Postanowienie NSA z 23 grudnia 2004 r., FZ 375/04

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Ryszarda R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 2004 r., I SA/Bd 18/04 w przedmiocie przyznania prawa pomocy wydane

Sprawa

w sprawie ze skargi Ryszarda R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 28 listopada 2003 r. (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 1994 r. do maja 1996 r. postanawia - uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Bydgoszczy

Teza

Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarza sądowego z mocy ustawy /art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. nr 153 poz. 1270/.

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 30 lipca 2004 r. I SA/Bd 18/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, po rozpoznaniu wniosku Ryszarda R. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 28 listopada 2003 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 1994 r. do maja 1996 r., zwolnił Skarżącego w całości od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego oraz oddalił wniosek w pozostałym zakresie.

W motywach zaskarżonego orzeczenia wskazano, iż Skarżący złożył w dniu 7 maja 2004 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 17 maja 2004 r. wydanym przez referendarza sądowego skarżący został zwolniony od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości powyżej 50 zł, natomiast wniosek o przyznanie doradcy podatkowego został oddalony. Na skutek sprzeciwu wniesionego w ustawowym terminie powyższe postanowienie utraciło moc. W postanowieniu z dnia 30 lipca 2004 r. Sąd wskazał, iż skarżący ma obecnie 52 lata, utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 597,90 zł, ponosi koszty utrzymania mieszkania mającego status spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego /w skali miesiąca jest to obciążenie kwotą 205,95 zł/ oraz nie ma innych dochodów ani majątku. Z treści sprzeciwu wynikało, że odnosił się on do postanowienia referendarza sądowego o odmowie całkowitego zwolnienia od kosztów postępowania, a zatem Sąd tylko w takim zakresie rozpatrywał złożony wniosek.

W zażaleniu Skarżący podniósł, iż wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przyznanie profesjonalnego pełnomocnika, tymczasem Sąd rozpatrzył wniosek tylko w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ponadto do zażalenia dołączono decyzję Starosty Powiatu we W. z dnia 8 sierpnia 2004 r. o utracie prawa do zasiłku od dnia 9 lipca 2004 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie należy uwzględnić. Zgodnie z art. 258 par. 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270/, postanowienie co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od powyższego postanowienia Strona może wnieść środek odwoławczy określony w art. 259 powołanej ustawy, tj. sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, który rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie /art. 260 powołanej ustawy/. Ustawa nie daje zatem sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu /por. "Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi" W. Chróścielewski, J. P. Tarno, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2004/. A zatem już samo wniesienie sprzeciwu, a nie jego zakres określony przez Stronę, powoduje utratę mocy wiążącej postanowienia wydanego przez referendarza sądowego. W takiej sytuacji Sąd rozpatruje złożony w sprawie wniosek Skarżącego, w tym przypadku wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skoro postanowienie referendarskie utraciło moc, nie można uznawać, że sprzeciw dotyczył tylko jego części. Jak wynika z treści postanowienia z dnia 30 lipca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrywał wniosek Skarżącego traktując go jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, mimo, iż z formularza FPP wniesionego w dniu 5 maja 2004 r. wynika, że Strona wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Skoro postanowienie referendarskie utraciło moc, Sąd ma obowiązek odnieść się do wszystkich żądań Skarżącego i w całości uzasadnić uwzględnienie lub oddalenie złożonego wniosku. Skoro Strona wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, należy zbadać przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określone w art. 246 par. 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na uwadze, na postawie art. 185 par. 1 w zw. z art. 197 par. 2 powołanej ustawy, należało postanowić jak w sentencji.