Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2093/02, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi przedsiębiorstwa M. Inc, mającego siedzibę w M., W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki, na decyzje Urzędu Patentowego RP – Izba Odwoławcza z dnia [...] grudnia 1999 r., Nr [...] oraz Nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy.
W uzasadnieniu Sąd podał, że dnia 19 kwietnia 1990 r. do Urzędu Patentowego wpłynął wniosek M. Inc, mającego siedzibę w M., W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki o zarejestrowanie znaku towarowego usługowego słownego "MANPOWER". Znak ten został zarejestrowany przez Urząd Patentowy decyzją z dnia [...] września 1992 r., Nr [...], dla oznaczania usług w zakresie świadczenia pracy dorywczej, agencji zatrudniania, dorywczych i stałych usług personelu fachowego; klasy 35 i 42. Świadectwo ochronne zostało wydane na znak towarowy słowny zarejestrowany pod numerem R-70545.
Dnia 23 maja 1997 r. do Urzędu Patentowego wpłynęły wnioski firmy M. Inc. z USA o uznanie prawa z rejestracji znaku towarowego MANPOWER, używanego w Polsce przez przedsiębiorstwo M. T. G mbH z A. na podstawie rejestracji międzynarodowej znaków nr IR-588.266 oraz nr IR-588.267, za wygasłe z powodu nieużywania tego znaku towarowego na terenie Polski.
Dnia [...] grudnia 1999 r. Urząd Patentowy RP wydał dwie decyzje: Nr [...] oraz Nr [...], którymi odmówił uznania za wygasłe prawa ze znaku towarowego słownego i słowno-graficznego z napisem MANPOWER, zarejestrowanego na rzecz firmy M. T. G. mbH. Urząd Patentowy stwierdził, że brak jest podstaw do uznania praw z rejestracji znaków towarowych MANPOWER za wygasłe, gdyż znaki te są używane. Wnioskodawca ponadto nie posiada interesu prawnego do wnioskowania o wszczęcie postępowania, bowiem rejestracja, na którą się powołuje, obejmuje inne usługi.
Dnia 3 marca 2000 r. firma M. Inc., z siedzibą w M., wniosła o uchylenie powyższych decyzji i przekazanie sprawy Urzędowi Patentowemu do ponownego rozpatrzenia. W dodatkowo nadesłanym uzasadnieniu wskazała, że zgodnie z przeprowadzoną przez nią badaniami rynkowymi towary z klasy 16 nie znajdują się w obrocie handlowym w Polsce; nie są również świadczone w Polsce przez uprawnionego z rejestracji IR-588267 usługi z klas 37, 40 i 41. Ponadto podkreślono, że art. 16.3 TRIPs - Porozumienia w sprawie handlowych aspektów własności intelektualnej, stanowiącego załącznik do Porozumienia Ustanawiającego Światową Organizację Handlu, rozszerza ochronę znaków powszechnie znanych, do jakich należy znak MANPOWER, przyznaną przez art. 6 bis Konwencji Paryskiej, przełamując zasadę specjalizacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargi przedsiębiorstwa M. Inc, mającego siedzibę w M., W. w Stanach Zjednoczonych Ameryki, na decyzje Urzędu Patentowego RP z dnia [...] grudnia 1999 r., podzielił stanowisko Urzędu Patentowego i uznał, że Urząd Patentowy prawidłowo ocenił, iż skarżący nie posiadał interesu prawnego dla złożenia wniosku o uznanie za wygasłe prawa z rejestracji znaku towarowego MANPOWER o numerach międzynarodowych nr IR-588.266 oraz nr IR-588.267. Uprawniony ze znaków udowodnił bowiem, że używał ich w okresie kolejnych trzech lat, a zatem nie zaszły przesłanki określone w art. 28 ust. l oraz art. 30 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17, z późn. zm.). Ponadto Sąd stwierdził, że skarżący i uprawniony ze znaku używają tego samego znaku MANPOWER dla oznaczenia usług innego rodzaju, mieszczących się w innych klasach.
Sąd zauważył także, że w sprawie o unieważnienie znaku MANPOWER, w której skarżącym była firma M. T. G. mbH z A. (wyrok z dnia 15 kwietnia 2004 r., sygn. akt 6 II SA 2092/02), firma amerykańska M. Inc. podniosła, że skarżący używa znaku MANPOWER na podstawie umowy licencyjnej zawartej przez M. Inc. ze spółką austriacką M. U. und P G mbH, której filią jest firma M. T. G. mbH z A. Ma zatem miejsce sytuacja przewidziana w art. 17 powołanej ustawy o znakach towarowych.
W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2004 r. M. Inc., M., USA wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
- 1. Rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 30 ust. 1, 25 ust. 3, art. 28 ustawy o znakach towarowych (uzt) z 1985 r., art. 20 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Zdaniem skarżącego, wadliwa wykładnia tych przepisów polegała na stwierdzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny:
- - braku interesu prawnego skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o uznanie za wygasłe prawa z międzynarodowej rejestracji IR-588267 znaku towarowego MANPOWER;
- - uznania, że udowodnione używanie w spornym okresie na terenie Polski powyższego znaku w rozumieniu art. 30 ust. 1;
- - używania przez skarżącego i uprawnionego znaku towarowego MANPOWER dla usług innego rodzaju.
Zdaniem skarżącego, interes prawny skarżącego do wystąpienia z wnioskiem o uznanie za wygasłe prawa z międzynarodowej rejestracji IR-588267 znaku towarowego MANPOWER wynika z wcześniejszej rejestracji na jego rzecz znaku towarowego MANPOWER R-70545. Skarżący jest zdania, że towary i usługi rejestracji R-70545 MANPOWER oraz IR-588267 IANPOWER, pomimo że zawarte w innych klasach, są ze sobą ściśle powiązane.
W opinii skarżącego, zarówno ogłoszenie jak i prospekt, przedłożone jako dowody na okoliczność używania na rynku polskim znaku towarowego MANPOWER IR-588267, nie potwierdzają rzeczywistego używania tego znaku w spornym okresie.
Fakt, że przepis art. 28 mówi ogólnie o używaniu znaku towarowego, nie oznacza, że każda z form używania wymieniona w art. 13 umożliwia dopełnienie omawianego obowiązku i zachowanie prawa z rejestracji.
- 2. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, 8 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżącego, materiał dowodowy, przedłożony do akt sprawy 6 II SA 2092/02, nie został wyczerpująco rozpatrzony w odniesieniu do niniejszej sprawy. Przedmiotowa umowa licencyjna nie ma zastosowania w odniesieniu do terytorium Polski, w części dotyczącej stosowania znaku MANPOWER, ponieważ upoważnienie do stosowania tego znaku dotyczy terytorium Austrii. Umowa licencyjna ma natomiast odniesienie do terytorium m.in. Polski w części dotyczącej praw własności intelektualnej, w tym znaków towarowych na świecie firmy M. Inc. oraz zobowiązania się licencjobiorcy, będącego głównym udziałowcem w firmie uprawnionego, do niekwestionowania tych praw, jak również do nieubiegania się na własną rzecz o uzyskanie ochrony m.in. dla znaku towarowego MANPOWER.
M. A. T. GmbH w odpowiedzi na skargę kasacyjna wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną, zważył co następuje
Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a to art. 7, 8 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały jednak zastosowania, a zatem nie mogły zostać przez ten Sąd naruszone.
Zważyć w tym miejscu należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Ze względu na przyjęty model orzekania przez NSA ustawodawca stawia wysokie wymagania skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom pisma procesowego oraz m.in. wskazywać podstawy kasacyjne przez powołanie konkretnych przepisów prawa, którym, według strony skarżącej, uchybił sąd oraz określenie sposobu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazać dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rygoryzm formalny w stosunku do skargi kasacyjnej służyć ma więc ustaleniu w sposób niebudzący wątpliwości zakresu rozpoznawania sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd nie powinien bowiem domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzuty pod adresem zaskarżonego wyroku.
W ramach pierwszej podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego) skarżący zarzucił, że Sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia art. 30 ust. 1, 25 ust. 3 i art. 28 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) oraz art. 20 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe ich zastosowanie. Zgodnie z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. W świetle tego przepisu nie jest zatem dopuszczalne równoczesne powołanie się w kasacji na dwie, alternatywne postacie naruszenia prawa materialnego. Naruszenie prawa materialnego przejawiające się w jego błędnej wykładni, polega na mylnym zrozumieniu, a więc na wadliwej interpretacji treści normy prawnej wynikającej z przepisu objętego zarzutem naruszenia.
Nieodzownym elementem uzasadnienia podstawy kasacyjnej, obejmującej zarzut błędnej wykładni prawa materialnego dokonanej przez Sąd, jest więc wyraźne wskazanie na czym polega wadliwa interpretacja dokonana przez tenże Sąd, a także wyjaśnienie, jak – zdaniem skarżącego – przepisy te powinny być rozumiane (por. wyrok SN z 22 listopada 2002 r., IV CKN 1527/00 – Lex nr 77055).
Z kolei naruszenie prawa przez niewłaściwe jego zastosowanie, to kwestia prawidłowego odniesienia normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego, sprawa właściwego skonfrontowania okoliczności stanu faktycznego z hipotezą normy prawnej i poddanie tego stanu ocenie prawnej na podstawie treści tej normy (por. wyrok SN z 18 września 2002 r., III CKN 1375/00 – Lex nr 57222).
Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż skarżący naruszenia prawa materialnego upatruje w błędnej wykładni powołanych przepisów poprzez wadliwe ustalenia faktyczne oraz ocenę dowodów, na podstawie których został ustalony stan faktyczny. Zarzuty podane w tym zakresie sprowadzają się bowiem w głównej mierze do kwestionowania używania przez uprawnionego spornego znaku towarowego. Nie wskazano przy tym – jak już wcześniej była o tym mowa – naruszenia obowiązujących przez Sądem pierwszej instancji przepisów o postępowaniu administracyjnym. Jeżeli nie ma naruszenia przepisów o postępowaniu, to nie można twierdzić, że nastąpiło naruszenie prawa materialnego, w tym wypadku art. 25 pkt 3, 28 ust. 1 i art. 30 ust. 1 ustawy o znakach towarowych, tylko dlatego, że zdaniem skarżącego stan faktyczny jest inny.
Skarżący twierdzi bowiem, że uprawniony do znaku towarowego nie używał tego znaku. Kwestia używania bądź nieużywania znaku nie należy zaś do sfery prawa materialnego, lecz przepisów o postępowaniu administracyjnym, gdyż dotyczy stanu faktycznego, a nie prawa. W szczególności w omawianej ustawie o znakach towarowych, w tym w powołanym w skardze kasacyjnej art. 13 ust. 2 tej ustawy, jest mowa o faktycznych przejawach używania znaku. O używaniu znaku decydują zatem ustalenia faktyczne, które nie zostały przez skarżącego zakwestionowane przez podanie właściwych i konkretnych przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ich uzasadnieniu.
Instytucja skargi kasacyjnej uregulowanej w przepisach Prawa o p.s.a. stanowi odwzorowanie kasacji przewidzianej w procedurze cywilnej, stanowiącej środek odwoławczy od orzeczeń sądów drugiej instancji w sprawach cywilnych. Uwaga ta dotyczy w szczególności określenia podstaw skargi kasacyjnej (art. 174 ustawy – Prawo o p.s.a.) oraz przyjęcia zasady związania sądu granicami tej skargi (art. 183 § 1 ustawy – Prawo o p.s.a.). Z tych tez powodów stosowanie przepisów tej ustawy o skardze kasacyjnej nie może nie uwzględniać dorobku orzecznictwa Sądu Najwyższego i doktryny prawniczej dotyczącego kasacji rozpatrywanej przez Sąd Najwyższy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi zaś wątpliwości teza, że kasacja nie odpowiadająca wymaganiom ustawowym w zakresie określenia podstaw i ich uzasadnienia zawiera istotny brak, ponieważ uniemożliwia sądowi ocenę zasadności tego środka zaskarżenia.
Sąd Najwyższy wielokrotnie przy tym podkreślał, że jeśli podstawę kasacji stanowi zarzut niewłaściwego zastosowania wskazanego przepisu prawa materialnego, to uzasadnieniem takiego zarzutu jest wyjaśnienie, dlaczego przyjęty za podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia prze[pis nie ma związku z ustalonym stanem faktycznym i jaki inny przepis sąd powinien był zastosować (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2000 r., II UKN 56/00 Prok. i Pr. 2002/6/50). Zdaniem Sądu Najwyższego zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, bowiem próba taka mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek wyłącznie w ramach drugiej podstawy kasacyjnej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 2003 r., I CKN 256/01 – Lex nr 78889).
Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 181, 183 § oraz art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.