Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżonym wyrokiem decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 r., którą Prezydent Miasta Łodzi stwierdził na podstawie art. 18 ust. 12 pkt 5 i ust. 13 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.), zwanej dalej ustawą, wygaśnięcie wydanego E. T. w dniu 29 maja 2002 r. zezwolenia nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w ogródku gastronomicznym przy ul. [...] w Łodzi z powodu niedokonania w terminie do 31 stycznia 2003 r. opłaty za korzystanie z zezwolenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał, że skarżąca posiadała cztery zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży. Trzy zezwolenia, tj. nr: [...], [...] i [...], wydane zostały przez Prezydenta Miasta Łodzi w dniu [...] marca 2002 r. i obejmowały zgodę na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości: powyżej 18% alkoholu, od 4,5% do 18% alkoholu i do 4,5% alkoholu oraz piwa w zakładzie gastronomicznym (restauracji), mieszczącym się przy ul. [...] w Łodzi. Czwarte zezwolenie nr [...], wydane zostało przez ten sam organ w dniu 29 maja 2002 r. i obejmowało zgodę na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w ogródku gastronomicznym znajdującym się w Łodzi przy ul. [...]. W dniu 20 stycznia 2003 r. E. T. złożyła pisemne oświadczenie o wysokości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim, w którym podała m.in. łączną wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa, obliczoną wspólnie dla restauracji i ogródka gastronomicznego przy ul. [...] w Łodzi.
Wniosła również opłatę, obliczoną zgodnie ze złożonym oświadczeniem. Z uwagi na uzyskaną w terminie późniejszym informację, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa powinna zostać podana w oświadczeniu odrębnie dla restauracji i ogródka gastronomicznego, w dniu 24 kwietnia 2003 r. E. T. złożyła korektę oświadczenia z dnia 20 stycznia 2003 r. oraz dopłaciła wynikłą z tego różnicę w wysokości opłaty.
W tak ustalonym stanie faktycznym organy uznały, iż zezwolenie nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w ogródku gastronomicznym przy ul. [...] w Łodzi wygasło na podstawie w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy z powodu niedokonania przez E. T. w terminie opłaty w należnej wysokości za sprzedaż napojów alkoholowych na podstawie tego zezwolenia.
Sąd uznał, że dla ustalenia, czy faktycznie zaistniała przesłanka do stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w ogródku gastronomicznym przy ul. [...] w Łodzi, wydanego E. T. w dniu 29 maja 2002 r., podstawowe znaczenie ma określenie prawidłowej wysokości opłaty za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o której mowa w art. 111 ust. 5 ustawy.
Sąd nie podzielił stanowiska organów, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Łodzi, iż opłata za sprzedaż napojów alkoholowych jest obliczana i pobierana w zależności od liczby faktycznie wydanych danemu przedsiębiorcy zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Zdaniem Sądu, art. 111 w związku z art. 18 ustawy nie daje podstaw do tak ścisłego powiązania między pojedynczym zezwoleniem a opłatą.
Zgodnie bowiem z art. 111 ust. l ustawy, gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18 ustawy. Jak wynika natomiast z art. 18 ustawy, zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży lub poza miejscem sprzedaży, wydawane jest dla danego punktu sprzedaży oddzielnie na poszczególne rodzaje napojów alkoholowych. Przepis ten nie przewiduje możliwości wydania dla jednego punktu sprzedaży dwóch lub więcej zezwoleń na ten sam rodzaj napojów alkoholowych.
Z brzmienia § 6 ust. 4 uchwały Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 24 maja 2000 r. nr XL/778/2000 w sprawie zasad usytuowania na terenie miasta Łodzi miejsc sprzedaży napojów alkoholowych oraz warunków sprzedaży tych napojów, stanowiącej podstawę do wydawania skarżącej zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, jak również uchwały nr LXXIV/1757/02 z dnia 20 lutego 2002 r., obowiązującej w dacie składania przez skarżącą oświadczenia o wysokości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku 2002, ogródek gastronomiczny usytuowany bezpośrednio przed lokalem, na jego tarasie, werandzie lub w innym miejscu z nim związanym, traktowany jest jako część lokalu gastronomicznego.
W ocenie Sądu, gdyby ogródek gastronomiczny prowadzony przez E. T., w Łodzi przy ul. [...], odpowiadał kryteriom wskazanym w uchwałach Rady Miejskiej i stanowił część zakładu gastronomicznego przy ul. [...], to nieuzasadnionym było wydanie E. T. drugiego zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w tym miejscu sprzedaży, jak również brak było podstaw do odrębnego obliczania i pobierania opłaty za sprzedaż tego rodzaju napojów alkoholowych w restauracji i ogródku gastronomicznym.
Organy administracyjne obu instancji nie ustaliły jednak, czy ogródek gastronomiczny prowadzony przez E. T. jest częścią lokalu gastronomicznego przy ul. [...] w Łodzi, czy też odrębnym punktem sprzedaży oraz prawidłowej wysokości opłaty, jaką E. T. winna była wpłacić na rzecz gminy do dnia 31 stycznia 2003 r. Nie można wobec tego uznać, iż wykazane zostało istnienie przesłanki, o której mowa w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy do stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia nr [...] z dnia 29 maja 2002 r. na sprzedaż napojów alkoholowych w ogródku gastronomicznym przy ul. [...] w Łodzi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, reprezentowane przez radcę prawnego M. W., wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku zarzucając, że został on wydany z naruszeniem prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że art. 111 w związku z art. 18 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.) nie daje podstaw do powiązania pojedynczego zezwolenia z opłatą za jego korzystanie, zarzucając naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie normy zawartej w art. 18 ust. l w związku z ust. 12 pkt 5 tej ustawy oraz art. 162 k.p.a., w sytuacji gdy z mocy prawa zezwolenie wobec nieuiszczenia opłaty wygasło, zaś decyzje organów administracji wyłącznie stwierdzają ten fakt i mają charakter deklaratoryjny.
Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne skarżący wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej oddalenie, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpatrzenia,
- 2) orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że zarówno postępowanie odwoławcze, jak i postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi toczyło się w sprawie wygaśnięcia zezwolenia nr [...] z dnia 29 maja 2002 r. na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu oraz piwa w ogródku gastronomicznym przy ul. [...], wydanego dla E. T., a nie w sprawie o wydanie zezwolenia na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych.
Zezwolenie takie wygasa, zgodnie z art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy, w przypadku niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w art. 111 ust. 4 lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7.
W postępowaniu prowadzonym w sprawie przez organy administracji publicznej, jak i postępowaniu przed WSA nie zakwestionowano faktu, który stał się główną przyczyną wygaśnięcia zezwolenia, tj. niewpłacenia opłaty za korzystanie z zezwolenia w wymaganej wysokości i w przewidzianym terminie.
Spełnienie którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy stanowi warunek konieczny i niezbędny do wydania orzeczenia w sprawie o wygaśnięciu zezwolenia.
Skarżący podniósł, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 1997 r., sygn. akt OPK 32/97 podkreślono, iż ustawa w art. 18 ust. 8 (obecnie ust.
12) określa stany, w których wygasa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży, w tym jako jeden z przypadków wymienia się niedokonanie kolejnej wpłaty za zezwolenie w terminie miesiąca od rozpoczęcia kolejnego roku ważności zezwolenia. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wymienione w nim sytuacje, które powodują wygaśnięcie zezwolenia, mają charakter zdarzeń, które następują w ściśle określonym czasie. Z tymi zdarzeniami został powiązany skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia, a wobec tego należy przyjąć, że gdy określone zdarzenie nastąpi, powstaje skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia.
W przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy niedokonanie kolejnej wpłaty za zezwolenie w określonym terminie powoduje z upływem tego terminu skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia. Oznacza to, że wygaśnięcie zezwolenia następuje w dniu, w którym upłynął termin do wniesienia kolejnej wpłaty, która powinna być uiszczona od każdego zezwolenia.
Skarżący podniósł, że w przypadku uznania zezwolenia za wydane z naruszeniem prawa, przedsiębiorca ma możliwość jego wzruszenia, na podstawie odpowiednich przepisów procesowych zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego i stwierdził, że E. T. nie złożyła wniosku o wszczęcie takiego postępowania, w konsekwencji organy nie zajmowały stanowiska co do zasadności wydania przedmiotowego zezwolenia.
E. T. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do powołanego w podstawie skargi kasacyjnej art. 111 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231) w celu uzyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 41 ust. 1 gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, o których mowa w art. 18.
Z kolei w myśl art. 111 ust. 4 tej ustawy przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, do których zalicza się również E. T., są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim oraz do wniesienia na rachunek gminy opłaty za korzystanie z zezwoleń w każdym roku kalendarzowym objętym zezwoleniem w trzech równych ratach w terminach do 31 stycznia, 31 maja i 30 września roku kalendarzowego (art. 111 ust. 7 ustawy). Z treści tych przepisów wynika, że zarówno oświadczenie, jak i opłata powinny obejmować wartość sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży na podstawie wszystkich zezwoleń wydanych przedsiębiorcy na sprzedaż napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży.
Żaden z przytoczonych przepisów nie wymaga aby przedsiębiorca obowiązany był składać pisemne oświadczenie o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży oddzielnie dla każdego zezwolenia oraz by istniał normatywnie ustalony obowiązek wnoszenia oddzielnych opłat za korzystanie z poszczególnych zezwoleń wydanych dla danego punktu sprzedaży.
Zawarta w zaskarżonym wyroku wykładnia art. 111 ustawy jest co do zasady zgodna z przedstawionym wyżej rozumieniem analizowanych przepisów, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czyni nieuzasadnionym podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut dokonania przez Sąd I instancji błędnej wykładni tego przepisu.
Nie jest także uzasadniony zarzut kasacji dotyczący niewłaściwego zastosowania w zaskarżonym wyroku art. 18 ust. 1 w związku z ust. 12 pkt 5 ustawy.
Zgodnie z tym ostatnim przepisem zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych wygasa w przypadku niezłożenia oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim, lub niedokonania opłaty w wysokości określonej w art. 111 ust. 2 i 5 w terminach, o których mowa w art. 111 ust. 7 ustawy.
Powołany przepis określa stany, w których wygasa zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych, w tym jako jeden z przypadków wymienia niedokonanie kolejnej opłaty w terminach określonych w art. 111 ust. 7 ustawy. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wymienione w nim sytuacje, które powodują wygaśnięcie zezwolenia, mają charakter zdarzeń, które następują w określonym czasie. Z tymi zdarzeniami został powiązany skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia. W przypadku, o którym mowa w art. 18 ust. 12 pkt 5 ustawy niedokonanie kolejnej opłaty za zezwolenie w określonym terminie powoduje z upływem tego terminu skutek w postaci wygaśnięcia zezwolenia.
Sąd I instancji prawidłowo orzekł, że dla ustalenia, czy w sprawie zaistniało zdarzenie powodujące wygaśnięcie zezwolenia z dnia 29 maja 2002 r. nr [...], wydanego E. T. na sprzedaż napojów alkoholowych w ogródku gastronomicznym przy ul. [...] w Łodzi, konieczne jest uprzednie ustalenie, czy w świetle przepisów powołanych w zaskarżonym wyroku uchwał Rady Miejskiej w Łodzi ogródek ten stanowi cześć lokalu gastronomicznego prowadzonego przez E. T. przy ul. [...] w Łodzi i razem z tym lokalem stanowi jeden punkt sprzedaży, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na powyższe pytanie ustalenie czy wniesiona przez E. T. na podstawie oświadczenia z dnia 20 stycznia 2003 r. opłata obliczona wspólnie dla restauracji i ogródka gastronomicznego odpowiada wysokości określonej w art. 111 ust. 5 ustawy.
W związku z tym, że okoliczności te nie zostały dokładnie wyjaśnione w postępowaniu administracyjnym, a mają one istotne znaczenie dla oceny, czy w sprawie zachodziły określone w art. 18 ust. 2 pkt 5 ustawy przesłanki dla wydania decyzji o wygaśnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów w ogródku gastronomicznym, Sąd I instancji postąpił prawidłowo uchylając tę decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Należy w tym miejscu podkreślić, że w postępowaniu kasacyjnym zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie może podlegać ocenie dopiero wtedy, gdy stan faktyczny przyjęty za podstawę zaskarżonego wyroku nie nasuwa zastrzeżeń, co w rozpoznawanej sprawie nie zaistniało, gdyż jak to już wyżej wskazano stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji nasuwa zastrzeżenia.
Z powyższego względu brak jest również podstaw do przyjęcia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem powołanego w podstawie kasacji art. 162 k.p.a. skoro określone w tym przepisie przesłanki stanowiące podstawę stwierdzenia wygaśnięcia zezwolenia nie zostały ustalone w postępowaniu administracyjnym.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 i art. 204 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu administracyjnym orzekł jak w sentencji wyroku.