Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2004 r. sygn. akt V SA 1011/03 oddalił skargę K. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia 29 stycznia 2003 r. nr [...]
Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy. Zgłoszeniem celnym z dnia 13 marca 2000 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Warszawie objął procedurą dopuszczenia do obrotu sprowadzony z Belgii samochód ciężarowy marki Fiat Ducato, z zadeklarowaną przez zgłaszającego stawką celną obniżoną ze względu na pochodzenie towaru z Unii Europejskiej, udokumentowane deklaracją eksportera sporządzoną na fakturze dołączonej do zgłoszenia celnego.
W wyniku weryfikacji zgłoszenia celnego Naczelnik Urzędu Celnego w Pruszkowie decyzją z dnia 10 września 2002 r., uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego i orzekł o zastosowaniu w stosunku do przywiezionego samochodu stawki celnej konwencyjnej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w Warszawie decyzją z dnia 29 stycznia 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej w Warszawie podniósł, że dokument pochodzenia nie jest prawidłowy i nie może stanowić podstawy do zastosowania obniżonej stawki celnej.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisu art. 83 § l i 3 ustawy Kodeks celny oraz nieprawidłowe przyjęcie, iż podpis złożony na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego jest podpisem nieczytelnym.
Skarżąca podniosła, iż nowa interpretacja stanu faktycznego z daty zgłoszenia celnego nie może być utożsamiana z nowymi danymi. Podpis na kwestionowanej przez organy celne fakturze istniał w dacie zgłoszenia celnego. Jeśli nie ma nowych danych, nie ma podstaw do weryfikowania prawomocnie funkcjonującej decyzji. Ponadto, skoro nie ma ustawowej definicji "czytelnego podpisu" należy przyjąć, iż czytelnym podpisem jest taki podpis, który identyfikuje daną osobę w sposób nie budzący wątpliwości. Podpis złożony na fakturze jest w tym rozumieniu podpisem czytelnym, bo identyfikuje osobę go składającą.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Warszawie wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie podzielił zarzutów skargi dotyczących naruszania przepisów prawa przez organ administracji w zakresie weryfikacji zgłoszenia celnego i zastosowania stawki celnej.
Sąd podzielił stanowisko zaprezentowane przez organ celny w zaskarżonej decyzji, iż za prawidłowe zgłoszenie celne odpowiada zgłaszający, oraz że organ celny może w trybie art. 83 Kodeksu celnego kontrolować zgłoszenie celne w celu upewnienia się o prawidłowości danych zawartych w zgłoszeniu celnym, a w razie stwierdzenia nieprawidłowości, ma obowiązek podjęcia niezbędnych działań w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego, biorąc pod uwagę nowe dane.
Sąd zauważył, iż przyjęcie zgłoszenia celnego jest czynnością materialno - techniczną. Organ celny w momencie przyjmowania zgłoszenia obowiązany jest sprawdzić, czy spełnia ono wymogi formalne określone w art. 64 Kodeksu celnego, to znaczy, czy jest złożone na właściwym formularzu, prawidłowo wypełnionym, czy jest podpisane oraz czy załączono do niego wszystkie dokumenty wymagane do objęcia towaru procedurą celną. Jeżeli zgłoszenie spełnia określone wyżej wymogi, organ celny zobowiązany jest je przyjąć. Jeżeli zgłoszenie nie odpowiada wymogom formalnym, organ celny odmawia jego przyjęcia. Odmowa przyjęcia nie jest weryfikacją zgłoszenia celnego, a jedynie oceną jego kompletności. Przyjęcie zgłoszenia celnego powoduje z mocy prawa objęcie towaru wnioskowaną procedurą celną oraz określenie kwoty wynikającej z długu celnego. Dopiero po przyjęciu zgłoszenia celnego organ celny może przystąpić do jego weryfikacji.
Weryfikacja może rozpocząć się niezwłocznie po przyjęciu zgłoszenia w trybie art. 70 § l Kodeksu celnego, czyli przed zwolnieniem towaru, albo też w trybie art. 83 § l Kodeksu celnego, po zwolnieniu towaru. Weryfikacja zgłoszenia celnego polega na ocenie materialnej treści dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego oraz danych zawartych w tym zgłoszeniu, a więc np. faktury, deklaracji na fakturze, świadectwa pochodzenia, certyfikatu towaru, wskazanego przez zgłaszającego kodu PCN, stawki celnej itp. Jeżeli w wyniku kontroli zgłoszenia celnego organ celny stwierdzi, że dane lub dokumenty, które były podstawą do zastosowania procedury celnej były nieprawdziwe, nieprawidłowe lub niekompletne, zobowiązany jest podjąć niezbędne działania w celu właściwego zastosowania przepisów prawa celnego. Tak więc organ celny dopiero po przystąpieniu do weryfikacji zgłoszenia celnego ocenia prawidłowość, prawdziwość i kompletność dokumentów załączonych do zgłoszenia celnego.
To, że dokument został przyjęty przez organ celny razem ze zgłoszeniem celnym nie przesądza o jego prawidłowości ani nie ogranicza możliwości oceny tego dokumentu w prowadzonym przez organy celne postępowaniu weryfikacyjnym.
W opinii Sądu organ celny słusznie zakwestionował czytelność podpisu eksportera znajdującego się pod deklaracją znajdującą się na fakturze załączonej do zgłoszenia celnego. Zgodnie z wymogami Protokołu 4 Układu Europejskiego (zał. do Dz.U. nr 104 z 1997 r., poz. 662), deklaracja na fakturze powinna posiadać oryginalny, własnoręczny podpis eksportera (art. 21 pkt 5 Protokołu 4), dodatkowo czytelny podpis osoby podpisującej deklarację (załącznik IV do Protokołu 4). Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez Dyrektora Izby Celnej w zaskarżonej decyzji, iż określenie "czytelnie" oznacza "łatwy do odczytania, wyraźnie, wyraziście". Powołanie się przez organ celny na "słownik współczesnego języka polskiego" jest w tym wypadku całkowicie uzasadnione i prawidłowe. Podpis znajdujący się pod deklaracją nie może być uznany za czytelny, ponieważ nie pozwala na ustalenie tożsamości osoby składającej ten podpis.
W konkluzji uzasadnienia wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu i skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu
K. P. zaskarżyła wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze kasacyjnej skarżąca podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy poprzez dowolne, nie korespondujące ze zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie, że wyszły na jaw nowe dane, a istniejący na fakturze z 7 lipca 2000 r. podpis jest podpisem czytelnym oraz naruszenia prawa materialnego, tj. art. 83 § l i 3 ustawy z 9 stycznia 1997 r. Kodeks Celny (tekst jednolity Dz.U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zmianami) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i umorzenie postępowania bądź uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Zdaniem skarżącej nie ma ustawowej definicji czytelnego podpisu. Należy więc przyjąć, iż czytelnym podpisem jest taki podpis, który nie wywołuje żadnych wątpliwości co do jego pochodzenia i autentyczności. Organy I i II instancji nie zakwestionowały podpisu z uwagi na jego autentyczność. Brak ustawowej definicji czytelnego podpisu uprawnia do twierdzenia, że powyższe cechy określające czytelny podpis odpowiadają intencjom ustawodawcy w tym zakresie. Podpis czytelny to podpis identyfikujący osobę, która go złożyła w sposób nie budzący wątpliwości. Nie zostało podniesione przez organy, które wydały decyzje w przedmiotowej sprawie, że na podstawie podpisu, uznanego za nieczytelny nie można zidentyfikować osoby, która go złożyła.
Ponadto skarżąca podniosła, iż brak ustawowej definicji czytelnego podpisu nie może obciążać obywatela. Skoro państwo nakazuje złożenie czytelnego podpisu pod rygorem określonych skutków prawnych, to powinno zdefiniować to pojęcie w stosownym akcie prawnym, a nie pozostawiać każdorazowo rozstrzyganie tej kwestii organom administracji państwowej, czy tez orzecznictwu sądów. Również powoływanie się na określenie "czytelny" zawarte w słowniku współczesnego języka polskiego nie może zostać uznane za zasadne, gdyż zawarte w nim określenia nie stanowią źródła obowiązującego prawa. W związku z powyższym skarżąca stwierdziła, że podpis złożony na przedmiotowej fakturze jest podpisem czytelnym, gdyż identyfikuje w sposób nie budzący wątpliwości osobę, która go złożyła.
Strona skarżąca podniosła również, iż przepis art. 83 Kodeksu Celnego nie daje żadnych podstaw do podważania przez organ celny dotychczasowych ustaleń, albowiem nie pojawiły się, ani też nie ustalono nowych danych pozwalających na kwestionowanie dotychczas istniejących. Nowa interpretacja stanu faktycznego istniejącego w dacie dokonania zgłoszenia celnego nie może być utożsamiana z nowymi danymi, o których mowa w przepisie art. 83 Kodeksu Celnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona. Strona skarżąca powołała obie podstawy kasacyjne wymienione w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz 1270) - zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz zarzut naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W szczególności, podniosła zarzut naruszenia przepisów postępowania, które – w jej ocenie - mógł mieć wpływ na wynik sprawy poprzez, jak stwierdza strona, dowolne przyjęcie, że "wyszły na jaw nowe dane, a istniejący na fakturze z 7 lipca 2000 r. podpis jest czytelnym oraz naruszenia prawa materialnego, tj art. 83 par. 1 i 3 ustawy z 9 stycznia 1997 Kodeks celny (j.t. Dz.U. z 2001 r., nr 75, poz. 802 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Na wstępie należy rozważyć zarzut naruszenia tych przepisów postępowania, które zdaniem strony skarżącej, miały znaczenie dla ustaleń faktycznych.
Podzielić należy stanowisko strony, że dla oceny zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego mają znaczenie ustalenia faktyczne stanowiące podstawę zaskarżonego orzeczenia. Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej, zarzut naruszenia prawa poprzez przyjęcie dowolności, ze w wyniku weryfikacji dokumentu wyszły na jaw nowe dane, tj. iż podpis osoby podpisującej deklarację nie jest czytelny, stosownie do załącznika IV do Protokołu 4 Układu Europejskiego (Dz.U. z 1997 Nr 104, poz. 663) jest chybiony. Należy podkreślić – co znajduje również odzwierciedlenie w stanowisku organu w odpowiedzi na skargę – iż do obowiązku podmiotu dokonującego obrotu towaru należy przedłożenie prawidłowego dowodu pochodzenia towaru- zarówno pod względem formalnym jak i materialnym. Wymogi formalne, jaki musi spełnić dowód pochodzenia towaru, określa art. 21 pk 5 Protokołu 4 Układu Europejskiego oraz załącznik IV do tego Protokołu. Omawiany akt o charakterze normatywnym stanowi jednoznacznie, że deklaracja o preferencyjnym pochodzeniu towaru winna być opatrzona oryginalnym, własnoręcznym, czytelnym podpisem eksportera.
Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych i Sądu – stosownie do art. 64 par. 1 i 2a Kodeksu celnego – że zgłoszenie celne na formularzu Jednolitego Dokumentu Administracyjnego (SAD) winno zawierać wszystkie elementy niezbędne do objęcia towaru procedurą celną, a także jego podpisanie. Podkreślenia wymaga, że podpisanie przez zgłaszającego oświadczenia o prawdziwości danych zawartych w zgłoszeniu celnym jest oświadczeniem o prawdziwości tych danych oraz o autentyczności o załączonych do zgłoszenia celnego dokumentów. Dlatego jest obwarowane szczególnym normatywnym wymogiem, tj. "czytelnym podpisem" i wymóg ten znajduje dodatkowe racjonalne uzasadnienie w poważnych konsekwencjach fiskalnych, w przypadku jego uchybienia. Przyjęcie zaś deklaracji jest czynnością materialno-prawną, a jej zweryfikowanie (na fakturze nr 990939 z dnia 30 listopada) we wszczętym postępowaniu przed I instancją nie uchybia przepisom art. 83 par 1 i 3 Kodeksu celnego i nie stanowi uzasadnionej podstawy naruszenia prawa procesowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonał prawidłowej wykładni pojęcia "czytelnie", powołując się również na wyjaśnienie tego określenia przyjętego w "Słowniku współczesnego języka polskiego". Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu braku definicji kwestionowanego określenia w systemie prawa. Analizując ten zarzut, zwrócić należy uwagę, że w świetle par. 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ".Zasad techniki prawodawczej (Dz.U. z 2002 r., Nr 100, poz. 908) wydanego na podstawie art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r.o Radzie Ministrów (Dz.U. z 1999 r. Nr 82, poz. 929, Nr 120, poz. 1268 oraz z 2001 r. Nr 102, poz. 1116 i Nr 154, poz. 1799 i 1800) "W ustawie należy posługiwać się poprawnymi wyrażeniami językowymi (określeniami) w ich podstawowym i powszechnym przyjętym znaczeniu (ust. 1), zaś w ustawie należy unikać posługiwania się określeniami specjalistycznymi (profesjonalizmami), jeżeli nie mają odpowiedniki kontekście języku powszechnym (ust. 2 pkt 1). W kontekście powyżej przywołanego aktu normatywnego przedmiotowy zarzut nie wytrzymuje krytyki i w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie wymaga szerszego komentarza.
Z tych wszystkich względów, na zasadzie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153,poz 1270) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.