Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 maja 2004 r. o sygnaturze 6 IV SA 2213/00 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. H.-U. "S." Spółki z o.o. w G. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] sierpnia 2000 r. o nr [...] w przedmiocie wymierzenia sankcji ekonomicznej za wprowadzenie do obrotu urządzeń grzejnych bez certyfikacji. Decyzja ta utrzymała w mocy decyzję organu I instancji.
Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na ustaleniach faktycznych organów obu instancji, które stwierdziły, że w dniach 3-5 listopada 1999 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w G. przeprowadzili kontrolę w P. H.-U. "S." Spółka z o.o. w G. W toku kontroli stwierdzono, że wprowadzono do obrotu handlowego ogrzewacze gazowe dla indywidualnych odbiorców bez posiadania wymaganych certyfikatów na znak bezpieczeństwa "B" bądź wniosków o przeprowadzenie badań certyfikacyjnych. W związku z powyższym wniesiono o odprowadzenie przez Spółkę do budżetu państwa kwoty 25.859,92 zł stanowiącej 100% sumy uzyskanej ze sprzedaży 15 sztuk ogrzewaczy gazowych na podstawie art. 13 i 26 ust. 1 ustawy z dnia 3 kwietnia 2993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250). Przyjęto, że należały do grupy SWW 0672-21 i podlegały certyfikacji zgodnie z zarządzeniem Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem (M.P. Nr 39, poz. 335 z późn. zm.) Brak przedstawienia dowodów świadczących o poddaniu kwestionowanych ogrzewaczy dozorowi technicznemu stanowił podstawę do przyjęcia, że nie są wyłączone spod obowiązku certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". Nie mogły też zastąpić certyfikatu i decyzji o dozorze technicznym złożone decyzje Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 29 grudnia 1993 r. i Ministra Gospodarki z 28 lutego 1997 r. o wyrażeniu zgody na import nadmuchowych ogrzewaczy pomieszczeń (pieców grzewczych) typu KROLL, przystosowanych do spalania oleju opałowego lekkiego, gazu ziemnego oraz gazu płynnego. Urządzenia "KROLL" nie są kotłami parowymi lub cieczowymi podlegającymi dozorowi technicznemu i podlegają obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa "B". Oceny tej nie może zmienić zbiornik na gaz płynny podlegający osobnej rejestracji w organach dozoru technicznego. Chodzi o to, że stanowi butlę wymienną i nie jest częścią trwałą ogrzewacza. Ocena ta nie może przesądzać, że cały ogrzewacz podlega dozorowi technicznemu. Nie ma wobec tego znaczenia opinia Urzędu Dozoru Technicznego z Poznania z dnia 22 marca 2002 r., skoro odnosi się tylko do poszczególnych elementów ogrzewacza "KROLL". Brak też zajęcia stanowiska przez organ o statusie całego urządzenia grzewczego przesądza o powyższej ocenie. Ogrzewacze gazowe "KROLL" zostały wycofane z obrotu ostatecznymi decyzjami.
Nie podzielono podniesionych argumentów Spółki, że posiadany atest energetyczny i certyfikat Unii Europejskiej jest równoznaczny z zapewnieniem bezpieczeństwa użytkowania przedmiotowych ogrzewaczy. Zgodnie z powołaną ustawą, wyroby wyprodukowane w Polsce, a także importowane do Polski po raz pierwszy, które mogą stwarzać zagrożenie, które służą ochronie lub ratowaniu życia, zdrowia i środowiska są dopuszczane do obrotu po weryfikacji certyfikatu zgodności lub deklaracji zgodności producenta dokonywanej przez polskie jednostki certyfikujące. Tymczasem Spółka nie przedstawiła żadnego dokumentu dopuszczającego importowany wyrób do obrotu w Polsce ani potwierdzającego uznanie certyfikatu Unii Europejskiej.
Powyższe oznaczało, że wydane decyzje nie naruszały prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu.
W skardze kasacyjnej P. H.-U. "S." Spółka z o.o. w G. zaskarżyła w całości wyrok, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Powołując się na naruszenie prawa materialnego, zarzucono niewłaściwe zastosowanie art. 13 ust. 1, 13 "a", 26 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250) oraz art. 40 ust. 1, 60 ust. 1 i 61 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88 z 1995 r. poz. 439). Naruszenie przepisów postępowania jako mających wpływ na wynik sprawy, a to art. 135 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).
W uzasadnieniu podała, że zaliczenie ogrzewaczy do grupy SWW 0672-21 nie jest prawidłowe. Należało zaliczyć je do SWW 0874-23, skoro wyposażone są w dmuchawy elektryczne. Okoliczność ta została pominięta podczas kontroli w dniu 3 listopada 1999 r. Nadto zaliczenie urządzeń do powyższej grupy wynika z opinii Urzędu Statystycznego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2000 r. Potwierdzone to zostało także przez Główny Urząd Statystyczny w Warszawie w piśmie z 14 lipca 2000 r. Dowody te zostały pominięte i nie omówione w uzasadnieniu wyroku Nie zażądano od organów administracji publicznej wyjaśnień na jakiej podstawie przyjęto, że należą do grupy SWW 0672-21. Skarżąca od 1993 r. sprowadzała przedmiotowe urządzenia firmy "Kroll" na podstawie zezwolenia Ministra Przemysłu i Handlu. Od początku kwestionował przyjęte standardy przez organ. W momencie uzyskania stanowiska Urzędu Statystycznego należało wyjaśnić z jakiego powodu przyjęto błędne standardy i nałożono sankcje. Przerzucono cały ciężar na stronę. Stan faktyczny ustalony był na dzień 3 listopada 1999 r., a w tym czasie ustawa została znowelizowana o badaniach i certyfikacji. Nie zostały wydane akty wykonawcze w związku z treścią art. 13 "a" tej ustawy. Obowiązywało nadal zarządzenie powołane przez Sąd. Podstawową zatem rzeczą do ustalenia obowiązku była prawidłowa klasyfikacja w zakresie przyjęcia symbolu SWW. Interpretacja wprowadzonych standardów klasyfikacyjnych została przekazana zgodnie z art. 40 ust. 1 powołanej ustawy o statystyce publicznej - urzędom statystycznym. Należało wobec tego wykorzystać powołaną opinię z dnia 27 kwietnia 2000 r. wydaną przez Urząd Statystyczny w Gdańsku. Oznacza to, że wyroby sprzedawane przez skarżącego nie podlegają obowiązkowi zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem.
Główny Inspektor Inspekcji Handlowej wniósł o oddalenie skargi. Podał, że wydany wyrok zgodny jest z prawem.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W tym trybie wpłynęła skarga kasacyjna w niniejszej sprawie i spełnia wymogi określone w art. 174, 175 § 1, 176 oraz art. 177 § 1 tej ustawy. Oznacza to, że zaistniały podstawy do merytorycznego jej rozpoznania.
Przepis art. 183 § 1 powołanej ustawy obliguje Naczelny Sąd Administracyjny do rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy. Stwierdzić należy, że w sprawie niniejszej nie występuje żadna z okoliczności stanowiących o nieważności postępowania.
Jak wskazano wyżej, skargę kasacyjną oparto zarówno na podstawie naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego w pierwszej kolejności rozważania wymaga zasadność zarzutów o charakterze procesowym, gdyż zarzuty naruszenia prawa materialnego mogą być przedmiotem oceny tylko w stosunku do ustalonego stanu faktycznego stanowiącego podstawę zastosowania prawa materialnego.
Skarżąca powołując naruszenie przepisów postępowania wskazała art. 135 i 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), a więc przepisów pod rządami których został wydany zaskarżony wyrok. Chodzi mianowicie o to, na jakiej podstawie wyrób importowany został zaliczony do SWW 0672-21, a nadto, że w uzasadnieniu wyroku pominięto opinię Urzędu Statystycznego w Gdańsku z dnia 27 kwietnia 2000 r. i pismo Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie z dnia 14 lipca 2000 r.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego oba zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Zaliczenie przedmiotowych ogrzewaczy gazowych do grupy SWW 0672-21 nastąpiło przez samą stronę skarżącą w protokole kontroli przeprowadzonej w dniach od 3 do 5 listopada 1999 r. Protokół ten został przez skarżącą podpisany bez wnoszenia uwag. Stwierdzono w tym protokole także fakt, że symbol wynikał z dowodów SAD oraz dowodów sprzedaży. W postępowaniu kontrolnym, odwoławczym i przed Sądem I instancji spór dotyczył nie błędnej kwalifikacji do właściwego grupowania SWW, lecz tego czy zakwestionowane wyroby podlegały dozorowi technicznemu, czy też nie. Fakt podlegania dozorowi technicznemu z punktu widzenia przepisów ustawy o badaniach i certyfikacji miałby znaczenie tylko przy zakwalifikowaniu ogrzewaczy gazowych do grupowania SWW 0672-21, a nie miałby żadnego znaczenia przy kwalifikacji do SWW 0874-23. Sąd I instancji wyraźnie przyjął, że wyrób ten nie podlega dozorowi technicznemu i tego skarga kasacyjna nie zakwestionowała. Trafnie także Sąd I instancji, dokonując oceny charakteru ogrzewaczy, zwrócił uwagę, że ten rodzaj był też przedmiotem oceny przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie (IV SA 801/00) wycofania ich z obrotu z uwagi na brak certyfikatu na znak bezpieczeństwa "B", o czym mowa w niniejszym postępowaniu. Nie można przyjąć, że jest to inna sprawa niemająca związku z niniejszym postępowaniem. Z akt sprawy zarówno administracyjnych, jak też powyższego Sądu wynika, że jest to ta sama partia ogrzewaczy poza jedynie W-12, na co też wskazał Sąd I instancji w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Nie można wobec tego przyjąć, że to zagadnienie nie zostało właściwie ustalone i ocenione. A zatem nie ma podstaw do twierdzeń, że naruszono art. 135 wyżej cytowanej ustawy co do zakresu orzekania.
Trafnie skarga kasacyjna podnosi, że w uzasadnieniu wyroku pominięto opinię Urzędu Statystycznego w Gdańsku i pismo Głównego Urzędu Statystycznego w Warszawie. Pominięcie to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego było uzasadnione z następujących powodów.
Przepis art. 141 § 4 mający zastosowanie w sprawie w związku z art. 193 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określa z jakich części składa się uzasadnienie wyroku.
Do tych części poza historyczną i wskazaniem podstawy prawnej rozstrzygnięcia zalicza się wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia mieszczące się w sformułowaniu "zwięzłe przedstawienie stanu sprawy" (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz Jana Pawła Tarno Wyd. Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2004, str. 204). Należy przez to rozumieć zarówno zwięzły opis tego, co działo się w sprawie w postępowaniu przed organami administracji publicznej, jak i przedstawienie stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez sąd.
W niniejszym postępowaniu zarówno przed organami administracji publicznej, jak i przed Sądem I instancji powołana opinia, jak i pismo nie były podstawą ustaleń stanu faktycznego sprawy, gdyż strona skarżąca złożyła te dowody jako załączniki do pisma z dnia 28 kwietnia 2004 r. (k. 56 akt sądowych). Treść pisma nie wskazywała, że był to wniosek strony o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów w trybie art. 106 § 3 ustawy. Wniosek taki nie został też złożony przez pełnomocnika skarżącej na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r., a więc kiedy nastąpiło zamknięcie rozprawy. Doręczono na tej rozprawie jedynie powyższe pismo pełnomocnikowi organu. Przepis cytowanego wyżej art. 106 § 5 ustawy określił, że o ile na wniosek strony przeprowadza się dowody uzupełniające z dokumentów, to do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3 stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Oznacza to, że mają zastosowanie przepisy działu III Dowody - Kodeksu postępowania cywilnego. W rozdziale 2 tego działu określono w jaki sposób przeprowadza się postępowanie dowodowe, w tym z dokumentów. Niewątpliwie z treści art. 236 wynika, że należy wydać postanowienie, które zakreśli ramy tego postanowienia, tj. jakie dowody i na jakie okoliczności. Dopiero tak zakreślony sposób postępowania z dowodami może stanowić podstawę do ustaleń.
W przedmiotowej sprawie postanowienie dowodowe nie zostało wydane, a skarżąca na podstawie art. 103 nie zażądała też uzupełnienia protokołu w terminie tam wskazanym. Oznacza to, że te dowody, o których mowa w skardze kasacyjnej nie mogły stanowić podstaw do ustaleń Sądu, a więc prawidłowo zostały pominięte w uzasadnieniu wyroku. W związku z tym, że w niniejszym postępowaniu Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, a skarga ta nie zakwestionowała też potrzeby działania Sądu I instancji z urzędu (art. 106 § 3 w związku z art. 134 i 135 ustawy) w tym zakresie należało przyjąć zarzut jako nieuzasadniony.
Wbrew zarzutom skargi - Sąd w niniejszej sprawie nie naruszył też przepisów prawa materialnego. Chodzi o ustawę z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz.U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) i ustawę z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. Nr 88 z 1995 r. poz. 439 ze zm.). Skarżąca powołując się na przepisy tych ustaw za podstawę przyjęła niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że sporne wyroby objęte zostały obowiązkiem zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczenia tym znakiem. Należało zatem w pierwszej kolejności rozważyć - czy wyroby te importowane na podstawie decyzji Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] grudnia 1993 r. o nr [...] i Ministra Gospodarki z dnia [...] lutego 1997 r. o nr [...] są objęte obowiązkiem zgłaszania do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem. Odpowiedź negatywna istotnie prowadziłaby do przyjęcia naruszenia prawa materialnego, o którym mowa w zarzucie skargi. Sąd I instancji także dokonywał oceny tych decyzji pod kątem ich zwolnienia w związku z sugestią o objęciu dozorem technicznym, o którym mowa w art. 13 ust. 5 pkt 1 ustawy o badaniach i certyfikacji. Trafnie przyjął, że decyzje te nie mogą zastąpić decyzji, o których mowa w art. 12 i 13 i nie stanowią certyfikatu na znak bezpieczeństwa, o którym mowa w art. 13 ust. 1a ustawy. Ocena Sądu I instancji została sformułowana w oparciu o analizę istniejącego materiału sprawy. Zwrócono uwagę na fakt, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, wydanych przez właściwy organ dozoru technicznego o dopuszczeniu ich do obrotu lub eksploatacji. Ocena ta znajduje swoje potwierdzenie w uzasadnieniu do prawomocnego wyroku odnośnie wycofania ich z obrotu. Podkreślić jednak należy, że obie decyzje wyrażały jedynie zgodę na import i zostały wydane na podstawie art. 22 ustawy z 6 kwietnia 1984 r. o gospodarce energetycznej (Dz.U. Nr 21, poz. 96 ze zm.). O ile z treści ich wynika, że upoważniały do oznaczania urządzeń określonymi znakami w trybie przepisów tam wskazanych, to nie oznacza zwolnienia z obowiązków, o których mowa w ustawie o certyfikatach. Przepis art. 13 ust. 5 ustawy enumeratywnie wymienia jaki rodzaj wyrobów zwolniony jest z certyfikatu. Oznacza to, że ustawa spornych wyrobów z obowiązku certyfikacji nie zwolniła, a brak zwolnienia czy certyfikatu upoważniał do zastosowania sankcji.
Nie jest też uzasadniony, jak już wyżej podano, zarzut naruszenia prawa materialnego o statystyce publicznej. Skarga wskazuje, że zaliczenie wyrobów do grupy SWW 0874-23 w trybie ustawy o statystyce publicznej zwalnia od obowiązku certyfikacji. Zaliczenie do powyższej grupy wiąże z wadliwym zaliczeniem do grupy SWW 0672-21. Należy stwierdzić, że zaklasyfikowanie nawet przez organy statystyczne kwestionowanych ogrzewaczy gazowych do SWW 0874-23 nie ma żadnego wpływu. Chodzi zatem o to, że zgodnie z obowiązującymi przepisami zarówno w czasie kontroli, jak też w czasie wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, obowiązywało zarządzenie Dyrektora Polskiego Centrum Badań i Certyfikacji z dnia 20 maja 1994 r. w sprawie ustalenia wykazu wyrobów podlegających obowiązkowi zgłoszenia do certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem (M.P. Nr 39, poz. 335 ze zm.) oraz uchylającym go rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 listopada 1999 r. w sprawie wykazu wyrobów wyprodukowanych w Polsce, a także wyrobów importowanych do Polski po raz pierwszy, mogących stwarzać zagrożenie albo służących ochronie lub ratowaniu życia, zdrowia lub środowiska, podlegających obowiązkowi certyfikacji na znak bezpieczeństwa i oznaczania tym znakiem oraz wyrobów podlegających obowiązkowi wystawiania przez producenta deklaracji zgodności (Dz.U. Nr 5 z 2000 r. poz. 53), wszystkie wyroby zaklasyfikowane do grupowania SWW 0874-2 podlegają także obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa. Podkreślić przy tym należy, że spór w sprawie nie dotyczył kwalifikacji do właściwego grupowania SWW. Dopiero w zarzutach skargi kasacyjnej został podniesiony. Spór dotyczył jedynie oceny - czy wyroby podlegały dozorowi technicznemu, czy też nie, bo w przypadku zaliczenia ich pod dozór techniczny podlegałyby zwolnieniu, o czym była już mowa w niniejszych rozważaniach. Bez znaczenia wobec tego pozostają stanowiska Urzędów Statystycznych skoro nie było sporu co do ich właściwego grupowania. Tylko w takich przypadkach i trudnościach w ustaleniu właściwego grupowania, te podmioty zajmują stanowisko, o którym mowa w przepisach powołanej ustawy. Pierwszeństwo zawsze ma ocena samego przedsiębiorcy, importera, usługodawcy tego produktu. Wynika to także z faktu, że te podmioty posiadają niezbędne informacje zaliczające produkt do odpowiedniego grupowania. Upoważnienie powyższe wynika z załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 18 marca 1997 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (Dz.U. Nr 42, poz. 264) będącego następcą SWW (Systematycznego Wykazu Wyrobów). Skoro skarżąca nie miała trudności w zakwalifikowaniu ogrzewaczy do właściwego SWW, to nie zachodziły przesłanki, które pozwalałyby zwrócić się w tej sprawie do organu statystycznego.
Powyższe wskazuje, że nie ma racji skarżąca podając o braku aktów wykonawczych w dacie wydawania decyzji. Powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z 9 listopada 1999 r. zostało wydane na podstawie art. 13 "a" omawianej ustawy o certyfikacji i zawiera wykaz wyrobów, zaś w dniu 11 lipca 2000 r. Minister Finansów wydał rozporządzenie w sprawie sankcji ekonomicznych (Dz.U. Nr 55, poz. 661 z 2000 r.) obowiązujące od 17 lipca 2000 r. Kontrolowana decyzja przez Sąd I instancji jest z daty [...] sierpnia 2000 r., a więc w dacie już obowiązywania przepisów wykonawczych.
Powyższe oznacza, że dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ocena jest prawidłowa i nie narusza powołanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa. Skarga wobec tego podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 cytowanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.