Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 listopada 2003 r., I SA/Po 2056/03 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu odrzucił skargę Krzysztofa M. na decyzję Izby Skarbowej w P. z dnia 30.06.2003 r., (...) w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie o orzeczeniu odpowiedzialności podatkowej.
W jego uzasadnieniu podniesiono, że od przedmiotowej skargi winien być uiszczony wpis stały. Przesądza bowiem o tym treść przepisów art. 36 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 11 poz. 368/ i par. 3 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne /Dz.U. nr 117 poz. 503 ze zm./.
Równocześnie nawiązując do treści przepisu par. 7 przywołanego wyżej rozporządzenia zauważono, że ciążący na Sądzie obowiązek wzywania do uiszczenia wpisu nie dotyczy przypadków, gdy wpis w sprawie jest wpisem stałym, a skarga wniesiona została przez adwokata lub radcę prawnego.
W tej sytuacji skoro w niniejszym przypadku wpis ten uiszczony nie został należało orzec jak w postanowieniu w oparciu o przepisy art. 27 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym w zw. z art. 17 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /Dz.U. 2002 nr 9 poz. 88/.
Postanowienie to zaskarżone zostało do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargą kasacyjną pełnomocnika Krzysztofa M. w całości.
Skarga ta oparta została o zarzut rażącego naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 36 ust. 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz par. 3 ust. 2 i par. 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne i art. 27 ust. 2 cyt. wyżej ustawy w zw. z par. 7 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. W konsekwencji tego wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Na poparcie powyższych zarzutów nawiązano w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do zasad ustalania wpisów sądowych od skarg wnoszonych na ostateczne decyzje administracyjne. Nawiązując do tych uwag zauważono przy tym, że aczkolwiek przedmiotem rozstrzygnięcia była odmowa uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie odpowiedzialności solidarnej skarżącego za zaległość podatkowe spółki w decyzjach tych kwota zaległości podatkowej była jasno określona. Przedmiot postępowania zakończonego skarżonym rozstrzygnięciem było zatem konkretne świadczenie, które niewątpliwie zaliczało się do świadczeń pieniężnych. Pogląd ten wsparto przy tym do poglądów doktryny, którą przytoczono.
W ten sposób doszło zatem do błędnej kwalifikacji przedmiotu sprawy, które to uchybienie spowodowało dalsze naruszenie prawa procesowego. Doprowadziło bowiem do zaniechania ustalenia wpisu stosunkowego od skargi i w konsekwencji tego do wezwania profesjonalnego pełnomocnika o jego uiszczenie, która to czynność winna poprzedzać ewentualne odrzucenie skargi.
Tym samym więc zgłoszone w skardze zarzuty uznać należy za uzasadnione.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w P. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Na poparcie tego żądania podniósł przy tym, że zarówno sprawa pierwotna /o przeniesieniu odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe na osobę trzecią/ jak i sprawa wznowieniowa oderwana są w istocie rzeczy od konkretnych wartości zobowiązań podatkowych. Rację miał zatem Sąd twierdząc, że w takim przypadku jak niniejszy wpis od skargi miał charakter wpisu stałego w związku z czym winien być uiszczony bez wezwania skoro skargę wniósł profesjonalny zastępca procesowy.
Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona w związku z czym zawarty w niej wniosek należało uwzględnić.
Stwierdzić bowiem trzeba, że analizując zgłoszone w skardze kasacyjnej zarzuty za trafne uznać należy zwłaszcza te, które eksponują naruszenia przepisów par. 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 3 października 1995 r. w sprawie wpisu od skarg na decyzje administracyjne oraz inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej /Dz.U. nr 117 poz. 563 ze zm./ przez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie.
Godzi się bowiem zauważyć, że w świetle przepisów obowiązujących w czasie wniesienia skargi, jak i wydania zaskarżonego postanowienia, a mianowicie art. 36 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ od skargi pobiera się wpis /ust. 1/, Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, wysokość oraz zasady pobierania wpisu /ust. 2/, w sprawach skarg stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych /ust. 3/.
Powołane wyżej rozporządzenie zostało wydane na podstawie powyższego art. 36 ust. 2 cytowanej ustawy. W myśl par. 1 rozporządzenia, od skarg na decyzje administracyjne pobiera się wpis stosunkowy albo stały. Kolejny przepis omawianego rozporządzenia /par. 2 ust. 1/ stanowi, iż wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, których przedmiot dotyczy należności pieniężnych albo praw majątkowych, jeżeli wartość tych praw została określona w postępowaniu administracyjnym lub jeżeli jest oczywista. Natomiast ust. 2 par. 2 określa, iż wpis stosunkowy wynosi w zależności od wartości przedmiotu sprawy od 4 procent do 2 procent. Dopiero par. 3 ust. 1 omawianego rozporządzenia określa wpis stały w ściśle wymienionych kategoriach spraw, a ust. 2 tegoż paragrafu stanowi, iż w sprawach nie wymienionych w ust. 1 wpis stały wynosi 10 zł.
Niesporne jest, iż od zaskarżenia decyzji administracyjnej orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania podatkowe, w więc dotyczącej należności pieniężnych pobiera się wpis stosunkowy. Wątpliwości budzi w praktyce sytuacja, gdy przedmiotem zaskarżenia jest taka sama decyzja lecz wydana w trybie nadzwyczajnym.
Mając na uwadze treść powyższych przepisów, uzasadniony staje się pogląd, że przepisy te statuują zasadę, według której wpis w sprawach sądowoadministracyjnych w pierwszym rzędzie jest wpisem stosunkowym. Od tej reguły przepis może przewidywać wyjątki w postaci wpisu stałego, który jest pobierany w wypadkach przewidzianych w rozporządzeniu. Przy czym wpis stały musi być wyraźnie i dokładnie określony w rozporządzeniu. Innymi słowy, obowiązywanie wpisu stałego i jego wysokość nie mogą budzić żadnych wątpliwości. Wskazać należy, że podobne przepisy obowiązują w procesie cywilnym, które w myśl art. 36 ust. 3 omawianej ustawy należy stosować odpowiednio w sprawach skarg.
Nie ulega wątpliwości, że par. 3 ust. 1 powołanego rozporządzenia nie obejmuje niniejszej sprawy, zaś zastosowanie przez sąd administracyjny w zaskarżonym postanowieniu par. 3 ust. 2 jest o tyle chybione, że wcześniejsze paragrafy wskazują na możliwość zastosowania wpisu stosunkowego.
Wreszcie podnieść trzeba, iż za takim rozstrzygnięciem przemawia także treść par. 2 ust. 5 obecnie obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 221 poz. 2193/, który wyraźnie stanowi, że wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł.
Na marginesie powyższych uwag podkreślić także należy, że identyczne stanowisko z wyżej zaprezentowanym zbieżny tut. Sąd zaprezentował już wcześniej na tle stanu faktycznego zasadniczo zbieżnego z występującym w niniejszej sprawie w wyroku z dnia 8 grudnia 2004 r., FSK 424/04.
Mając zatem na względzie przytoczone okoliczności, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia par. 2 ust. 1 i par. 3 ust. 2 powołanego rozporządzenia za zasadny, w związku z czym na podstawie art. 185 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/ uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania w ramach czego Sąd ten będzie miał na uwadze treść przepisu art. 97 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./.
Orzeczenie o kosztach oparto natomiast o przepisy art. 203 cyt. wyżej Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Równocześnie w związku z tym wyjaśnić trzeba, że co prawda z brzmienia zastosowanego przepisu art. 203 /podobnie jak i art. 204/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż zwrot kosztów postępowania należy się wyłącznie w przypadku, gdy skarga kasacyjna dotyczyła sprawy zakończonej wyrokiem. Oznaczałoby to, że zwrot taki nie przysługiwałby w przypadku, gdy sprawa zakończona została postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podjętym przed dniem 1.01.2004 r. bądź obecnie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozumowanie takie uznać należy jednak za błędne. Pominięcie w redakcji przywołanego wyżej przepisu postanowień niewątpliwie wynika bowiem z faktu, iż ten rodzaj rozstrzygnięć zastrzeżony został generalnie dla kwestii proceduralnych /vide: art. 160 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/, wśród których tylko nieliczne wywołać mogą zakończenie sporu. Stąd też pamiętając o treści art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która o ile ustawa nie stanowi inaczej nakazuje odpowiednie stosowanie do postanowień przepisów o wyrokach, stwierdzić trzeba, że zwrot kosztów postępowania kasacyjnego przysługuje także wtedy, gdy sprawa zakończona została przez Sąd administracyjny postanowieniem.
Stanowisko przeciwne pozostawałoby zresztą w sprzeczności z ustawodawczą racjonalnością i konstytucyjną zasadą równości wobec prawa. Nie da się bowiem wyprowadzić żadnych racjonalnych powodów ażeby pozbawiać stron prawa do zwroty kosztów postępowania tylko i wyłącznie z powodu formy, w jakiej postępowanie zostało zakończone.
Nadto zarządzono zwrot z kasy Sądu kwoty nadpłaconego wpisu sądowego od skargi, który konsekwentnie do poczynionych wyżej uwag, ustalony winien być zgodnie z brzmieniem przepisów par. 4 w zw. z par. 2 ust. 5 cyt. wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi.