Uzasadnienie
W Y R O K
W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 29 listopada 2004 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Wojtachnio
Sędziowie NSA - Kazimierz Brzeziński (spr.)
- - Maria Myślińska
Protokolant - Marlena Chmielewska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. N., Firma "[...]" w Busku Zdroju od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 maja 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Ka 472/03 w sprawie ze skargi R. N., Firma "[...]" w Busku Zdroju na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 27 stycznia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celne go za nieprawidłowe
- - oddala skargę kasacyjną -
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 11 maja 2004 r. sygn. akt 3 I SA/Ka 472/03, po rozpoznaniu skargi R. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie z dnia 27 stycznia 2003 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe – oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że decyzją z dnia 6 listopada 2002 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach uznał zgłoszenie celne z 31 października 2002 r. SAD nr [...] za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej sprowadzonego z Francji samochodu osobowego marki Peugeot 406.
Organ celny zakwestionował wiarygodność przedstawionej przy zgłoszeniu celnym umowy kupna sprzedaży z dnia 16 października 2002 r., w której cenę samochodu ustalono na kwotę 5.000 EUR. Ustalając wartość celną samochodu na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego, Naczelnik Urzędu Celnego w Zebrzydowicach przyjął wartość rynkową samochodu na podstawie katalogu Eurotax z maja 2002 r. w wysokości 68.100 zł, pomniejszył ją o 22% podatku od towarów i usług oraz o 3,1% podatku akcyzowego i określił wartość celną samochodu w wysokości 49.291, 63 zł (12.242,72 EUR).
Po rozpatrzeniu odwołania R. N., Dyrektor Izby Celnej w Cieszynie decyzją z dnia 27 stycznia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Oddalając skargę R. N. na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że z ustaleń, których dokonały organy celne, na podstawie niemieckiego katalogu SchwackeListe wynika, że tego typu samochody, jak sprowadzony przez skarżącego samochód marki Peugeot 406, są na rynku niemieckim ponad dwukrotnie droższe, niż to zadeklarowała strona. Zdaniem Sądu okoliczność ta mogła więc być uznana za uzasadnioną przyczynę do zakwestionowania wartości transakcyjnej samochodu. Tak znaczna różnica wartości w oczywisty sposób budzi wątpliwości, co do wiarygodności informacji złożonych przez importera samochodu. Stanowisko takie znajduje oparcie w art. 23 § 7 Kodeksu celnego.
Sąd stwierdził, że w przypadku samochodów używanych zastosowanie art. 29 Kodeksu celnego, z pominięciem art. 25 – 28, ma swe uzasadnienie i podkreślił, że organy celne trafnie wskazały w tym zakresie na wyjaśnienia Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) do Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999 r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908).
Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia zasady równego traktowania przez organy celne stron oraz naruszenia zasady budowania zaufania obywateli do organów celnych, gdyż skarżący nie złożył dodatkowych dokumentów, mimo iż został wezwany do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i wypowiedzenia się w sprawie.
R. N. reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego U. M.-K. na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o:
- 1) jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, względnie o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uznanie, iż zgłoszenie celne nr [...] w części określającej wartość celną towaru było prawidłowe,
- 2) zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem:
- - przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności art. 106 § 3 i § 5 oraz art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu uzupełniającego z pisma Ministerstwa Finansów nr [...] oraz nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podnoszonych przez skarżącego w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Cieszynie;
- - przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prawa materialnego, a w szczególności art. 29 Kodeksu celnego, poprzez błędne przyjęcie, iż określenie wartości celnej przez organ celny w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że WSA w Gliwicach odrzucił jako dowód w sprawie pismo Ministerstwa Finansów nr [...] zmieniające interpretację art. 23 i 29 Kodeksu celnego. Pismem tym – uchylając komunikat nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych – nakazano uwzględniać przy określeniu wartości celnej metodą ostatniej szansy dla samochodów używanych zwyczajową marżę, uszkodzenia, braki, ponadnormatywny przebieg, nadzwyczajne zużycie, dodatkowe akcesoria. Zdaniem skarżącego powyższe pismo Ministerstwa Finansów miało istotne znaczenie dowodowe dla wnikliwego i obiektywnego wyjaśnienia sprawy. Skarżący podniósł również, że Sąd nie rozpatrzył zarzutu, iż organ celny stosując przepisy prawa posłużył się pismem wewnętrznym, nie stanowiącym prawa powszechnie obowiązującego.
Skarżący zarzucił, że Sąd ustalił wartość celną samochodu z naruszeniem art. 29 § 2 Kodeksu celnego w oparciu o wyższą cenę podaną w katalogu Eurotax, zamiast niższą cenę podaną w katalogu Info-Ekspert i podniósł, że organ celny wykorzystał ze wskazówek zawartych w Studium 1.1, opracowanym przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej, jedynie to, że przy ustalaniu wartości celnej można się oprzeć na katalogach i specjalistycznych pismach, nie uwzględnił natomiast uszkodzenia pojazdu, cła, kosztów transportu i ubezpieczenia oraz opłat załadunkowych i manipulacyjnych związanych z transportem samochodu na polski obszar celny, a także zwyczajowej marży.
Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej podnosząc, że wartość celną samochodu ustalono w oparciu o cenę podaną w katalogu Eurotax, który stanowi najbardziej wiarygodne źródło informacji dotyczącej cen używanych pojazdów samochodowych na rynku polskim.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna została oparta na obydwu podstawach określonych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, zwanej dalej p.p.s.a.).
Skarżący zarzuca w skardze, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 106 § 3 i 5 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanego przez stronę uzupełniającego dowodu z dokumentu i nierozpatrzenie wszystkich zarzutów podniesionych w skardze na decyzję ostateczną oraz naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 29 Kodeksu celnego.
W związku z podniesieniem w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania wypełniających drugą podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. niezbędne jest rozpoczęcie od nich oceny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej. Prawidłowość zastosowania prawa materialnego może być bowiem rozważana dopiero wtedy, gdy kasacji nie oparto na drugiej podstawie lub dopiero wówczas, gdy okazała się ona nieusprawiedliwiona (art. 184 i art. 188 p.p.s.a.).
Naczelny Sąd Administracyjny, poza przypadkiem nieważności postępowania, który w rozpoznawanej spawie nie występuje, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Sąd ten rozpoznając kasację uwzględnia tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wymienione w skardze kasacyjnej jako naruszone.
Skarżący upatruje naruszenie art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. w tym, że Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z treści pisma Ministerstwa Finansów nr [...] w sprawie ustalania wartości celnej używanych samochodów.
W świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, czy do postępowania dowodowego w tym zakresie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego (art. 106 § 5 p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniały określone w tych przepisach przesłanki uzasadniające przeprowadzenie przez Sąd I instancji dowodu uzupełniającego z ww. pisma Ministerstwa Finansów, gdyż pismo to nie było niezbędne do wyjaśnienia sprawy i kontroli przez Sąd I instancji zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem.
W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej, stosowanymi przez sądy administracyjne przy kontroli działalności administracji publicznej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia, a także akty prawa miejscowego (art. 87 i 178 Konstytucji RP).
Powołane pismo Ministerstwa Finansów, zawierające skierowane do organów celnych zalecenia w sprawie ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych, nie stanowi źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, w związku z tym nie mogło stanowić podstawy do dokonania przez Sąd I instancji kontroli zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. Odmowa przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z treści tego pisma była zatem uzasadniona i wbrew zarzutom zawartym w skardze kasacyjnej nie narusza art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a.
Nie jest również uzasadniony podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 134 § 1 p.p.s.a. w następstwie nierozpatrzenia przez Sąd I instancji zawartego w skardze na decyzję ostateczną zarzutu dotyczącego posłużenia się przez organ celny pismem wewnętrznym (Komunikat nr 2 Głównego Urzędu Ceł z dnia 18 marca 2002 r. w sprawie wartości celnej używanych pojazdów samochodowych), gdyż zarzucana wadliwość postępowania celnego nie zaistniała, ponieważ organy celne nie powołały się na to pismo w wydanych decyzjach. Brak wyraźnego ustosunkowania się w zaskarżonym wyroku do treści tego zarzutu nie może być w związku z tym kwalifikowany jako naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym nie stanowi usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
W związku z brakiem w skardze kasacyjnej skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sad Administracyjny związany jest ustaleniami faktycznymi, stanowiącymi podstawę wydania zaskarżonego wyroku (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2004 r. FSK 181/04, Orzecznictwo NSA i WSA, 2(2), 2004). W postępowaniu kasacyjnym nie podlega bowiem badaniu trafność ustaleń faktycznych, jeżeli tak jak w niniejszej sprawie w kasacji nie sformułowano skutecznego prawnie zarzutu, że przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy zostały naruszone konkretne przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik tych naruszeń. Oznacza to w konsekwencji, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany stanem faktycznym dotyczącym stanu pojazdu, stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego wyroku.
Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut kasacji dotyczący naruszenia art. 29 § 2 pkt 2 Kodeksu celnego poprzez przyjęcie do ustalenia wartości celnej samochodu wyższej ceny z dwóch alternatywnych wartości podanych w katalogach Eurotax i Info-Ekspert, ponieważ uchybienie takie nie zaistniało, gdyż zasada, o której mowa w tym przepisie – zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – może być zastosowana, gdy dane zawarte w katalogach samochodów używanych są porównywalne, w tym m.in. dotyczą samochodów wyprodukowanych w tym samym roku. Przesłanka ta nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, gdyż powołana przez skarżącego cena z katalogu Info-Ekspert dotyczy samochodu wyprodukowanego w roku 2001, podczas gdy samochód objęty przedmiotem sporu został wyprodukowany w roku 2002. Jest rzeczą powszechnie znaną, że samochody używane ze starszego rocznika już tylko z tego powodu mają niższą wartość, co oznacza, że cena podana w katalogu Info-Ekspert nie mogła stanowić podstawy do ustalenia wartości celnej z zastosowaniem art. 20 ust. 2 Kodeksu celnego.
Nie stanowią także usprawiedliwionej podstawy kasacyjnej pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące nieodliczenia od wartości celnej samochodu: cła, zwyczajowej marży, kosztów transportu i ubezpieczenia oraz opłat załadunkowych, gdyż w sprawie zastosowano zerową stawkę celną, a marżę zazwyczaj płaconą lub uzgodnioną, koszty transportu i ubezpieczenia oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne związane z transportem, zgodnie z art. 27 pkt 1 i 2 Kodeksu celnego odlicza się od wartości celnej towarów sprzedanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach, a więc towarów, do których sprowadzony przez skarżącego samochód się nie zalicza.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną, jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.