Uzasadnienie
Dyrektor Izby Skarbowej w K. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 22 par. 3 pkt 2 Kpa oraz art. 15 par. 1 pkt 4 w związku z art. 4 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o rozstrzygnięcie sporu z Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. o właściwość do rozstrzygnięcia zażalenia na postanowienie wierzyciela, stanowiące ocenę zarzutów dokonaną w trybie art. 34 ust. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez wierzyciela - Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w K., organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego K.-N.-H. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku dłużnika Stefanii K. celem realizacji obowiązku określonego w tytule jako: odpłatność za usługi opiekuńcze.
Po zastosowaniu środka egzekucyjnego, zobowiązana wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji kwestionując istnienie i zasadność obowiązku poddanego egzekucji, na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej /Dz.U. 2002 nr 110 poz. 968 ze zm./.
Zgodnie z dyspozycją art. 34 par. 1, par. 4 tej ustawy, rozpatrzenie zarzutów może nastąpić jedynie po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela. Organ egzekucyjny zwrócił się do wierzyciela o przekazanie wymagalnego stanowiska oraz informacji o jego ostateczności. W dniu 4.11.2003 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego otrzymał postanowienie wierzyciela z dnia 4.11.2003 r., podtrzymujące zasadność domagania się uregulowania obowiązku oraz przedstawiające uzasadnienie faktyczne i prawne poparte regulacją ustawy o pomocy społecznej i uchwałą Rady Miasta K. W pouczeniu o zaskarżalności postanowienia wskazano jako organ odwoławczy Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Na to postanowienie zobowiązana wniosła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które wierzyciel przekazał wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uznając swoją niewłaściwość w sprawie, przekazało zażalenie do Dyrektora tut. Izby Skarbowej wskazując iż jest to właściwy organ odwoławczy.
Składając wniosek o rozpatrzenie sporu o właściwość Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił następujący pogląd:
Dyrektor Izby Skarbowej uprawniony jest do podejmowania działań określonych w ustawie z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych /Dz.U. nr 106 poz. 489 ze zm./.
Art. 5 ust. 7 cyt. wyżej aktu prawnego oprócz kompetencji wyraźnie sprecyzowanych, a nie odnoszących się do omawianej sytuacji przewiduje między innymi:
- pkt 2: rozstrzyganie w drugiej instancji w sprawach należących w pierwszej instancji do urzędów skarbowych oraz
- pkt 4: wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.
Powyższy zakres działania wyklucza właściwość rzeczową do orzekania odwoławczego w niniejszej sprawie bowiem:
wyrażanie stanowiska w formie postanowienia oceniającego zarzuty należy do wierzycieli, a w kompetencji urzędów skarbowych będzie pozostawało jedynie w sytuacji poddania egzekucji należności dla której urząd skarbowy jest wierzycielem. Przykładem określenia "innych zadań" jest art. 23 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który w par. 2 wprowadza dla organów egzekucyjnych nie mających organu wyższego stopnia nadzór dyrektora właściwej miejscowo Izby Skarbowej. Podkreślenia wymaga fakt, iż nadzór odnosi się jedynie do organów egzekucyjnych.
Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie jest organem egzekucyjnym w niniejszej sprawie, jest wierzycielem, zatem niezależnie od tego czy posiada organ odwoławczy czy też nie Dyrektor Izby Skarbowej nie może być organem odwoławczym, oceniającym prawidłowość ustalenia obowiązku wynikającego z zakresu działania wierzyciela.
Odpowiadając na wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 17 par. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, według którego, o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Zażalenie na to postanowienie wnosi się do organu odwoławczego. Dalej przepis powyższy stanowi, że zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego. Zgodnie z art. 23 par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby skarbowej, z zastrzeżeniem par. 3, według którego w stosunku do organów egzekucyjnych będących organami samorządu terytorialnego nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje samorządowe kolegium odwoławcze. Dalej par. 4 pkt 1 art. 23 ww. ustawy stanowi, że organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami odwoławczymi dla postanowień wydanych przez nadzorowane organy egzekucyjne. Z powyższej regulacji wynika, że zarówno na postanowienie organu egzekucyjnego jak i wierzyciela w kwestii zajmowanego stanowiska w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie, które wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego.
W związku z powyższym skoro zażalenie, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest zażaleniem na postanowienie wierzyciela w kwestii zajęcia stanowiska w sprawie dotyczącej postępowania egzekucyjnego, to takie zażalenie winno zostać wniesione za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego do organu odwoławczego, którym, w stosunku do wym. wyżej Naczelnika jest Dyrektor Izby Skarbowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewiduje dwa rozstrzygnięcia mające formę postanowienia:
- w sprawie zgłoszonych na podstawie art. 33 zarzutów, które wydaje organ egzekucyjny /par. 4/
- w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów /par. 1/.
Na obydwa te postanowienia służy zażalenie /odpowiednio - par. 5 i par. 2 cyt. artykułu/.
Postanowienie organu egzekucyjnego musi być poprzedzone ostatecznym postanowieniem wierzyciela. Organ egzekucyjny do czasu otrzymania tego postanowienia nie podejmuje żadnych rozstrzygnięć poza ewentualnym zawieszeniem postępowania w sytuacji opisanej w par. 3 art. 34.
Wbrew poglądowi wyrażonemu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze organ egzekucyjny nie jest - i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela. Zajmowanie stanowiska w sprawie istnienia i zasadności obowiązku poddanego egzekucji przez organ egzekucyjny, jako drugą instancję /a taki zarzut zgłosiła zobowiązana/ nie dałoby się pogodzić z zakazem wynikającym z art. 29 par. 1 ustawy egzekucyjnej. W myśl tego przepisu organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.
Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że organem właściwym do rozpoznania zażalenia na postanowienie wierzyciela wyrażające stanowisko w zakresie zarzutów /art. 34 par. 1 i par. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/ jest właściwy dla tego wierzyciela organ wyższego stopnia, o którym mowa w art. 17 Kpa.
Pkt 2 tego przepisu przesądza o właściwości Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., będącego takim organem dla Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. Mając powyższe na uwadze należało, na podstawie art. 15 par. 1 pkt 4 w zw. z art. 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowić jak w sentencji.