Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 maja 2004 r. sygn. akt 6 II SA 14/03 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. U. i Z. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. [...] w przedmiocie wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej.
Uzasadniając swe stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, co następuje:
Małżonkowie K. U. i Z. U., zwani dalej "skarżącymi", w dniu 2 grudnia 1992 r. zostali wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod firmą U. Z., U. K. U., legitymując się w tym względzie m.in. zaświadczeniem wydanym przez Urząd Dzielnicy [...]nr ewid. [...]z dnia 4 sierpnia 2000 r. Zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej dokonane zostało w trybie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.).
Decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. wykreślono z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpis dotyczący działalności gospodarczej skarżących. Jako podstawę prawną decyzji wskazano przepis art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.). W świetle tego przepisu wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu l stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu. Według ustaleń poczynionych w tej decyzji, skarżący mieli status spółki cywilnej (dwuosobowej jednostki organizacyjnej), zaś ta nie jest przedsiębiorcą w myśl art. 2 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej. Stosownie do tego przepisu przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zaprzeczyli ustaleniu organu administracji publicznej jakoby ich działalność gospodarcza była realizowana w formie spółki cywilnej. Jak podkreślili, w urzędzie statystycznym, urzędzie skarbowym oraz w ZUS figurują jako osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, nie zaś jako spółka cywilna.
Ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. akt [...] utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Na powyższą decyzję skarżący wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, podtrzymując stanowisko prezentowane w postępowaniu administracyjnym, że nie odnosił się do nich obowiązek dostosowania formy prawnej działalności gospodarczej do wymogów ustawy Prawo działalności gospodarczej, pod rygorem wynikającym z art. 88i. tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, analizując obowiązujący stan prawny w przedmiocie właściwości rzeczowej, podniósł, że z dniem l stycznia 2004 r. weszły w życie następujące przepisy:
- ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), zwana Prawo o u.s.a.,
- ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), zwana Prawo o p.s.a.,
- ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), zwana Przepisy wprowadzające.
Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skargi w niniejszej sprawie.
W świetle art. 97 § l Przepisów wprowadzających sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej sprawie i dlatego postępowanie toczy się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym na podstawie Prawo o p.s.a.
Zgodnie z art. l § l Prawo o u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Odnosząc się do stanu prawnego dotyczącego rejestracji działalności gospodarczej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący zostali z urzędu wykreśleni z ewidencji działalności gospodarczej na podstawie przepisu art. 88i. ustawy Prawo działalności gospodarczej, ponieważ w świetle art. 2 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej przedsiębiorcą może być tylko jedna osoba fizyczna. Natomiast grupa dwóch lub więcej osób fizycznych, pomijając kwestię utworzenia przez nie osoby prawnej jako przedsiębiorcy, może prowadzić działalność gospodarczą wyłącznie w ramach niemającej osobowości prawnej spółki prawa handlowego, przy czym przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 2 tej ustawy jest wówczas spółka prawa handlowego niemająca osobowości prawnej. Zdaniem Sądu, skoro więc skarżący po dniu l stycznia 2001 r. nadal byli wpisani w ewidencji działalności gospodarczej, jako zespół dwóch odrębnych osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą pod firmą U. Z., U. K. U., to nie spełniali już oni przesłanki dla uznania ich za przedsiębiorcę w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej. Wobec czego, nie naruszało art. 88i. ustawy Prawo działalności gospodarczej wykreślenie z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu odnoszącego się do dotychczasowej działalności gospodarczej skarżących, gdyż nie posiadali już oni statusu przedsiębiorcy.
Zdaniem Sądu, kwestionowanie przez skarżących w postępowaniu administracyjnym ustalenia organu pierwszej instancji, że ich dotychczasowa działalność gospodarcza była realizowana w ramach spółki cywilnej jest bez znaczenia. Sąd wskazał, że przyjmując nawet to stanowisko za odpowiadające rzeczywistemu stanowi rzeczy, okoliczność ta i tak nie miałaby istotnego znaczenia w przedmiocie zasadności wykreślenia z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu odnoszącego się do działalności skarżących, jako dwóch odrębnych osób fizycznych. Po dniu l stycznia 2001 r., jak to już wyżej wskazano, taki zespół osób fizycznych nie posiadał bowiem przymiotu przedsiębiorcy w świetle przepisu art. 2 ust. 2 ustawy Prawo działalności gospodarczej.
Sąd podniósł również, że jako argument dla zachowania w mocy dotychczasowego wpisu skarżących w ewidencji działalności gospodarczej nie mogą służyć przepisy art. 88g. ustawy Prawo działalności gospodarczej oraz art. 1a. ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), ponieważ zgodnie z art. 88g. ustawy Prawo działalności gospodarczej z dniem l stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy, o której mowa w art. 99 pkt 2 ustawy o działalności gospodarczej, staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej, a dokonane w niej wpisy zachowują moc z zastrzeżeniem art. 1a. ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym. Art. 1a. ust. 3 cytowanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym stanowi, że osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, były obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy Prawo działalności gospodarczej, a więc do dnia 31 marca 2001 r., dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy. Zdaniem Sądu, w kontekście rygorystycznego przepisu art. 88i. ustawy Prawo działalności gospodarczej, nakazującego z urzędu wykreślenie z ewidencji działalności gospodarczej wpisów jednostek organizacyjnych niebędących już przedsiębiorcami, należy przyjąć wykładnię rozszerzającą przepisu art. 1a. ust. 3 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym w zakresie obowiązku dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy Prawo działalności gospodarczej. Obowiązek ten winien zatem obejmować nie tylko wspólników spółek cywilnych, jako zresztą jednej z najbardziej typowych form prowadzenia działalności gospodarczej, ale również osoby prowadzące działalność gospodarczą w formie niedającej im już przymiotu przedsiębiorcy w świetle nowych regulacji prawnych.
Wyrok ten skargą kasacyjną z dnia 20 lipca 2004 r. zaskarżyli K. i Z. małżonkowie U. reprezentowani przez radcę prawnego.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
- rażącą obrazę przepisu art. 88i ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) poprzez jego błędną wykład prowadzącą do wydania zaskarżonego wyroku,
- rażącą obrazę przepisu art. la ust 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 zm.) poprzez zastosowanie jego rozszerzającej wykładni (niewłaściwe zastosowanie) ze szkodą dla skarżących,
- rażące naruszenie przepisu art. 88g ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) poprzez jego pominięcie przy rozstrzyganiu, co miało istotny wpływ na wynik przedmiotowej sprawy,
- rażące naruszenie przepisów art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 1980, Nr 9, poz. 29 ze zm.).
Z uwagi na powyższe zarzuty pełnomocnik skarżących wniósł o:
- uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oddalającego skargę skarżących, w której wnoszono o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. akt [...] utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza [...]z dnia [...] stycznia 2002 r. wykreślającą z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpis dotyczący działalności gospodarczej skarżących (znak [...]) oraz utrzymanych nim w mocy uprzednio wydanych w sprawie ww. decyzji;
- przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie zgodnie z art. 185 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270);
lub alternatywnie o: rozpoznanie skargi w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270);
- zasądzenie na rzecz skarżących kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych za obie instancje.
W uzasadnieniu kasacji pełnomocnik skarżących podniósł, co następuje:
K. i Z. U., zwani w dalej "skarżącymi" dokonali wpisu dotyczącego prowadzenia działalności gospodarczej w dniu 2 grudnia 1992 r. i rozpoczęli działalność począwszy od dnia l stycznia 1993 r. pod nazwą U. Z., U. K. U. Zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej dokonane zostało w trybie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.)
Skarżący prowadzili działalność gospodarczą jako małżonkowie, bez zawierania umowy spółki cywilnej.
W maju 2001 r. skarżący przy okazji aktualizacji wpisu zostali poinformowani ustnie przez pracownika Urzędu Gminy, że wpis, pod którym dotychczas prowadzili działalność gospodarczą z dniem 31 marca 2001 r. utracił swą ważność.
Dopiero w dniu [...] stycznia 2002 r. Burmistrz [...] wydał w przedmiotowej sprawie decyzję administracyjną (znak [...]) o wykreśleniu z dniem [...] stycznia 2002 r. z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej wpisu o numerze [...], pod którym skarżących prowadzili działalność gospodarczą.
Po złożeniu odwołania przez skarżących Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wydało w dniu [...] stycznia 2002 r. decyzję (znak [...]) utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Jako podstawę prawną decyzji ww. organy wskazały art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, który zobowiązuje do wykreślenia z urzędu wpisów jednostek organizacyjnych, które nie są od dnia l stycznia 2001 r. przedsiębiorcami oraz art. la ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1999 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym zobowiązujący od dnia l kwietnia 2001 r. do podejmowania z urzędu wykreśleń jednostek organizacyjnych, które nie są przedsiębiorcami.
Skarżący złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 26 maja 2004 r. (sygn. akt 6 II SA 14/03) ją oddalił. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarżący po dniu l stycznia 2001 r. utracili status przedsiębiorcy - w związku z tym wykreślenie skarżących z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej nie naruszyło art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej.
Skarżący nie zgadzając się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie wskazali, że zgłoszona przez nich w dniu 2 grudnia 1992 r. działalność gospodarcza została zarejestrowana pod rządami ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej przez urzędnika Urzędu Dzielnicy [...] Wydziału Handlu i Usług na imię obojga małżonków (skarżących) na jeden wpis ewidencji działalności gospodarczej, mimo że nie zawarli ze sobą umowy spółki cywilnej przez co nie tworzyli spółki cywilnej.
Skarżący wywodzą, że jako małżonkowie prowadzący działalność gospodarczą na podstawie jednego wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, a nie będąc wspólnikami spółki cywilnej nie podlegali obowiązkowi dostosowania formy prowadzonej działalności poprzez odrębne zarejestrowanie każdego z małżonków lub przekształcenia firmy w spółkę jawną lub inną spółkę prawa handlowego. Taki obowiązek dotyczył - zgodnie z art.1a. ust. ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym - jedynie "osób fizycznych, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych".
Zdaniem skarżących zastosowanie rozszerzającej wykładni przepisu art. 1a ust 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym jest nieuzasadnione.
Powyższe stoi w sprzeczności również z przepisem art. 88g. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, w myśl jego treści z dniem l stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej stała się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej, a wpisy dokonane w tej ewidencji zachowały moc jedynie z zastrzeżeniem art. 1a ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym.
Zastosowanie wobec skarżących rygoru określonego w przepisie art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej, polegającego na bezwarunkowym wykreśleniu z urzędu z ewidencji działalności gospodarczej dotychczasowego wpisu skarżących (pod numerem [...]) i uznaniu, iż z dniem 1 kwietnia 2001 r. powyższy wpis utracił ważność z mocy prawa stanowi – zdaniem skarżących – rażące naruszenie zasad ogólnych zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a w szczególności zasady pogłębiania zaufania do organów państwa, zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli oraz zasady dochodzenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.
Zbyt daleko posunięta swoboda w interpretacji oraz stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów prawa materialnego w niniejszej sprawie przez organy administracji państwowej oraz sąd administracyjny – w ocenie skarżących – stanowi poważne naruszenie ww. zasad, a w konsekwencji skutkuje uchybieniem wywołującym ujemne następstwa wobec skarżących.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zarzut obrazy art. 88i. oraz art. 88g. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), zwanej dalej "Prawo działalności gospodarczej" i zarzut obrazy art. 1a. ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), zwanej dalej "Przepisy wprowadzające KRS" – wskazujące na błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, stanowią podstawę kasacyjną naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o p.s.a.), natomiast zarzut naruszenia art. 8 i 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", stanowi podstawę kasacyjną naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 Prawa o p.s.a.).
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania, a to art. 8 i 9 K.p.a., rozumianych przez skarżących jako naruszenie "zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa, zasady pogłębiania świadomości i kultury prawnej obywateli oraz zasady dochodzenia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli" – wobec zastosowania wobec skarżących rygoru określonego w art. 88i. Prawa działalności gospodarczej i przerzucenia na nich odpowiedzialności za błędy organów administracji publicznej przy rejestracji wpisów do ewidencji działalności gospodarczej – należy stwierdzić, że tak rozumiany zarzut mieści się w podstawie dotyczącej naruszenia prawa materialnego.
Zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony.
Przepis art. 88i. Prawa działalności gospodarczej stanowi, że wpisy do ewidencji działalności gospodarczej jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami, podlegają wykreśleniu z urzędu w drodze decyzji (art. 88e. ust. 3).
Natomiast art. 88g. Prawa o działalności gospodarczej wyjaśnia, że z dniem 1 stycznia 2001 r. ewidencja działalności gospodarczej prowadzona na podstawie ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.), zwanej dalej "ustawa o działalności gospodarczej z 1988 r.", staje się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy, a dokonane w niej wpisy zachowują moc z zastrzeżeniem art. 1a. ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS.
Przepis art. 1a. ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS stanowi, że osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych, są obowiązane w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym (czyli z dniem 1 stycznia 2001 r.), dostosować formę wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny wykładając art. 1a. ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS w kontekście art. 88i. Prawa działalności gospodarczej, przyjął wykładnię rozszerzającą art. 1a. ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS, a mianowicie, że obowiązek dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy Prawo działalności gospodarczej powinien obejmować nie tylko wspólników spółek cywilnych, ale również osoby prowadzące działalność gospodarczą w formie niedającej im już przymiotu przedsiębiorcy w świetle nowych regulacji prawnych.
Orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wydawane na podstawie ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA zawierały różną wykładnię omawianych wyżej ustaw. I tak na przykład w wyroku z dnia 19 września 2002 r. sygn. SA/Bk 392/02 (niepublikowany) Sąd uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które przyjęło, że działalność gospodarcza prowadzona wspólnie przez małżonków w ramach jednego podmiotu musi być traktowana jako działalność spółki cywilnej, nawet jeżeli nie zawarli ze sobą umowy takiej spółki. Sąd podkreślił, że istnienia umowy spółki cywilnej nie można domniemywać, z uwagi na wymóg zawarty w art. 860 § 2 Kodeksu cywilnego, stanowiący, że umowa spółki powinna być stwierdzona pismem. Sąd też stwierdził, że wpis małżonków do ewidencji oznacza jedynie, że małżeństwo wspólnie prowadzi działalność gospodarczą, nie tworząc w ten sposób nowego przedsiębiorcy. Sąd w omawianym wyroku, stwierdził również, że jeżeli oboje małżonkowie zostali ujęcie w ewidencji działalności gospodarczej pod jedną pozycją, ale ujawniono dane osobowe każdego z nich, nie mają oni obowiązku uzyskiwania oddzielnych wpisów do ewidencji, ani nie mogą być wykreśleni z ewidencji w okresie przejściowym, o którym mowa w art. 1a. ust. 1 Przepisów wprowadzających KRS.
Natomiast w wyroku z dnia 20 marca 2003 r. sygn. II SA 3285/01 (niepublikowany) Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej nie zna podmiotu gospodarczego – przedsiębiorcy występującego jako dwie osoby fizyczne, ani też nie zna przedsiębiorcy działającego w formie jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej z wyjątkiem spółki prawa handlowego (art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy). Dlatego też, zdaniem Sądu, przepis art. 88i. Prawa działalności gospodarczej nakazuje wykreślić z ewidencji działalności gospodarczej wpisy jednostek organizacyjnych, które w dniu 1 stycznia 2001 r. nie są przedsiębiorcami. Takim przedsiębiorcą, w rozumieniu art. 2 ust. 2 i 3 tej ustawy nie jest małżeństwo wspólnie prowadzące działalność gospodarczą.
Powstała rozbieżność została wyjaśniona przez ustawodawcę, który w art. 68 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808) postanowił, że organ ewidencyjny w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie tej ustawy wzywa każdego z małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym, do złożenia wniosku o zmianę wspólnego wpisu (§ 1). W wypadku niezłożenia takiego wniosku, organ ewidencyjny do dnia 31 grudnia 2005 r. dokona wykreślenia wspólnego wpisu małżonków z ewidencji działalności gospodarczej (§ 4).
Regulacja zawarta w art. 68 § 1 powołanej wyżej ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. pozwala na przyjęcie, że art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) nie ma zastosowania do małżonków, którzy są wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod wspólnym numerem ewidencyjnym.
Ponadto zastosowanie wykładni przyjętej w art. 68 powołanej wyżej ustawy jest konieczne z uwagi na konstytucyjną zasadę równości praw majątkowych przyjętą w art. 64 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, ponieważ do innych małżonków wspólnie wpisanych do ewidencji działalności gospodarczej organ ewidencyjny będzie zobowiązany do stosowania zasad określonych w tym przepisie.
Z uwagi na powyższe, niedopuszczalna jest, przyjęta przez Sąd, wykładnia rozszerzająca art. 1a. ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. Nr 121, poz. 770 ze zm.), że obowiązek dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów tej ustawy, nałożony na osoby fizyczne, które do dnia 31 grudnia 2000 r. wykonywały działalność gospodarczą jako wspólnicy spółek cywilnych – obejmuje również osoby prowadzące działalność gospodarczą w formie niedającej im przymiotu przedsiębiorcy w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej.
Zauważyć przy tym należy, że wykładnia taka nie tyle ma charakter wykładni rozszerzającej, co charakter normotwórczy, i to contra legem, ponieważ ustawodawca dokładnie określił krąg osób, które objęte zostały obowiązkiem dostosowania formy wykonywanej działalności do wymogów ustawy.
Błędny jest pogląd Sądu I instancji stwierdzający, że przepis art. 88g. Prawa działalności gospodarczej nie może służyć jako argument dla zachowania w mocy dotychczasowego wpisu skarżących w ewidencji działalności gospodarczej. Sąd I instancji nie kwestionował ustalenia organów administracji publicznej, że skarżący zostali wpisani do ewidencji działalności gospodarczej pod rządami ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r., podzielił też stanowisko, że ewidencja ta stała się ewidencją działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy Prawo działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 1a. ust. 3 Przepisów wprowadzających KRS. Przepis ten, jak wskazano wyżej, Sąd zinterpretował wadliwie.
Z uwagi na powyższe należy stwierdzić, że zarzuty kasacji dotyczące naruszenia prawa materialnego zostały przez skarżących wykazane, a ponieważ w sprawie nie ma naruszeń przepisów postępowania, to Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z wnioskiem alternatywnym – uchylił zaskarżone orzeczenie i rozpoznał skargę (art. 188 Prawa o p.s.a.). W takim przypadku Sąd orzeka na podstawie stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku.
Jak wyżej wskazano, stan faktyczny ustalony został w zaskarżonym wyroku niewadliwie, wobec czego Sąd uchylił również decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. akt [...], z powodu naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Prawa o p.s.a.), a to art. 88i. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy – Prawo działalności gospodarczej. Argumentacja dotycząca prawidłowej wykładni tego przepisu została zawarta w nin. uzasadnieniu, w części dotyczącej zarzutu naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji.
Niezależnie od powyższej podstawy, należy wytknąć organowi ewidencyjnemu, że wykreślił skarżących z ewidencji z dniem [...] stycznia 2002 r., czyli z dniem podjęcia nieostatecznej decyzji administracyjnej w tej sprawie. Należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny, odpowiadając na pytanie prawne Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., podjął w dniu 10 grudnia 2001 r. w składzie pięciu sędziów NSA uchwałę sygn. OPK 21/01, stanowiącą, że wykreślenie w trybie art. 88i. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, następuje z dniem, w którym decyzja administracyjna o wykreśleniu stała się ostateczna (ONSA 2002/3/105). Wprawdzie, stosownie do art. 100 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające, ocena prawna wyrażona w wydanych przed dniem 1 stycznia 2004 r. uchwałach NSA nie wiąże wojewódzkiego sądu administracyjnego rozpoznającego sprawę, o której mowa w art. 97 § 1 tej ustawy – to Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w uchwale 5 sędziów NSA z dnia 10 grudnia 2001 r. sygn. OPK 21/01.
Kierując się tym poglądem należało przyjąć, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2002 r., podzielająca pogląd Burmistrza [...], że datą wykreślenia skarżących z ewidencji działalności gospodarczej, jest data podjęcia nieostatecznej decyzji w tej sprawie – narusza prawo (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 § 1 Prawa o p.s.a.).
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie wyżej powołanych przepisów.
Orzeczenie o kosztach opiera się o przepis art. 203 pkt 1 Prawo o p.s.a.