe wskazują, że opieka nad mężem nie wykluczała możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę. Skarżąca sama będąca zdrową osobą miała niewątpliwie możliwości wychodzenia z domu, chociażby w celu dostarczenia osobie, którą opiekowała się pożywienia i medykamentów, a tym samym miała potencjalną możliwość wysłania wniosku w ustawowym terminie. Sąd nie stwierdził podstaw do uznania, że organy podatkowe naruszyły przepisy postępowania, art. 217 par. 2, art. 219 i 210 Ordynacji podatkowej, gdyż zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe uzasadnienie, zarówno faktyczne jak i prawne.
W skardze kasacyjnej, złożonej na podstawie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./, Gertruda M., reprezentowana przez pełnomocnika, będącego doradcą podatkowym, wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku.
Przedmiotowemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a to:
1/ art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ w związku z art. 27c ust. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z art. 162 par. 1 i 2 Ordynacji podatkowej na skutek nieuwzględnienia przez Sąd, iż w sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o ulgę podatkową z tytułu wyszkolenia ucznia., 2/ art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 217 par. 2 w związku z art. 219, art. 210 par. 1 pkt 6 i par. 4 Ordynacji podatkowej na skutek nieuwzględnienia przez Sąd podniesionego w skardze zarzutu błędnego uzasadnienia postanowienia Izby Skarbowej w G. z dnia 9 września 2002 r. 3/ art. 54 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, art. 328 par. 2 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym poprzez błędne uzasadnienie faktyczne i prawne zaskarżonego wyroku.
W uzasadnieniu skargi oprócz twierdzeń już zgłoszonych w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w Gdańsku nadmieniono, że w sprawie I SA/Gd 2094 Sąd ten uwzględnił skargę Stanisława M. i uchylił postanowienie Izby Skarbowej w G. z dnia 9 września 2002 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przyznanie mu ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia ucznia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym w sprawie postanowieniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wskazać w pierwszej kolejności należy, iż Sąd uzasadnienie zaskarżonego wyroku poświęcił przede wszystkim zagadnieniu uprawdopodobnienia przez skarżącą, że uchybienie terminowi złożenia przez nią wniosku o udzielenie ulgi w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wyszkolenia uczniów nastąpiło bez jej winy. Nie odniesiono się natomiast do zagadnienia zachowania przez skarżącą terminu do wniesienia podania o przywrócenie uchybionego terminu. Sąd oddalając skargę uznał, że skarżąca sama zaniechała działań umożliwiających dotrzymanie terminu ustawowego do złożenia wniosku w tym przedmiocie, co powoduje, że nie można uznać, aby uchybienie temu terminowi nastąpiło bez jej winy, a zatem skarżąca musi ponieść konsekwencję swoich zaniechań. Tymczasem w tym samym dniu co zaskarżony wyrok, to jest 17 grudnia 2003 r. pod sygnaturą I SA/Gd 2094/02, ten sam skład orzekający wydał wyrok dotyczący męża skarżącej Stanisława M. I tym wyrokiem uwzględniono skargę, uchylając zaskarżone postanowienie w analogicznym przedmiocie jak sprawa niniejsza skarżącej, to jest odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o udzielenie omawianej ulgi podatkowej. Sąd w konkluzji motywów orzeczenia stwierdził, "Izba Skarbowa w G. bezpodstawnie zatem utrzymała w mocy postanowienie organu I instancji, bowiem wniosek skarżącego o przywrócenie terminu nie był spóźniony, a skarżący w ocenie Sądu w sposób dostateczny uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do złożenia wniosku o przyznanie ulgi uczniowskiej bez swojej winy."
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obie sprawy małżonków M. pozostają ze sobą w związku faktycznym i prawnym z tym tylko, że skarżąca wywodziła swój wniosek o przywrócenie uchybionego terminu opieką nad chorym mężem. Doświadczenie życiowe wskazuje na to, że sytuacje powstałe w wyniku zaistnienia objawów schorzenia, przy których występuje konieczność przyjmowania preparatów antydepresyjnych, oddziałują nie tylko bezpośrednio na samego chorego lecz także na krąg najbliższych mu osób, a w szczególności małżonka.
Dlatego też nie uwzględnienie tych okoliczności w zaskarżonym wyroku doprowadziło Naczelny Sąd Administracyjny do uznania za zasadny zarzut skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów postępowania mającego wpływ na wynik sprawy, to jest przepisów art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w związku z art. 27c ust. 16 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz art. 162 Ordynacji podatkowej.
Mając powyższe ustalenia na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie przepisów art. 185 i art. 203 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/.