Uzasadnienie
W Y R O K
W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 24 listopada 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:
|Przewodniczący |Sędzia NSA |Hanna Szafrańska-Falkiewicz |
|Sędziowie NSA: |Kazimierz Brzeziński |
| |Janusz Zajda (spr.) |
|Protokolant |Eliza Skibińska | po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Gd 1035/01 w sprawie ze skargi Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 10 kwietnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie uznania odprawy czasowej za ostateczną i wymiaru należności celnych;
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 11 marca 2004 r. sygn. akt 3 I Sa/Gd 1035/01, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z 10 kwietnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie uznania odprawy czasowej za ostateczną i wymiaru należności celnych - oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzją z 26 maja 1997 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Gdańsku dokonał odprawy celnej czasowej autobusu marki BOVA, wyprodukowanego w 1993 r. Termin powrotnego wywozu był dwukrotnie przedłużany na wniosek strony - Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie. Ostatecznie termin wywozu pojazdu ustalono na dzień 23 sierpnia 1999 r.
Decyzją z 24 września 1999 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Gdańsku odmówił zmiany decyzji zawartej w dokumencie SAD z 26 maja 1997 r. w części dotyczącej terminu powrotnego wywozu przedmiotowego pojazdu i kolejną decyzją z tej samej daty uznał odprawę celną czasową w przywozie, dokonaną według powołanego dokumentu SAD, za ostateczną, a także wymierzył stronie postępowania - Agencji [...] - Spółce z o.o. w Olsztynie - należności celne.
Powołał się na przepis art. 18 ustawy - Prawo celne, zgodnie z którym, jeżeli w ustalonym terminie podmiot zobowiązany nie wywiózł z powrotem za granicę towaru będącego przedmiotem czasowego przywozu, albo zostały naruszone inne warunki ustalone w odprawie celnej, odprawa taka staje się odprawą ostateczną, a podmiot ten jest zobowiązany do uiszczenia cła przywozowego i opłaty manipulacyjnej dodatkowej. Dokonując odprawy czasowej strona przyjęła na siebie obowiązek przestrzegania warunków odprawy czasowej. Ich niedotrzymanie skutkuje uznaniem tej oprawy na odprawę ostateczną i wymiarem należności celnych. Jedną z przesłanek odprawy czasowej w przedmiotowej sprawie był powrotny wywóz towaru w wyznaczonym przez organ celny terminie. Niewykonanie tego obowiązku powoduje wszczęcie postępowania celnego mającego na celu ustalenie statusu celnego towaru, a następnie wymierzenie należności celnych, w związku z uznaniem odprawy celnej czasowej za ostateczną, co w sprawie miało miejsce.
Prezes Głównego Urzędu Ceł po rozpatrzeniu odwołania Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając stanowisko organu celnego pierwszej instancji w przedmiocie uznania odprawy czasowej za ostateczną i wymiaru należności celnych.
Zwrócił uwagę, że strona nie wykazała aby pojazd został, zgodnie z jej twierdzeniem, wywieziony z polskiego obszaru celnego. Jako dowód na tę okoliczność Agencja [...] - Spółka z o.o. w Olsztynie przedstawiła dokument wyrejestrowania autobusu na terenie Niemiec. Taki dokument - zdaniem Prezesa GUC - nie może świadczyć o wywozie samochodu z kraju.
Właściwym dowodem mogłyby być dokumenty sporządzone przez organy celne lub inne organy administracyjne państwa obcego, dokonane w dokumentach odprawy czasowej i potwierdzające, że towar będący przedmiotem sprawy został wywieziony za granicę. Odprawa czasowa jest procedurą pozwalającą na przywóz z zagranicy na określony czas towaru bez uiszczania należności celnych. Procedura ta jest jednak obwarowana warunkami, których przestrzeganie należy do obowiązków podmiotu dokonującego obrotu towarowego z zagranicą. W interesie importera jest dochowanie wszelkiej staranności odnośnie towaru, np. strona winna zawiadomić organ celny o wywozie towaru; fakt ten powinien zostać odnotowany w dokumentach celnych. W przeciwnym razie jest narażona na wszczęcie postępowania celnego. Odnośnie zaś polskiego dowodu rejestracyjnego pojazdu należy stwierdzić, że upływ jego ważności nie może być dowodem na to, iż autobus został wywieziony z Polski.
Oddalając skargę Agencji [...] - Spółki z o.o. w Olsztynie na ostateczną decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł Sąd stwierdził, że ani argumentacja skargi, ani analiza akt sprawy (w tym przedstawiona na etapie skargi cywilna umowa kupna-sprzedaży autobusu), nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Organy celne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego i ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Organy celne nie przekroczyły również granic swobodnej oceny materiału dowodowego. Przedłożony przez Spółkę dokument wyrejestrowania pojazdu w Niemczech, jak i umowa kupna-sprzedaży, dokumentują jedynie opisane w nich fakty. Nie wynika z nich jednak, wbrew wywodom skarżącej Spółki, że wywiozła ona przedmiotowy samochód za granicę, albowiem powyższe czynności ze swej istoty nie wymagały wywozu autobusu z polskiego obszaru celnego, a w dokumentach nie zawarto stwierdzenia, iż autobus ten znajdował się w dacie ich sporządzenia na terenie Niemiec, a więc został wywieziony poza granice RP.
Agencja [...] - Spółka z o.o. w Olsztynie działając przez pełnomocnika będącego adwokatem wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku na podstawie art. 173 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz.1270], wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania w sposób mający wpływ na wynik sprawy, tj. art. 75 i 76 Kpa, przez nieuzasadnioną odmowę wiarygodności dokumentowi stwierdzającemu wyrejestrowanie pojazdu w Niemczech, w sytuacji gdy - rozumując logicznie - wyrejestrowanie pojazdu w Niemczech nie mogło nastąpić bez faktycznego przywozu pojazdu do tego kraju. Zgodnie z art. 75 i 76 Kpa, ustawodawca nie przewidział uprzywilejowania dla żadnego rodzaju dowodów. Przeciwnie - dowodem może być każdy dokument, byleby nie był sprzeczny z prawem. Przedstawiony dowód wyrejestrowania pojazdu w Niemczech, zdaniem skarżącej, spełnia te wymogi, a jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim wyrażone. W tej sytuacji dyskredytacja dowodu przez organ odwoławczy nie znajduje uzasadnienia.
Skarżąca stwierdziła ponadto, że nałożony przez art. 106 § 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązek stosowania przez Sąd administracyjny reguł postępowania dowodowego uregulowanego w kodeksie postępowania cywilnego statuuje konieczność odrzucenia formalnej teorii dowodów. Tym samym Sąd błędnie wywiódł, że zgromadzony materiał dowodowy nie wystarczał do ustalenia, że autobus został wywieziony poza polski obszar celny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Instytucja skargi kasacyjnej uregulowana w przepisach ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], zwanej dalej ustawą procesową, stanowi odwzorowanie kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej w art. 174 ustawy procesowej oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi (art. 183 § 1 ustawy procesowej). Z tych też powodów stosowanie (wykładnia) przepisów ustawy procesowej o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącej kasacji rozpatrywanych przez Sąd Najwyższy.
Sąd Najwyższy wielokrotnie i konsekwentnie podkreślał, że związanie Sądu granicami kasacji oznacza konieczność wskazania w kasacji m.in. jej podstaw. Prawidłowe sformułowanie podstaw kasacji polega zaś na powołaniu konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnieniu zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - na dodatkowym wykazaniu, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy [v. wyrok SN z 11 stycznia 2001 r., IV CKN 1594/00, Lex nr 53119]. Wymaganie określenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia obejmuje wskazanie, które przepisy - oznaczone numerem artykułu (paragrafu, ustępu) - ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy [v. postanowienie SN z 11 marca 1997 r. III CKN 13/97, OSN z 1997 r., nr 8, poz. 114].
Nie stanowi przytoczenia podstawy kasacyjnej zgłoszenie np. zarzutu naruszenia przepisów postępowania bez wskazania konkretnego przepisu, który - zdaniem skarżącego - został naruszony. Nie wystarcza też samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli skarżący nie wykazał, że następstwa tego naruszenia były tego rodzaju lub rozmiarów, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego w kasacji orzeczenia [v. wyrok SN z 24 kwietnia 2003 r., I CKN 317/01, Lex nr 7888; postanowienie SN z 5 grudnia 1997 r., III CKN 491/97, Lex nr 50542]. Pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie orzeczeniem podlegającym zaskarżeniu musi zatem zachodzić związek przyczynowy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi również wątpliwości teza, że kasacja nieodpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia. Wymaganie przytoczenia podstaw kasacji i ich uzasadnienia nie jest przy tym równoznacznie z wymaganiami stawianymi pismu procesowemu, nadającymi się do naprawienia w trybie wezwania do uzupełnienia braków formalnych pisma procesowego.
Wysokie wymagania stawiane skardze kasacyjnej przewidziane w ustawie procesowej korespondują z ustanowionym w tej ustawie przymusem adwokacko-radcowskim do sporządzenia tej skargi (art. 175 § 1 ustawy procesowej). Przymus ten ma na celu zapewnienie skardze kasacyjnej odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego. Od adwokata czy radcy prawnego można bowiem oczekiwać i egzekwować znajomość przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym.
Podstawą skargi kasacyjnej opartej na art. 174 pkt 2 ustawy procesowej jest naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. [v. B. Adamiak, J. Borkowski: Postępowanie administracyjne i sadowoadministracyjne, Warszawa 2003, s. 465; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004, s. 247]
W sprawie, podstawę tę stanowiły przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], pod rządem której został wydany zaskarżony wyrok.
W myśl art. 183 § 1 ustawy procesowej Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Ograniczenie rozpoznawania sprawy granicami kasacji oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny nie może zastąpić skarżącego w wyborze szczegółowo określonych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogłyby być naruszone przy wydawaniu zaskarżonego wyroku.
W podstawie skargi kasacyjnej (a w zasadzie dopiero w jej uzasadnieniu) skarżąca Spółka przytoczyła tylko przepisy art. 75 i 76 Kpa, zatem przepisy mogące dotyczyć jedynie postępowania administracyjnego, a nie sądowoadministracyjnego, które choćby z tego powodu nie mogą stanowić usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej.
Wobec nieprawidłowego sformułowania podstawy kasacji dotyczącej naruszenia przepisów postępowania [art. 174 pkt 2 ustawy procesowej] Naczelny Sąd Administracyjny związany jest stanem faktycznym sprawy będącym podstawą wydania zaskarżonego wyroku [por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 04 2002 r., sygn. akt IV CKN 930/00, Lex nr 55106].
W konsekwencji, dla oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny trafności podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów dotyczących dowodów i ich oceny miarodajny jest stan faktyczny sprawy, w oparciu o który Sąd uznał, że skarżąca Spółka nie dokonała wywozu powrotnego przedmiotowego autobusu za granicę.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 powołanej ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.