Uzasadnienie
FSK 895/04
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 grudnia 2003 r. III SA 1318/02 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wandy D.-C. i Zbigniewa C. na decyzję Ministra Finansów z 9 kwietnia 2002 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 1992 r.
Z uzasadnienia wyroku wynikało, że Izba Skarbowa w G. ostateczną decyzją z 28 lutego 1996 r. orzekła o wysokości podatku z pominięciem, dokonanego przez podatników, odliczenia od dochodu przed opodatkowaniem wydatku na spłatę kredytu bankowego, który w ich przekonaniu był wykorzystany na budowę domu jednorodzinnego.
O zgodności tej decyzji z prawem orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 stycznia 1998 r.
Pismem z 16 grudnia 1998 r. podatnicy: Wanda D.-C. i Zbigniew C. złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Izby Skarbowej z 28 lutego 1996 r.
Minister Finansów decyzją z 30 marca 1999 r., utrzymaną w mocy decyzją z 9 kwietnia 2002 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej z uwagi a postanowienia art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego podatnicy zarzucili, iż decyzja Ministra Finansów była sprzeczna z art. 214 i art. 121 par. 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu decyzja odpowiadała prawu.
Decyzja, o unieważnienie której ubiegali się podatnicy została im doręczona 5 marca 1996 r. Natomiast wniosek został złożony w piśmie z 16 grudnia 1998 r., zatem znacznie po jednorocznym terminie przewidzianym w art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc się do zarzutu stron, że zwłoka ze złożeniem żądania o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Finansów spowodowana była koniecznością wyczerpania drogi odwoławczej wskazanej przez organ decyzyjny podległy Ministrowi Finansów Sąd wyjaśnił, że organy podatkowe nie mają obowiązku pouczenia stron o terminie wniesienia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji przez nie wydawanych.
W skardze kasacyjnej od opisanego wyroku Wanda D.-C. i Zbigniew C. wnieśli o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, zarzucając naruszenie:
- prawa przysługującego obywatelowi RP na podstawie art. 32 i 45 Konstytucji,
- złamanie konstytucyjnej zasady zaufania obywateli do państwa wyrażonej w przepisach ustawy zasadniczej oraz w art. 121 Ordynacji podatkowej, oraz niedokładne zapoznanie się ze sprawą i pobieżne jej potraktowanie, co przyczyniło się do wydania wyroku oddalającego skargę.
W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że wyrok jest wadliwy i krzywdzący stronę.
O niedbałym rozpoznaniu sprawy miał świadczyć fakt stwierdzenia przez NSA, że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został wniesiony przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, gdy tymczasem nastąpiło to po wydaniu wyroku i doręczeniu jego odpisu skarżącym.
Wyrok wydany w takim postępowaniu nie jest wyrokiem bezstronnym i sprawiedliwym.
Niedokładne, pobieżne zanalizowanie sprawy łamie również postanowienia art. 121 i 122 Ordynacji podatkowej. Te właśnie przepisy nakładały na organy podatkowe obowiązek poinformowania stron o terminie do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.
Organy podatkowe oraz Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku /?/ złamały prawo gwarantujące obywatelowi rozpoznanie sprawy bez zbędnej zwłoki.
Skarżący nie musieli posiadać takiej znajomości prawa by rozróżnić instytucję odwołania od instytucji skargi administracyjne. Unormowanie art. 249 Ordynacji podatkowej według stanu prawnego na rok 1996 niewątpliwie łamało prawo obywatela do sprawiedliwego, godnego zaufania postępowania, potwierdzeniem czego może być nowelizacja Ordynacji podatkowej, gdzie od 1 stycznia 2003 r. w art. 249 ust. 1 okres jednego roku został zastąpiony okresem 5 lat.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził i zważył co następuje
Skarga kasacyjna Wandy D.-C. i Zbigniewa C. nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1271 ze zm./ w sprawach zakończonych prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., a taka była sytuacja małż. C., w których nie upłynął termin do wniesienia rewizji nadzwyczajnej do Sądu Najwyższego, strona mogła, w terminie do dnia 31 marca 2004 r., wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Art. 174 Prawa o postępowaniu.. stanowił, że skargę kasacyjną można oprzeć na dwu podstawach:
- naruszeniu /przez sąd/ prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
- naruszeniu /przez sąd/ przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy /treść orzeczenia sądu/.
Z kolei art. 176 określał wymagania jakie winna spełniać skarga kasacyjna. Ten środek prawny, poza tym, że miał czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, powinien zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, wniosek o uchylenie lub zmianę z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.
Skarga kasacyjna Wandy D.-C. i Zbigniewa C. od opisanego wyroku NSA w Warszawie dalece tym wymaganiom nie odpowiadała.
Wskazanie podstawy kasacyjnej polega na wymienieniu konkretnego przepisu prawa naruszonego przez sąd administracyjny przy badaniu zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, a jej uzasadnienie na wyjaśnieniu na czym zdaniem strony skarżącej polegała błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie tego przepisu przez orzekający sąd i jaka w odniesieniu do prawa materialnego - jej zdaniem - winna być wykładnia właściwa lub właściwe zastosowanie przepisu, a w odniesieniu do prawa procesowego na czym polegało uchybienie i jaki był wpływ tego uchybienia na rozstrzygnięcie sprawy.
Stawiając Sądowi zarzut naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 121 i 122 i 214 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz.U. nr 137 poz. 926 ze zm./ autor skargi pominął fakt, że zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ obowiązującej w dacie wyrokowania w rozpoznawanej sprawie, przepisy art. 121 i 122 - w postępowaniu sądowoadministracyjnym - miały zastosowanie jedynie odpowiednio. Autor skargi w ogóle nie wskazał na czym miało polegać w konkretnej sprawie, zważywszy na postanowienia art. 52 ustawy o NSA, odpowiednie zastosowanie tych przepisów przez Sąd.
Nie wiadomo zatem na czym polegało naruszenie /przez Sąd/ zasady zaufania do organów sformułowanej w art. 121 Ordynacji. Art. 214 Ordynacji podatkowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie miał zastosowania w ogóle.
Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany wskazanymi /przez stronę/ granicami skargi kasacyjnej /art. 183 par. 1 prawa o postępowaniu.../ nie mógł domyślać się intencji skarżącego, czy też dokonywać uzupełnienia istotnych braków skargi. Ten Sąd nie orzeka ponownie o zgodności z prawem decyzji administracyjnej w jej całokształcie; powołany jest do badania zgodności z prawem orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w I instancji.
Podobnie nie zostały w żaden sposób uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd wskazanych przepisów Konstytucji RP.
Stosowanie zapisanej w art. 32 Konstytucji, zasady równości wszystkich wobec prawa i prawa do równego traktowania przez władze publiczne było wielokrotnie przedmiotem orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego - vide np.: orzeczenie z 9 marca 1988 r. U 7/87 /OTK 1988 poz. 1/, orzeczenie z 22 października 2002 r. SK 39/01 /OTK 2002 nr 5 poz. 66/, orzeczenie K 17/99, czy orzeczenie SK 20/00.
Z zasady równości wynika dla ustawodawcy obowiązek równego traktowania obywateli w obrębie danej kategorii. Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą /relewantną/ powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez różnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących.
Przepis art. 249 par. 1 Ordynacji podatkowej stanowił, że "organ odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia"; nie pozostawiał zatem organowi możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia takiego żądania.
J.w. skarżący nie wskazali na czym w ogóle mogło polegać naruszenie tego przepisu - adresowanego do organów podatkowych - przez NSA skarżonym wyrokiem.
Skarżący nie uzasadnili naruszenia skarżonym wyrokiem ich "prawa do sądu" zapisanego w art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ze wskazanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjnym na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.