Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 października 2003 r. /SA/Sz 3027/01/ Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie rozpoznając zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na postanowienie Izby Skarbowej w S. z dnia 13 listopada 2001 r. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych uchylił zaskarżone postanowienie.
Sąd wyjaśnił, iż zgodnie z par. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłata za czynności egzekucyjne oraz sposobu prowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucji sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Opłata wynosi 1% od kwoty egzekwowanych należności objętych każdym tytułem wykonawczym nie mniej niż 80 gr.
Z treści powołanego przepisu wynika, że opłatę manipulacyjną pobiera się jedynie wówczas, gdy doszło do stosowania jednego ze środków egzekucyjnych, które zostały wymienione w art. 67 ustawy o postępowaniu egzekucyjny m w administracji. Przy czym jeśli środek był stosowany nie ma znaczenia fakt, czy było to działanie skuteczne, czyli prowadzące do wyegzekwowania należności wierzyciela, czy też bezskuteczne, opłata w każdym z tych przypadków jest należna.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie nie doszło do zastosowania środka egzekucyjnego. Fakt, że poborca skarbowy udał się do zobowiązanego z takim zamiarem nie upoważnia do pobrania opłaty manipulacyjnej, skoro nie zastosował żadnego z ustawą przewidzianych środków egzekucyjnych. Zaznaczył, że opłaty pobranej za spisany przez poborcę skarbowego protokołu o stanie majątkowym oraz wydatku związanego z dojazdem poborcy do zobowiązanego strona skarżąca nie kwestionuje.
W skardze kasacyjnej złożonej przez Dyrektora Izby Skarbowej w S. zarzucono wyrokowi Naczelnego Sądu Administracyjnego naruszenie przepisu prawa materialnego tj.: par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów nieruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./ w związku z par. 3 ust. 2 wskazanego rozporządzenia, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegającą na przyjęciu, że opłatę manipulacyjną pobiera się jedynie wówczas, gdy doszło do zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 67 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. 1991 nr 36 poz. 161 ze zm. według stanu prawnego na dzień 28.09.2001 r./.
Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w S. stwierdził, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu, według którego opłata manipulacyjna może być pobierana przez organy egzekucyjne jedynie wówczas, gdy doszło do zastosowania jednego ze środków egzekucyjnych, wymienionych w art. 67 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie podziela stanowiska Sądu, bowiem uważa, że istotą tej opłaty jest fakt, że pobierana jest przez organy egzekucyjne niezależnie od czynności egzekucyjnych lub zastosowanych środków egzekucyjnych. Z treści przepisu par. 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4.07.1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne /obecnie art. 64 par. 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ wynika, iż z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych pobiera się opłatę manipulacyjną. Gdyby ustawodawca chciał przyjąć interpretację przyjętą przez Sąd to zastosowałby zwrot "związanych z zastosowanymi środkami egzekucyjnymi". Ponadto ustawodawca wyraźnie określił, iż obowiązek uiszczenia opłaty manipulacyjnej powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu przez poborcę skarbowego lub innego upoważnionego pracownika odpisu tytułu wykonawczego wraz z postanowieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego - par. 3 ust. 2 poprzednio obowiązującego rozporządzenia w sprawie opłat za czynności egzekucyjne. Powyższy przepis nie kreuje obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej od zastosowanych środków egzekucyjnych, ale ustala moment wymagalności opłaty manipulacyjnej od doręczenia odpisu tytułu wykonawczego.
Za powyższą wykładnią przemawia również wykładnia systemowa wewnętrzna. Organ egzekucyjny oprócz opłaty manipulacyjnej pobiera inne opłaty związane z faktycznie zastosowanymi środkami egzekucyjnymi, np. opłatę za zastosowanie egzekucji z pieniędzy /poprzednio par. 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 4.07.1990 r., obecnie art. 64 par. 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej/ egzekucji ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego /poprzednio par. 1 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z 4.07.1990 r. obecnie art. 64 par. 1 pkt 2 ustawy egzekucyjnej/, egzekucji z wynagrodzenia za pracę, wierzytelności pieniężnych itp. /odpowiednio dalsze przepisy/. Oznacza to, że organ egzekucyjny oprócz opłaty manipulacyjnej pobiera również inne opłaty za zastosowanie określonego środka egzekucyjnego, a sposób naliczania tych opłat szczegółowo opisany przepisami par. 1 ust. 1, 3-6 oraz par. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia obecnie w art. 64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Autor skargi odnosząc powyższą interpretację do przedmiotu sprawy stwierdził, że również czynności manipulacyjne związane z ustaleniem majątku zobowiązanego, które w konsekwencji mają służyć zastosowaniu środków egzekucyjnych takich jak egzekucja z pieniędzy czy egzekucja z ruchomości, rodzą po stronie organu egzekucyjnego prawo pobrania opłaty manipulacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Czynności egzekucyjne, to, stosownie do art. 1a pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Natomiast przez środek egzekucyjny rozumie się, w myśl art. 1a pkt 12 cyt. ustawy, w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych-egzekucję z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, że świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczeń społecznych, z rachunku bankowego /i dziewięciu innych wymienionych pozycji/.
Stosownie do par. 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 lipca 1990 r. w sprawie opłat za czynności egzekucyjne oraz sposobu przeprowadzenia publicznej licytacji i trybu postępowania przy przechowywaniu i egzekucyjnej sprzedaży niektórych rodzajów ruchomości /Dz.U. nr 47 poz. 281 ze zm./, które to przepisy miały w rozpoznawanej sprawie zastosowanie, pobiera się opłaty za czynności egzekucyjne dokonane w celu wyegzekwowania należności pieniężnych od zobowiązanych - za zajęcie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Obowiązek uiszczenia opłat za czynności egzekucyjne powstaje za zajęcie wynagrodzenia za pracę, świadczeń z ubezpieczeń społecznych (...) z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu /par. 3 ust. 1 pkt 2 cyt. rozporządzenia/.
W rozpoznawanej sprawie, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, organ egzekucyjny nie dokonał zajęcia wynagrodzenia, świadczeń z ubezpieczeń społecznych (...) a wobec tego nie mógł doręczyć dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu.
Innymi słowy, organ egzekucyjny w rozpatrywanej sprawie nie zastosował środka egzekucyjnego a to oznacza, że nie przysługuje mu opłata manipulacyjna.
Wobec tego, że zaskarżony wyrok nie narusza przepisów prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.