Wyrok NSA z 8 grudnia 2004 r., FSK 424/04

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 1 grudnia 2004 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Andrzeja O., Kazimierza O. wspólników s.c. "M." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe w G.

Od orzeczenia

od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie z dnia 26 listopada 2003r. sygn. akt SA/Sz 990/03 wydanego

Skład

Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak (spr.), Sędziowie NSA Krystyna Nowak, Stanisław Bogucki
Krzysztof Kołtan protokolant

Sprawa

w sprawie ze skargi Andrzeja O., Kazimierza O. wspólników s.c. "M." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r. uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r. SA/Sz 990/03 odrzucił skargę Andrzeja O., Kazimierza O. wspólników s.c. "M." Przedsiębiorstwo Wielobranżowe na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 kwietnia 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r.

W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wniesiona skarga dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za 2002 r., wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na podstawie par. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej /Dz.U. nr 117 poz. 563 ze zm./ w przypadku skarg na decyzje o których wyżej mowa pobierany jest wpis stały w kwocie 10 zł.

Zgodnie z par. 7 cytowanego powyżej rozporządzenia wpis stały od skargi wniesionej przez adwokata lub radcę prawnego należy uiścić bez wezwania sądu.

Z uwagi na nie uiszczenie wpisu stałego, na podstawie art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 88/ w związku z art. 36 ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ Sąd uznał, iż skargę należało odrzucić.

Na powyższe postanowienie skargę kasacyjną w imieniu strony skarżącej złożył, adwokat A. D. i zarzucając naruszenie par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne przez jego niezastosowanie, domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżący podkreślił, iż powołany przez NSA w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia par. 3 ust. 2 rozporządzenia ma brzmienie "w sprawach nie wymienionych w ust. 1 wpis stały wynosi 10 zł". Natomiast par. 3 ust. 1, do którego odwołuje się wskazany przepis, zawiera wyliczenie kilkunastu kategorii spraw, w których pobiera się wpis stały, w różnych wysokościach. Każda sprawa, która nie jest sprawą z zakresu określonego w par. 3 ust. 1 rozporządzenia, jest sprawą, o której mówi par. 3 ust. 2 rozporządzenia. Nie oznacza to, że do każdej z takich spraw ma zastosowanie ma ten przepis. Jego zastosowanie jest wyłączone w sytuacji możliwości zastosowania w 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

W sprawach, których przedmiot dotyczy należności pieniężnych albo praw majątkowych, jeżeli wartość tych praw została określona w postępowaniu administracyjnym lub jest jeżeli jest oczywista" - nie będącymi jednocześnie sprawami z zakresu budownictwa, nadzoru budowlanego, planowania przestrzennego, materiałów budowlanych, urbanistyki i architektury, dróg publicznych, ich utrzymania i ochrony, ruchu na drogach publicznych, komunikacji, łączności, żeglugi, transportu i spedycji, działalności gospodarczej, ewidencji ludności, dowodów tożsamości, aktów stanu cywilnego, imion i nazwisk oraz obywatelstwa, gospodarki komunalnej i mieszkaniowej, gospodarki gruntami i wywłaszczania nieruchomości oraz utrzymania czystości, działalności bankowej i ubezpieczeniowej, uprawnień do wykonywania zawodu lub zajęć oraz ochrony środowiska - istnieje pozorny zbieg norm z par. 2 rozporządzenia oraz par. 3 ust. 2 w zw. z par. 3 ust. 1 rozporządzenia. Zbieg taki istniał w każdej sprawie podatkowej rozpoznawanej przez NSA. Jest on usuwalny w drodze wykładni lex specialis derogat legi generali. Niewątpliwie normą o zakresie działania szerszym jest norma z par. 3 ust. 2 w zw. z par. 3 ust. 1 rozporządzenia - w zakresie jej stosowania mieszczą się sprawy podatkowe jako inne aniżeli z zakresu budownictwa, nadzoru budowlanego itd. Ta norma zatem ulega uchyleniu przez normę specjalną, wynikającą z par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia.

Zdaniem strony skarżącej, sprawa niniejsza rzeczywiście dotyczy odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, to nie oznacza jednak, że sprawa ta nie dotyczy należności pieniężnych których wartość została określona w postępowaniu administracyjnym. Przeciwnie, sprawa dotyczy podatku od nieruchomości, którego wysokość określona została w kwocie 8.429,10 zł. Zatem niniejsza sprawa jest sprawą, w której istnieje wskazany wyżej zbieg norm-i w której zastosowanie ma par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Niezastosowanie omawianego par. 2 ust. 1 i 2miało - a nie tylko mogło mieć - wpływ na wynik sprawy.

Organ odwoławczy nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną i nie uczestniczył w rozprawie sądowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

W szczególności trafny okazał się zarzut strony skarżącej naruszenia par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej /Dz.U. nr 117 poz. 563 ze zm./ przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.

W świetle przepisów obowiązujących w czasie wniesienia skargi, jak i wydania zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 36 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ od skargi pobiera się wpis /ust. 1/, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz zasady pobierania wpisu /ust. 2/, w sprawach skarg stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /ust. 3/.

Powołane wyżej rozporządzenie zostało wydane na podstawie powyższego art. 36 ust. 2 cytowanej ustawy. W myśl par. 1 rozporządzenia, od skarg na decyzje administracyjne pobiera się wpis stosunkowy albo stały. Kolejny przepis omawianego rozporządzenia /par. 2 ust. 1/ stanowi, iż wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, których przedmiot dotyczy należności pieniężnych albo praw majątkowych, jeżeli wartość tych praw została określona w postępowaniu administracyjnym lub jeżeli jest oczywista. Natomiast ust. 2 par. 2 określa, iż wpis stosunkowy wynosi w zależności od wartości przedmiotu sprawy od 4% do 2%. Dopiero par. 3 ust. 1 omawianego rozporządzenia określa wpis stały w ściśle wymienionych kategoriach spraw, a ust. 2 tegoż paragrafu stanowi, iż w sprawach nie wymienionych w ust. 1 wpis stały wynosi 10 zł.

Niesporne jest, iż od zaskarżenia decyzji administracyjnej określającej wysokość podatku od nieruchomości, w więc dotyczącej należności pieniężnych pobiera się wpis stosunkowy. Wątpliwości budzi w praktyce sytuacja, gdy przedmiotem zaskarżenia jest taka sama decyzja lecz wydana w trybie nadzwyczajnym.

Mając na uwadze treść powyższych przepisów, uzasadniony jest pogląd, że przepisy statuują zasadę, według której wpis w sprawach sądowoadministracyjnych w pierwszym rzędzie jest wpisem stosunkowym. Od tej reguły przepis może przewidywać wyjątki w postaci wpisu stałego, który jest pobierany w wypadkach przewidzianych w rozporządzeniu. Przy czym wpis stały musi być wyraźnie i dokładnie określony w rozporządzeniu. Innymi słowy, obowiązywanie wpisu stałego i jego wysokość nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Wskazać należy, że podobne przepisy obowiązują w procesie cywilnym, które w myśl art. 36 ust. 3 omawianej ustawy należy stosować odpowiednio w sprawach skarg.

Nie ulega wątpliwości, że par. 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia nie obejmuje niniejszej sprawy, zaś zastosowanie przez sąd administracyjny w zaskarżonym postanowieniu par. 3 ust. 2 jest o tyle chybione, że wcześniejsze paragrafy wskazują na możliwość zastosowania wpisu stosunkowego.

Wreszcie trzeba zauważyć, iż za takim rozstrzygnięciem przemawia także treść par. 2 ust. 5 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/, który wyraźnie stanowi, że wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd będzie miał na uwadze treść przepisu art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.

Mając na względzie przytoczone okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia par. 2 ust. 1 i 2 powołanego rozporządzenia za zasadny, w związku z czym na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.

Z uwagi na treść przepisu art. 203 pkt 1 powyższej ustawy, nie orzeczono o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego, gdyż przedmiotem zaskarżenia było postanowienie.